Ф.4.7-11-12

 

 

ҚР БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

М. ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОҢТҮСТІК  ҚАЗАҚСТАН  МЕМЛЕКЕТТІК

УНИВЕРСИТЕТІ

 

 

ФИЛОЛОГИЯ  ИНСТИТУТЫ

ҚАЗАҚ ТІЛ БІЛІМІ КАФЕДРАСЫ

 

 

 

 

 

 

 

КУРС   БАҒДАРЛАМАСЫ  (СИЛЛАБУС)

 

           

                      Пәні: Қазақ тілін оқыту әдістемесі

                      Дайындық бағыты: 050205  

                      Оқу түрі: Күндізгі

                      Курсы:

                      Семестр:

                      Кредит саны: 2

                      Лекция: 15

                      Практикалық сабақ: 15

                      СӨЖОБ : 15

                       СӨЖ:

                       Барлық сағат саны:

                       Қорытынды бақылау:

 

                     

 

 

 

 

 

 

 

 

ШЫМКЕНТ 2009 ж.

 

 

 

 

    

 

 

 

 Пәннің оқу-әдістемелік кешен       2007 жылғы 1 қазанда ҚР Білім және Ғылым министрлігінің  № 8339  бұйрығымен бекітілген    және енгізілген  – 050205 – «Филология» мамандығы бойынша әзірленген типтік оқу бағдарламасы ( – Алматы, 2007ж. ҚазҰУ) бойынша  түзілді. 

.

 

Оқу әдістемелік кешенді дайындаған: Тұрмаханова С.

                                                      

                          

 Оқу-әдістемелік кешен  кафедра мәжілісінде талқыланып, бекітілді.

 

 

 

Кафедра меңгерушісі:                                             С. Р. Боранбаев

 

 

Хаттама №   «------» -------- 2009ж.

 

 

 

 

 

 

1.Лектор:  Тұрмаханова С.  жұмыс телефоны:  54 – 82 - 15

аудитория      “ ”      Уақыты:9.00- ден 17.00-ге дейін.

2.Сабақ өту мерзімі : сабақ кестесіне сай.

3.Курсты оқытудың өзектілігі  мен  қажеттілігі.

       Қазақ тілін оқыту әдістемесін жетік меңгеру – филолог мамандар үшін аса маңызды мәселе. Теориялық жағынан емес, практикалық жағынан да біле отырып, оқушыларға тілдік материалдарды дұрыс та түсінікті жеткізу шарт. Тілді оқыту әдістемесін білмейінше, балаларға тілдің лексикалық, фонетикалық, грамматикалық заңдылықтарын меңгерту мүмкін емес. Егер қазақ тілін оқыту әдістемесін жақсы меңгерілсе тілдік материалдар дұрыс меңгертіледі. Сондықтан да бұл пәнді оқып үйрену болашақ мамаандардың біліктілігін қалыптастырады.

3.1 Курстың мақсаты мен міндеті.

 «Қазақ  тілін оқыту әдістемесі» пәнінін  мақсаты  мен  міндетері. Қазақ  тілін оқыту  әдістемесі  бакалаврда  тілдік  категорияларды, қандай  әдіс  тәсілдер  арқылы  үйретуге  болады  деген  мәселелерді  қарастырады. Әдіскер  мұғалімдер  оларға педагогиқалық  қыр-сырымен  жете  таныстырып  қана қоймайды, қазақ тілін тиімді оқыта отырып, өзінің мамандығын  құрметтеуге  тәрбиелейді. Сайып келгенде, әдістеме-мұғалімнің  творчестволық  тұрғыда  жұмыс  істеуіне  бағыт  беріп  сабақ  берудің  тиімді  әдіс-тәсілдерін  меңгертеді.

Студенттерді  ұстаздық  мамандыққа  бейімдетудегі  қазақ  тілін  оқыту  әдестемесінің  міндеті-сыныптық  сабақтарды  жүргізудің  түрлері:

-аудиториялық  сабақтарды  жүргізудің  түрлері

-лекциялық  сабақтар;

-семинар  сабақтар;

-лабораториялық  сабақ;

-педагогикалық  практика  өтуге  әзірлік, т.б.

