МАЗМЂНЫ

 

Объектілердіњ жђмыс тђраќтылыѓы негіздері  

            Дџлей зілзалалар, техногендік сипаттаѓы авариялар мен басќа да тљтенше жаѓдайлар, сонымен ќатар ќарсыластыњ соѓыс ќимылдары ел экономикасына едѕуір шыѓын келтіреді. Жаппай ќыратын ќару-жараќтыњ жањартылѓан тџрлерініњ пайда болуы жѕне ќазіргі уаќыттаѓы авариялар мен апаттардыњ жиілеуі шаруашылыќ жџргізу объектілерініњ жђмыс тђраќтылыѓын жоѓарылатуды талап етеді. Шаруашылыќ объектілерініњ неѓђрлым аз заќымдалуы (ќирауы) жѕне мџмкіндігінше ќысќа мерзімде ќайта ќалпына келтірілуі ќажет.

Шаруашылыќ объектілерініњ ќызметтерініњ тђраќтылыѓы деп тљтенше жаѓдайлар кезінде љнімді жоспарланѓан кљлемде жѕне номенклатурада (материалды ќђндылыќтарды тікелей љндірмейтін – транспорт, байланыс жѕне басќа да љз ќызметтерін міндетіне ќарай орындайтындар) шыѓару, ал авария (заќымдалу) жаѓдайында љте ќысќа мерзімде љндірісті ќалпына келтіру ќабілеттілігін айтуымызѓа болады.

 

 

 

Тљтенше жаѓдайлар кезіндегі шаруашылыќ объектілерініњ жђмыс тђраќтылыѓы келесі факторлармен ќамтамасыз етіледі:

-                      жђмысшылар мен ќызметкерлерді дџлей зілзала, авария мен апат салдарынан, сонымен бірге барлыќ ќару-жараќ тџрлерініњ ѕсерінен сенімді ќорѓау;

-                      объектініњ инженерлік-техникалыќ кешенініњ апат ѕсеріне ќарсы тђра білу ќабілеттілігі;

-                      жабдыќтау жџйесініњ (шикізат, отын, электр энергиясы, газ, су жѕне т.б.) тђраќтылыѓы;

-                      азаматтыќ ќорѓаныс пен љндірісті басќарудыњ ќалтќысыздыѓы;

-                      объектіде ќђтќару жѕне басќа да шђѓыл жђмыстарды жѕне заќымдалѓан (ќираѓан) љндірісті ќайта ќалпына келтіру жђмыстарын жџргізуге дайын болуы.

[объект заќымдалѓанда љндірісті ќалпына келтіру азаматтыќ ќорѓаныстыњ тікелей міндетіне кірмейді].

Аталѓан факторлар шаруашылыќ объектілерініњ жђмыс жџргізу тђраќтылыѓыныњ негізгі талаптарын да аныќтайды. Бђл талаптар азаматтыќ ќорѓаныс инженерлік-техникалыќ іс-шараларын жобалау нормасында белгіленген.

 

 

Объектініњ жђмыс тђраќтылыѓын зерттеу ђзаќ та, динамиклыќ процесс. Бђл жђмысты атќару маќсатында объектініњ азаматтыќ ќорѓаныс штабыныњ жђмысшылары мен инженерлік-техникалыќ ќызмет кљрсетуші ќђрамалары жђмылдырылады. Ќажет болѓан жаѓдайда ѓылыми-зерттеу бљлімі мен жобалау ђйымдары тартылады. Сонымен ќатар зерттеу жџргізу жоспары ѕзірленеді. Мђндай зерттеулердіњ маќсаты – шаруашылыќ объектілерініњ жђмыс тђраќтылыѓын баѓалау мен оны жоѓарылату жолдарын ќарастыру.  

Объектініњ жђмыс тђраќтылыѓына ѕсер ететін факторларды есепке алу.

Ѕрбір объектініњ љзіндік ерекшелігі болѓанымен, олардыњ жалпы сипаты басым болады. Жањартылѓан тџрдегі кѕсіпорындар (љнеркѕсіптер) кешенін ѓимараттар мен ќђрлыстар, ќондырѓылар, электр энергиясы мен жабдыќтау жџйелері, инженерлік жѕне отын ќатынас жолдары, ішкі транспорт тораптары, басќару жѕне байланыс жџйелері, ќойма шаруашылыќтары, ѕкімшілік, тђмыстыќ жѕне шаруашылыќ ѓимараттары мен ќђрлыстары ќђрайды. Сондыќтан объектілер џшін тљтенше жаѓдайлар кезіндегі жџргізілетін жђмыстарѓа дайындыќ ортаќ факторлармен сипатталады.

