АЌ жайындаѓы зањда келесі аныќтама
беріледі: АЌ-бђл басќару органдарыныњ
мемлекеттік системасы жѕне жалпы
мемлекеттік шаралардыњ жиынтыѓы; бейбіт
жѕне соѓыс жаѓдайларда жџргізілетін
маќсаты: халыќты, шаруашылыќ жџргізу
объектілерін жѕне елдіњ территориясын
ќирату (жою) факторларыныњ ѕсерінен
жањартылѓан тѕсілдермен ќорѓау, табиѓи
жѕне техногендік сипаттаѓы ТЖ-лардан
ќорѓау. Артынша, АЌ жиынтыќтарына басшылыќ
жасауды жџзеге асыратын басќару органдары,
кџштер, ќызметтер жѕне АЌ алдында тђратын
міндеттерді орындауѓа кљмектесетін
ђйымныњ басќа да атрибуттары болу керек
екені айтылѓан.
АЗАМАТТЫЌ
ЌОРЃАНЫСТЫЊ МЕМЛЕКЕТТІК АУЌЫМДАЃЫ
МІНДЕТТЕРІ
Ѓылыми
аныќтама негізінде ђтымды тѕсілдерді жѕне
халыќ пен территориясыныњ, шаруашылыќ
объектілерініњ алдын-ала дайындыќтарын
пайдалана отырып, осы замандаѓы ќарулардан,
табиѓи жѕне техногендік сипаттаѓы тљтенше
жаѓдайлардан ќорѓану жђмыстары
жџргізіледі. Осы АЌ-тыњ бірінші дѕрежелі
міндетті болып табылады. Ол џшін келесі
міндеттер орындалуы тиіс:
1)
басќару, ќђлаќтандыру
жѕне байланыс
жџйелерін ђйымдастыру, дамыту жѕне
оларды ђдайы ѕзірлікте ђстау;
2)
Азаматтыќ ќорѓаныс кџштерін ќђру, оларды
дайындау жѕне тљтенше жаѓдайлар кезінде іс-ќимыл
жасауѓа ђдайы ѕзірлікте ђстау;
3)
Орталыќ жѕне
жергілікті
атќарушы органдардыњ,
ђйымдардыњ ќызметшілерін даярлау жѕне
халыќты оќыту;
4)
Радиациялыќ,
химиялыќ,
бактериологиялыќ (биологиялыќ)
жаѓдайды ќадаѓалау
жѕне оѓан
лабораториялыќ баќылау жасау;
5)
Азаматтыќ
ќорѓаныстыњ
ѕскери
ќђрамаларын жђмылдыруга ѕзірлікті
ќамтамасыз ету;
6)
Шаруашылыќ жџргізу салалары мен
объектілерініњ жђмыс істеу тђраќтылыѓын
арттыру жљніндегі шаралар кешенін жџргізу;
7)
ќорѓану ќђрылыстарыныњ ќажетті ќорын, жеке
ќорѓану ќђралдарыныњ
жѕне Азаматтыќ
ќорѓаныстыњ басќа
да мџлкініњ
ќорларын жинау жѕне эзірлікте ђстау;
8)
халыќќа, орталыќ жѕне жергілікті атќарушы
органдарѓа адамдардыњ љмірі мен
денсаулыѓына тљнген ќатер жэне орын алып
отырѓан жаѓдайда іс-ќимыл жасау тэртібі
туралы хабарлау;
9)
іздеу-ќџтќару
жџмыстары
мен басќа
да шџѓыл
жђмыстарды жџргізу, зардап шеккен халыќтын
тіршілігін жѕне оларды ќауіпті аймаќтардан
эвакуациялауды ђйымдастыру;
10)
азыќ-тџлікті, су кљздерін, тамаќ
шикізаттаррын, жемшљпті,
мал жѕне љсімдіктерді радиоактивтік,
химиялыќ, бактериологиялыќ (биологиялыќ)
уланудан, мал жѕне љсімдік індеттерінен
ќорѓау.
АЌ-тыњ аталѓан міндеттерін ќоса алѓанда
кейбір іс-шараларды (мысалы, ќорѓаныс
ѓимараттарын салу), тљтенше жаѓдайлар
туралы халыќты уаќтылы ќђлаќтандыру,
тљтенше жаѓдайлар кезіндегі тѕртіп
ережелерін халыќќа џйрету жѕне таѓы
басќаларын алдын-ала орындамау салдарынан
ќорѓау жѕне ќљмек кљрсету толыќсыз
болатыны аныќ. Шын мѕнісінде АЌ
бџкілхалыќтыќ болѓандыќтан ќорѓану іс-шараларын
љткізуге барлыќ ел-халќы ќатысуы тиіс.