Оқу  орындарында  өтілетінн  қазақ  тілі  курсы  бойынша  жасалған  бағдарламалар  негізінде  лекция  жоспарын  құрастыра  білу  және  оны  басшылыққа  алу  жолдарын  ұйымдастырумен  таныстырады, үйретеді.Құрастырған  бағдарламаны  басшылыққа  ала  отырып, тиісті  оқулықтар  мен оқу  құралдарын  пайдалана, сабақтың  жоспарын, конспектісін  жасай  білуге  үйрету. Қазақ  тілінен  өтілетін  сабақты  ұйымдастыру  жолдарын  білу, сабақтың  мазмұнын  айқындап, сабақ  өткізу  әдістемелерін  мен  тәсілдерін  меңгеру.Оқулықтар  мен  оқу  құралдарын  пайдалана  отырып  студенттердің  әзірлігімен  атқартын  дербес  жұмыстарына  басшылық  жасау  және  аудиторияық  жұмысты  орындаттыру  жолдарын  білгізу.

      Мектепте пән ретінде оқытылатын қазақ тілінің әлеуметтік маңызына студенттердің, болашақ мұғалімдердің азаматтық сенімін қалыптастыру. Болашақ мұғалімдерді қазақ тілін оқыту әдістемесіне берілетін біліммен қаруландырып, олардың бойына қазақ тілінен бағдарламалық материалдарды оқушыларға берік меңгеретіндей, міндеттерін тиімді шешетіндей оқушылардың сенімін, білімдерін өздігінен жетілдіретіндей іскерлігін қалыптастыру. Студенттердің мамандық әдістемелік іскерлігін шыңдау. Болашақ мұғалімдерді оқу-әдістемелік еңбектерімен өз бетінше жұмыс істеуге үйрету.

           Студенттердің ғылыми-әдістемелік шығармашылығына жол ашып, өздерінің педагогикалық білімдерін үнемі жетілдіріп отыру.

3.2.    Курс  мазмұны.

 

Қазақ  тілін  оқыту  әдістемесі- университеттің  филология  факультеттерінде  орта  мектеп  үшін  қазақ  тілінен  мұғалім  даярлайтын  дағды, іскерлік  беретін  негізгі  пәндердің  бірі  болып  есептеледі.

Қазақ  тілі  әдістемесінің  курсы  қазіргі  әдістеме,лингвистика, халықтық  педагогика  және  психология  ғылымдарының  жетістіктеріне  негізделінеді.

Мектепке  пән  ретінде  оқытылатын  қазақ  тілінің  әлеуметік  маңызына  студенттердің, болашақ  мұғалімдердің  азаматтық  сенімін  қалыптастырады.

 

Студенттердің ғылыми-әдістемелік шығармашылығына жол ашып өздерінің педагогикалық білімдерін үнемі жетілдіріп отыру қажеттігін мұғалім еңбегіне құрметпен қарап, шығармашылық қатынас жасауды бойларына сіңіреді.

Ұсынылып отырған бағдарлама жобасын әдістемелік мәселелерді жүйелі баяндайтындай бізде оқу құралы аз. Оқулық ретінде 1965 жылы шыққан Д.Әлімжанов пен Ы.Мамановтың "Қазақ тілін оқыту методикасы бүгінгі күннің талабына сәйкес келмейді және оны қанағаттандыра алмайды. Онда көптеген әдістемелік мәселелер қамтылмаған. Мысалы, лексиканы, стилистиканы оқыту әдістемесі, қазақ тілінен сыныптан тыс жұмыстардың әдістемесі т.б.

 «Қазақ  тілін  оқыту  әдістемесі»  пәні  тіл  ғылымы  інде  төмндегі  пәндермен  байланыстырыла  оқытылады.

Тіл  білімі  ғылымы  мен  байланысы.

