СЕРТИФИКАТТАУ

Халыќаралыќ жјне аймаќтыќ сертификаттау

Сертификаттау аймаєында ISO-ныѕ ќызметі

ISO-ныѕ сертификаттау саласындаєы негізгі ќызметі - ўйымдыќ-јдістемелік ќамтамасыз ету. 1985 жылєа дейін бўл жўмыстармен Сертификаттау Комитеті (СЕРТИКО) шўєылданєан, ал 1985 жылдан бастап ќызмет аймаєы кеѕею себебінен оныѕ аталуы Сапа жјне сертификаттау жґніндегі комитет (КАСКО) болды.

СЕРТИКО-ныѕ МЭКпен, Халыќаралыќ сауда орталыќпен, сауда жјне даму туралы ООН Конференциясымен (ЮНКТАД) жјне ГАТТ/ВТО мен бірге ќосылып «Сертификаттау». Принциптер жјне тјжірибе» деген арнайы зерттеу материалдарыныѕ шыєармасы негізгі жиын жўмыстары болып табылды. ISO дайындыєын Сертификаттау жґніндегі Бірыѕєай ўйымдыќ-јдістемелік ќўжаттар, сертификаттау жўмыстарын їндестіруге кґмектеседі. Сертификаттау жїйелері жоќ мемлекеттерге јдістемелік жаєынан ИСО-ныѕ кґмегі ґте зор.

КАСКО жўмыстарына 50 шаќты мемлекеттер ќатысады, ал Ќазаќстанды ЌР Мемстандартты ўсынады. Комитет ќызметтерініѕ негізгі баєыттары:
- јр тїрлі мемлекеттердіѕ ґнім жјне сапаны ќамтамасыз етуі жїйелерініѕ ќойылєан талаптарєа сјйкестіктерін баєалау јдістерін зерттеу;
- сынауєа, инспекциялыќ баќылауєа жјне ґнім сертификат-тауєа, процестерге, ќызметтерге, сонымен ќатар сынау лаборатория-лардыѕ ќызметіне жјне баєалауына, сертификаттау органдарына жјне сапа ќамтамасыз етуі жїйелеріне ќатысты ўсыныстарды дайындау;
- ўлттыќ жјне аймаќтыќ сапа ќамтамасыз етуі жїйелерін ґзара мойындауєа жјне ќабыл алуына, сонымен ќатар сынау, баќылау, сертификаттау, сапа жїйелері жјне т.б. жўмыстарєа халыќаралыќ стандарттарды ќолдануына кґмектесу.

ХЭК электр техникалыќ бўйымдарыныѕ сертификаттау халыќаралыќ жїйесі (МЭКСЭ)

Электржабдыќтары ќауіпсіздік стандарттарына сјйкестігін сынау жґніндегі ХЭК-тыѕ халыќаралыќ жїйесі – ХЭКЭС (МЭКСЭ) 1985 жылы ќўрылєан жјне 34 мемлекетті біріктіреді.

Жїйеніѕ маќсаты - электротехника саласына ќатысы жоќ ќарапайым тўтынушылар пайдаланатын электр жабдыќтарды сатумен айналысатын халыќаралыќ саудаларєа кґмектесу.

Ґнімдердіѕ сондай руына электр тўрмыстыќ (электрондыќ жјне электротехникалыќ) бўйымдардыѕ кґп тїрлері жатады: тўрмыстыќ электрожабдыќ, желілік электрондыќ аспап, жарыќ техникалыќ тауарлар, дјрігерлік электроаппаратурасы, электрондыќ-есептеуіш техника, офистердіѕ электржабдыќтары жјне т.б. Сондай бўйымдарды ќауіпсіздікке сертификаттау туралы барлыќ јлем елдерінде тўтынушылардыѕ ќўќыќтарын ќорєау заѕдарында ескерілген.

Еуропалыќ Одаєы (ЕО) сертификаттау

1989 жылы Еуропалыќ Одаєында сјйкестікті баєалау жґніндегі ережелерді їндестіру туралы глобальды концепциясы ќабылданды.

Нўсќауларєа байланысты јзірлеушілер ґздері сјйкестікті баєалауєа мїмкін. Баєалау нјтижесінде олар мјлімдеме-декларацияны толтырып тауарєа белгілі т`ѕЎа (0-суpет) кжю арќйл: рава° Нў±ќауdаєы талаптаpына сјйке1т“гін кујландырады.