Ќауіпті аймаќтарда дђрыс жђмыс істеуді,
ќазіргі ќарулардан ќорѓануды, љзін—љзі
ќорѓауды жђне зардап шеккендерге кљмек
кљрсетуді барлыќ халыќ білу міндетті. Мђныњ
барлыѓы АЌ іс-шараларын жџргізуде барлыќ
халыќтыњ міндетті тџрде ќатысуын, жауапты
органдардыњ џкімдерін ескертусіз
орындауын, тѕртіпті, ђйымшылдыќты кљздейді.
АЌ мемлекеттіњ барлыќ территориясында
жергілікті жѕне љндірістік ќаѓидасымен
ђйымдастырылады. Яѓни кешенді жѕне жеке
ќарастыру іс-шараларын љткізуде АЌ-тыњ
объекті басќару органдарыныњ функциялары
жѕне кџштері территориялыќ жѕне
ведомстволыќ болып бљлінеді. Осы орайда,
негізгі дѕрежеден шыѓа отырып, Мемлекет
џкіметі аныќтайтын тѕртіппен, АЌ бойынша
ќалаларды топтарѓа, ђйымдарды санаттарѓа
жатќызу жџзеге асырылады.
АЌ іс-шараларын ђйымдастыру жѕне жџзеге
асыру жауапкершілігін меншікті џлгідегі
барлыќ ђйымдардыњ жѕне орталыќ, жергілікті
мемлекеттік атќарушы органдардыњ
басшылары кљтереді. Бђл органдар мен
ђйымдар жыл сайын АЌ іс-шараларын жџзеге
асыру жѕне оларды орындаѓаны туралы есеп
беру керек. АЌ дайындыѓы мен іс-шараларды
љткізудіњ мерзімі жѕне кљлемі мен тѕртібі,
сонымен ќатар есеп беру ђсынысы Мемлекет
џкіметімен белгіленеді.
АЌ дайындыѓы жањартылѓан ќарулардыњ
дамыун есепке алып берілген территорияда
ТЖ-лардыњ неѓђрлым ыќтималдыѓын ескере
отырып салалары мен ђйымдарында алдын-ала
жџргізіледі.
АЌ идеясыныњ жѕне іс-шараларыныњ
негізінде гуманизм ќаѓидасы жатыр, љйткені
олар ќорѓауѓа, ќђтќаруѓа жѕне ењ ауыр
жаѓдайларда халыќќа кљмек кљрсетуге
баѓытталѓан.
Мемлекет тарапынан халыќты,
территорияны жѕне шаруашылыќ объектілерін
ќорѓау саласында АЌ іс-шаралары мынау
кездерде кљзделеді:
-
табиѓи жѕне техногендік сипаттаѓы тљтенше
жаѓдайлардан; жер сілкінісінен;
-
џлкен су
ќоймаларыныњ
жѕне тењіз
дењгейініњ љзгеру
салдарынан;
-
пайдалы кен
орындарын љњдеумен
байланысты тљтенше
жаѓдайлардан;
-
жањартылѓан
ќауіпті ќару-жараќтардан заќымданудан
ќорѓау.
