"Сертификаттау туралы" заѕ
Осы Заѕ Ќазаќстан Республикасындаєы ґнімдерді, сапа жїйелері мен ґндірістерді (процестерді), жўмыстар мен ќызмет кґрсетулерді сертификаттаудыѕ ќўќыќтыќ негіздерін белгілейді, сертификаттау саласындаєы ќатынастарды peттейді, сертификаттауєа ќатысушы-лардыѕ ќўќыќтарын, міндеттеpi мен жауапкершілігін белгілейді.
3-бап. Сертификаттаудыѕ маќсаттары
Сертификаттаудыѕ негізгі маќсаттары мыналар болып табылады:
- адамдардыѕ ґмірi мен денсаулыєын, азаматтардыѕ мїліктері мен ќоршаєан ортаны ќорєау їшін ґнімдердіѕ, процестердіѕ, жўмыстардыѕ, ќызмет кґрсетудіѕ ќауіпсіздігін ќамтамасыз ету;
- ґнімдер мен ќызмет кґрсетудіѕ сапасы мјселелерінде тўтынушылардыѕ мїдделерін ќорєау;
- саудадаєы техникалыќ кедергілерді жою, ґнімніѕ ішкі жјне сыртќы рыноктардаєы бјсекелестік ќабілетін ќамтамасыз ету;
- заѕды жјне жеке тўлєалардыѕ Ќазаќстанныѕ бірыѕєай тауар рыногындаєы ќызметі їшін, сондай-аќ халыќаралыќ экономикалыќ єылыми-техникалыќ ынтымаќтастыќќа жјне халыќаралыќ сауда ќатысуы їшін ќажетті жаєдайлар жасау.
4-бап. Сертификаттау жґніндегі жўмыстарды басќару
1. Сертификаттау жґніндегі жўмыстарды басќаруды Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкіметі белгілеген стандарттау, метрология жјне сертификаттау жґніндегі ујкілетті мемлекеттіѕ органы жїзеге асырады.
2. Жеке жјне заѕды тўлєалар сертификаттау жґніндегі ґз ќызметін осы Заѕныѕ жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ ґзге де нормативтік ќўќыќтыќ актілерініѕ ережелеріне, сондай-аќ мемлекеттік сертификаттау жїйесінде ќолданылып жїрген нормативтік ќўжаттардыѕ талаптарына сјйкес ўйымдастырады жјне жїзеге асырады.
5-бап. Мемлекеттік сертификаттау жїйесін ўйымдастыру
1. Мемлекеттік сертификаттау жїйесініѕ ўйымдыќ ќўрылымын мыналар ќўрайды: стандарттау, метрология жјне сертификаттау жґніндегі мемлекеттік орган; ґнімді, процестерді, жўмыстарды, ќызмет кґрсетуді сертификаттау жґніндегі тіркелген органдар; тіркелген сынаќ лабораториялары (орталыќтары).
2. Мемлекеттік сертификаттау жїйесі сертификаттау саласында бірыѕєай саясатты жїргізуді ќамтамасыз етеді жјне сертификаттаудыѕ негізгі ережелері мен рјсімдерін, сертификаттау жґніндегі органдарєа, сынаќ лабораторияларына (орталыќтарына) ќойылатын талаптарды жјне оларды тіркеудіѕ, рјсімдерін, сертификаттау жґніндегі сарапшы-аудиторларды даярлау мен аттестаттаудыѕ рјсімдерін, мемлекеттік сертификаттау жїйсініѕ тізілімін, аудит пен инспекциялыќ баќылау жїргізудіѕ тјртібін, сертификаттаудыѕ маќсатын жїзеге асыру їшін ќажет ґзге де талаптарды белгілейді.
