Љндіріс    орындарыныњ    кџрт    арту    кезењінде,    ѓылыми-техникалыќ   революцияныњ   дамуына   байланысты,   ќоршаѓан ортаны саќтау, ќорѓау жѕне табиѓи ресурстарды џнемді пайдалану ќазіргі кџнніњ актуалды проблемаларыныњ бірі болып отыр. Бђл мѕселелерге   тџсініссіздікпен   селсоќ   ќарау   мен   техникалыќ экологаялыќ кате саясаттар, ќоршаѓан ортаныњ ластануына жѕне жер    бетіндегі    организмдердіњ    ќалыптасќан    жаѓдайларына негативті  ѕсерін  тигізеді.   Ќордаланѓан  негізгі  проблемаларды шешуде, табиѓат пен адамзат ќоѓамыныњ арасындаѓы ќарым-ќатынастардыњ орны ерекше. Бђл ќарым-ќатынастардыњ дђрыс дамымауы адамзатќа џлкен кауіптер туѓызуы мџмкін.

 Табиѓат ресурстары   мен   љзіндік   ќђны   арзан   ќажетті   заттарды   алу, экономикалыќ    пайда    табу,    экологияны    бђзудыњ    негізгі себептерініњ бірі. Куаты энергия кљздерімен жѕне ќазіргі заманѓы жетілген техникамен ќаруланѓан адамзат табиѓатќа елеулі ѕсерін тигізе алары сљзсіз. Егер бђл ѕрекеттер мен табиѓат зањдарын бђзу фактілері миллиондаѓан жылдар бойы орныќќан байланыстарды бђзса, оныњ соњы- катастрофалыќ салдарларѓа жеткізуі мџмкін. Тџптеп    келгенде,    адамдар    казіргі    уаќытта    љз    іс-ѕрекеті нѕтижесінде   туындаѓан   апаттармен   арпалысып  жџр.   Ѕеіресе, адамзаттыњ ќоршаѓан  ортаѓа  ѕсері  мен  оѓан деген орныќкдн кљзкарастарыныњ    биосферада    ќалыптасќан    тепе-тењдіктерді саќтаудаѓы  орны   ерекше  болып  отыр.   Егер   адамзат  ќоѓамы биосферадаѓы тіршілікті саќгап калѓысы келсе, онда олар табиѓат байлыќтарына жѕне оларды пайдалануѓа деген кљзќарастарын кџрт љзгертуі ќажет. Ѓалымдарымыздыњ деректеріне кљз жџгіртер болсаќ, ќазір жер бетінде таза ауасы, топыраѓы жѕне суы бар аймаќ     жоќтыњ    ќасы.      Мысалы,      адам     аяѓы     тимеген Гренландиядаѓы   1 килограмм мђзда 2 мг ќорѓасын бар екен. Бђл жер    бетіндегі    экологиялыќ   жаѓдайлардыњ    глобалды    тџрде нашарлаѓандыѓын кљрсететін дѕлелдердіњ бірі.

         Љтіп бара жатќан ѓасырдыњ екінші жартысында планетамыздыњ жалпы жаѓдайы љте нашарлап кетті. Мамандардыњ мѕліметтері бойынша, адамда кездесетін науќас тџрлерініњ 50 %-тен артыѓы ќоршаѓан ортаныњ ластануына тікелей байланысты. Осындай ќиын жаѓдайлардыњ орын алуы -экологиялыќ проблемаларды шешу барысында ѓылыми нѕтижелерден туындаѓан шешімдердіњ дђрыс ќолданылмауы немесе оѓан дђрыс мѕн берілмеуі.