Осымен ќатар инжерлі-техникалыќ іс-шаралардыњ
жѕне тђрѓындар мен мамандардыњ АЌ-ќа
дайындыѓы кљзделеді. Аталѓан іс-шаралардыњ
ѕр пунктіне аѓымды жѕне перспективті
жоспарлар љњделу керек. Мысал ретінде
келесі жаѓдайларды алсаќ болады:
-
сель, су
тасќыны, жер
кљшкінін жѕне
таѓы басќа
ќауіпті экзогенді жаѓдайларды ескеріп,
осы ауќымда ќђрылысты жоспарлау;
- мџмкін
болатын ТЖ-лардыњ жалпылаша жай-кџйін
баќылау жџйесін ђйымдастыру (мониторинг),
ѓылыми зерттеулер жѕне жаѓдайды жорамалдау;
-
азыќ-тџлік, дэрі-дѕрмек, тіршілікті
ќамтамасыз ететін жабдыќтар ќорларын ќђру;
-
ѓимараттардыњ жѕне ќђрылыстардыњ апатќа
ќарсы тђру тљзімділігін ќамтамасыз ету;
-
іздестіру жѕне ќђтќару, апаттан кейін
ќалпына келтіру жђмыстарын ђйымдастыру
жѕне зардап шеккендерге жедел медициналы
жедел медициналы;
-
жер ќойнауын пайдалануда барлыќ сатыдаѓы
экология талаптарын саќтау;
-
барлыќ ќђрылыс жђмыстарыныњ есеп-жоба
ќђжаттарын АЌ-тыњ басќару органдарымен
маќђлдасу;
-
АЌ-ќа
арнайы ќызметкерлер мен бастыларды
дайындау, мектеп жасына дейінгі
мекемелерден бастап, тђрѓын аймаќтарын
арнайы оќу баѓдарламасы бойынша оќыту.
АЌ-тыњ кџштері ѕскери жѕне бейбітшілік
кезењінде ѕртурлі АЌ іс-шараларын љткізу
џшін арналады жѕне љміршењдіктіњ
ќауіпсіздігі Мемлекеттік системалардыњ
ќђрастырушы бљлігі болып табылады; олар
џйретілген, ќару-жараќтармен, техникамен,
жабдыќтармен ќамтамасыз етіліп
ќђрастырылѓан жѕне іс-ќимылдарѓа дайын
болу керек. АЌ кџштерін пайдалануы
келісілген дењгейдегі АЌ-тыњ басшылары
шешімімен жџзеге асырылады.
АЌ кџштері мыналардан тђрады: АЌ ѕскери
бљлімдерінен ѕскери емес жасаќтардан,
сондай-аќ, жасаќтары
а) территориялыќ,
объектілік жасаќтары мен АЌ жѕне тљтенше
жаѓдайлар ќызметтерініњ жасаќтары;
б) республикалыќ,
облыстыќ, ќалалыќ жѕне аудандыќ жедел-ќђтќару
отрядтары сияќты ѕскери емес жасаќтар
болып келеді.
Ѕскери емес жасаќтар АЌ кџштерініњ
негізін ќђрайды.
Џкімет шешімімен ќђтќару жђмыстарын
жџргізу кезењінде уаќытша ІІМ - ішкі істер
министрлігі; ЌМ -ќорѓаныс министрлігі
бљлімшелері, ведомстволыќ,
мамандандырылѓан авариялыќ-ќђтќару;
авариялыќ-ќалпына келтіру, ѕскериленген
жѕне таѓы басќа жасаќтар тартылуы мџмкін.
АЌ ѕскери бљлімшелері бейбіт
кезде зардап шеккен халыќќа тіршілікті
ќамтамасыз етуге жан-жаќты кљмек кљрсетеді,
туѓан республиканыњ шекарасында да жѕне
арнайы келісімі бар шет мемлекеттерде де
іздестіру-ќђтќару жђсмыстарын жџргізеді;адамдар
ќђрамыныњ білімін баѓалаумен жѕне
дайындыѓымен айналысады;
соѓыс
кезењде заќымдану ошаќтарында радиациялыќ
жѕне химиялыќ баќылаулар, ќђтќару жѕне таѓы
басќа шђѓыл-ќалпына келтіру жђмыстарын
жџргізеді, халыќты эвакуациялау шараларына
ќатысады, тылдыќ елеулі объектілерін
ќалпына келтірумен байланысты арнайы
тапсырмаларды орындайды (мысалы,
аэродромдарды, кљпірлерді жљндеу). АЌ
ѕскери бљлімшелері ішінара азаматтыќ
персоналмен де ќђралады. Ќорѓаныс
министрлігі Президент жарлыѓы бойынша
кѕмелетке жеткен азаматтарды наѓыз ѕскери
ќызметке, сонымен кейбіреулерін АЌ
жџйесінде ќызмет атќаруѓа тартады, тљтенше
жаѓдайлар жљніндегі орталыќ атќарушы
органдаѓы, оныњ территориялыќ органдарыныњ,
АЌ ѕскери бљлімшелерініњ, сондай-аќ
ведомствоѓа баѓынатын ђйымдардыњ
шаќырылѓан контингентпен жѕне
мобилизациялыќ ресурстармен адам ќђрамын
толыќтырады. АЌ ѕскери емес жасаќтары
ђйымдарда, аудандарда, ќалаларда,
облыстарда ќђрылады, сонымен объектілік
жѕне территториялыќ болып бљлінеді.