Ўйымдыќ жјне јдістемелік принциптері:
• сертификаттау объектісі туралы аныќ аќпаратын ќамтамасыз ету;
• объективтілік жјне јзірлеуші мен тўтынушыдан тјуелсіз бnлТы3
• профессИоналдыќ сынау;<`r>
• шбт ей ЊјйіМдҐуёіле°гд диqкpиИина–ия жаQа¬ау;
• сертификаттау органы мен сынау лабораториясын таѕдаудаєы мјлімдеушініѕ ќўќыєы; сертификаттау ќатысушыларыныѕ жауаптылыєы;
• сертификаттау нјтижелері немесе сјйкестік сертификаттыѕ (белгініѕ) мезгіл тоќтауы (жоюєа) туралы аќпарат ашыќтыєы;
• стандарттау объектісініѕ, оныѕ шыєару жјне пайдалану ерекшеліктерін есепке алатын сынау јдістерініѕ кґптілігі;
• ИСО/МЭК, аймаќтыќ ўйымдардыѕ кепілдемелерін жјне ережелерін, халыќаралыќ стандарттардыѕ жјне басќа халыќаралыќ ќўжаттардыѕ ќаєидаларын сертификаттау ќызметінде ќолдану;
• Ќазаќстан ќатысатын кґптарапты жјне екітарапты келісімдердіѕ негізіндегі шетелдік сертификаттау органдардыѕ жјне сынау лабораториялардыѕ аккредиттеуін, сертификаттардыѕ жјне сјйкестік белгілерін ЌР-мен мойындауы;
• сауда ќўпияны ќўратын аќпарат жасырын саќтауы;
• Ќажетті кезде сертификаттау жўмыстарєа тўтынушылардыѕ ќоєамдарын тарту.
Сертификаттаудыѕ негізгі ережелері
1. Сертификаттау органы немесе сынау лабораториялары ретінде кез-келген јр тїрлі жеке меншікті мекемелер болуы мїмкін, егер олар јзірлеуші (сатушы) немесе тўтынушы (сатып алушы) болмаса жјне орнатылєан тјртіп бойынша акредиттеуден ґтіп сертификаттау жўмыстарын атќаруєа рўќсаты (лицензиясы) болса.
2. Сертификаттау органдарыныѕ жјне сынау лабораториялары-ныѕ аккредиттеу жўмыстарын ЌР Мемлекеттік стандарт комитеті немесе атќарушы ґкіметтіѕ органдары ґткізеді. Аккредиттеудіѕ нјтижесі бойынша аккредиттеу аттестаты беріледі.
3. Отандыќ жјне импорттыќ ґнімдердіѕ сертификаттау жўмыс-тары бір ережелермен жїргізіледі.
4. Егер сертификаттау жїйесінде бір ґнімніѕ бірнеше сертификат-тау органдары болса, онда мјлімдеушініѕ ќайсыбір органды таѕдауєа ќўќыєы бар.
5. Мемлекеттік Реестрде тіркеу уаќыттан бастап міндетті серти-фикаттау жїйесіндегі сертификаттардыѕ жјне аккредиттеу аттестат-тардыѕ јрекет кїштері кіреді.
6. Барлыќ ќўжаттар (мјлімдеме, хаттамалар, актілер, аттестаттар, сертификаттар жјне т.б.) ќазаќ немесе орыс тілдерінде жазылады.
7. Келіспейтін жаєдайлар туатын болса, онда сертификаттау орындарына, ЌР мемлекеттік стандарттау комитетіне жјне сертификаттау жўмыстарымен айналысатын басќа да мекемелерге апелляция беруге ќўќыќ бар.
8. Біркелкі ґнімніѕ немесе ќызмет топтарыныѕ сертификаттау жїйесімен орнатылєан сўлбасы бойынша сертификаттау жўмыстары жїргізіледі.
