МАЗМЂНЫ

3.2. ИНФЕКЦИЯЛЫЌ АУРУЛАРДЫЊ СИПАТТАМАСЫ

           Ќазіргі кезењде белгілі індет аурулардыњ љздері де љте ќауіпті боп саналады. Тљменде солардыњ кейбіреулеріне сипаттама берілген.

           Тырыспа. Ќоздырѓышы - тырыспа вибрионы, имек таяќша пішінді, љте шапшањ ќозѓалмалы жѕне белсенді; љзіне лайыќты љртада тез арада кљбейіп, љседі; ылѓалы ортада кљп уаќыт саќталады, ѕсіресе суда. Тырыспа - ішек инфекциялыќ ауруларѓа жатады. Ауырѓан адамныњ организмі кљп мљлшерде сђйыќтыѓын жоѓалтады - сырќатты негізгі ауырлататын осы нѕрсе. Науќастыњ алѓашта іші љтеді, ќђсады, дене температурасы тљмендейді, кљздері шџњірее тџседі. Емделмеген адам љледі. Ќастеніњ жасырын мерзімі 2-5 кџн.

           Бљртпе сџзегі. Тарихта ѕдетте соѓыс кезінде, ашаршылыќта пайда болѓан. Ќоздырѓышы - Провацек риккетсиясы. Науќастан сау адамѓа биттер арќылы тарайды. Жасырын мерзімі орташа алѓанда 14-15 кџн. Дене температурасы кџрт љседі, басы аурады, теріні бљртпе ќаптап кетеді, бас миыныњ ќабынуы ыќтимал. Љлім џлесі 10-15% - ке жеткен жаѓдай байќалѓан. Дерттен сауыќќан организмде тџраќты иммунитет пайда болады,

           Ку-ќызбасы. Бернет риккетсиялармен ќоздырылады. Ќоршаѓан ортада бђл риккетсия љте тђраќты, кептірілген жаѓдайда бірнеше ай бойы саќталады. Табиѓи тџрінде, ѕсіресе малдарѓа жђысќан адамдарѓа, жџн, терімен айналысќандарѓа тыныс арќылы љтеді. Табиѓатта

 

риккетсияларды кенелер саќтап жџреді. Сырќаттыњ жасырын мерзімі 8-28 кџн. Ауырѓан адамныњ температурасы кљтеріліп, љкпеде љзгеріс байќалады, бџкіл денесі ауырады, бауыры ісінеді.

           Наѓыз шешек. Кљне заманнан келе жатќан ауру, љте ауыр, ќауіпті індет ќасте. Љткір уландырумен, жђысќанда оњай жђѓатынымен, бљртпе шыѓыумен сипатталады. Вирус организмге тыныс алу жолдарымен љтеді.

           Оба. Халыќ арасында бђл індет џрей, дџрбелењ туындатады, љйткені ол ерекше ќауіпті инфекциялы ќасте. 1346-1351 жылдары обадан 50 млн.-ѓа жуыќ адам љлген деп тарихшылар мѕлімдейді. Ќоздырѓыштыњ пішіні жђмыртќаша келеді. Табиѓатта оны таратушы, саќтаушы болып кеміргіштер болады: атжалман, тышќандар, суыр, саршђнаќ, т. б. Адамныњ дертті ќабылдаушылыѓы љте биік. Љкпе обасы науќас ќолданылѓан заттарынан, іріњ-сілекейлерінен сау адамѓа тыныс арќылы љтеді. Індеттіњ таралуында ѕсіресе басым ролін бџргелер атќарады (бубон обасы). Жасырын мерзімі 2-3 кџн. Алѓашта температура љсіп, организмді жалпы ѕлсіздік баурайды. Љкпе обасымен аурѓан адам емделмеѓен жаѓдайда 2-3 кџн арасында міндетті тџрде љледі.