Ќђтќару ђйымдары барлауѓа, іздестіруге
жѕне зардап шеккендерді ќђтќаруѓа, оларды
џйінділер астынан шыѓаруѓа арналады,
алѓашќы медициналыќ кљмек кљрсетеді; олар
жинаќталѓан ќђтќарушы отрядтардан,
командалардан, ізденіс топтарынан, барлау
бљлімшелерінен жѕне таѓы басќалардан
тђрады. Инженерлік жасаќтар инженерлік
барлау топтардан, жол-кљпірлік
командалардан, жарылыс жђмыстарын
жџргізетін топтарынан жѕне таѓы басќадан
тђрады, яѓни осылар жолды салумен, ќираѓан
ѓимараттарды аршумен т.б. айналысады.
АЌ ќызметтерініњ жасаќтары халыќќа
тіршілікті ќамтамасыз етуге, ќђтќару
жасаќтарды кџшейтуге арналады жѕне
медициналыќ, байланыс, ќоѓамдыќ тѕртіпті
саќтау, љрт сљндіру, транспорттыќ жѕне таѓы
басќа ќызметтер болып бљлінеді.
Жедел ќђтќару отряды жоѓары дайындыќта
тђратын жасаќтар болып келеді, жѕне жоѓары
дѕрежелі объектілерде, кџрделі аймаќтарда,
енуге ќиын аудандарда іздестіру-ќђтќару
жђмыстарын љткізу џшін, зардап шеккендерге
жѕрдем кљрсету џшін арналѓан.
АЌ-тыњ нысанына баласы 8 жасќа толмаѓан
ѕйелдерден, жџкті ѕйелдер мен
мџгедектерден жѕне ѕскери міндетті
мобилизациялыќ нђсќауы бар азаматтардан
тыс, жђмысќа ќабілетті еркектер мен ѕйелдер
алынады.
АЗАМАТТЫЌ
ЌОРЃАНЫС ЖЅНЕ ТЉТЕНШЕ ЖАЃДАЙЛАР ЌЫЗМЕТТЕРІ
АЌ-тыњ арнайы іс-шараларын орындау џшін
жѕне осы маќсатпен кџштердіњ жѕне
ќђралдардыњ дайындыѓы џшін республикалыќ,
аудандыќ, ќалалыќ, облыстыќ АЌ жѕне ТЖ-лар
ќызмет орындары, сонымен ќатар АЌ басшысына
тікелей баѓынатын ќызметтер ќђрылады.
АЌ-тыњ эвакуациялыќ іс-шараларын
орындауды ђйымдастыру маќсатымен
эвакуациялыќ жѕне эвакуация ќабылдау
комиссиялары ќђрылады.
ШАРУАШЫЛЫЌ
ОБЪЕКТІЛЕРШДЕГІ АЗАМАТТЫЌ ЌОРЃАНЫСТЫЊ
ЂЙЫМДАСУЫ
Шаруашылыќ объектілері - љндірістік
жѕне таѓы басќа кѕсіпорындар, тџрлі ђйымдар,
мекемелер, оќу орындары, ауыл-шаруашылыќ
љндірістері - АЌ жџйесініњ негізгі шаралары
љткізілетін орындары болып табылады. Мђнда
соѓыс жаѓдайда жђмысшылар мен
ќызметкерлерді ќорѓау, объектілердіњ жђмыс
тљзімділігін ќамтамасыз ету, жедел ќђтќару
жѕне апаттан кейін ќайта љндеу жђмыстарына
кџштерін дайындау сияќты негізгі іс-шаралар
орындалады.
Шаруашылыќ объектісініњ басшысы
объектілеріндегі АЌ басшысы болып саналады
жѕне объектілеріндегі АЌ жаѓдайына жауап
береді. Оныњ бђйрыќтары мен џкімі
объектініњ барлыќ жеке ќђрамына ќатысты. АЌ
басшысына кљмек беретін объектілердіњ
џлкенді -кішілігіне байланасты бір немесе
бірнеше кљмекші орынбасарлар
таѓайындалады. Мѕселен, бытыратып тарату
жѕне эвакуациялау жљніндегі орынбасар,
материалдыќ-техникалыќ заттармен
ќамтамасыз ету жљніндегі орынбасар,
инженерлік-техника бљлімі жљніндегі
орынбасар т.б.
