СТАНДАРТТАУ

Cтандарттаудыѕ заѕдылыќ жјне нормативтік базасы

?азаќстан Республикасыныѕ мемлекеттік стандарттау жїйесінде ќолданылатын стандарттау жґніндегі нормативтік ќўжаттарєа мыналар жатады:
- Ќазаќстан Республикасыныѕ мемлекеттік стандарттары - ЌР СТ;
- техникалыќ - экономикалыќ аќпараттыѕ мемлекеттік жіктегіштері - ТЭА МЖ;
- мемлекетаралыќ стандарттар - МЕМСТ, техникалыќ-экономикалыќ аќпарат жіктегіштері, ережелер мен ўсынымдар;
- белгіленген тјртіппен ќолданылатын халыќаралыќ, аймаќтыќ жјне ўлттыќ стандарттар, техникалыќ-экономикалыќ аќпарат жіктегіштері, техникалыќ шарттар, ережелер, нўсќаулыќтар, ќаєидалар, нўсќаулар, јдicтeмeлiк нўсќаулар мен ўсынымдар;
- єылыми-техникалыќ, инженерлік ќоєамдар мен баска да ќоєамдык бірлестіктердіѕ стандарттары;
- ўсынымдар;
- фирмалыќ стандарттар;
- техникалыќ шарттар.

Стандарт - јр тїрлі ќызмет тїрлері немесе олардыѕ нјтижелеріне ќатысты ережелер, жалпы принциптер немесе сипаттамаларды жалпы жјне кґп рет пайдалану їшін белгіленетін, мїдделі тараптар мен мойындалєан орган келісімі негізінде јзірленген ќўжат.

Мемлекеттіќ стандарттар салааралыќ мјні жјне кґп мјрте ўдайы ґндіру жјне (немесе) пайдалану перспективасы бар ґнімге, процестерге (жўмыстарєа), ќызмет кґрсетуге, ўйымдастыру-јдістемелік жјне жалпы техникалыќ сипаттаєы нормалар мен талаптарєа јзірленеді жјне олар Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарына, Ќазаќстан Республикасында ќолданылып жїрген халыќаралыќ жјне мемлекетаралыќ стандарттардыѕ талаптарына ќайшы келмеуі тиіс. Олар Ќазаќстан Республикасыныѕ стандарттау, метрология жјне сертификаттау жґніндегі ујкілетті мемлекеттік органдарымен бекітілген.

Техникалыќ-экономикалыќ аќпараттыѕ мемлекеттік жіктегіштері - ґнімніѕ, процестіѕ (жўмыстыѕ), ќызметтіѕ техникалыќ-экономикалыќ аќпарат объектілерініѕ сыныптау топтарыныѕ жїйелі кодтар мен атауларын кґрсететін ќўжат.

Фирмалыќ стандарттар – тек осы заѕды немесе жеке тїлєалармен ќолданылатын жјне бір заѕды немесе жеке тїлєамен јзірленген наќты ґнім, процесс (жўмыс), ќызмет тїрлеріне талаптарды белгілейтін стандарттар. Бўл стандарттарды јзірлеушілер дербес бекітеді.

Єылыми-техникалыќ, инженерлік ќоєамдардыѕ жјне басќа да ќоєамдыќ бірлестіктердіѕ стандарттары іргелі, ќолданбалы зерттеулер мен јзірлемелердіѕ білімініѕ тїрлі салаларында алынєан нјтижелерін тарату мен пайдалану їшін јзірленеді жјне ќолданылады.

Техникалыќ шарттар - наќты ґнімге, процестерге, ќызметтерге немесе ґнімніѕ бірнеше тїріне ќойылатын талаптарды белгілейтін стандарттау жґніндегі нормативтік ќўжат. Бўл ќўжатты жеке жјне заѕды тїлєалар јзірлейді жјне бекітеді.

Ўсынымдар - стандарттау, метрология жјне сертификаттау саласындаєы ќандай да бір болмасын ќызметтіѕ тїрін їйымдастыру мен жїзеге асырудыѕ тјртібін жјне кеѕесті немесе нўсќауды ќамтитын ережені белгілейтін нормативrік ‘ўваr. 4pСтанdартrа°дщѕ тїрKе°і:<b, негіг Ал»н тлн сТандарттар; ґнім (ЌыгмҐт) !тандарттары; процесс жўмыс) стандарттары; баќылау (сынау) јдістері стандарттары; терминдер мен аныќтамалар стандарттары; стандарттар кешені.

