МАЗМЂНЫ

3.4. БИОЛОГИЯЛЫЌ ЌАРУДАН ЌОРЃАНУ ЌИЫНШЫЛЫЌТАРЫ

        Бактериялыќ заќымдау ауќымында халыќтыњ жаппай ауруѓа шалдыќпауы џшін бір кешенді ќорѓану жЂмыстары жџргізілуі керек. Ќарудыњ ерекшелігіне байланысты орындалатын шаралар бір ќатар ќиыншылыќтарѓа кездеседі:

         -микроорганизмдер кљзге кљрінбейді, олардыњ иісі болмайды жѕне ќолѓа ілікпейді. Сондыќтан биоќђралдардыњ таратылѓанын айќындау ќиын; осы жаѓдай ењ керекті алѓашќы уаќытта онымен кџресті жџргізе алмайтындай ќылады;

         -індет ќастелердіњ жасырын тџрде љтетін мерзімі болѓандыќтан ауру кењінен тарап асќынѓанда ѓана біліне бастайды тек сонда биологиялыќ ќару ќосылды деп айќындалады;

         -биологиялыќ ќару бірден кљп адамдарды науќастандырып ќоймай таѓы аурудыњ жђќпалы ќасиетіне ќарай бір адамныњ екіншісіне жђѓып кете береді, сљйтіп айналаны эпидемия зонасына айналдырады;

         -инфекция аурулардыњ табиѓи тџрінде љтетін џрдісі кљп уаќыттан бері зерттеліп келе жатыр, сондыќтан оныњ таралу зањдары белгілі.                      Алайда ќолдан жасалѓан (биологиялыќ ќару арќылы) эпидемияныњ дамуын ќалай љрістейтінін алдын ала наќты ешкім ќазіргі кезењде айталмайды. Осы жерде наќты айтылатыны - инфекция алѓашќы сатысында ауа арќылы таратылады;

         -аз мерзімді уаќытта оѓан ќарсы пайдаланатын дѕрі-дѕрмекті ойлап табуы да оњай емес, тіпті практикалыќ ќалпында оны жасау мџмкінде емес. Расында, микробтардыњ жања тџрлерін шыѓару маќсатында ќаншама уаќыт, ќаржы кетеді жѕне неше тџрлі мамандар бђл жђмыстарѓа аќыл-ойын салады. Ќарсы дѕрі табу џшін да осыншама ењбек керек. Ал кейбір штаммылары керек болса дѕріні елемейді де немесе тљзімді келеді;

 

 

        -бактериялыќ заќымдау ошаѓы ђзаќ уаќыт  бойы  заќымдау

орталыѓы немесе кљзі болып ќала береді. Бђл жѕйттіњ екі себебі бар:

біріншісі-белгілі, ол жђќпалы ќасиетіне тѕн; екіншісі - микробтардыњ

бір ќатар тџрлерініњ ђзаќ уаќыт спора (бірнеше ќабат тыѓыз ќабыѓы

 бар)     тџрінде жер ќыртысынды,  басќа заттарда саќталу  ќабілеті    (бірнеше     жыл     бойы).     Осылардыњ     арасында     биік,     тљмен

температураларѓа, зарасыздандыру ќђралдарѓа тљзімді келетіні де бар

шыѓар;

        -микроогранизмдер оњайлыќпен џйлердіњ ішіне, ќорѓау паналарѓа кіріп кете береді, оларѓа азыќ-тџлікке, суѓа, тђрмыс заттарѓа еніп кетуі тџк емес;

        -биологиялыќ ќару бейбітшілік кезінде де ќђпия тџрінде пайдаланылып ќалуы мџмкін;

        -індетпен кџрес барысында џлкен ауќымды жѕне ѕр-тџрлі жђмыстар љткізілуі керек: бір мезгілде емдеуге жатќызылѓан адамдардыњ саны љте зор, инфекциялыќ стационарлар мен диагностикалыќ лабораторияларды, оќшаулау бљлмелерді арттыру, науќастарѓа тамаќ жѕне т.б. ђйымдастыру, ќаншама зарарсыздандыру жђмыстарын атќару жѕне т.б.

        -биологиялыќ ќарудыњ басќа ќарудан љзгешелігі, ерекшелігі халыќќа психологиялыќ ѕсер етеді, ќорќыныш пен дџрбелењ туындатады, тѕртіпсіздікке ѕкеліп соќтырады.

        Егер аса ќауіпті инфекциялыќ жђќпалы аурулардыњ орын алѓан белгілері аныќталса, немесе жау бактериологиялыќ ќаруды ќолданса онда карантин жарияланады. Бђл аурудыњ таралуынан саќтандыруѓа жѕне заќымдау ауќымын жоюѓа баѓытталѓан, эпидемиядан саќтанудыњ тѕртіптік, ѕкімшілік, жѕне санитарлыќ шаралардыњ жиынтыѓы болып табылады. Карантин барысында ќарулы адамдармен заќымдау ауќымын бљледі; жеке адамдар мен тђрѓын халыќ тобын алдын ала уаќытша оќшаулайды, медициналыќ баќылаусыз карантин жариялаѓан аумаѓыныњ шегінен шыѓу, одан мџлікті алдын ала зарарсыздандырмай тасып шыѓару, сондай-аќ заќымдану ауќымы арќылы кљлік пен адамныњ љтуіне тыйым салу шаралары ќамтылады.