АЌ бастыѓыныњ бытыратып тарату
жљніндегі орынбасары жђмысшылар мен
ќызметкерлерді, олардыњ жануяларын
эвакуациялау жоспарын ѕзірлеуді басшылыќ
етіп, ќатерлі жѕне соѓыс жаѓдайда
объектілерді орналастыру жерлерін
дайындауды ђйымдастырып, жђмысшылар мен
ќызметкерлерді ауданѓа орналастыруды,
оларды тасымалдауды, жалпы тѕртіп кџзетуді
басќарады.
АЌ бастыѓыныњ инженерлік-техникалыќ
бљлім жљніндегі орынбасары - объектініњ
басты инженері болып табылады. Ол
объектілердіњ жђмыстарын ерекше
кџнтѕртіпке кљшіру жоспарын эзірлеуді
басшылыќ етеді, объекті жђмысыныњ
тђраќтылыѓын арттыру џшін іс-шаралар
жџргізеді, авариялыќ-техникалыќ пен љртке
ќарсы ќызметті, бџлінген орталыќтарда
жедел ќђтќару жѕне апаттан кейін ќайта
љндеу жђмыстарын, ќорѓаныс паналарыныњ
техникалыќ жаѓынан іске асыруды басшылыќ
етеді.
АЌ бастыѓыныњ материалды-техникалыќ
ќамтамасыз ету жљніндегі орынбасары-объектілерді
ќамтамасыз ету женіндегі орынбасары-объектілерді
ќамтамасыз етудегі бастыќ орынбасары болып
табылады жѕне арнайы мџлікті саќтау мен
жинаќтауды ќамтамасыз етеді. Оѓан техника,
ќџралдар, кљліктер, ќорѓаныс ќџралдары
жатады. Оѓан мына материалды-техникалыќ
жаѓынан ќамтамасыз ету жџктеледі: ќорѓаныс
паналарын салу жђмыстары, бытыратып тарату
жѕне эвакуациялау іс-шаралары, жедел
ќђтќару
жѕне
апаттан кейін ќайта љњдеу жђмыстарын
љткізу. Ќарсыластыњ шабуыл жасау ќатері
тљнгенде ол шикізат ќорын, азыќ-тџлік пен
аса ќђнды жабдыќтарды топтау немесе
бытыратып орналастыру жђмысын
ђйымдастырып ќамтамасыз етеді.
Объектініњ АЌ басшысы
аудандыќ АЌ басшысына баѓынады.
АЌ
басшысыныњ тђсынан АЌ штабы ќђрылады. Ол -
АЌ басшысыныњ басќару ђйымы,
объектілеріндегі АЌ-тыњ барлыќ іс-шаралар
жљніндегі ђйымдастырушы.
Объектініњ џлкендігіне байланысты АЌ
штабы штатты жђмысшылары жѕне негізгі
міндеттерінен босатылмаѓан лауазым
иелерініњ есебінен ќђрылады. Штаб
объектініњ басшысы шешімдерініњ негізінде
ђйымдастыру жђмыстарын љткізеді. АЌ
штабыныњ басшысы объектініњ АЌ басшысыныњ
бірінші орынбасары болып табылады, оныњ
объектіде АЌ сђраќтары жљнінде басшыныњ
атынан бђйрыќ пен љкім беруге толыќ ќђќыѓы
бар.
Объектіде, оныњ љндіріс бљлімшелеріне
байланысты, АЌ ќызметтері ќђрылады. Оларды
бљлім басшыларыныњ бірі басшылыќќа алады,
яѓни осы ќызметтер ќђрылѓан базадаѓы
цехтардыњ, бљлімшелердіњ басшыларыныњ бірі
болуы керек.
Ќђлаќтандыру жѕне байланыс ќызметі
объектініњ байланыс желісі базасында
ќђрылады, дер кезінде ќауіп туралы
хабарлайды, џнемі байланыста болып,
информацияны беруге дайын болады, байланыс
желідегі аварияларды шектейді.
