3  Қоршаған ортаны қорғаудың

    негізгі құқы

 

Тез өркендеп өсіп келе жатқан өндірістің, транспорттың, ауыл шаруашылығының арқасында қоршаған ортаны қорғау негізгі мәселе болып табылады. СССР конституциясы 1977 жылы 7 сентябрьде СССР-дің Жоғарғы Советінде бекітілгендей...., Қоршаған ортаға социологисттік көзқарасын белгілеп берді және материалдың негізін анықтады, сонымен қатар оның мақсатын, бағытын, принципін, формасын табиғатты қорғау жөнінде іс әрекетін белгіледі.

Мақаланың 2-ші тармағына байланысты жер, көк, су, орман тек мемлекет меншігінде екенін көрсетті. Осы заңның 16шы тармағына байланысты ортаны қорғау жөніндегі барлық мероприятия тек мемлекеттік планға экономикалық-социолистік өрбінудің өзі территориялардың және өлкеліктердің принципі мен пландарына да, СССР ККонституциясының мына статьяларында 26, 39, 42, 73, 131, 147 лерінде негізгі сұрақ құқтарын реттеу ал 67 статьясында барлық азаматтардың қоршаған ортаны қорғау жөніндегі міндеті көрсетілген. Осы статьяның 18де айтылған: Қазіргі және келешектегі адамдар үшін барлық жағдай қарастырылған сонымен қатар жерді, көкті су қорларын, барлық тіршілікті сақтау сондай ақ ауа мен суды таза ұстау табиғи байлықты көбейте отырып адамзатты қоршаған ортаны таза ұстауға шақырады. Сол сияқты 67 статьяда барлық адамзат табиғат байлығын қорғап және оны сақтай балу керек деп айтылған.

СССР Жоғарғы Мәжілісінде табиғи ортаны жақсарту, оның байлығын үнемді пайдалану туралы заңдар қабылданды: «1959 жылы жерасты суларын үнемді пайдаланып оны қорғау Мемлекеттің бақылауында болу керек». (1968) СССР одағы мемлекеттік одақ Республикаларда жерді пайдаланудың негізі туралы (1969) СССР одағы мен одақ Республикаларындағы «денсаулық туралы заңы»  1970 жыл  СССР одағы мен одақтас Республикаларда «су туралы заң» (1975) «аспан туралы заң» (1977) «орман туралы» (1980) «тіршілікті қорғау мен пайдалану туралы» (1980) «атмосфера ауасын қорғау туралы» заңы қабылданды.

Заң   Еңбек  коллективінде  және  олардың  өндірісіне  организация  мен  учреждениелерді  басқарудағы  рөлін  күшеиту  сондайақ  олардың  суды  жерді , көкті  орманды  басқа  да  табиғи  баилықтарды  қолдану  паидалану  жөніндегі  барлық  шараларға  еңбек  адамдары  қол  қоиып  бекітеді. Бұрынғы  Савет  Одағындағы  қаулылардың  табиғат  қорғау  жөніндегі  ең  негізгісі  болып  1972  жыл. «Табиғатты  қорғау  және  оны  одан әрі  үнемді  де  және  пайдалы  пайдалану» болып  табылады, сондаиақ  Министрлер  Советі  мен  орталықтың  қаулысы «Табиғат байлығын қорғау және үнемді пайдалану» болып табылады. Сонымен қатар «Табиғатты қорғау және үнемді пайдалану үшін қосымша шаралар» (1979) СССР Министрлер одағының өндірістік мағнасы бар регламентируюших документтерінің негізгі қаулысы болып «Жерді рекультивациялау жердің құнарлы топырағын үнемді пайдалану және оны қорғау пайдалы жерқазбаларын табуды, географиялық жұмыстарда, құрылыс және басқа жұмыстарда» (1976ж) Сонымен қатар бірнеше деректі және нормалды өзекті өндірістің мағнасы бар документтерде кездеседі. Мысалы: «Байкал көлінің табиғи байлығын сақтау және оны үнемді қорғау жөніндегі қосымша шаралар» деген қауласы (1971ж).

3 июнь күні 1985ж. СССРдің Жоғарғы Советінде мынадай қаулы қабылданды «Табиғи байлықты үнемді қолданып және оны сақтау жөніндегі заңдылық тілектерді қорғау» да көрсетілгендей осы шаралады және табиғат қорғау жөніндегі тілектерді үнемі бұзбай ұстап келсе ауаға шығып жатқан зиянды заттарды азайтуға стационарлы көздерден, су қоймаларына түсіп жатқан іркінді суларды кемітуге сондай ақ қайта қолданылатын суларды көбейтіп пайдасы тиген болады. Осындай шаралардың арқасында отанымыздың ішкі және сыртқы суларының ластануы азайып, жер, көк, су, орман, тіршілік өмір жақсарып, заповедниктердің және жақсы қорғалатын территориялардың өрісі кеңейе бастады.

Сонымен қатар қоршоған ортаны қорғау жөнінде шешімін таппай жатқан көптеген кемшіліктер бар. Бұл жағдайда көптеген кемшіліктер жіберетін мына өндірістер болып табылады: Энергетиколық, химиялық және қағаз өнеркәсібі, қара және түрлі металлургия және сондай ақ ауылшаруашылық өндіріс комплекстері.

Шығынсыз және аз шығынды технологиялық процесстер өте баяу дамуда, минералды шикізаттар толығымен пайдаланбайды,  қара және әртүсті металлдар үлкен шығынға ұшырайды басқа да пайдалы компоненттерде сондай ақ өндіріс шығындары қайтадан өндіріске екінші шикізат ретінде өте аз қолданылады.

Коммунистік партияның курсы бойынша экономикалық интенсивті түрде қоршаған ортаны қорғау және табиғи байлықты үнемді пайдалану тез өркендету тілектері қойылуда.