Тіл  білімі  немесе  лингвистика- тіл  және  оның  даму  заңдары  туралы  ғылым. Тіл  қоғамдағы  адамдардың  өзара  пікір  алысу, бір- бірімен  қарым-қатынас  жасау  құралы. Әрбір  тілдің  дыбыс  жүйесі, сөздік  құрамы  және  грамматикалық  құрылысы  болады.Тілдің  осы  аталған  әр  түрлі  жақтары  тіл  білімінің  тиісті  салаларында, мысалы,  тілдің  дыбыс  жүйесі  тіл  білімінің  фонетика  саласында  құрастырылса, сөздік  құрамы  лексикология  саласында,  грамматикалық  құрылысы  грамматика  саласында  қарастырылады.

Әдебиетпен  байланысы.

Қазақ  тілін  оқыту  әдістемесі  ғылымы  әдебиеттану  ғылымымен  тығыз  байланысты  оқытылады.Тіл- әдебиеттің  бірінші  элементі  (М. Горький).Қазақ  тілін  оқытып  үйретуде  кез  келген  көркем  туынды, әдеби  шығарма  тіл  ғылымы  үшін  құнды  материал  болып  саналады.

Көркем  шығарма  халықтың  тұрмыс- салтын, әдет- ғұрпын, салт – санасын,тірлігін, тағдырын  сипаттайтын  болғандықтан, ол  тек  қана  тіл  фактілері  арқылы  ғана  жүзеге  асады.

Қазақ  тілін  оқыту  әдістеме- ғылымында  әдебиет  пәнінің  алатын  орны  ерекше,өйткені  әдебиетте  халықтың  бай  тіл  қазынасы, сөздік  қоры  мақал- мәтелдері, көркем  сөз  тіркестері  тілдің  астарлы  нәзік  қатпарлары, ауыспалы  мағынадағы  сөздердің  астарлы  қатпарлары  сақталған.

Педагогикамен  байланысы.

Педагогика  жас  ұрпақтарға  білім, тәрбие  берудің  мәні, мақсаты, мазмұны, әдістері, құралдары  мен  ұйымдастыру  түрлері  туралы  ғылым  ретінде  танылады.

Тәрбиенің  түрлері: дене  тәрбиесі, ақыл  тәрбиесі, сұлулық  тәрбиесі  және  құлық  тәрбиесі. Бала  тәрбиесінде  ұлт  тәрбиесін  қалыптастырудың  жолдары: қазақ  тілін  оқытудың  әдістемесі  негізінде  жалпы  педагогиканы  мұнда  адамның  дене  жан  күштері  тәрбие  жолдарын  пайдалану (арқылы) әдістері  қолданылады.

Психологиямен  байланысы.

Психология  оқушының  психологиялық  ерекшеліктерін: жан  көріністерінің  дене  көріністерінен  айырмасы, өзін- өзі  бақылау  жолдары.Жоғарғы  нерв  жүйесінің  қызметі. Сыртқы  сезім  әсерлері,іскерлік, дағды, шеберлік, ес, зейін, қиял  т.б.  адам  жанының  психологиялық  іс- әрекетінің  оқыту  әдісі  мен  тәсілі  барысында  осы  аталған  (әрекет) құбылыстарға  сүйену  қажет.

Мұғалім  өзінің  әрбір  оқушысын,оның  психикасын, материалды  қабылдау  және  есіне  сақтау  дағдыларының  дәрежесін  білуге  жағдай  жасайды, оқушыларды  жүйелі  зерттейтін  әдістермен  қаруландыру.

 

4.Курс пререквизиті: (курсты оқып үйрену  үшін студент нені білуі керек).

Студенттер І,2 курстарда өткен тіл біліміне кіріспе, фонетика, лексикология пәндерінен теориялық және практикалық білім алған. Фонетика, лексика, грамматика тараулары бойынша теориялық түсініктерін пәнді үйрену барысында қолдана біледі

5.Курс постреквизиттері (курсты меңгерген студент нені біліп іске асыра алуы қажет).