       Ауќым ішінде тђрѓын халыќтыњ ќарым-ќатынасын тоќтатып, бірімен-бірініњ араласпауы кљзделеді. Кѕсіпорындар мен ќызмет істеп жатќан мекемелерде тиісті эпидемияѓа ќарсы жђмыс істеу тѕртібі белгіленеді. Барлыќ медициналыќ ќызметкерлер, науќас кџтушілер обадан саќтандыратын арнайы костюммен жђмыс істейді, мђныњ љзі аурухана ішінде аурудыњ таралмауына мџмкіндік береді. Обадан саќтану костюмніњ толыќ жиынтыѓы комбинезон, кџлапара, етік, мђрын мен ауызды байлайтын маќта жѕне дѕкеден жасалѓан тањѓыш, ќорѓаныш кљзілдірігі, резина ќолѓап, дѕрігер халатынан тђрады.

        Лабораториялыќ зерттеулер арќылы заќымдау ауќымында ерекше ќауіпті инфекция ќоздырѓыштары білінбесе жѕне індет таралу ќауіпі жоќ болса, карантинніњ орнына обсервация (баќылау) тѕртібі жарияланады. Заќымдау ауќымында медициналыќ баќылауды кџшейтіп, онда емдеу - саќтандыру жѕне тежеу жасайтын шаралар жиынтыѓы обсервация деп аталады.

         Карантин жѕне обсервация мерзімін ењ соњѓы науќасты оќшаулау сѕтінен бастап, заќымдау ауќымын соњѓы рет дезинфекциялауѓа дейін есептелетін аурудыњ инкубациялыќ кезењініњ барынша созылу ђзаќтыѓы бойынша аныќтайды.

         Карантин аумаѓында науќастарды дер кезінде оќшаулау-заќымдау ауќымында инфекцияныњ таралуына ќарсы жџргізілетін мањызды шаралардыњ бірі. Сондыќтан науќастыњ ауруын тез арада аныќтап, заќымдау ауќымында науќастарѓа жанасќан адамѓа жедел саќтандыру дѕрі-дѕрмектерін ќолдану џшін емдеу-саќтандыру мекемелерініњ ђйымдастыруымен арнайы ќызметкерлер санитарлыќ посттарды ќатыстыра отырып, џй-џйлерді аралап шыѓады.

         Ќауіпті жђќпалы аурулар пайда болѓан ауќымды жоюѓа АЌ-тыњ арнаулы жасаѓы, заќымдау ауќымында ќалып ќойѓан медициналыќ

мекемелер, сондай-аќ заќымдау ауќымына жања ретінде жіберілген денсаулыќ саќтау мекемелерініњ кџші мен ќђралдары ќатысады.

         Инфекция ауќымындаѓы емдеу мекемелерініњ жђмысында бірќатар ерекшеліктер болады. Ауруханадан тысќары ауру таралып кетпеуі џшін емдеу мекемесі эпидемияѓа ќарсы ќатал режимде жђмыс істейді. Онда емдеу мекемелерініњ территориясын ќорѓау жѕне оќшаулау, аурухананыњ жеке ќђрамын казармаѓа орналастыру, дѕрі-дѕрмектер, азыќ-тџлік жѕне басќа да ќажетті санитарлыќ-шаруашылыќ мџліктерді арнаулы љткізу пункттері арќылы ќабылдауды ђйымдастырады; жђмыс џстінде обадан саќтану костюмін пайдалана отырып, ауруханада ќызметшілерге ауру жђќтырып алмауды кџшейту ескеріледі.

         Ќорытып айтќанда бактериологиялыќ заќымдау ауќымында карантин жѕне обсервация орнату џшін мынадай шаралар істелінеді:

         -АЌ жасаќтары ауќымды оќшаулап комендаттыќ ќызмет жариялайды (ќарулы жасаќтар территорияны ќорѓайды);

         -Заќымданѓан аумаѓынан кљлік пен адамныњ љтуіне, одан мџлікті, басќа заттарды тасып шыѓаруына ќатањ тыйым салу шаралары ќамтылады (ол џшін баќылау љткізу орындары ђйымдастырылады);

        -Кѕсіпорындар мен ќызмет істеп жатќан мекемелерде тиісті эпидемияѓа ќарсы жђмыс істеу тѕртібі белгіленеді, оќу орындарында сабаќтар љткізілмейді: азыќ-тџлік љнімдерін сатуѓа, тамаќтану жѕне сумен жабдыќтаудыњ санитарлыќ жаѓдайларына, оларды дайындау, саќтау, тасымалдау технологиялыќ ережелерін орындауѓа ерекше санитарлыќ жѕне гигиеналыќ баќылау жасалады;

        -Адамдарѓа кџндегі баќылау жасау маќсатпен оларды ђсаќ топтарѓа бљледі, ал науќастарды жѕне ауру жђќќан деп саналатындарды айыќтап, оларѓа жіктеу жасайды; адамдарѓа инфекциялы ауруларѓа ќарсы ќолдан иммунитет жасайды (вакцина, арнайы дѕрі егу):

        -Санитарлыќ шараларды (ортаны зарарсыздандыру, жѕндіктерді жѕне кеміргіштерді жою) жџзеге асырады;

         -науќастарды емдейді;

         -малдарѓа баќылау жђмыстарын љткізеді;

        -баќылау жђмыстарын арнайы жасаќтар зарарданѓан ауќымѓа жанасып жатќан территорияда да жѕне АЌ-тыњ тџрлі жђмыстарына ќатысып жџрген барлыќ адамдарѓа міндетті тџрде жџргізеді;

        Карантин мен обсервация жѕне зарарсыздандыру жђмыстарыныњ мерземін ењ соњѓы науќасты љќшаулау сѕтінен бастап, заќымдау ауќымын соњѓы рет зарарсыздандыруѓа дейін есептелетін аурудыњ жасырын кезењініњ барынша созылу ђзаќтыѓы бойынша аныќтап АЌ органдары немесе мемлекеттіњ џкіметі шешеді.