СТАНДАРТТАУ

Ќазаќстан Республикасыныѕ стандарттау мемлекеттік жїйесі

«Cтандарттау туралы» заѕєа сјйкес ЌР-да Мемлекеттік стандарттау жїйесі ќўрылєан. Оныѕ ўйымдастыру жјне жўмыс істеу јдістемелік негіздері «Ќазаќстан Республикасыныѕ мемлекеттік стандарттау жїйесіне» кіретін мемлекеттік негізге алынатын стандарттардыѕ кешенінде баяндалєан. Бўл кешенде келесі ќўжаттар бар:
- ЌР СТ 1.0-2000 ЌР МСЖ. Негізгі ережелер;
- ЌР СТ 1.1-94 ЌР МСЖ. Терминдер мен аныќтамалар;
- ЌР СТ 1.2-98 ЌР МСЖ. Мемлекеттік стандарттарды јзірлеу тјртібі;
- ЌР СТ 1.3-2000 ЌР МСЖ. Техникалыќ шарттарды јзірлеу, келісу, бекіту, жјне мемлекеттік тіркеу тјртібі;
- ЌР СТ 1.4-99 ЌР МСЖ. Кјсіпорын стандарты. Жалпы ережелер;
- ЌР СТ 1.5-2000 ЌР МСЖ. Стандарттардыѕ ќўрылуына, баяндалуына, рјсімделуіне жјне келісуіне жалпы талаптар.

Cтандарттаудыѕ маќсаттары

Стандарттаудыѕ негізгі маќсаттары болып мыналар табылады:
- ґнімге, процестерге (жўмыстарєа), ќызмет кґрсетуге, нормалар, ережелер мен сипаттамалар белгілеу;
- ґнімніѕ, процестердіѕ (жўмыстардыѕ), кґрсетілетін ќызмет-тердіѕ адамдар ґмipi, денсаулыєы, мїліктер їшін ќауіпсіздігін, ќоршаєан ортаныѕ ќорєалуын ќамтамасыз ету;
- саудада техникалыќ кедергілерді жою, ґнімніѕ ішкі жјне сыртќы рыноктардаєы бјсекелестік ќабілетін ќамтамасыз ету;
- ґнімніѕ техникалыќ жјне аќпараттыќ сыйысымдылыєын, сондай-аќ ґзара алмасымдылыєын камтамасыз ету;
- ґлшемдер бірлігін ќамтамасыз ету;
- ресурстардыѕ барлыќ тїрін саќтау жјне ўтымды пайдалану;
- елдіѕ ќорєаныс ќабілетімен жўмылдырушылыќ јзірлігін ќамтамасыз ету;
- табиєи жјне техногенді апаттар мен басќа да жаєдайлардыѕ туындау ќаупін ескере отырып шаруашылыќ объектілepiніѕ кауіпсіз-дігін ќамтамасыз ету;
- ґнімніѕ, процестердіѕ ќызмет кґрсетудіѕ сапасы мјселелерді тўтынушылардыѕ мїдделерін ќорєау.

Стандарттау жґніндегі жўмыстарды мемлекеттік басќару

Ќазаќстан Республикасында стандарттау жґніндегі жўмыстарды басќаруды стандарттау, метрология жјне сертификаттау жґніндегі ујкілетті мемлекеттік орган жїзеге асырады. Бўл орган:
- стандарттау саласында мемлекеттік саясатты ќалыптасты-рады жјне іске асырады;
- мемлекеттік басќару органдарыныѕ, жеке жјне заѕды тўлєалардыѕ осы саладаєы кызметін їйлестіреді;
- мемлекетаралыќ, халыќаралыќ, аймаќтыќ стандарттау жґнін-дегі жўмыстарєа ќатысады;
- стандарттау жґніндегі нормативтік ќўжаттардыѕ міндетті талаптардыѕ саќталуына мемлекеттік ќадаєалау жїргізуді ўйымдастырады;
- мемлекеттік стандарттау жїйесін кўрады;
- стандарттау саласындаєы кадрларды кјсіби даярлауды жјне ќайта даярлауды ўйымдастырады;
- стандарттау бойынша халыќаралыќ, аймаќтыќ, ўлттыќ стандарттарды, ережелер мен ўсынымдарды ќолданудыѕ тјртібін белгілейді;
- жеке жјне заѕды тўлєалармен, стандарттау жґніндегі техникалыќ комитеттермен ґзара ic-ќимыл жасайды;
- мемлекеттік стандарттарда, мемлекеттік стандарттау жїйесініѕ ережелері мен ўсынымдарында стандарттау жґніндегі жўмыстарды жїргізудіѕ жалпы ўйымдастыру-јдістемелік жјне жалпы техникалыќ ережелерін, жеке жјне заѕды тўлєалардыѕ бip-бірімен, мемлекеттік басќару органдарымен ґзара ic-ќимыл жасауыныѕ нысандары мен јдістерін белгілейді.

