2.3 Қайталамалы орналастырулар, алмастырулар және терулер
Анықтама 1 Е
= {а1, а2, …, аn} –
ақырлы жиын болсын. Е элементтерінен k элемент бойынша орналастыру бұл Е жиынының k-элементті реттелген ішкі
жиыны, мұнда әрбір элемент ішкі жиынға бірнеше рет кіруі
мүмкін.
Қайталамалы орналастырулардың жалпы саны мына
формуламен анықталады:
. (1)
Есеп 1 4 және 5 цифрларының
көмегімен әртүрлі қанша үш таңбалы сан
жазуға болады?
Шешуі. Барлығы
4
және 5 екі цифрлар берілгендіктен іздеп отырған сандарды
бірден жазуға болады: 444, 445, 454, 544, 555, 554, 545, 455. Барлығы 8
сан болады. Ал осы жауапты (1) формуласын
пайдаланып та алуға болады
Анықтама 2 n элементтен алмастырулар дегеніміз бұл
Е жиынының n-элементті реттелген ішкі жиындары, мұнда әрбір
элемент ішкі жиынға бірнеше рет кіруі мүмкін.
Е жиындағы элементтерді k топтарға
бөлейік. әрбіб топтағы элементтер өзара бірдей, ал
әртүрлі топтардағы элементтер бір-бірінен бөлек. Енді
әрбір топтағы элементтер санын сәйкес m1, m2 ,
. . ., mk арқылы
белгілейік, сонда
m1+
m2+. . . + mk=n орындалады, ал n элементтен
қайталамалы алмастырулар жалпы саны
.
(2)
Есеп 2 5, 3, 1, 5,
5, 1 цифрлардың көмегімен алты таңбалы қанша сан
жазуға болады?
Шешуі. Берілген
цифрларды үш топқа бөлеміз: 1, 1, 3, 5, 5, 5. Есептің
шарты бойынша (2) формуланы
пайдалануға болады:
.
Анықтама 3 Е элементтерінен k элемент бойынша терулер бұл Е жиынының k-элементті реттелмеген
ішкі жиындары, мұнда әрбір элемент ішкі жиынға бірнеше рет
кіруі мүмкін.
n элементтен m бойынша қайталамалы терулер саны мына формуламен
анықталады:
.
(3)
Есеп 3 Гүл дүкенінде үш түсті
гүлдер бар. Алынған 7 гүлден қанша әдіспен букет
жасауға болады?
Шешуі. n=3, m=7. (3) формуланы
пайдалансақ:
.