Медициналыќ ќызмет объектініњ
медициналыќ-санитарлыќ бљлім базасында
ђйымдастырылады. Ќызмет басшысы-бас
дѕрігер. Ќызмет медициналыќ ќалыптастыќты
ќолдауды ђйымдастырады: медициналыќ ќорды
жинактау жѕне жеке медициналыќ ќорды,
заттарды саќтау; санитарлыќ-эпидемиялыќ
баќылау жѕне медициналыќ барлау жђмыстарын
ќамтамасыз етеді. Емделу мекемелерінде
заќымданѓан жѕне эвакуацияланѓандарѓа
медициналыќ кљмек кљрсетеді, бір жерге
топталѓан жѕне эвакуацияланѓан орындарда
медициналыќ кљмекпен ќамтамасыз етеді.
Медициналыќ ќызмет негізінде медициналыќ
жасаќтардыњ адам ќђрамын толыќтырып,
оларды оќытып, џйретіп, керекті заттармен
ќамтамасыз етіп, олардыњ эр-ќашан дайындыѓы
жљнінде жауапкершілік кљтереді.
Радиациялыќ заќымнан жѕне химиялыќ
заќымнан ќорѓау ќызметі азыќ-тџлікті,
халыќты, ќоймаларды улы жѕне радиоактивті
заттардыњ эсерінен заќымданудан саќтайтын
шараларды жџргізеді. Радиациялыќ заќымына
ќарсы (РЗЌ) жѕне химиялыќ заќымына ќарсы (ХЗЌ)
ќызмет РЗЌ жѕне ХЗЌ арналѓан жасаќтары,
мекемелерді ђйымдастырады; жеке ќорѓаныс
ќђралдары мен арнайы техника, приборлардыњ
жаѓдайын ќадаѓалайды; радиациялыќ жѕне
химиялыќ барлау љткізеді; адам ќђрамыныњ
сѕулеленуге шалдыѓуын, химиялыќ
зарардануын баќылайды; радиациялыќ жѕне
химиялыќ заќымдану ошаќтарын жою
маќсатында іс-шараларды жџргізеді.
Ќоѓамдыќ
тѕртіп кџзетініњ ќызметі идаралыќ кџзет
жѕне халыќ жасаѓыныњ негізінде ќђрылады. Ол
аймаќты кџзетіп, тљтенше жаѓдайда тѕртіп
саќтап, апаттан кейін ќайта љњдеу
жђмыстарын љткізуіне, АЌ дабылдары бойынша
жђмысшылардыњ дер кезінде жасыруына
кљмектеседі, жарыќ жасыру жђмысын
баќылайды.
Љрт сљндіру ќызметі љрт кџзетініњ
негізінде ђйымдастырылады. Бђл ќызмет
љртке ќарсы іс-шараларды, алдын-ала
баќылауды іске асырады, љртті сљндіреді
жѕне оќшаулайды, РЗЌ мен ХЗЌ ќызметіне
зарарданѓан аймаќтарды газсыздандыруѓа
жѕне дезактивациялауѓа кљмектеседі.
Энергиямен ќамтамасыз ету жѕне жарыќ
жасыру ќызметі бас энергетик бљлімініњ
негізінде ќђрылады. Объектініњ бас
энергетигі ќызметтіњ басшысы болып
табылады. Ол объектіні газбен, жылумен,
электр жарыѓымен ќамтамасыз етіп, энергия
тараптарыныњ ѕлсіз бљлімшелерін ќорѓаныс
жџйелерімен ќамтамасыз етеді; жарыќ жасыру
жѕне бірінші кезектегі іс-шараларды
дайындап, ќалпына келтіру, энергия
жџйелерінде ќайта љндеу жђмыстарын
жџргізеді.
Авариялыќ-техникалыќ ќызметі
техникалыќ немесе бас механик бљлімініњ
негізінде ђйымдастырылады. Ол бірегей
ќђралдарды ќорѓау жљніндегі жѕне негізгі
ќђрылымныњ, арнайы инженерлі тораптардыњ,
байланыс жолдарыныњ тљзімділігін арттыру,
џйінділерді тазартудаѓы жедел жђмыстарды
жџргізіп, объектініњ ќђрылымындаѓы апатты
жою жѕне оќшаулау жљніндегі іс-шараларын
жџргізеді.