4-сурет. ЕО нўсќауына сјйкестік белгісі

«Жаѕа» нўсќаулардыѕ ішіне кірген ќауіпсіздік жґніндегі їйлестірілген талаптар ґнім тіршілік циклыныѕ айќын сатыларына: жобалауєа, ґндіріске, ќолдануєа сјйкестірілген. Нўсќауды ўзаќ уаќытќа дейін ґѕдеуге мўќтаждыќ болмауы їшін, олардыѕ ішіне жалпы талаптарды кіргізеді, ал кґбірек толыєы, жекелерді стандарттарєа шыєару болып табылады. «Жаѕа» нўсќаулар «ескілерден» ќўрылым бойынша да ерекшеленеді. Олардыѕ ішінде ќўќыќтыќ жјне техникалыќ бґлімдері мен сјйкестікті баєалау жїйесініѕ принциптері жјне стандарттарєа ќатысты сілтемелер кґрсетіледі. Осы кїй бойынша, міндетті емес жаѕа нўсќаулардыѕ ішіндегі кґрсетілген еуропалыќ стандарттар, саудаєа тїсетін ґнімді ґзініѕ талаптарына сай сјйкестікті кедергісіз ќамтамасыздандырады.

ЕО сапа аймаєындаєы саясаттыѕ негізгі маќсаттарын аныќтайды:
- ішкі жјне сыртќы саудада еуропалыќ фирмалардыѕ бјсеке ќабілеттілігін жоєарылату;
- бірыѕєай сауданыѕ техникалыќ негізін ќамтамасыз ететін инфраќўрылымныѕ дамуы;
- жабдыќтаушылардыѕ жјне тўтынушылардыѕ серіктігін ныєайту;
- еѕбектіѕ сапасы мен тиімділігініѕ нјтижесін жоєарылату;
- Европадаєы ґнеркјсіптіѕ потенциалын кґбейту.

ЕО-єы сертификаттау ґнім сапасын басќару аймаєына тереѕ тїрде кірді. Ќазіргі кездегі батыс еуропадаєы мемлекеттердіѕ ґнеркјсіптері сапа жїйесін ИСО 9000 стандартына сјйкес сертификаттауды жїргізіп, жоєарєы сатыєа ґтіп TQM жїйесін игеруде.

ТМД-єы сертификаттау

Сертификаттау жґніндегі жўмыс баєыттарын аныќтайтын негізгі ќўжат 1992 жылы ќабылданєан «Стандарттау, метрология жјне сертификаттау саладаєы келісімді саясатын жїргізу келісімі» болып табылады. Бўл Келісімніѕ ќаєидалары бойынша жјне ISO/МЭК-тіѕ басшылыєымен жјне осы саладаєы жиналєан тјжірибе негізінде ТМД мемлекеттері ґздерініѕ ўлттыќ сертификаттау жїйесін ќўрады.

ТМД мемлекеттерініѕ дайындыєы біркелкі еместігіне байланысты ґзара мойындау жґніндегі кґп тараптыќ келісімдерді бекітуге дайын емес, сондыќтан ќазіргі кезде екі тарапты келісімдер бекітілген. Мысалы, ЌР-сы Ресеймен, Белорусьпен, Молдовамен жјне Украинамен екі тарапты келісім белгіленген.

Сертификаттаудыѕ негізгі баєыты ґзара жеткізетін ґнімдердіѕ ќауіпсіздігін ќамтамасыз ету болып табылады. Ал бўл ўлттыќ сертификаттау жїйелерін ґзара мойындауєа тікелей байланысты.

ТМД мемлекеттерінде јр тїрлі сјйкестік белгілері ќабылданєан (5 сурет). Келтірілген суреттерде кґрініп тўрєандай, ТМД елдерінде белгілерді жасау жјне таєайындау јдістері јр тїрлі болып келеді. Сертификаттау саласындаєы ынтымаќтастыќтыѕ одан ары дамуы белгілердіѕ ќолдану жалпы принциптерін ќабылдауєа мїмкіндік туєызады. Бўл белгілердіѕ негізгі маќсаты - тауарлардыѕ сапасы мен ќауіпсіздігі туралы аќпараттарды тўтынушыєа білдіру.

ЌАЗАЌСТАН
.
Егер сертификатталєан ґнім нормативтік ќўжаттардыѕ міндетті талаптарына жјне мемлекеттіѕ заѕдылыќ актілерімен бекітілген міндетті сертификаттау талаптарына сјйкес болса онда осы белгі ќолданылады..Егер сертификатталєан ґнім нормативтік ќўжаттардыѕ міндетті талаптарына немесе сертификаттау органы мен мјлімдеуші арасындаєы келісім шарт бойынша нормативтік ќўжатќа сјйкес болса онда осы белгі ќолданылады.

УКРАИНА
.
Егер сертификатталєан ґнім нормативтік ќўжаттардыѕ барлыќ міндетті талаптарына немесе барлыќ міндетті жјне кейбір басќа да талаптарына сјйкес болса онда осы белгі ќолданылады..Егер сертификатталєан ґнім нормативтік ќўжаттардыѕ барлыќ міндетті жјне барлыќ басќа да талаптарына сјйкес болса онда осы белгі ќолданылады.

5-сурет. ТМД мемлекеттердіѕ ўлттыќ сертификаттау жїйесініѕ сјйкестік белгісі