         Табиѓат адамзатсыз-аќ љмір сџре алады, ал адамдар одан тыс љмір сџре алмаќ емес. Ќоршаѓан ортаны саќгау жѕне ќорѓау, экология пљндері XX ѓасырдыњ 60-70 жылдарына дейін оку баѓдарламаларына енген емес. Ќоршаѓан ортаны саќтау мљселелеріне уаќтылы кљњіл де бљлінбеді. Мђныњ бѕрі, сайыл келгенде, љњдірістері дамыѓан мемлекеттерге ќоршаѓан орта тазалыѓын бђзуѓа ашыќ мџмкіндікгер туѓызды. Љйткені коршаѓан ортаныњ тазалаѓьш саќтауѓа баѓыт беріп отырѓан мамандар жџйелі тџрде дайындалмады. Ќоршаѓан ортаныњ тазалыѓына, саќ-талуына сол кездері тек биологтардыњ ѓана кљњіл бљлгенін айтпай кетуге болмайды. Біраќ, биологтар негізінде, коршаѓан орта тепе-тењдігініњ бђзылуынан туындаѓан зардаптардыњ организмдерге ѕсерін зерттеумен шектелді. Олар, негізінен, организмдердіњ бір-біріне ѕсері мен олардыњ ќоршаѓан ортамен ќарым-катынастарын карастырды. Биосфера тепе-тењдактерініњ адам ѕрекеттері нѕтижесінде бђзылып жатќан себептеріне терењ жѕне жан-жаќты мѕн берілмеді. Сондыќтан да болар, ќоршаѓан орта ахуалыныњ бџлінуіне, экологиясыныњ бђзылуына бљгет боларлыќтай ќарсы тђра алмады.

         Казіргі кџнде экология ѓылымына биология тђрѓысынан ѓана емес, одан да жоѓары кљзќарастар мен тџсініктермен ќарау керек сияќгы. Табиѓат пен ќоѓам арасындаіы гармоникалыќ байланыстарды дђрыс шешу жоѓары білімді эколог мамандардыњ жауапкершілігінде. Ѕрине, ќоѓам мџшелерініњ интелектуалды дѕрежесі жоѓары болѓан сайын, казіргі кџнніњ экологиялыќ проблемаларын шешу жењіл болатындыѓы айќын.

         Экология жаратылыстану жѕне гуманитарлы ѓалымдар саласына жатады. Жаратылыстану ѓылымы ретіњде де, ол адамзаттан сырттап ќала алмаќ емес, ал гуманитарлы ѓылым ретінде оны табиѓаттан бљліп ќарастыруѓа болмайды.

         Ќазіргі кџні экологияныњ бірнеше салалары бар деуге болады. Олар: биологиялыќ экология, химиялыќ экология, геграфиялыќ экология, љндірістік экология, љсімдіктер экологиясы, жануарлар экологиясы, социалды экология, адам экологиясы т.с.с. Ќазіргі экология салаларыныњ фундаментальды негізгі кљзќарасы — ол биосферадаѓы тепе-тењдік тђрѓысынан жѕне оныњ бђзылуыныњ ќоршаѓан ортаѓа ѕсерін жан-жаќты ќарастыру болып табылады. Мысалы, химиктер - химиялыќ элементтердіњ жѕне олардыњ ќосылыстарыныњ биосферадаѓы тепе-тењдігін жан-жаќты ќарастырып, оныњ бђзылу себептерін зертгеп жѕне ол тепе-тењдікті орнына келтіру мљселелерімен шђѓылдануы ќажет болса, ал биологтар организмдер арасындаѓы тепе-тењдік тђрѓысынан зерттеулер жџргізіп жѕне антропогенді факторлар негізінде бђзылѓан тепе-тендіктердіњ организмге ѕсерлерін жан-жаќты ќарастыруы тиіс.

         Љткен ѓасырдыњ орта кезендерінен бастап, љндірістердіњ џлкен љріспен дамып љсуі адамдардыњ ќоршаѓан ортаѓа ѕсерін кџшейте тџсті. Бђл кез адамдардыњ табиѓат байлыѓына басќаша кљзќараспен ќарап, оны пайдалану жљніндегі ойлар тек баю пейілінде кџрт љсуімен есте ќалды. Табиѓатќа деген бђл теріс пиѓыл ХХ-ѓасырда жеткілікті дѕрежесіне жетті. Біраќ, дѕл осы кезенде адамдардыњ ќоѓамдыќ сана-сезімі де љсіп, табиѓат байлыќтарына ашќараќтыќпен кимелей берудіњ неге ђрындыратынын, табиѓи тепе-тењдікгі бђзу ѕрекеттерініњ адамзатќа џлкен зардаптар тигізетінін тџсіне бастады.

