МАЗМЂНЫ

1.9 СЅУЛЕЛЕНУ ШАРПУЫНА ТЏСКЕН АДАМДАРЃА КЉРСЕТЕТІН АЛЃАШЌЫ КЉМЕК

          Радиация дењгейі жоѓары болѓан жерде кљмекшілердіњ радиацияѓа ђшырау ќауіпінен саќтану себебінен тђрѓын халыќќа алѓашќы медициналыќ кљмек кљрсетуі ќыиндыќќа соѓады. Мђндай жаѓдайда зардап шегуші адамдардыњ љзіне-љзі жѕне біріне-бірі жѕрдем кљрсетіп заќымданѓан территорияда мінез-ќђлыќ, тѕртіп ережелерін саќтаудыњ мањызы љте зор. Мысалы жерге жатуѓа болмайды, су кљздерінен су ішуге, тамаќтануѓа рђќсат етілмейді.

         Радиация дењгейі тљмендегенде ѓана заќымдау ауќымында зардап шеккендерге кљмек толыќ кљрсетіледі.

 

 

         Алѓашќы кљмек кљрсеткенде ењ алдымен адамѓа радиацияѓа ќарсы арналѓан антидот беріп, сѕулелену шарпуын тоќтатады, яѓни науќастыњ денесініњ ашыќ жерлерін, бетін антихимиялыќ пакеттегі ерітіндімен сџртеді, противогаз кигізеді, киімінен шањ-тозањды ќаѓады жѕне керек болса алѓашќы медициналыќ кљмектіњ ќажетті тџрлерін кљрсетеді (жараны тањады, ќан тоќтатады, жаќтау ќояды, т.б.). Сонан соњ зардап шеккенді зарарданбаѓан жерде орналасќан медициналыќ мекемеге не ќорѓаныс ѓимаратќа апарады (мџмкін болса зембілмен тасымалдайды). Жіті сѕуле ауруды емдеу шараларын тек мамандар љткізе алады. Науќасты жаќын арада емханаѓа апаралмайтын жаѓдайда оны кџтуге тура келеді; оѓан жалпы мына шараларды ќолданады. Кџшті сѕуле шарпуына шалдыќќан адам сѕуле ауруыныњ бірінші кезењдегі белгілерін кљрсете бастайды, сондыќтан оныњ тљсекте жатќаны жљн жѕне оны кљп немесе жаѓымсыз тџрде ќозѓалтуѓа болмайды. Жатќан бљлме ќарањѓылау, тыныш, ауа температурасы 18-20°С шамасында болуѓа тиіс, науќасты салќындатып алмауѓа тырысу керек. Ќђсуды тоќтату џшін аэрон немесе аминазин таблеткаларын 1-2 рет береді, ќан ќђсуда мђз бљлшектерін жђтќызады. РЗ су немесе тамаќ арќылы организмге љтті деген кџмѕн болса ауруѓа адсорбенттердіњ біреуін береді (активтендірілген кљмірдіњ 25-30 г., кџкірт ќышќылды барийдіњ 50г, сары топыраќтыњ 25-30 г сайодинніњ 1-3 г ќоса) да артынан су ішкізеді. Адсорбент РЗ-ды љзіне байлап ќанѓа сіњуді азайтады. '15-20 минут љткен соњ 2-3 л су ішкізіп асќазанын ќђсу арќылы шаяды. Аяѓында ішін љткізетін дѕрі береді - бђл ѕдіс РЗ-ды организмнен дереу шыѓару маќсатында ќолданады.

 

 

         Науќасќа кењінен ѕсер келтіретін антибиотиктер жѕне шоктан саќтайтын аурусыздандыратын (ауыр жараќат, кџйіктер болѓан кезде) дѕрілерді береді. Тамаќтану жаѓынан ешќандай арнайы шек ќойылмайды, тек тамаќтыњ жењіл, біраќ ќуатты, оныњ ќђрамында белок, А,С,В-тобыныњ витаминдері болѓаны дђрыс. Тамаќ аз мљлшерден жиі-жиі беріледі, организмге сусындар –сѕл тђздалѓан су, шырындар жѕне т.б. жаѓымды боп саналады.

         Емханада науќастар 4 санатќа бљлінеді: бірінші санатќа жедел кљмекке мђќтаж болѓандар (ќабылдаѓан шарпу мљлшері 400-600 рентген жѕне одан да кљбірек), екінші - емдеу шараларды кідіртуге болатындар (400 р-ге дейін), џшінші - екі аптаѓа дейін емді керек етпейтіндер (250 р-ге дейін), тљртінші санатќа шарпу мљлшерін 1000 р-ге жуыќ немесе одан да жоѓары сіњірген науќастар жатады. Сѕуле мљлшерін білу џшін дѕрігерлер организмніњ алѓашќы реакциясына ќарайды.

        Жіті сѕуле ауруымен бірге ѕрине ќосымша жараќаттар (ќан кету, кџйю, т.б.) да есепке алынады.