Ќазаќстан Республикасыныѕ мемлекеттік басќару органдары стандарттау жґніндегі жўмыстарєа ґздерініѕ ќўзыреттері шегінде ќатысады.

Жеке жјне заѕды тўлєалар стандарттау жґніндегі ќызметін «Стандарттау туралы» заѕєа, стандарттау саласындаєы ќатынастарды реттейтін ґзге де нормативтік ќўќыќтыќ актілерге сјйкес ґздерініѕ ќўзыреттері шегінде ўйымдастырады жјне жїзеге асырады, осы жўмыстарды орындау їшін стандарттау жґніндегі тиісті бґлімшелер мен ќызметтер, оныѕ ішінде стандарттау жґніндегі техникалыќ комитеттер ќўра алады.

Мемлекеттік стандарттау жїйесініѕ ўйымдыќ ќўрылымы:
1) стандарттау, метрология жјне сертификаттау жґніндегі ґкілетті мемлекеттік орган мен оныѕ ведомстволыќ баєыныстаєы бґлімшелерінен;
2) стандарттау саласындаєы ќўзыреттерініѕ шегінде Ќазаќстан Республикасыныѕ мемлекеттік басќару органдарынан;
3) стандарттау саласындаєы жўмыстарды жїзеге асыратын стандарттау жґніндегі жеке жјне заѕды тўлєалардан, оныѕ ішінде техникалыќ комитеттерден;
4) Ќазаќстан Республикасы стандарттарыныѕ мемлекеттік ќорынан тўрады.

Ќазаќстандаєы ўлттыќ стандарттау жїйесініѕ концепциясы отандыќ стандарттаудыѕ кґп жылдыќ тјжірибе жетулерін талдап ќорытады, актуалды маќсаттарды жјне стандарттау јдістерін аныќтау, стандарттау басты баєыттарын таѕдау жјне осы аймаќтаєы халыќаралыќ ынтымаќтастыєын ґркендету, негізгі терминологияны ISO, МЭК, БСЎ (ВТО) жјне т.б. ўйымдарыныѕ негізге алынатын ќўжаттарымен їйлестіру жґніндегі міндеттерін аныќтайды.

Концепция ЌР-єы стандарттаудыѕ даму негізгі алєы шарттарын жјне одан ары толыќ жетілдіру жолдарын аныќтайды:
• нарыќты баєытталынєан экономиканы мемлекет арќылы реттеу ќажеттілігі;
• дербес шаруашылыќ субъектілердіѕ жјне мемлекеттіѕ мїдделік теѕдігін стандарттарда ќамтамасыз ету;
• отан экономикасын дїниежїзілік экономикаєа жеткізу маќсатымен БСЎ-єа кіру жаєдайларын ќамтамасыз ету;
• сауда-экономикалыќ жјне єылыми-техникалыќ серіктікте ТМД елдерініѕ приоритетін саќтау;
• тауарлардыѕ тўтыну рыноктыѕ жјне ќызметтердіѕ импорттан тјуелділігін бірте-бірте тґмендету;
• дамыєан елдермен єылыми-техникалыќ озыќ интеграциясын ќамтамасыз ету.

Концепцияныѕ негізгі ќаєидалары барлыќ стандарттау ќызмет тїрлеріне таралады, соныѕ ішінде:
• басты баєыттарды жјне стандарттау объектілерді аныќтау;
• заѕ шыєаратын негіздерін толыќ жетілдіру, сонымен ќатар ќажетті техникалыќ заѕ шыєаруды тездету;
• стандарттардыѕ ќўрамы мен ќўрылымдарын ыќшамдау;
• зерттеу нјтижелері жјне стандарттардыѕ тиімділігін эконо-микалыќ жјне басќа тїрде есептеу негізінде болашаќты жјне аєымды жоспарлау;
• стандарттаудаєы басќарушы жјне атќару органдардыѕ жїйелерін реформалау;
• аќпараттыќ ќамтамасыз ету жїйесіне жјне стандарттарды јзірлеу процедураларына замандас аќпараттыќ технологияларды енгізу.

Ўлттыќ стандарттау жїйесініѕ Концепциясында халыќаралыќ ережелермен їйлестірілген негізгі баєыттар аныќталынєан:
• БСЎ-єа ќосылу шарттарыныѕ орындалуы;
• отан жјне шетелдік стандарттардыѕ статус жаќындасуы;
• техникалыќ заѕ шыєару ќўруы;
• стандарттау методологиясын жјне жўмыстарын ўйымдастыруы;
• стандарттау саладаєы халыќаралыќ ынтымаќтастыќ;
• ќорєаныс ґнімді стандарттауы;
• стандарттауды аќпараттыќ ќамтамасыз етуі;
• техника-экономикалыќ жјне јлеуметтік аќпараттарды жіктеуі жјне кодтауы;
• техникалыќ шарттарды јзірлеуі жјне ќолдануы;
• стандарттардыѕ саќталуын мемлекеттік баќылау жјне ќадаєалау;
• кадрлардыѕ дайындауы.