Курсты үйрену барысында қазақ тілін оқыту әдістемесі туралы кең түсінік алады. Курсты оқығаннан кейін қазақ тілі пәні бойынша сабақ өтудің түрлі әдіс- тәсілдерімен таныс болып, оқушыларға тіл материалдарын меңгертудің тәсілдерін игереді.

6.Кредит және сабақ түрлерінің сағаттық бөлінісі.

Семестр

Апта

саны

семестр бойынша сағаттың бөлінуі

Барлық

сағат

Қорыт.

бақылау

лекция

Пр.сем.

Семин.

СӨЖОБ

Лаб.саб

Курс.ж.

СӨЖ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

9

 

15

15

 

15

 

 

 

 

емтихан

 

7.Сабақ өткізу кестесіне енеді:

7.1 Лекция  сабақтарының К.Т.Ж. (күнтізбелік -тақырыптық жоспар).

  Пәні: Қазақ тілін оқыту әдістемесі

 Лекция сабақтар саны: 15 сағат        

 семестр:

 Тобы: 

№

Мерзімі

Модуль мен дәріс сабақтар реті мен тақырыбы

Лекция  өткізу 

         түрі  

ТОҚ студенттің

Түсіну қабілетін

Дамыту әдістері

Студенттер нені білуі және іске асыра алуы тиіс

                              1-модуль Қазақ тілін оқыту әдістемесі жайлы түсінік

1

 

 

1 модуль.

Қазақ тілі әдістемесі туралы кіріспе. Қазіргі әдістеме ғылымының өзекті мәселелері.

 

Шолулық

лекция

Оқулықтардың авторлары туралы мәлімет беру

. Қазақ тілін оқыту әдістемесін зерттеудің эмпирикалық және теориялық түрлері. Қазақ тілін оқыту әдістемесінің жүйелік болмысы және оны тану жолдарын үйрету.

1.Қазақ тілі әдістемесі туралы кіріспе. Қазіргі әдістеме ғылымының өзекті мәселелері..

 

2

 

Қазақ тілін оқытудың принциптері мен міндеттері. Қазақ тілін оқыту әдістері, ойлау тәсілдері. Оқыту әдістерінің әр түрлі топтастырылуы. Оқытудың проблемалық түрі.

 

Проблемалық лекция

Ғылыми және әдістемелік еңбектермен таныстыру

2.Қазақ тілін оқытудың принциптері мен міндеттері. Қазақ тілін оқыту әдістері, ойлау тәсілдері. Оқыту әдістерінің әр түрлі топтастырылуы. Оқытудың проблемалық түрі.

3

 

 

Көрнекті ғалым - әдіскерлердің мұрасы.

Көрнекті ғалым әдіскерлердің мұрасы туралы. А.Байтұрсынов М.Жұмабаев, Х.Басымов, С.Жиенбаев, Ш.Х.Сарыбаев, Қ.Жұбанов М.Ұйықбаев, Ж.Аймауытов, А.Әбілқаевтардың әдістемелік құралдарына шолу жасау.

 

 

Ақпаратттық лекция

Тақырып жөніндегі әдіскер ғалымдардың пікірлеріне кеңінен шолу жасау

 

3.Көрнекті ғалым - әдіскерлердің мұрасы.

Көрнекті ғалым әдіскерлердің мұрасы туралы. А.Байтұрсынов М.Жұмабаев, Х.Басымов, С.Жиенбаев, Ш.Х.Сарыбаев, Қ.Жұбанов М.Ұйықбаев, Ж.Аймауытов, А.Әбілқаевтардың әдістемелік құралдарына шолу жасау.

4

 

 

Қазақ тілін оқыту әдістемесінің ғылыми-зерттеу әдістері

Қазақ тілін оқыту әдістемесінің де ғылыми-зерттеу әдістемесі бар. Қазақ тілін оқыту әдістемесінің ғылыми-зерттеу әдістері: әдістемелік әдебиеттерді талдау және зерттеу әдісі; оқу процесін бақылау әдісі, әңгімелесу әдісі. анкета бойынша сұрап-білу әдісі, эксперимент әдісі тестпен жұмыс істеу әдісі. Ғылыми зерттеу әдістеріне жеке-жеке тоқталып, оларға сипаттама беру.