Ќорѓаныс паналарыныњ жѕне жасырыну
орындарыныњ ќызметі негізгі ќђрылыс
бљлімініњ, тђрмыстыќ-коммуналдыќ бљлімініњ
немесе ќђрылыс цехтарыныњ негізінде
ќђрылады. Ол ќорѓаныс паналарыныњ
дайындыѓын жѕне олардыњ эксплуатациялауын
баќылап, ќорѓаныс ѓимараттарды салуды
ќамтамасыз етеді. Ќызметтіњ жеке
ќђрылымына АЌ-тыњ ќђлаќтандыру
белгілерімен дер кезінде ќорѓаныс
паналарын адамдармен толтыруды ќамтамасыз
ету жџктеледі. Бђдан басќа бџл ќызмет
ќираѓан ќорѓаныс паналарын аршыѓанда
ќђтќару жђмыстарымен айналысады.
Материалдыќ-техникалыќ
ќамтамасыз ету ќызметі объектіні
материалдыќ-техникалыќ жаѓынан ќамтамасыз
ету бљлімі негізінде ќђрылады. Азыќ-тџлік
пен жабдыќтардыњ барлыќ тџрімен дер
кезінде ќамтамасыз етуді ќалыптастыру,
мџлік пен техниканы жљндеп, оларды жђмыс
учаскелеріне жеткізу, саќтау жѕне оларѓа
есеп жџргізу, адамдарѓа бірінші
ќажеттіліктегі заттарды жеткізуді
ђйымдастырады.
Кішігірім объектілерде АЌ ќызметтері
ќђрылмайды.
Олардыњ функцияларын, ќажетті іс-шараларын
сол объектіні ќђратын басќару органдары
орындайды.
Шаруашылыќ объектілерде жалпы
маќсаттаѓы объектілік-жинаќтыќ топ,
механизациялыќ жђмыс топтары, барлаушы
жасаќтар ђйымдастырылады. Бђлар апаттан
кейін ќђтќару, ќайта љндеу жђмыстарын
љзінше орындау џшін керек. Жалпы баѓыттаѓы
бљлімдерді кџшейту жѕне арнайы
тапсырмаларды орындау џшін біраттас
ќызметтер жасаќтары ќђрылады. Мысалы,
ќђлаќтандыру жѕне байланыс, ќоѓамдыќ
тѕртіп жасаќтары.
Бљлімдерді жасаќтау љндірістік
ќаѓидамен іске асыралады: кезектермен,
цехтармен, љндірістік бљлімдермен,
бригадалармен.
Жалпы баѓыттаѓы жасаќтардыњ мысалы
ретінде жинаќталѓан топ, конмандирімен,
оныњ орынбасарларымен ќоса болып табылады.
Жинаќталѓан топ, ќђтќару командаларынан, ал
олар бљлімдерден, бљлімдер ќђрамдас
бљлімшелерден тђрады. Мђндай топта љзініњ
медициналыќ пункті жѕне санитарлыќ
жасаќтары болады, соњѓылары санитарлыќ
бљлімшелерге бљлінеді. Мђндай топта љзініњ
штабы болып, оѓан тікелей басќару жѕне
байланыс бљлімдері баѓынады. Осындай жџйе
топты ђтќыр жѕне љз алдына бљлім етеді.
Жасаќтардыњ ќђрылуымен ќатар кейбір
объектілерде
жђмыс істеп тђрѓан
химиялыќ жѕне медициналыќ
лабораторияларын, жуу жѕне жуыну
бљлімшелерін, киім жѕне транспортты,
адамдарды санитарлыќ зарарсыздандыру
станцияларына бейімдендіреді. Радиациялыќ,
улаѓыш жѕне бактериялыќ заттарды наќты
белгілеу џшін радиациялыќ жѕне химиялыќ
баќылау бекеттері ќђрылады.
Ауыл-шаруашылыќ объектілерінде малды
жѕне љсімдіктерді ќорѓау, жау соќќысына
душар болѓан ќалаларѓа кљмек кљрсету
топтары ќђрылады. Ауыл-шаруашылыќ
объектілерге ќаладан кэсіп орындар
кљшіріліп, зарарданѓан аймаќтардан
кљшірілген адамдарѓа кљмек жѕне емдеу
кљрсетуге тура келеді.
Оку орындарындаѓы АЌ шаруашылыќ
объектілеріндегідей ђйымдастырылады,
біраќ олардыњ техникалыќ мџмкіншіліктері
мен ерекшеліктері ескеріледі.