а) Объектініњ топографиялыќ орналасуына талдау жџргізіледі:

-                      территориядаѓа объектіні ќоршаѓан ќђрлыстардыњ сипатыЊ

-                      территорияда екінші ќайтара заќымдау факторларыныњ шыѓу кљздері болып табылатын кѕсіпорындардыњ орналасуы (тоѓандар, химиялыќ љнеркѕсіп объектілері жѕне т.б.);

-                      жапсарлас аймаќтыњ табиѓи жаѓдайлары;

-                      ќатынас жолдарыныњ орналасуы жѕне т.б.

Ауданныњ метеорологиялыќ жай жапсары:

-                      желдіњ баѓыттары, жауын-шашын мљлшері, топытар сипаты жѕне жер асты суларыныњ орналасу терењдігі сипатталады.

б) Негізгі жѕне ќосалќы ѓимараттарѓа сипаттама беріледі:

-                      ѓимараттардыњ ѕртџрлі ыќпалдарѓа тљзімділігін есептеу џшінолардыњ ќђрылымдыќ ерекшеліктері мен техникалыќ кљрсеткіштері аныќталады. Атап айтќанда ѓимараттыњ ќабаттылыѓы, ђзындыѓы, биіктігі, негізгі ќањќаныњ тџрі, ќабырѓаныњ толтырылымдары, шатыры, тљбеніњ итарќасы, ѓимараттыњ љртке тљзімділігі жѕне т.б. аныќталады;

-                      жђмыс орнында бір уаќытта болатын жђмысшылар мен ќызметкерлер саны;

-                      паналау ѓимараттарыныњ болуы.

в) Объекті территориясыныњ ішкі жоспарлануын баѓалауда ќђрлыстардыњ тџрі мен орналасу тыѓыздыѓына байланысты тџрлі љрттердіњ шыѓуы мен таралуы, паналау ѓимараттарыныњ кіре берісін жѕне ѓимараттар аралыѓындаѓы жолдарды џйінділердіњ басып ќалу ыќтималдылыѓы ќарастырылады. Тез оталѓыш сђйыќтыќтар немесе кџшті ѕсер ететін улы заттар саќталатын сиымдылыќтардыњ, жарылѓыш заттар саќталатын ќоймалардыњ жѕне таѓы сол сияќтылардыњ бар-жоѓы аныќталады.

г) Технологиялыќ процестерді зерттеуде љндірістіњ ерекшеліктері, бейімделу мџмкіншіліктері (соѓыс уаќытында) немесе љндіріс жђмысыныњ уаќытша тоќтап ќалу жаѓдайлары ќарастырылады.

Жабдыќтардыњ бірегейлігі мен мањыздылыѓы, тџрлі аппаратуралармен, ќђралдармен ќаныќќандыѓы, жекелеген бљлімшелердіњ жђмыстарыныњ дербестігі, ќауіпті заттарды саќтаудыњ сенімділігі мен ќауіпсіздігі.

д)  Энергиямен жабдыќтау жџйесін зерттегенде олардыњ ќандай сыртќы энергия кљздеріне тѕуелділігі аныќталады. Энергияныњ ішкі ќайнар кљздері сипатталады. Энергетикалыќ тораптары мен тасымал жолдары зерттеледі.

Сумен жабдыќтау жџйесін зерттегенде су ќоймаларыныњ радияциялыќ, химиялыќ жѕне бактериялыќ залалдан ќорѓалуына ерекше кљњіл бљлінеді. Љрт сљндіру жџйесініњ сенімділігі тексеріледі.

Газбен жабдыќтау жџйесін зерттегенде газды автоматты тџрде љшіру механизмі тексеріледі. Оны саќтау жѕне тасымалдау талаптары саќталады.

е) Баќылау бекеттері мен байланыс тораптарыныњ жаѓдайы зерттелгенде, ѕсіресе, хабарлау, ќђлаќтандыру жџйесін ќадаѓалауѓа ерекше кљњіл аударылады.

Объектініњ жђмыс тђраќтылыѓын баѓалаудыњ есебін жџргізгенде заќымдаушы факторлардыњ ењ жоѓары, ыќтимал шамаларыныњ мѕндері, объектініњ жѕне оныњ элементтерініњ сипаттамасы негізгі мѕлімет болып табылады.

Ѕдетте, заќымдаушы факторлардыњ љлшемдері азаматтыќ ќорѓаныс бас штабымен беріледі. Егер де мђндай мѕлімет берілмесе, онда ењ жоѓары мѕндер есептеу жолымен аныќталады. Ќираудыњ (заќымдалудыњ) ыќтимал сипаты мен дѕрежесі жер сілкінісініњ ќарќындылыѓыныњ (баллмен љлшегенде) дискретті мѕндерімен аныќталуы мџмкін. Немесе ядролыќ жарылыстыњ ауадаѓы соќќы толќыныныњ артыќ ќысымымен (DРф, кПа љлшенеді) аныќталады.