Негіз алынатын стандарт – кеѕ таралу саласы немесе белгілі ќызмет саласы їшін жалпы ережелері бар стандарт.

Ґнім стандарты - ґзініѕ таєайындалуына сјйкестігін ќамтамасыз ету їшін ґнім немесе біркелкі ґнім топтарын ќанаєаттандыратын талаптарды белгілейтін стандарт.

Процесс (жўмыс) стандарты – процесс таєайындалуына сјйкестігін ќамтамасыз ету їшін процесс (жўмыс) ќанаєаттандыратын талаптарды белгілейтін стандарт.

Баќылау (сынау) јдістері стандарты - јдістер, тјсілдер, ќабылдау, сынаулар, ґлшеулер жјне (немесе) талдау жїргізетін јдістемелерді белгілейтін стандарт.

Терминдер мен аныќтамалар стандарты – тїсінудіѕ ќажетті жеткілікті белгілері бар аныќтамалар берілетін терминдерді белгілейтін стандарт.

Стандарттар кешені – жалпы баєыттыќ маќсатпен бірлескен жјне ґзара байланысты стандарттау объектілеріне келісілген стандарттарды белгілейтін ґзара байланысты стандарттар жиынтыєы.

Нормативтік ќўжаттарды ќолдану

Стандарттау жґніндегі нормативтік ќўжаттар мемлекеттік басќару органдарымен, шаруашылыќтаєы субъекттерімен ґнімді ґндіріске јзірлеу, дайындау оныѕ жасалуы мен ґту сатыларында (жўмыстарды орындау, ќызмет кґрсету, техникалыќ ќўжаттамаларды јзірлеу кезде жеткізу, сату, пайдалану, саќтау, тасымалдау жјне кјдеге жарату) ќолданылуы тиіс.

Kїші бар салалыќ стандарттардыѕ талаптары Ќазаќстан Республикасы заѕдарына ќарсы болмаєан жаєдайларда Ќазаќстан Республикасы аумаќтарында колданылады.

Тапсырушы мен орындаушы келісімге ґнім, орындайтын ќызметпен жўмыстар мемлекеттік стандарттардыѕ міндетті талаптарына сјйкестігі туралы шартты ќосуєа міндетті жјне басќа стандарттар талаптарына сјйкестік шарттарын аныќтау тиіс.

Ґнім, соныѕ ішінде шеттен јкелінген, егер кїші бар стандарттарда ќарастырылєан міндетті талаптарєа сјйкес болмаса, немесе егер ујкіл органмен белгіленген тјртіпте берілген немесе мойындалєан міндетті сертификаттауєа жататын ґнімніѕ сертификаты мен сјйкестік белгici болмаса, таєайындалуы бойынша ґткізуге немесе берілуге жатпайды.

Шеттен јкелінген ґнім Ќазаќстан Республикасында кїші бар мемлекеттік стандарттардыѕ экология жјне ќауіпсіздік жґніндегі міндетті талаптарына сјйкес болуы жјне тиісті сертификатымен расталуы тиic.

Басќа мемлекеттердіѕ халыќаралыќ, мемлекетаралыќ жјне аймаќтыќ стандарттары, техникалыќ шарттары мен стандарттары, стандарттау жґніндегі олардыѕ ережелері, нормалары мен ўсыныстары Ќазаќстан Республикасында ынтымаќтастыќ туралы келісімге (шартќа) сјйкес ќолданылады, егер олардыѕ талаптары республика экономикасы ќажеттілігін ќанаєаттандырса.

Халыќаралыќ аймаќтыќ стандарттар жјне де басќа елдердіѕ ўлттыќ стандарттары (осы елдермен тиісті келісімдер болса) Ќазаќстан Республикасы аумаќтарында мемлекеттік стандарттар ретінде ќолданылады.

Ќазаќстан Республикасы ќосылєан мемлекетаралыќ стандарттар Мемстандарт белгілеген тјртіпке сјйкес, оныѕ аумаќтарында кїшіне енгеннен ќайта ресімдеусіз ќолданылады. Басќа мемлекет мекемелерініѕ техникалыќ шарттары кјсіпорны арасындаєы шарт негізінде Ќазакстан Республикасы мекемелерімен ќолданылуы мїмкін. Шартта, техникалыќ шартта ќабылданєан барлыќ ґзгерістермен тўтынушыларды ќамтамасыз ету жґніндегі техникалыќ шарттар јзірлеушісініѕ міндеттемелерін ќамтамасыз ету ќажет.