ЖОО АЌ басшысы - ректор. Ол бђйрыѓымен
жоѓары оќу орныныњ АЌ штаб басшысын
таѓайындайды. ЖОО - да штатты жђмысшыныњ
біреуі (мысалы, алѓашќы ѕскери дайындыќ
мђѓалімі) немесе АЌ жџйесініњ штатты
жђмысшысы АЌ штабыныњ басшысы бола алады.
Сонѓы жаѓдайда оны ЖОО орналасќан аймаќтын
АЌ басшысы џсынады; бџл, эдетте, љте џлкен
ЖОО-на ќатысты.
Оќу орындарында АЌ жоспары ѕзірленеді.
Ол профессорлыќ-мђѓалімдік ќђрылымѓа жѕне
студенттерге хабарланады.
ЖОО-да, ѕдетте, ќорѓаныс паналарына
арналѓан топтар бљлімшелер, ќђтќару
топтары, санитарлыќ, авариялыќ-техникалыќ,
ќоѓамдыќ тѕртіпті саќтау жасаќтар
ќалыптастырылады. Оќу орныныњ ќђрамындаѓы
тђраќты тђлѓа командир болып таѓайындалады.
Студенттер АЌ-ты ќалыптастыру ќђрамына
кіреді жѕне штаб љткізетін объектілі
жаттыѓуѓа тартылады. ЖОО-да АЌ негізінде,
љзініњ объектісіндегі адамдарды ќђтќару
џшін ќђрылады, алайда басќа да маќсаттарѓа
ќолдануы мџмкін, мысалы, ќорѓаныс
паналарында ќызмет жасау џшін. Оќу орныныњ
практикалыќ тѕжірибесіне байланысты
аталмыш ќызметтер мен жасаќтар
џйымдастырылады; медициналыќ, байланыс, РЗЌ
мен ХЗЌ ќорѓаулары, т.б.; радиациялыќ жѕне
химиялыќ баќылау бекеттері, УЗ-ды, РЗ-ды, БЌ-ды
наќты белгілей џшін лабораториялар.
Оќу орындары керекті ќђралдармен
жѕне ЖЌЌ, техника жѕне басќа мџліктермен
ауданныњ АЌ штабы арќылы ќамтамасыз етілуі
мџмкін.
Табельдік ќорѓаныс заттары
жетіспегенде ѕскери бљлімдерден немесе
ѕскери оќу орындарынан артыќ шыќќан мџлкін
жѕне ќарапайым ќорѓаныс ќђралдарды
ќолдануѓа болады.
ЖОО-ныњ АЌ-тыњ бастыѓы жѕне оныњ штаб
бастыѓы басќа да жаќын орналасќан
кѕсіпорын жѕне мекемелерініњ АЌ
штабтарымен, жалпы маќсаттаѓы жасаќтармен
жѕне ќалалыќ, аудандыќ, облыстыќ АЌ
ќызметілерімен љзара ќатынаста болуы керек.
Ѕр студент мыналарды џйреніп, љмірде
керек кезінде ќолдануѓа тиіс:
-ТЖ ќауіпіндегі іс - ѕрекеттерді;
-Жеке дара жѕне џжымдыќ ќорѓаныс
ќђралдары мен тѕсілдерін ќолдану;
-Тынысалу мџшелерін
ќорѓайтын ќарапайым ќђралдарды дайындау;
-Ауа мен территория РЗ, УЗ, БЌ-мен
зарарданѓанда аяќ киімдерді жѕне џй
киімдерін ќорѓаныс ќђралдары ретінде
пайдалана білу;
-Азыќ-тџлік пен ішілетін суды заладан
саќтандыру;
Киім
мен аяќ киімдерді, дененіњ ашыќ жерлерін
ішінара санитарлыќ љндеуден љткізе білу;
-Радиациялыќ, химиялыќ барлау жѕне
дозиметрлік баќылау ќђралдарымен жђмыс
істеу;
-Радиациялыќ, химиялыќ баќылау бекет
ќђрамында жѕне басќа да жасаќтарда ќызмет
ете білу;
-АЌ
нормативтерін тез жѕне толыќ орындау;
-Жеке дѕрі ќобдишаны жѕне басќа да
медициналыќ ќђралдарды ќолдана білу;
-Заќымданѓандарѓа алѓашќы медициналыќ
кљмек кљрсете білу;
-АЌ туралы басќа да деректермен
білімін толыќтыру жѕне осы білімді џйретіп,
насихаттау;
-АЌ-тыњ ѕскери емес жасаќтарына
басшылыќ ете білу.