 

Объектілердіњ жђмыс тђраќтылыѓын жоѓарылату.

Тђраќтылыќты жоѓарылату маќсатындаѓы іс-шараларды жџргізгенде, олардыњ техникалыќ, шаруашылыќ жѕне экономикалыќ сѕйкестіктері жан-жаќты баѓаланып орындалады. Іс-шаралардыњ экономикалыќ негізгі дѕлелділігі бейбіт кездегі шешілетін міндеттерімен ђштасќанда орындалады. Мѕселен, ќорѓану паналарын бейбіт уаќытта шаруашылыќ маќсаттарда пайдалауѓа болады. Жанатын, улы, агрессивті сђйыќтыќтар мен газдарды саќтайтын жер асты

 

сиымдылыќтарыныњ ќђрылысын пайдалануѓа болады. Жалпы инженерлік шешімдердіњ ќорѓану шараларымен ќисынды џйлесімділіктеріне ѕсіресе жања ќђрылыыстарды салуда жаќсы жетуге болады. Ќолданымдаѓы объектілердегі жђмыс тђраќтылыѓын жоѓарылату іс-шаралары ќайта ќалпына келтіру процесінде немесе жљндеу ќђрылыс жђмыстарын орындауда орныќты жџргізіледі. Объектініњ техникалыќ іс-ќаѓаздарын саќтауды ќамтамасыз ету маќсатында, олардыњ кљшірмелері дайындалып, ќала сыртындаѓы ќауіпсіз аймаќта саќталады.  

Жђмысшылар мен ќызметкерлерді ќорѓау жолдары

Мђндай міндетті шешу џшін:

а) Барлыќ жђмысшыларѓа арналѓан ќорѓану ѓимараттары – бомбадан ќорѓанатын, тез арада салынатын, радиацияѓа ќарсы, ќарапайым ќорѓану паналарымен ќамтамасыз етуге кљњіл бљлінеді. Сондыќтан барлыќ ережелерге сай ќђрлыстардыњ салынуы жѕне ќорѓану ѓимараттарыныњ ќажетті саныныњ жинаќталуы керек.

б) Эвакуациялауды жѕне бљліп орналастыруды ђйымдастырудыњ тиянаќты ќаралѓан жоспары ѕзірленеді.

в) Жеке басты жѕне медициналыќ ќорѓау ќђралдары жинаќталады.

г) Радиациялыќ жѕне химиялыќ барлау ќђралдарын, залалдану мен радиоактивті сѕулеленуді баќылайтын ќђралдар жинаќталады жѕне саќталады.

 

 

Объектініњ ѓимараттарыныњ, ќђрлыстарыныњ, жабдыќтарыныњ тљзімділігін арттыру.

Мђнда тљзімділігі жоѓары жѕне жењіл материалды (алюминий ќорытпасы жѕне т.с.с.), ќабырѓалыќ толтырымды жењілдетілген ќђрылымдар, шыныны ќолдану арќылы жарыќ ойыѓын џлкейту, пластиктен жасалѓан жѕне басќа да жењіл ќирайтын материалдар ќолданылады. Олар ќираѓанда ѓимарат ќањќасына жарылыстыњ соќќы толќыныныњ ќысымы тљмендейді, ал олардыњ сыныќтары жабдыќќа аз шыѓын ѕкеледі. Жењілдетілген ќабат аралыќ жабындылар жѕне отќа тљзімді жењіл шатыр жабындылары (темірбетонды жабындылардыњ ќирауы ќђрылѓыныњ сынуына ѕкеледі) ќолданѓан дђрыс. Биік ќђрылымдар (ќђбырлар, діњгектер, баѓаналар, џлдіріктер) тардылып бекітіледі. Сейсмикаѓа тљзімді бетоннан немесе металдан жасалѓан белбеклер орнатылады. Аса мањызды ѓимараттар терењдетілген немесе биіктігі тљмен етіп салынуы тиіс.

Жабдыќтарды, ѕсіресе оныњ ѕлсіз бљліктерін жљндейтін жѕне ќалпына келтіретін бљлшектер мен тџйіндер ќоры жинаќталады. Кейбір ќђрылѓы тџрлерініњ ауып кетпеуі џшін фундаментке анкерлік болттармен бекітіледі. Ауыр жабдыќтар тљменгі ќабаттарда, ал кейбіреулері ѓимарат сыртындаѓы ашыќ алањќайдаѓы бастырма астына орналастырылады. Бастырма ќираѓан жаѓдайда жабдыќтарѓа зиян келмейді. Аса баѓалы жѕне бірегей жабдыќтар терењдетілген жайларда орналастырылып, оларѓа арнайы дайындалѓан металл камералар, ќаптамалар, шкафтар, жабдыќтыњ астына орнатылатын торлар жасалады.

