МАЗМЂНЫ

 2 ТАРАУ. ХИМИЯЛЫЌ ЌАРУ ЖЅНЕ ЅСЕРІКЏШТІ УЛЫ ЗАТТАР

          Зиян ѕсер етуіне ќарай химиялыќ заттардыњ улаѓыш ќасиеттеріне негізделген химиялыќ ќару жаппай ќырып жоятын ќарудыњ бір тџрі деп саналады. Оныњ негізін улаѓыш заттармен (УЗ) нысаналарѓа жеткізетін ќђралдар (зымыран, бомба т.б.) ќђрайды. УЗ ѕскері жасаќтарды, халыќтыњ ауыл-шаруашылыќ малы мен љсімдіктерін, су кљздерді, азыќ-тџлікті, техниканы белгілі уаќытќа бџлдіру џшін жау пайдалануы мџмкін. Осы заќымдаушы ќабілетін УЗ-дыњ улылыѓы деп атаѓан. Улаѓыш заттар ѕдетте сђйыќ немесе ќатты тџрде бола тђрып, ќолдану барысында сђйыќ тамшы, газ жэне бу тѕріздес затќа, тџтін немесе тђман тџріне айналып кетеді. Олар адамдарды тыныс алу, тері, ас ќорыту жолдары арќылы уландырады. Алайда, адамныњ заќымдануыныњ ауртпалыѓы УЗ-дыњ денесіне љткен мљлшеріне байланысты. Осы мљлшерді токсодоза деп атайды, ол мг/кг, мг/адам, (мг мин)/литр љлшем бірліктерімен есептеледі. УЗ адамѓа неѓђрлым ђзаќ ѕсер етсе оныњ заќымы солѓђрлым кџштірек келеді.

 

 

         Химиялыќ ќару бірінші дџниежџзілік соѓысында жѕне Вьетнам жерінде ќолданылѓан кљрінеді. 1975 жылы Халыќаралыќ Женева келісімі бойынша оны ќолдануѓа тыйым салынѓан.

 2.1. ХИМИЯЛЫЌ ЌАРУДЫЊ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

        Улаѓыш заттардыњ ерекшеліктеріне мынау ќасиеттері жатады:

         -заќым келтіру кљлемділігі - улаѓыш заттарѓа жер бетініњ ѓана емес, сондай-аќ ауаныњ жерге таќау ќабаты да шалдыѓады, сонымен бірге ауа ќозѓалысы арќылы бірталай аймаќќа таралады; бђныњ љзі арнайы ќорѓану ѕдістерін талап етеді;

        -ќорѓану тђрѓысынан арнайы жабдыќталмаѓан ѓимараттарѓа, џйлерге, ќђрылыстарѓа еніп кету ќасиеті жѕне онда ауа ауыстыру ќђралдары болмаса, кљп уаќыт осындай жерлерде улылыѓын саќтап тђруы;

        -улаѓыш заттардыњ кейбір тџрлері заќымдау ќабілетін ђзаќ уаќытќа саќтайды (аптап, айлап); тѕжірибе барысында љсімдіктерге жер арќылы љтіп малдарды џш жылдан кейін љлтіруі мџмкіндігі байќалѓан;

        -улану себебінен пайда болѓан аурудыњ - ѕр-тџрлі жолдарымен дамуына байланысты адамды емдеу ѕдісін аныќтауы ќиындыќќа соѓады;

        -улаѓыш заттардыњ адамныњ денесіне жараланбаѓан терісінен де ене алатын ќасиеті;

        -уландыру љрісініњ жылдамдыѓы мен ауртпалыѓы (жеткілікті доза ќабылдаѓан адам аз уаќыт аралыѓында мерт болуы мџмкін);

 

         -бірден кљмек кљрсетудіњ мџмкінсіздігі (арнайы медициналыќ кљмекті кљрсету џшін зардап шеккен адамды емханага жеткізуініњ љзі біраз уаќыт алады);

         -емханаѓа бір мезгілде љте кљп науќастардыњ тџсуіне байланысты емдеу ќиыншылыќтары; мысалы олардыњ 10-15 пайызына реанимациялыќ жаѓдай жасалуы керек;

         -заќымданѓан аймаќта санитарлыќ љњдеу љткізу жђмыстары талай кџш пен арнайы ќђралдарды талап етеді.