СТАНДАРТТАУ

Ќазаќстан Республикасында стандарттау жўмыстарын ўйымдастыру

Ќазаќстандаєы стандарттаудыѕ ќўќыќтыќ негіздері “Стандарттау туралы” заѕмен бекітілген. Осы заѕныѕ ќаєидаларын барлыќ мемлекеттік органдар, шаруашылыќ субъекттер жјне ќоєам бірлестіктері міндетті тїрде орындау ќажет.

Бўл Заѕ стандарттау саласындаєы ќоєамдыќ ќатынастарды peттeйдi, мемлекеттік стандарттау жїйесініѕ ќўќыќтыќ негіздерін жјне стандарттау жґніндегі нормативтік ќўжаттарды јзірлеу мен ќолдану арќылы ґнімніѕ, процестердіѕ (жўмыстардыѕ) жјне ќызмет кґрсетулердіѕ сапасы мјселелерінде мемлекет пен тўтынушылардыѕ мїдделерін ќорєау шараларын белгілейді.

ISO/МЭК-тіѕ 2 Басќармасы бойынша – стандарттау жўмыстарын сјйкес органдар мен ўйымдар жїзеге асырады. Орган наќты міндеттері жјне ќўрылымы бар заѕгерлік немесе јкімшілік орын болып табылады. Олар їкімет органдар, фирмалар, мекемелер тїрінде болу мїмкін.

Стандарттау жўмыстарымен айналысатын органныѕ ўлттыќ, аймаќтыќ жјне халыќаралыќ деѕгейде беделі болу ќажет. Осы органдардыѕ негізгі функциялары – кґптеген тўтынушыларєа ќолайлы нормативтік ќўжаттарды јзірлеп, бекіту жўмыстары болып табылады.

Ќазаќстан Республикасыныѕ стандарттау, сертификаттау жјне метрология жґніндегі Мемлекеттік комитеті (ЌР Мемстандарт) – атќарушы їкіметтіѕ стандарттау, сертификаттау жјне метрология саладаєы арнайы ујкілетті органы болып саналады. ЌР Мемстандарт-тыѕ тґраєасы мемлекеттік стандарттарды ќолдану жјне ґлшем бірлігін ќамтамасыз етуді ќадаєалаудыѕ ЌР бас мемлекеттік инспекторы болып таєайындалады.

Стандарттау саласында тўраќты жўмыс істеу органдары ретінде – техникалыќ комитеттер (ТК) ќўрылады, біраќ нормативтік ќўжаттарды јзірлеу жўмыстарымен айналысуєа ґндірістердіѕ, ќоєам бірліктердіѕ жјне басќа да шаруашылыќ субъектілердіѕ мїмкіндіктері бар. ТК стандарттау жўмыстарын ґз еркімен жјне келісім шарт бойынша мемлекеттік стандарттау жоспарына жјне ТК баєдарламаларына сјйкес атќарады.

ТК негізгі функциялары:
- ґз аймаєындаєы стандарттаудыѕ даму концепциясын аныќтау;
- стандарттау жґніндегі жылдыќ жоспардыѕ деректерін дайындау;
- жаѕа стандарттардыѕ жобасын ќўру жјне кїші бар стандарттарды жаѕарту;
- стандарттарды јзірлеу жјне нормативтік ќўжаттарды енгізу жўмыстарымен айналысатын ўйымдарына єылыми-јдістемелік жаєынан кґмек кґрсету;
- тўтынушылардыѕ одаєы мен ќоєамдар арќылы тўтынушыларды стандарттау жўмыстарына тарту.

Стандарттарды јзірлеу тјртібі

Техникалыќ комитеттіѕ жўмысы стандарттарды јзірлеуге ќатысты мјлімдемелерді жинаудан басталады. Мјлімдемені мемлекеттік органдар мен ўйымдар, ќоєамдыќ бірліктер, єылыми-техникалыќ ќоєамдар, ґндірістер, фирмалар, кјсіпкерлер ґздеріне ќатысты стандарттау объектісіне сјйкес ТК-не ґткізеді.

Мјлімдеменіѕ ішінде нормативтік ќўжатты јзірлеу ќажеттілігін дјлелдеу кажет жјне кейбір кезде ќосымша ретінде стандарттардыѕ жобасын кіргізуге де болады. Осы мјліметтер негізінде ЌР Мемстандарт жылдыќ жоспар ќўрастырады.

Одан арєы жўмыстар мјлімдеуші мен ТК арасындаєы келісім шарт бойынша жїргізіледі, оныѕ ішінде мынадай кезеѕдері болады: техникалыќ тапсырманы дайындау; стандарттаудыѕ жобасын јзірлеу; соѕєы жобасын ЌР Мемстандартына ґткізу.

Стандарттау жґніндегі нормативтік ќўжаттардыѕ міндетті талаптарыныѕ саќталуын мемлекеттік ќадаєалау

Стандарттау жґніндегі нормативтік ќўжаттардыѕ міндетті талаптарыныѕ саќталуын мемлекеттік ќадаєалауды стандарттау, метрология жјне сертификаттау жґніндегі ујкілетті мемлекеттік орган мен оныѕ аумаќтыќ бґлімшелері жїзеге асырады.

Нормативтік ќўжаттардыѕ міндетті талаптарыныѕ саќталуын мемлекеттік ќадаєалау Ќазаќстан Республикасыныѕ аумаєындаєы жеке жјне заѕды тўлєаларда, оныѕ ішінде шетел ўйымдарында, ґнімді јзірлеу, ґндіріске дайындау, оны жасау, ґткізу (беру, сату), ґнімді пайдалану (ќолдану), саќтау, тасымалдау мен кјдеге жарату сатыларында, сондай-аќ процестерді (жўмыстарды) орындау мен ќызмет кґрсетулер кезінде жїзеге асырылады.

Стандарттау жґніндегі нормативтік ќўжаттардыѕ міндетті талаптарын јзірлеуші-кјсіпорындардыѕ саќталуын оќтын-оќтын жоспарлы тексеруді кјсіпорындаєы ґнімніѕ, процестердіѕ жјне кґрсетілетін ќызметтердіѕ сапасыныѕ жай-кїйіне байланысты, стандарттау, метрология жјне сертификаттау жґніндегі ујкілетті мемлекеттік орган белгілейді, біраќ жиі дегенде жылына бір peт.

Тўтынушылар тарапынан ґнімніѕ, процестердіѕ (жўмыстардыѕ) ќызмет кґрсетулердіѕ ќанаєаттанєысыз сапасына шаєымдар мен дау-дамайлар болєан жаєдайда, сондай-аќ Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында белгіленген тјртіппен стандарттау жґніндегі нормативтік ќўжаттардыѕ жјне техникалыќ ќўжаттардыѕ јзірлеуші ќолданатын кґрсеткіштері бойынша жоспардан тыс тексерулер жїргізілуі мїмкін.

Стандарттау жґніндегі нормативтік ќўжатгардыѕ міндетті талаптарыныѕ саќталуын мемлекеттік ќадаєалауды жїзеге асырудыѕ тјртібін Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарына сјйкес стандарттау, метрология жјне сертификаттау жґніндегі ујкілетті мемлекеттік орган белгілейді.