 

 

 

Тљтенше жаѓдайлар кезіндегі процесстердіњ тђраќтылыѓын жетілдіру маќсатында:

-                      автоматтандырылѓан жџйелердіњ істен шыѓу жаѓдайында ќолмен басќаруѓа кљшу;

-                      љндірісті басќа цехтарѓа, филиалдарѓа кљшіру;

-                      кџрделі технологиялыќ процестерді жењілдеу процеске ауыстыру;

-                      арзан баѓалы шикізаттарды, материалдар мен бљлшектерді ќолдану;

-                      бітпей ќалѓан љнімдерді љзге кѕсіпорындарда аяќтап љњдеу;

-                      жанѓыш, жарылѓыш материалдарды жѕне улы заттарды шектеулі тџрде ќолдану;

-                      технологиялыќ процестерді ќђлаќтандыру дабыл арќылы тоќтату немесе оларды тљмендетілген жђмыс тѕртібіне кљшіру;

-                      кџтпеген, ѕлдеќалай апат жаѓдайында объектініњ жђмысын авариясыз тоќтату (ќазандыќтардыњ жарылуы, турбиналардыњ ќирауы жѕне т.с.с.);

-                      басќа да жолдармен жетеді.  

Энергиямен жабдыќтау жџйесініњ тђраќтылыѓы.

-                      бір-бірінен айтарлыќтай алыстау ќашыќтыќќа орналасќан (2 радиусты аймаќтаѓы ѕлсіз ќирау мџмкіндігі) ќайталама электр энергиясы, газ, су, бу кљздерініњ тљсем салу жолымен бірнеше ќатынас жолдары жѕне соњынан олардыњ саќиналануы жџргізіледі;

-                      электрмен жѕне сумен жабдыќтаудыњ резервті дербес кљздері ќђрылады (жылжымалы электр станциялары жѕне насос агрегаттары) ;

-                      электр тасымалдау жџйесін ядролыќ жарылыстыњ электромагниттік импульсінен ќалќан ќою арќылы, ќорѓанып кіретін ќђрылѓылар ќолдану жѕне басќа да тѕсілдермен ќорѓау.  

Объектіні сумен жабдыќтау жџйесініњ тђраќтылыѓы.

-                      бірнеше сумен жабдыќтау жџйелерін немесе бір-бірінен ќауіпсіз ќашыќтыќќа алшаќтатылѓан тѕуелсіз су кљздерін пайдалану;

-                      ќорѓалѓан су кљздері – жер асты сулары, артезиан скважиналары, грунт сулары;

-                      заќымдалѓан ауданды айналып љту бљгеттері мен ќђрсауланѓан желілерді ќђру, су жіберу, суды ќысыммен айдайтын мђнараларды айналып љту жолдарын жџргізу;

-                      суды техникалыќ маќсатта ќайта пайдалану (бђл судыњ жалпы пайдаланылуын азайтады) ;

-                      су кљздеріндегі су ќоймаларын радиоактивті жѕне бактериологиялыќ зиянды заттардан саќтау;

-                      љрт сљндіру гидранттарын ѓимарат ќираѓан жаѓдайда басып ќалмайтын жерде орнату керек.  

Газбен жабдыќтау жџйесініњ тђраќтылыѓы.

-                      саќиналанѓан жџйелерді жѕне айналып љту желілерін ќђру, екі немесе одан да кљп газ бљлінетін станциялармен жабдыќтау;

-                      жер астында газбен жабдыќтау тораптары мен ќђбырларын орналастыру;

-                      ќашыќтан басќарылатын автоматтандырылѓан тоќтатќыш жѕне ауыстырып ќосатын ќђрылѓыны орнату.  

Екінші ќайтара заќымдау факторларыныњ пайда болу мџмкіндігін азайту.