Ақпараттық лекциясы

 

Қазақ тілін оқыту бойынша жасалатын оқу-әдістеме және оның құрылымы.

4. Қазақ тілін оқыту әдістемесінің ғылыми-зерттеу әдістері

Қазақ тілін оқыту әдістемесінің де ғылыми-зерттеу әдістемесі бар. Қазақ тілін оқыту әдістемесінің ғылыми-зерттеу әдістері: әдістемелік әдебиеттерді талдау және зерттеу әдісі; оқу процесін бақылау әдісі, әңгімелесу әдісі. анкета бойынша сұрап-білу әдісі, эксперимент әдісі тестпен жұмыс істеу әдісі. Ғылыми зерттеу әдістеріне жеке-жеке тоқталып, оларға сипаттама беру. .   

5

 

Фонетикалық оқыту әдісі.

Мектепте фонетиканы оқытудың маңызы, міндеттері мен негізгі принциптері. Фонетикалық жаттығу, оның негізгі түрлері. Фонетикалық талдау, оны өткізу әдісі.

Фонетика сабақтарында көрнекі құралдарды және техникалық құралдарды пайдалану. Фонетикалық оқытумен байланысты орфоэпиялық дағдыларды қалыптастыру.

Ақпараттық лекциясы

Дидактакалық әдістер және оларды классификациялау туралы түрлі көзқарастар туралы мағлұмат беру.

5.Фонетикалық оқыту әдісі.

Мектепте фонетиканы оқытудың маңызы, міндеттері мен негізгі принциптері. Фонетикалық жаттығу, оның негізгі түрлері. Фонетикалық талдау, оны өткізу әдісі.

Фонетика сабақтарында көрнекі құралдарды және техникалық құралдарды пайдалану. Фонетикалық оқытумен байланысты орфоэпиялық дағдыларды қалыптастыру.

6

 

Лексиканы оқыту әдісі.

Лексиканы оқытудың маңызы, міндеттері, орны, принциптері. Лексиканың мазмұны. Лексикалық негізгі ұғымдарды меңгеруде оқушыларға кездесетін қиыншылықтар. Лексиканы оқытудың әдістері мен тәсілдері. Лексикаға арналған жаттығулардың түрлері. Лексиканы оқытуда көрнекі құралдар мен техникалық құралдарды пайдалану.

 

Ақпараттық лекциясы

Фонетикалық және лексикалық жаттығулар

6. Лексиканы оқыту әдісі.

Лексиканы оқытудың маңызы, міндеттері, орны, принциптері. Лексиканың мазмұны. Лексикалық негізгі ұғымдарды меңгеруде оқушыларға кездесетін қиыншылықтар. Лексиканы оқытудың әдістері мен тәсілдері. Лексикаға арналған жаттығулардың түрлері. Лексиканы оқытуда көрнекі құралдар мен техникалық құралдарды пайдалану.

7

 

Морфологияны оқыту әдісі.

Морфологияны оқытудың маңызы, міндеті, құрылымы, принциптері. Морфологияны оқыту кезінде оқушылардың іскерлігі мен дағдыларын қалыптастыру жағдайлары, кезеңдері, әдістері мен тәслдері. Морфологиялық жаттығулар. Морфологиялық талдау. Морфологияны оқытуға көрнекі құралдарды және техникалық құралдарды пайдалану.

 

Ақпараттық лекция

Факультативтік сабақ және  сабақтан тыс жұмыстардың жүргізілуі.

Сөздердің жасалуына берілетін білім көлемі

7.Морфологияны оқыту әдісі.

