a жјне b тўжырымдарыныѕ конъюнкциясы деп, егер екі тўжырым да аќиќат болєанда аќиќат жјне егер кем дегенде біреуі жалєан болєанда жалєан болатын жаѕа тўжырымды айтамыз.
a жјне b тўжырымдарыныѕ конъюнкциясы мына символмен белгіленеді aÙb (a ּb, a b, a&b) жјне былай оќылады «a жјне b». a , b тўжырымдары конъюнкция мїшелері деп аталады. a жјне b екі тўжырымныѕ барлыќ мїмкін логикалыќ мјндерініѕ конъюнкциясы келесі аќиќат кестеде кґрсетілген:
|
a |
b |
aÙb |
|
1 |
1 |
1 |
|
1 |
0 |
0 |
|
0 |
1 |
0 |
|
0 |
0 |
0 |
Мысалы: «6 2-ге бґлінеді», «6 3-ке бґлінеді» тўжырымы їшін оныѕ конъюнкциясы «6 2-ге бґлінеді жјне 6 3-ке бґлінеді» тўжырымы болады, бўл аќиќат.
Конъюнкция операциясы аныќтамасында кґрсетілгендей «жјне» сґзі логика алгебрасында кїнделікті сґйлесудегі сияќты маєынада ќолданылады. Біраќ кјдімгі сґйлесуде «жјне» сґзімен маєынасы јртїрлі екі тўжырымды біріктіру ќабылданбаєан, ал логика алгебрасында кез-келген екі тўжырым конъюнкциясы ќарастырылєан.
a жјне b тўжырымдарыныѕ дизъюнкциясы деп,егер екі тўжырымныѕ бірі аќиќат болса, аќиќат жјне егер екеуі де жалєан болса, жалєан болатын жаѕа тўжырымды айтамыз.
a, b тўжырымдардыѕ дизъюнкциясы мына символмен белгіленеді: aÚb жјне былай оќылады «a немесе b». a, b тўжырымдары дизъюнкция мїшелері деп аталады.
a жјне b екі тўжырымныѕ барлыќ мїмкін логикалыќ мјндерініѕ дизъюнкциясы келесі аќиќат кестеде кґрсетілген:

a жјне b екі тўжырымдарыныѕ эквиваленциясы деп егер тўжырымдар бірдей аќиќат немесе жалєан болса, аќиќат, ал ќалєан жаєдайларда жалєан болатын жаѕа тўжырымды айтамыз.
a жјне b тўжырымдарыныѕ эквиваленциясы мына символмен белгіленеді: a~b (a«b) жјне былай оќылады: “a їшін ќажетті жјне жеткілікті b ” немесе “ a сонда жјне тек сонда єана, ќашан b”. a, b тўжырымдары эквиваленция мїшелері деп аталады. a жјне b екі тўжырымныѕ барлыќ мїмкін логикалыќ мјндерініѕ эквиваленциясы келесі аќиќат кестеде кґрсетілген:
|
a |
B |
a~b |
|
1 |
1 |
1 |
|
1 |
0 |
0 |
|
0 |
1 |
0 |
|
0 |
0 |
1 |
Мысалы: «S
тґбесі жјне
PQ
негізімен берілген
SPQ
їшбўрышы теѕ бїйірлі болады,
сонда жјне тек сонда єана, ќашан
P=
Q»
эквиваленциясы аќиќат.
“ S
тґбесі жјне
PQ
негізімен берілген
SPQ
їшбўрышы теѕ бїйірлі”
жјне “
S
тґбесі жјне
PQ
негізімен берілген
SPQ
їшбўрышында
P=
Q
” тўжырымдары бір мезгілде
аќиќат немесе жалєан.
Эквиваленттілік математикалыќ дјлелдеуде їлкен роль атќарады. Теоремалардыѕ белгілі бґлігі ќажетті жјне жеткілікті формада ќўрылады, яєни эквиваленттілік формасында. Бўл жаєдайда оныѕ екі элементініѕ бірі аќиќат немесе жалєан екенін біле отырып жјне эквиваленттіліктіѕ ґзініѕ аќиќаттыєын дјлелдеп біз эквиваленттіліктіѕ екінші мїшесініѕ аќиќат немесе жалєан екенін ќорытындылаймыз.
a жјне b екі тўжырымныѕ импликациясы деп, егер a аќиќат, ал b – жалєан болса жалєан жјне ќалєан жаєдайда аќиќат болатын жаѕа тўжырымды айтамыз.
a, b тўжырым импликациясы былай белгіленеді a® b (a É b aÞ b) жјне былай оќылады “егер a, онда b ” немесе «a дан b шыєады». а тўжырымын шарт немесе сілтеме тўжырым, ал b тўжырымын – салдары немесе ќорытынды деп атайды.
a жјне b екі тўжырымныѕ барлыќ мїмкін логикалыќ мјндерініѕ импликациясы келесі аќиќаттыќ кестеде кґрсетілген:
|
a |
b |
a® b |
|
1 |
1 |
1 |
|
1 |
0 |
0 |
|
0 |
1 |
1 |
|
0 |
0 |
1 |
Мысалы, “егер 12 6-єа бґлінсе, онда ол 3-ке бґлінеді” тўжырымы аќиќат. Мўнда аќиќат сілтеме жјне аќиќат ќорытынды.
Импликация математикалыќ дјлелдеуде їлкен роль атќарады. Теоремалардыѕ белгілі бґлігі ќажетті жјне жеткілікті формада ќўрылады. Егер бўл жаєдайда a аќиќат болып жјне a® b импликацияныѕ аќиќаттыєы дјлелденген болса, онда b салдардыѕ аќиќат екенін ќорытындылаймыз.
Логикалыќ амалдармен алєаш танысќанда импликациядан басќаныѕ барлыєы мейлінше табиєи тїрде енгізілген секілді. Ал импликация аныќтамасын енгізуді ќабылдауєа біздіѕ санамыз ќарсылыќ кґрсетіп жатќандай болып кґрінеді. Біраќ импликацияныѕ мўндай аныќтамасы біздіѕ тїйсікті ішкі логикамызєа жјне математикада ґте жиі ќолданылатын «егер …, онда ххх» конструкциясына сјйкес келетіндігін кґрсететін мысал келтіруге болады. Арифметикадан бір теореманы еске тїсірейік - Q(x)= «Егер х натурал саны 4-ке бґлінсе онда, ол 2-ге бґлінеді». Бўл теореманыѕ јділдігіне біз кїмјн келтіреміз, яєни Q(x ) - ќа ќандай х натурал санын ќойсаќ та біз аќиќат айтылым аламыз. Белгілеу енгіземіз: А(х)= «х натурал саны 4-ке бґлінеді», В(х)= «х натурал саны 2-ге бґлінеді».
Сонда шыєатыны:
Q(x )= А(x )® В(x ) (1)
(1) формулаєа х=8, 2, 3 мјндерін ќоя отырып келесілерді аламыз: 1® 1, 0®1, 0® 0. (1) формулаєа 1® 0 шарты орындалатындай х-тіѕ мјнін ќою мїмкін емес (себебі келтірілген теорема јділ).
Ќарапайым тілде «Егер А, онда В» тїрдегі сґйлемде А мен В мазмўны жаєынан байланысты екенін кґреміз. Біздіѕ импликация аныќтамасында бўл мїлде міндетті емес. Яєни біз мынадай импликацияны ќарастыру ќўќымыз бар: «Егер бїгін бейсенбі болса, онда 2*2=5», бўл бейсенбіден басќа барлыќ кїні аќиќат, ал бейсенбіде жалєан.