-                      объекті территориясында жанѓыш, жарылѓыш жѕне ќатты ѕсер ететін улы заттардыњ тек ќажетті ењ аз ќорын орналастыру керек. Оларды ќорѓалѓан ќоймаларда саќтау, артыќ ќорларды ќала сыртындаѓы аймаќќа апару, резервуарларды ќоршау (сђйыќтыќтыњ толыќ кљлемін саќтауѓа есептелген сиымдылыќтыњ айналасын топыраќпен ќоршау), жарылыстыњ заќымдаушылыќ ѕсерін бір шектен шыѓармау, љздігінен ашылатын терезелер мен фрамугалар (терезеніњ жоѓары бљлімі), клапандар, ќатты ѕсер ететін улы заттарды бейтараптайтын автоматты ќђрылѓылар;

-                      автоматтандырылѓан жѕне жџйені љшіретін басќа да ќђрылѓылардыњ ќирауы, екінші ќайтара заќымдау факторларыныњ шыѓуына ѕкелуі мџмкін. Мђндай жаѓдайда ядролыќ жарылыстыњ жарыќ сѕулесіндегі – гамма-сѕулелер немесе электромагниттік импульсі ѕсер етеді (бђл факторлар объектіге соќќы толќынынан бђрын жетеді).

Љртке ќарсы шаралар.

Жарыќ сѕулесі факторынан ќорѓану џшін ѓимараттыњ тез љртенгіш элементтерін љрттен ќорѓайтын кџміс тџстес (ХЗМ маркалы) бояуымен, перхлорвинильді (ПХВО типтегі), силикатты жѕне басќа да бояулармен сырлау ќажет. Олардыњ сыртын ѕк ќоспасымен (62%-і сљндірілген ѕк, 32%-і су, 6%-і ас тђзы), суперфосфат ќоспасы (65%-і суперфосфат жѕне 35%-і су) немесе 1-1,5 мм етіп ќђммен сылайды. Терезелерді ѕк немесе бор тђнбасымен ѕктейді (350-500 г/мл), терезе жапќыш кџнперделерді ќолдану.

Территорияны ќђндылыѓы аз, шашылып жатќан, тез оталатын заттардан тазалау. Џлкен ѓимараттардыњ ішін љртенбейтін ќабырѓалармен (брандмауэрлармен) секцияларѓа бљлу ќажет. Љртке тљзімді конструкцияларды ќолдану. Су резервуарлары бар ѓимараттарды алдын-ала ќарастыру.

Тез оталѓыш заттарды саќтайтын ќоймалар объект территориясыныњ шекарасында немесе сыртында терењдетілген тџрдегі бљлек блоктарда орналастырылуы ќажет.

Объектіні су басып кетпес џшін ќђрылыс бљгеттері салынады.  

Азаматтыќ ќорѓаныс инженерлік-техникалыќ іс-шараларыныњ нормасына ќойылатын кейбір талаптар.

Ел территориясындаѓы шаруашылыќ объектілерін неѓђрлым ђтымды жѕне оларды мейлінше бір-бірінен алшаќ орналастыру ќажет. Яѓни, љндіріс орындары аз аудандарда љндірісті дамыту, ал керісінше, љндіріс орындары кљп орналасќан аудандарда жања љнеркѕсіптердіњ салынуын мџмкіндігінше шектеу ќажет.

Ќарсыластыњ заќымдау ќђралдарынан келетін шыѓынды азайту џшін џлкен ќалалардыњ љсуін шектеу, ал ќандай да бір саланыњ жђмыс тђраќтылыѓын жоѓарылату џшін ќосалќы љнеркѕсіптердіњ салынуы жљн. Материалдыќ ќђралдардыњ, шикізаттыњ жѕне энергия ќуатыныњ ќорлары ќђрылып, бљліп орналастырылуы ќажет. Ел экономикасыныњ љміршењдігін арттыруда мђнай жѕне газ ќђбырларыныњ ќђрлысыныњ мањызы зор.  

Шаруашылыќ объектілерін орналастыруда азаматтыќ ќорѓаныс инженерлік-техникалыќ іс-шараларыныњ нормалары келесі талаптарды ќарастырады:

-                      ќала тђрѓындарыныњ тіршілігін ќамтамасыз ететін љнеркѕсіптерді ќала шекарасына орналастыруѓа болады;

-                      ѕртџрлі базалар, ќоймалар, автопарктер, телефон станциялары, техникалыќ жѕне іріктегіш станциялары, демалыс џйлері, санаторийлер жѕне т.с.с. ќала шетінде немесе ыќтимал ќирау аймаѓыныњ сыртында орналастырылуы ќажет;

-                      магистральды (транзитті) автомобиль жѕне темір жолдар ќђрлысын ќала сыртынан жџргізу ќажет. Ішкі жолдар торабы сыртќы жолдар торабымен байланысуы керек;

-                      ыќтимал су басу аймаќтарында тђрѓын аудандар, шаруашылыќ объектілері, ќоймалар, базалар жѕне т.б. салуѓа рђќсат етілмейді.  

