МАЗМЂНЫ  

Жем-шљпті радиоактивті залалдан ќорѓау тѕсілдері  

            Малдыњ азыќ арќылы заќымдалуын болдырмау џшін, жем-шќпті радиоактивті залалданудан сенімді тџрде ќорѓауды ќамтамасыз ететін іс-шаралар жџргізу ќажет. Мал азыѓын дђрыс ќорѓау џшін ќоймаларды мђќият герметикалау ќажет. Осы маќсатта жем-шљп ќоймаларыныњ ќабырѓа, еден, тљбелеріндегі сањлаулар мен жарыќшаќтарды цементтейді немесе ќђмсылаќтайды. Есік жѕне терезе ойыќтарын кірпішпен ќалап, таќтай ќаѓып сылайды. Табиѓи жарыќ тџсуі џшін ќалдырылѓан ѕйнектерді ќара ќаѓазбен немесе басќа да ауа љткізбейтін материалдармен ќапталѓан алмалы-салмалы ќалќандармен жабады. Кеміргіштердіњ ќоймаларѓа енуін болдырмау џшінжелдету ќораптарын майда металл торлармен ќорѓайды, ал есіктіњ тљменгі бљлігі ќањылтырмен ќапталады.

 

 

Сџрлем дайындалатын мђнаралар азыќты радиоактивті, улы жѕне бактериялыќ заттардан сенімді ќорѓайды. Тек жем-шљп ѕкеліп тџсірілетін жерлерді герметикалау ќажет. Сџрлем шђњќырларыныњ бетін полиэтилен кленкаларымен жабады. Шљп џйінділерін, сабан шљмелесін брезентпен, жђќа ќабыќпен немесе азыќтыќ емес сабанмен жасырады.

Брезенттіњ (жђќа ќабыќтыњ) шет-шетін жерге бљренелермен тыѓыз басады, не болмаса топыраќ тљгеді. Џйме айналасынан ені 3 м-ге жуыќ жер жыртылады. Престелген шљп (сабан) ќорын ењ дђрысы џстіне тљсем салып, топыраќ тљгілген орларда саќтаѓан жљн. Ордыњ жаныныњ кіреберістерін аѓаш матпен немесе басќалай тыѓыз материалдармен жабады.

 

 

Картоп, азыќтыќ ќызылша жѕне басќа да љнімдердіњ тџйнектерін сабанмен жауып, содан соњ ќалыњдыѓы 20-30 см болатын топыраќ ќабатын тљгеді. Тџйнек саќтаѓыштарда желдеткіш ќораптар орнатылады.

Егер жем шљп егістік жаѓдайларда саќталса, онда оларды брезент немесе жђќа ќабыќпен жасыру ќажет. Жемді ќорѓаудыњ ењ тиімді тѕсілі, оны ќђрѓаќ жертљлелерде, жер асты ќоймаларында саќтау.

Бірінші кезекте мал шаруашылыѓы ќожалыќтары территориясындаѓы саќталатын азыќты ќорѓайды. Ќожалыќтарда 5-7 тѕулікке жасырылѓан азыќ ќоры, ал сауын сиырларѓа арналѓан азыќ 1,5-2 айѓа жететін болуы тиіс. Бђл азыќтар тікелей жайларѓа (тамбурларѓа, отсектерге, шатырдыњ астына) жайѓастырылады.

Жем-шљпті тасымалдау џшін мџмкіндігінше герметикалыќ жабыќ кузовты транспорттарды (рефрижераторлар, автофургондар, цистерналар) пайдалану ќажет. Жем-шљпті џсті ашыќ кљліктерде тасымалдаѓанда, оны брезентпен немесе синтетикалыќ жђќа ќабыќпен жабу ќажет. Жемді тасымалдауда тџрлі жѕшіктерді, герметикаланѓан ќаќпаќты кеспектерді, контейнерлерді жѕне т.с.с. пайдалануѓа болады.

Белгіленген нормадан жоѓары радиоактивті заттарменластанѓан барлыќ азыќ тџрлерін радиоактивті залалдануы мџмкін дењгейге тљмендегенше арнайы орындарда саќтайды. Жем-шљпті залалсыздандыру жђмыстары тек залалданбаѓан азыќ ќоры таусылѓан жаѓдайда ѓана жџргізіледі.

Шљп, сабан џймелерін залалсыздандыру џшін, олардыњ бетінен ќалыњдыѓы 20 см ќалыњдыѓын алып тастайды. Осылайша тазаланѓан шљптіњ радиоактивтілігі баќыланады. Ал, баќылау нѕтижесі ќанаѓаттанарлыќ дѕрежеде болса, малды азыќтандырады. Тамыр жемістерін бірнеше рет сумен жуады немесе жоѓары ќабатын кесіп тастайды. Жемдегі радиоактивті заттарды сумен жуып тазалайды.

Азыќты залалсыздандыруда ќауіпсіз шаралар ќатал саќталады. Радиоактивті залалдан жем-шљпті тазалауда команданыњ жеке ќђрамыныњ шектен тыс сѕулеленуін жібермеу ќажет. Сондыќтан олар жеке басты ќорѓау ќђралдарын ќолданады. Жђмыс біткеннен кейін команданыњ жеке ќђрамы санитарлыќ љњдеуден љтеді. Адамдардыњ киімі, аяќ киімі жѕне жеке ќорѓау ќђралдары залалсыздандырылады.

Малдыњ ішетін суын ќамтамасыз ету џшін, шахталыќ ќђдыќтарды радиоактивті заттармен ластанудан саќтау ќажет. Ол џшін ќђдыќ айналасында ќалыњдыѓы 25-30 см, ені 1 м-ге дейін саз балшыќ ќабатын тљсейді. Саз балшыќты тегістеп, џстінен ќалыњдыѓы 15-20 см болатын ќђм ќабатын тљгеді. Ќђдыќтыњ ќимасын тыѓыз ќаќпаќпен жабады, не болмаса ќђдыќ џстінен герметикаланѓан кџрке тђрѓызылады.

Ашыќ айдын сулардыњ залалдану дѕрежесі лабораторияда зерттелгеннен кейін жѕне ветеринарлыќ ђйымдардыњ рђќсатымен ѓана мал суѓаруѓа болады.