Басќа елдердіѕ халыќаралыќ, аймаќтыќ жјне ўлттыќ стандарттары, техникалыќ шарттары жјне шетелдік фирмалар стандарттарыныѕ талаптарына сјйкес шарт (келісім) негізінде осы елдер тўтынушыларыныѕ ўсыныстары бойынша ґнімді экспортќа дайындау жјне жеткізу рўќсат етіледі.

Стандарттар талаптарын бўзєан заѕды жјне жеке тўлєалар Ќазаќстан Республикасы заѕдарына сјйкес жауапты. Ќазаќстан Республикасыныѕ стандарттау жґніндегі нормативтік ќўжаттарын ынтымаќтастыќ туралы тиісті келісім (шарт) негізінде басќа мемлекеттер, олардыѕ заѕды жјне жеке тўлєалары немесе осы ќўжаттарды ќабылдаєан (бекіткен), тиісті Ќазаќстан Республикасыныѕ мекемелері, органдары рўќсатымен ќолдануы мїмкін.

Нормативтік ќўжаттарєа ќойылатын талаптар

Стандарттау жґніндегі нормативтік ќўжаттар белгілейтін талаптар єылымыныѕ, техника мен технологияныѕ жетістіктеріне негізделуге тиіс жјне ґнімді пайдаланудыѕ, процестер (жўмыстар) мен ќызмет кґрсетуді орындаудыѕ шарттарын, еѕбек жаєдайлары мен режимдерін ескере отырып, Ќазаќстан Республикасы заѕдарына, ќолданылып жїрген техникалыќ регламенттерге, халыќаралыќ жјне шет елдердіѕ аймаќтыќ жјне ўлттыќ стандарттарыныѕ талаптарына, стандарттау жґніндегі ережелер мен ўсынымдарєа ќайшы келмеуге тиіс.

Стандарттау жґніндегі нормативтік ќўжаттарды јзірлеу кезінде олар адамдардыѕ ґмipi мен денсаулыєыныѕ ќаyiпсіздігі, ќоршаєан ортаны ќорєау талаптарына жјне Ќазаќстан Республикасында ќабылданєан техникалыќ нормаларєа сјйкес келмейтін жаєдайларды ќоспаєанда, ќолданылып жїрген халыќаралыќ техникалыќ регламенттер мен стандарттар немесе аяќталу сатысындаєы олардыѕ жобалары ќолданылады.

Міндетті сертификатталуєа тиісті ґнімге, процестерге (жўмыстарєа), ќызмет кґрсетуге арналєан стандарттау жґніндегі нормативтік ќўжаттарда міндетті сертификаттау жїзеге асырылатын талаптар, осы талаптарєа сјйкестікті баќылау јдістері, ґнімді таѕбалау мен буып-тїю тјртібі, сертификаттау туралы аќпарат болуы тиіс.

Стандарттау жґніндегі нормативтік ќўжаттар ґндірісте жјне басќа мемлекеттер мен саудада техникалыќ кедергі болмауєа тиіс.

Стандарттау жґніндегі нормативтік ќўжаттар, оларєа ґзгерістер, сондай-аќ олардыѕ кїшін жою туралы шешімдер стандарттау, метрология жјне сертификаттау жґніндегі ујкілетті мемлекеттік органныѕ немесе оєан ведомстволыќ баєыныстаєы кјсіпорындардыѕ бекітуіне жјне мемлекеттік стандарттау жїйесініѕ тізілімінде міндетті тіркелуге жатады.

Мемлекеттік стандарттар мен техникалыќ-экономикалыќ аќпараттыѕ жіктегіштepi, сондай-ак, мемлекеттік басќару органдарыныѕ ґздерініѕ ќўзыретіне сјйкес бекіткен стандарттау жґніндегі нормативтік ќўжаттары авторлыќ ќўќыќ объектісі болып табылмайды.

Стандарттау жґніндегі мемлекетаралыќ нормативтік ќўжаттар Стандарттау, метрология жјне сертификаттау жґніндегі Мемлекет-аралыќ Кеѕес белгілеген тјртіппен јзірленеді, келісіледі жјне ќабылданады.