Азаматтыќ ќорѓаныстыњ инженерлік-техникалыќ іс-шараларыныњ нормалары бойынша шаруашылыќ объектілерініњ жања ќђрлысын салуда мыналар ќарастырылады:

-                      жаймашуаќ уаќыт пен тљтенше жаѓдайлар кезіндегі ќђрлыстар ќызметтерініњ џйлесімділігі. Мѕселен, бомбадан ќорѓанатын паналарды бейбіт кезде ќойма есебінде пайдалану жѕне т.с.с.;

-                      ѓимарат тџрін тањдаѓанда жабыќ резервуарлы тџрдегі ќђрлыстарѓа кљњіл бљлінеді;

-                      ѓимараттарды салѓанда ішіне улаѓыш, радиоактивті жѕне бактерологиялыќ заттардыњ еніп кетпеуі џшін, олардыњ герметикалануы ќарастырылады.  

Шаруашылыќ объектілерініњ жђмыс тђраќтылыѓына есептер шыѓару.  

Есеп. Объект аймаѓында жер сілкінісініњ кџтілетін ќарќындылыѓы Рихтер шкаласы бойынша – 9 балл.

Объектіде металл ќањќалы љндірістік жѕне ѕкімшілдік ѓимараттар жѕне 25-50 т жџк кљтергіш крандар, ќыштан салынѓан ќойма ѓимараттары, металл жѕне темірбетонды эстакадалардаѓы ќђбыр жолдары бар.

Жер сілкінісі кезіндегі объекті элементтерініњ ќирауыныњ сипатын аныќтањыз.  

Тљзімділікке арналѓан кљмекші кесте

 

№

Ѓимараттар мен ќђрылымдардыњ сипаттамасы

Ќирау, баллдар

ѕлсіз

орта

кџшті

толыќ

1.        

Металл ќањќалы жѕне 25-50 т жџк кљтергіш краны бар џлкен  љндірістік ѓимараттар

7-8

8-9

9-10

 

10-12

2.        

Ќыштан салынѓан ќойма ѓимараттары

5-6

6-8

8-9

9-10

3.        

Металл жѕне темірбетон эстакадалардаѓы ќђбыр жолдары

7-8

8-9

9-10

-

 

Шешімі: Объектініњ жђмыс тђраќтылыѓын арнайы зерттеу нѕтижесінде ѓимараттар мен ќђбыр жолдарыныњ тљзімділік шегі 9 баллдан тљмен. Сондыќтан олар 9 баллдан асќан сейсмикалыќ толќын ѕсеріне тљзімсіз. Осыѓан байланысты љндірістік жѕне ѕкімшілік ѓимараттары мен ќђбыр жолдары орташа ќирайды, ал ќыштан соѓылѓан ќойма ѓимараттары толыќ ќирайды.

 

Соѓыс уаќытындаѓы халыќ шаруашылыѓы объектілерініњ жђмыс тђраќтылыѓын жоѓарылатуѓа баѓытталѓан практикалыќ іс-шаралар, экономикалыќ жѕне ѕлеуметтік дамыту жоспарын, объектініњ ішкі шаруашылыќ ѕрекетшілдігініњ жоспарын жѕне ќарсыластыњ шабуылдау ќаупі туѓанда объектініњ азаматтыќ ќорѓанысыныњ жоспарын тарату џшін

баѓдар тізім

1. Экономикалыќ жѕне ѕлеуметтік дамыту жоспары бойынша:

-                      ќарапайм паналау орындары мен радиацияѓа ќарсы паналарды салу;

-                      жања жѕне ќолданымдаѓы љндіріс ѓимараттары мен ќђрлыстарын жењіл толтыруѓа жѕне жењіл ќайта жабуѓа арналѓан ќањќалы ќђрылымдарды, сонымен ќатар љртке тљзімді ќђрылымдарды ќолдану;

-                      љндірістіњ анаѓђрлым жауапты бљлімшелерін, энергетикалыќ ќђрылымдарды жарым-жартылай немесе толыѓымен терењдетілген жайѓа орналастыру;

-                      газ бен сђйыќ отын саќтайтын ќоймаларды, электр ќђрылымдарыныњ жекелеген цехтарын жер астындаѓы љндірістерде орналастыру;

-                      автоматтандырылѓан љрт сљндіру жџйелерін ќђру, љрт ќауіпті жѕне кџшті ѕсер ететін улы заттар саќтайтын орындарды бейтараптау;

-                      объектілерде нормаланѓан отын, жинаќталѓан бђйымдар, жабдыќтардыњ ќоры мен шикізат резервтерін ќђру. Жабдыќтаудыњ тѕртібі бђзылѓан жаѓдайда жђмысты жалѓастыра бері мџмкіндігі, бљліп орналастыру мен сенімді саќтауды ђйымдастыру;