Сертификаттау жўмыстарын жїргізу тјртібі
Негізгі кезеѕдері:
- сертификаттауды жїргізу їшін мјлімдеме беру;
- мјлімдемені ќарастырып шешім ќабылдау;
- їлгілерді таѕдап жјне идентификация жасап сынауды жїргізу;
- ґндірісті тексеру (егер сўлба бойынша тексеру ќажет болса);
- сынау нјтижелерін талдау, сертификат беру туралы шешім ќабылдау;
- сертификатты жјне сјйкестік белгіні пайдалануєа рўќсат (лицензия) беру;
- сертификаттау сўлбасы бойынша сертификатталєан ґнімді инспекциялыќ баќылау.
Сертификаттау сўлбалары
Сертификаттау сўлбасы - ґнім, процесс, жўмыс, ќызметке сертификаттау жїргізген кезде їшінші тараптыѕ ќўрамы жјне іс-ќимыл тізбектілігі.
Ќазаќстанда ќолданылатын сертификаттау сўлбасы 1-кестеде кґрсетілген.
1-кесте
Сертификаттау сўлбалары
| Сўлба нґмірі | Сынау лабораторияларында сынау жїргізу | Ґндірісті тексеру | Инспекциялыќ баќылау |
| 1 | Тїрін сынау | - | - |
| 1а | Тїрін сынау | Ґндірістіѕ кїйін талдау | - |
| 2 | Тїрін сынау | - | Сатушыдан алынєан їлгіні сынау |
| 2a | Тїрін сынау | Ґндірістіѕ кїйін талдау | Сатушыдан алынєан їлгіні сынау
Ґндірістіѕ кїйін талдау |
| 3 | Тїрін сынау | - | Јзірлеушіден алынєан їлгіні сынау |
| 3a | Тїрін сынау | Ґндірістіѕ кїйін талдау | Јзірлеушіден алынєан їлгіні сынау
Ґндірістіѕ кїйін талдау |
| 4 | Тїрін сынау | - | Сатушыдан алынєан їлгіні сынау Јзірлеушіден алынєан їлгіні сынау Ґндірістіѕ кїйін талдау |
| 4a | Тїрін сынау | Ґндірістіѕ кїйін талдау | Сатушыдан алынєан їлгіні сынау Јзірлеушіден алынєан їлгіні сынау Ґндірістіѕ кїйін талдау |
| 5 | Тїрін сынау | Ґндірісті сертификаттау немесе сапа жїйесін сертификаттау | Сертификатталєан сапа жїйесін баќылау Сатушыдан жјне (немесе) јзірлеушіден алынєан їлгіні сынау |
| 6 | Келтірілген ќўжаттарєа сјйкестік декларациясын арастыру | Сапа жїйесін сертификаттау | Сертификатталєан сапа жїйесін (ґндірісін) баќылау |
| 7 | Топты сынау | - | - |
| 8 | Јрбір їлгіні сынау | - | - |
| 9 | Сјйкестік декларациясын ќарастыру | - | - |
| 9a | Сјйкестік декларациясын ќарастыру | Ґндірістіѕ кїйін талдау | - |
| 10 | Сјйкестік декларациясын ќарастыру | - | Сатушыдан жјне (немесе) јзірлеушіден алынєан їлгіні сынау |
| 10a | Сјйкестік декларациясын ќарастыру | Ґндірістіѕ кїйін талдау | Сатушыдан жјне (немесе) јзірлеушіден алынєан їлгіні сынау Ґндірістіѕ кїйін талдау |
Сертификаттау органдары
Ґнім, процесс, жўмыс, ќызметті сертификаттау жґніндегі орган – мемлекеттік сертификаттау жїйесімен белгіленген тјртіпте, белгілі ќызмет саласында сертификаттау жґніндегі жўмыстарды жїзеге асыруєа тіркелген заѕды тўлєа.
