3.1 Ауаны қорғау жөніндегі деректі
құжаттар
1980ж СССРдің заңы қабылданды «Атмосфера ауасын қорғау туралы» бұл заңда социологиялық және экономикалық шараларын ретке шығарумен қатар қоршаған ортаны зиянды заттардан қорғаудың және оның дұрыс жолға қойылуын қарастырды. Сонымен қатар бұл заңда жалпымемлекеттік функциялар көрсетілді: жалпы шара анықталды, жалпы одақтық пландар атмосфераны қорғау туралы оның негізгі жағдайларын қарастырып, дамыту жолдары ескерелді, сондай ақ ШМК нормаларын бекіте отырып оның жұмысын ретке келтіре отырып, әрі қарай дамыту, жалпы мемлекеттік бір жүиеге келтіру және оның отмосфераға тигізетін зиянды әрекетін бақылап отыру қарастырылады.
«Атмосфераны қорғау туралы» заңда антропогендік шуға қарсы күресті ауаға тигізетін зиянына қарсы шаралары қарастырылады. Жергілікті халық депутаттарының 12ші статьясына байланысты, министрлікте, кәсіпорында, ұйымдарда атмосфераны уландыратын, дыбыс тербелісіне, антропогендік зауыттарға қарсы олардың кемуіне және жойылып кетуіне қарсы шаралар қолданылады. Заңда атмосфераға қарсы әсер ететін физикалық мүмкіндік шектік нормативтер бекітілген.
Өндірістік шуларға қарсы мынадай күрестер қарастырылады: жай дыбыспен жұмес істейтін технологиялық процесстер, машинаның конструкциясын дамыту,дыбыс шығаратын орынында халық мекендеген жерден ұзаққа орналастыру және халық тұратын аудандарда да. СССР де мүмкіндік шектік дыбыс деңгейі тұрғын үйлерде дыбысты көп шығаратын орындырға жақын орналасқан жерлерде түнгі уақыттарда 35-50дб.
СССР дің министрлер одағының қаулысында өндірістік шуға атмосфераны қорғауға қарсы шаралар қарастырылды. «Өндірістік кәсіпорындардың қалаларда шуын төмендетуге және басқа мекендік жарлерде карсы шаралар қолдану» (1973). Мемлекеттің экономикалық және социологиялық өркендеу планында атмосфераны қорғауға қарсышаралар қарастырылды.
Стационарлық көздерден атмосфераға шығып жатқан ластарды реттеу СССРдің Министр одағы және одақтың министрлер советі және автономиялық республикалар халық депутаттарының атқару комитеті мен тиісті мемлекеттік органдар айналысады. Ал ауаға лақтырылып жатқан зиянды заттар автомобильдерден, ұшақтан немесе тағы босқа қозғалатын көздерден және қондырғыштардан шоғып жатса оларды министрлікке, мемлекеттік комитеттерде және ұиымдар мен мекемелерде көсетілген құрал саймандарды пайдалану мен проектілеу органдары қарастырады. Барлық қозғалатын транспорт пен құралдар мен құрылыстар пайдаланылып жатқан олардың бәрі міндетті түрде бақылауға алынып мүмкіндік шектік лақтармалыныңтөңірегінен шықпауы керек, сондай ақ өндіріс орны шығарылып жатқан зиянды заттардың құрамын, санын және оны бақылауға арналған тазарту құталдары мен, аппаратармен жабдықтауы қажет.
Қаланы, мекен жайларды құрып орналастыру кездерде барлық жағдайды қарастырған жөн ауаның қалай өзгеріп тұру жағдайын ж.б. заңның 17-ші статьясында атмосфера ауасын қорғау пайдалы кен көздерін пайдаланып жатқан кездегі, лас орындар мен территорияларды орналастыру және пайдалану кездердегі, атмосферадағы ауаны шаңмен ластандыру көздеріне жататын, газ түріндегі зиянды, жаман иісті заттардан қорғау тілектері қарастырылған. Сондай ақ заңда өндірістерде шығып жатқан ластарды мүмкіндігінше аз пайдалану керек екенін сонымен қатар осы өндірістерде мекемелерде, ұйымдарда, егер оның шығарып жатқан газдары немесе ластары адам өміріне, табиғатқа кері әсерін тигізетін болса немесе атмосфера ауасына кері әсерін тигізетін болса, ондай ұиымдар мен өндірістірдің жұмысын бақылау орындары арқылы кемітіп немесе мүлдем тоқтатып қою қарастырылған.
Сол сияқты және де егер ауа райының қолайсыз жағдайына байланысты және ауаның ластануына кейбір аудандармен жерлерде адам өміріне қатер туғызатын кез келсе, халықтар советінің депутаттары, бақылау органдарының ұсынысы бойынша сон өндірістің жұмысын белгілі уақытқа негізгі тәртіп бойынша жұмыс істеуіне немесе уақытша мүлдем тоқтатуға сол сияқты басқа да шаралар қолдануға құқысы бар.
Атмосфера ауасын қорғауда мемлекеттік бақылауға халық депутаттар советі атққарады, ведомості бақылау органдармен. Қарамағына жататын кәсіпорындар мен ұйымдарда. «Ауаның атмосферасын қорғау туралы» заңды бұзған адам немесе мемлекеттік бақылаушының берген ұсынысын бұзған адам қылмысты, әкімгершілік немесе басқаша одақ немесе одақты республикалардың заңына байланысты жауапқа тартылады.