-                      резервте дербес энергия кљздері болуы жѕне оларды ђдайы ѕзірлікте ђстау;

-                      бљліп таратќыш электр тораптарынсаќиналау жѕне оларды энергиямен жабдыќтаудыњ бірнеше кљздеріне ќосу;

-                      екінші ќайталама инженерлік жѕне энергетикалыќ ќатынас жолдарын енгізу;

-                      шаруашылыќќа пайдаланылатын су жабдыќтау жџйелерін жер асты су кљздеріне негіздеу џшін артскважиналарды ќолдану;

-                      объектілердіњ техникалыќ сумен жабдыќтау жџйелерін ќђруда айналымды су жабдыќтауды пайдалану;

-                      жоѓары жѕне орташа ќысымдаѓы негізгі бљліп таратќыш газ ќђбырларын жер астымен жџргізіп, саќиналау;

-                      жер асты бљлімінде газды бљліп таратќыш станцияларды жѕне ќоршалѓан газ ќђбырларыныњ бекеттерін ќђру. Газ жабдыќтау жџйесі істен шыќќын жаѓдайда, олар газбен ќамтамасыз етеді;

-                      соќќы толќыныныњ ќысымына ѕсер ететін негізгі торап нџктелерінде газбен жабдыќтау жџйесін љшіретін ќђрылѓыны орналастыру;

-                      мђнай мен газдыњ еркін шапшуын болдырмайтын терењдетілген бљлек ќђрылѓыларды скважиналарда орнату;

-                      мђнай љнімдерін саќтауѓа арналѓан жер асты саќтау ќоймасын ќђру;

-                      халыќ шаруашылыѓы объектілерінде радиацияѓа ќарсы паналарды ќђру, оларды жањартылѓан байланыс ќђралдарымен жабдыќтау жѕне дербес энергия кљздерімен ќамтамасыз ету;

-                      басќару жџйесіне автоматтандырылѓан басќару жџйесін енгізу;

-                      жылжымайтын байланыс ќђралдарыныњ резервін ќђру.  

ІІ. Объектілердіњ ішкі шаруашылыќ ѕрекетшілігі жоспары бойынша.  

-                      ќолда бар ќорѓану ѓимараттарын ђдайы пайдалануѓа дайын ѕзірлікте ђстау;

-                      жеке ќорѓану ќђралдарын тікелей таратуѓа дайын етіп, объектілердіњ ќоймаларында саќтау;

-                      тезарада тђрѓызылатын паналар мен ќарапайым паналардыњ ќђрлысын жобалау, оларды жер жаѓдайына ќалыптастыру жѕне ќђрлыс жџргізетін мердігерлік ђйымдарды аныќтау;

-                      халыќ шаруашылыѓы объектілерінде эвакуациялыќ іс-шараларды жџргізу џшін эвакуациялыќ органдарды ќђру, дайындау жѕне ђдайы ѕзірлікте ђстау;

-                      жђмысшылар мен ќызметкерлерді азаматтыќ ќорѓаныс дабылымен ќђлаќтандыру џшін дабыл соќќыш пен жарыќты табло енгізу;

-                      кџшті ѕсер ететін улы заттар мен жанѓыш сђйыќтыќтарды авариялыќ жаѓдайда ќђлтын терењдетілген сиымдылыќтармен жабдыќтау;

-                      кџшті ѕсер ететін улы, жанѓыш, жарылѓыш заттардыњ ќорларын жер астына терењдетілген немесе топыраќпен ќоршалѓан ќоймаларда саќтау жѕне олардыњ тљгілмеуін ќадаѓалау;

-                      станокты жабдыќтарды ќорѓайтын ќђрылѓы жасауда материалдар ќорын ќђру;

-                      ќауіпті љндірістерде авариясыз тоќтатылатын жџйелерді, техникалыќ ќђрылѓылар мен џзіліссіз технологиялыќ процесті аппараттарды ендіру;

-                      объектініњ тѕуелсіз жђмыс істеп тђрѓан бљлігінде электр тораптарыныњ схемасын бљлу мџмкіндігі ќамтамасыз етіледі;

-                      электр станцияларында отынныњ ќажетті ќорын ќђру отынныњ резервті тџрлерініњ жђмыстары џшін жылу электр станцияларын дайындау;

-                      су кљздерін жѕне таза су резервуарларын радиоактивті, химиялыќ жѕне бактериологиялыќ залалданудан ќорѓау;

-                      љрт сљндіруге арналѓан техникалыќ су ќђбырларын пайдалану. Љрт сљндіру гидранттарын жѕне су баспайтын территориялардаѓы су ќђбырларыныњ ысырмаларын орнату;

-                      љртке ќарсы профилактикалыќ іс-шаралардыжџргізу;

-                      љрт сљндіруге арналѓан ќђралдар мен кџштерді жџйелі тџрде дайындау.  