Аккредиттеуден ґткен ўйымєа (сертификаттау органєа) ќойылатын талаптар:
- їшінші тарапты болу;
- мјлімделген сертификаттау аймаєында техникалыќ компетентті болу;
- ќўжатталєан процедуралар мен ќажетті жабдыќтарєа ие болу;
- арнайы оќытылєан маман ќызметкерлерімен ќамтамасыз етілген;
- керекті стандарттардыѕ ґзекті ќорымен жјне басќа да нормативтік ќўжаттармен ќамтамасыз ету;
- сертификаттау жјне сынауды ґткізу єана емес, сонымен ќатар сертификатталєан ґнімді инспекциялыќ тїрде баќылау жїргізу.
Сертификаттау органыныѕ негізгі міндеттері:
- аккредиттеу шегіндегі жјне ереже бойынша ґнімніѕ сертификаттау жўмысын жїргізу;
- сјйкестік белгіні ќолдануєа болатын рўќсат ќаєазын (лицензия) беру;
- аккредиттеу аттестатыныѕ јрекет кїші жойылєан кезде ќызметін тоќтату немесе уаќытша тоќтату;
- ќызметтіѕ инспекциялыќ баќылауына жаєдай мїмкіндігін жасау;
- ґз ќызметі жјне ґзгерістері туралы аќпараттарды аккредиттеу органєа тапсыру;
- ґтінушініѕ коммерциялыќ ќўпиясына ќатысты деректердіѕ жасырындыєын саќтау.
Сертификаттау органыныѕ негізгі функциялары:
- ќызметкерлердіѕ міндеттерін, жауапкершілігін жјне ґзара байланыстарын їйлестіру;
- органныѕ жўмыс істеу жјне сертификаттау процедурасы мен сўлбаларын таѕдау жґніндегі јдістемелік нўсќауларын ќўрастыру;
- жїйеде ќолданылатын нормативтік ќўжаттар ќорын толыќтыру жјне жаѕарту;
- ґнімніѕ сертификаттау жўмыстарын жїргізу, сертификаттар мен сјйкестік белгіні ќолдануєа болатын рўќсат ќаєазын беру жјне олардыѕ јрекет кїшін жою немесе тоќтату;
- сјйкестік сертификаттарды тіркеу жјне шетел сертификаттарын, сынау хаттамаларын жјне ґнім сјйкестігіне ќатысты басќа да ќўжаттарды есептеу;
- сертификатталєан ґнімді инспекциялыќ тїрде баќылау (егер сертификаттау сўлбасы бойынша ќажет болса);
- барлыќ мїдделі тараптарына сертификаттау нјтижелері жјне аныќталєан сјйкестік еместігі туралы аќпараттарды жеткізу;
- атќаратын ќызметтер туралы аќпараттарды кедергісіз ґтінушіге беру.
,b6Сынау л`бораториякары`> – нормативтік ќўжаттар талаптарына сјйкес ґнімге сынау жїргізетін лаборатория.
Сынау лабораторияларєа ќойылатын талаптар мемлекеттік стандарттармен аныќталады. Бўл стандарттардыѕ ќаєидалары сынау лабораторияларыныѕ ќызметіне ќатысты ISO/МЭК басшылыќтарына жјне еуропалыќ стандарттарына (EN 45001, EN 45002 жјне EN 45003) сјйкес ќўрастырылєан.
Аккредиттелінген сынау лабораторияныѕ міндеттері:
- тек ќана аккредиттеу аймаєына кірген сынауды ґткізу туралы мјлімдеу;
- аккредиттеу жјне инспекциялыќ баќылауєа кететін барлыќ шыєындар аќысын тґлеу;
- аккредиттеу кујліктіѕ (аттестаттыѕ) јрекет мезгіл ґтуі бойынша лезде ќызметті тоќтату;
- тапсырыс берушілермен сынау ґткізу туралы келісімдерді (келісім-шарттарды) бекіту кезінде, аккредиттеу жјне сынау хаттамалары ґнімніѕ ќойылєан талаптарына сјйкестік туралы кепілдік бермейтіндігін ескеру керек.