         Кейінгі ѓасырларда жер бетіндегі халыќ саны жылдам љсіп келеді. Мѕліметтер бойынша 1700 жылы 600 млн. адам болса, 1850 жылы ол 1,2 млрд-ќа дейін љсіпті. Ал, 1950 жылы ол 2,5 млрд. болса, 1987 жылы - 5 млрд. адам болѓан. 1999 жылдыњ соњындаѓы мѕліметтер бойынша, жер бетіндегі адам саны ќазір 6 млрд-кд жеткен. Егер назар аударсаќ, XVIII ѓасырдыњ басынан адам саныныњ бірінші екі есе љсуіне 150 жыл кажет болса, екінші рет екі есе љсуіне 100, ал џшіншісіне - 37 жылдан аз уаќыт кеткен.         Адамзаттыњ љмір сџруі џшін туындаѓан ќажеттілік адам саныныњ љсуіне байланысты љсіп отырады. Адамдардыњ табиѓи байлыќтарды пайдалану темпі, ол ресурстардыњ адамѓа шын мѕнінде кажеттілігіне ќараѓанда жоѓарылау екен. Осындай џздіксіз џдемелі тџрде љсіп отыратын ќажеттілік, адамдарѓа керек материалды ќђндылыќтарды љндіріс љнімділігін жоѓарылату арќылы ѓана жеткізуге болатынын байќатты.

         Љндірістіњ дамуы, ѕртџрлі табиѓи ресурстарды ќолдану негізінде ѓана іске асырылады. Ѕр жылы, адамзат жер ќойнауынан ондаѓан миллиард тонна табиѓи заттарды љњдіреді; олар- руда, кљмір.мђнай, газ, љртџрлі ќђрылыс материалдары, аѓаш, су т.б. Бђл љндірістер ќоршаѓан ортаныњ ластануына ыкпал жасайды. Табиѓат пен адамдар арасындаѓы тџсініспеушілік,  адамдардыњ табиѓат зандылыќтарын ескермей жасаѓан ѕрекеттері ќоршаѓан ортада тепе-тењдігініњ бђзылуына ѕкелді. Биосферада тірі организмдер арасындаѓы тепе-тендіктіњ саќталмауы, тірі емес заттардыњ тепе-тењдіктерініњ бђзылуы мен оныњ салдарыныњ тірі организмдерге ѕсер етуі арќылы џлкен экологиялыќ проблемалар туѓызып отыр.

         Бір ѓђлама былай депті: ќазіргі кџні адамзаттыњ алдында љте ќажетті  негізгі  екі  міндет  тђр:   ол  бейбітшілікгі  саќтау жѕне табиѓатты саќтау, екуі де – жер бетіндегі тіршілікке ќажетті негізгі ќаѓидалар. Егер  ѕлемдегі беибітшілікті саќтау џкімет басшылары мен саясаткерлердіњ ќолында болса, табиѓат тазалыѓын саќтау ѓалымдардыњ, оныњ ішінде экологтардыњ міндеті. Сол себептен жоѓары білімді, салиќалы эколог мамандар дайындау кезек кџттірмейтін мѕселе.

         Экология ѓылымына жѕне экология пѕніне деген кљзќарас ќазіргі кџнге дейін толыќ ќалыптаспаѓан. Біраќ эколог мамандарын дайындауды ертењге ќалдыруѓа болмайды. Сол себептен, ќазіргі кџн тђрѓысынан эколог мамандарын дайындауѓа ќажетті мѕліметтерді ќарастыруѓа тырыстыќ.

         Бђл оќулыќтыњ негізгі маќсаты – жоѓарѓы оќу орындарында эколог мамандарын дайындау кезінде экология пѕнініњ негізгі тџйінді мѕселелерін тџсіндіру.