ІІІ. Ќарсыластыњ шабуылдау ќаупі туѓанда объектініњ азаматтыќ ќорѓаныс жоспары бойынша.  

-                      басќару органдары мен ќђралдарын дайындыќќа келтіру;

-                      тезарада тђрѓызылатын паналар мен ќарапайым паналау жайларын салу;

-                      ќолда бар паналар мен радиацияѓа ќарсы паналарды дайындыќќа келтіру;

-                      бейбіт кезде халыќ шаруашылыѓы маќсатында ќолданылѓан паналар 12 саѓат ішінде босатылуы тиіс;

-                      тыныс алу органдарын ќорѓайтын ќарапайым ќђралдар дайындалады;

-                      љндіріс бљлімшелеріндегі «Ѕуе дабылы» сигналы бойынша жђмысын тоќтатпайтын кезекші ќосымша топтар џшін жеке-дара ќорѓану паналарын даярлау;

-                      ќала сыртындаѓы аймаќта жђмысшылар мен ќызметкерлерді ќорѓайтын радиацияѓа ќарсы паналар тђрѓызылады;

-                      аса ќђнды жѕне бірегей ќђрылѓылар мен ќђралдарды орналастыру џшін арнайы ќорѓаныс ќђрлыстарын тђрѓызады;

-                      технологиялыќ, техникалыќ жѕне ќђрлыс ќђжаттарын саќтайтын сенімді орын дайындау немесе ќала сыртындаѓы аймаќќа апару;

-                      «Ѕуе дабылы» сигналы бойынша љндірісті апатсыз тоќтатуды ќамтамасыз ететін бірќатар дайындыќ іс-ќимылдарды орындау (агрегаттарды љшіру жѕне љндіріс процесін тоќтатуѓа дайындыќ);

-                      «Ѕуе дабылы» сигналы бойынша объектіні жартылай ќарањѓылау жѕне толыќ ќарањѓылауѓа дайындыќ шараларын іске асыру;

-                      нормативтен жоѓары материалдыќ ќђралдар, кџшті ѕсер ететін улы, жарылѓыш, жењіл оталѓыш заттарды сыртќа шыѓару. Љрт сљндіру жѕне оќшаулау жђмыстарын сѕтті љткізуді ќамтамасыз ететін инженерлік-техникалыќ іс-шараларды љткізу;

-                      ќоршалѓан конструкциялар ќираѓанда станокты ќђрылѓыларды заќымданудан ќорѓау џшін бейімдетілуі ќажет;

-                      радиацияѓа ќарсы паналау орындарында баќылау бекеттерін орнату;

-                      ќайта ќалпына келтіру жђмыстарына арналѓан материалдыќ ќђралдардыњ ќорын дайындау;

Ведомостволыќ халыќ шаруашылыѓы объектілеріне ѕдістемелік ђсыныстар дайындалады. Осы орайда салалар тџрі максималь ескеріледі. Объектілер негізгі љндірістік баѓыттарына ќарай топтастырылады.

Нђсќауларда љнеркѕсіптіњ ішкі шаруашылыќ љміршењдігі есебінен маќсатќа сай ќандай сђраќтар енгізілуі тиіс, оныњ ішіндегі ќайсысы ќарсыластыњ шабуылдау ќаупі кезењінде іске асырылуы керектігі тиянаќты тџсіндірілуі тиіс. Экономикалыќ жѕне ѕлеуметтік даму жоспары бойынша министрліктер мен ведомостволар келісімімен шешілетін міндеттер тізбегі бљлек бљліммен аныќталуы ќажет. Мџмкіндігінше бђл міндеттердіњ бірінші жѕне екінші топтары џшін орындалуы 24 саѓаттан аспайтын ќатањ талап ќойылѓаны жљн.

Министрліктер мен ведомостволардыњ тђраќтылыѓы сђраќтарын ќамтумен ќоса, халыќ шаруашылыѓы объектілерінде кешенді жаттыѓу љткізу жљнінен ѕдістемелік сђраќтары ќаралѓан нђсќаулар кљшірмесі республикалыќ азаматтыќ ќорѓаныс штабына жіберіледі. Бђл нђсќаулардыњ орындалуын баќылау џшін одан кейін облыстыќ азаматтыќ ќорѓаныс штабына жолданады.

Соѓыс уаќытындаѓы халыќ шаруашылыѓы объектілерініњ штабтарыныњ жђмысын жоѓарылатуѓа баѓдар беретін практикалыќ іс-шаралар тізбегі љндірістік объектілерге ќолдануѓа ѕзірленген.