Морфологияны оқытудың маңызы, міндеті, құрылымы, принциптері. Морфологияны оқыту кезінде оқушылардың іскерлігі мен дағдыларын қалыптастыру жағдайлары, кезеңдері, әдістері мен тәслдері. Морфологиялық жаттығулар. Морфологиялық талдау. Морфологияны оқытуға көрнекі құралдарды және техникалық құралдарды пайдалану.

 

8

 

 

2-модуль

Синтаксисті оқыту әдісі.

Мектепте синтаксисті оқытудың мазмұны, міндеті, маңыз мен принциптері. Синтаксистік ұғымдарды қалыптастыру ерекшеліктер және оны оқыту әдісі. Сөз тіркесінің әдісі. Сөздердің байланысу тәсілдері мен түрлерін оқушыға меңгерту жолдары. Синтаксистік жаттығу мен талдау. Синтаксис сабақтарында қолданылатын көрнекі құралдар мен техникалық құралдар.  жинағы;  қызықты  грамматика  материалдары; лингвистикалық танымдық  есептер  жинағы;  сынақ, емтихан  сұрақтары, деңгейлік  тапсырма  жинағы т.б

Ақпараттық лекция

Бағдарламаның линиялық және концентрлік түрлері, олардың өзара айырмашылықтарын түсіну.

 

-модуль

8. Синтаксисті оқыту әдісі.

Мектепте синтаксисті оқытудың мазмұны, міндеті, маңыз мен принциптері. Синтаксистік ұғымдарды қалыптастыру ерекшеліктер және оны оқыту әдісі. Сөз тіркесінің әдісі. Сөздердің байланысу тәсілдері мен түрлерін оқушыға меңгерту жолдары. Синтаксистік жаттығу мен талдау. Синтаксис сабақтарында қолданылатын көрнекі құралдар мен техникалық құралдар. қызықты  грамматика  материалдары; лингвистикалық танымдық  есептер  жинағы;  сынақ, емтихан  сұрақтары, деңгейлік  тапсырма  жинағы т.б

9

 

Орфографияны оқыту әдісі.

Орфографияны оқытудың ғылыми-практикалық маңызы, міндеттері мен
принциптері. Орфографиялық іскерлік пен дағдыларды қалыптастьрудың психологиялық негіздері. Орфографиялық ережелерді оқыту әдісі. Орфография бойынша жаттығу жұмысы мен талдау. Орфографиялық қателермен жұмыс. Орфографияны оқытуға көрнекі құралдар мен техникалық құралдарды пайдалану.

Шолу лекциясы

Фонетикаға берілетін  білім  мазмұны  мен  меңгерілетін  ұғымдардың  жүйесі.

.

9.Орфографияны оқыту әдісі.

Орфографияны оқытудың ғылыми-практикалық маңызы, міндеттері мен
принциптері. Орфографиялық іскерлік пен дағдыларды қалыптастьрудың психологиялық негіздері. Орфографиялық ережелерді оқыту әдісі. Орфография бойынша жаттығу жұмысы мен талдау. Орфографиялық қателермен жұмыс. Орфографияны оқытуға көрнекі құралдар мен техникалық құралдарды пайдалану.

10

 

Пунктуацияны оқыту әдісі.

Мектепте пунктуация бойынша жұмыс жүргізудің маңызы мен міндеттері, принциптері. Пунктуациялық іскерлік пен дағдыларды қалыптастырудың психологиялық негіздері. Пунктуациялық қателер, жаттығулар, пунктуациялық талдау. Пунктуация бойынша көрнекі, техникалық құралдар.

 

Шолу лекциясы

Фонетикалық  диктанттар және жаттығулар.

 

10.Пунктуацияны оқыту әдісі.

Мектепте пунктуация бойынша жұмыс жүргізудің маңызы мен міндеттері, принциптері. Пунктуациялық іскерлік пен дағдыларды қалыптастырудың психологиялық негіздері. Пунктуациялық қателер, жаттығулар, пунктуациялық талдау. Пунктуация бойынша көрнекі, техникалық құралдар.

 

11

 

Тіл ұстарту әдістері.

Тіл ұстарту жұмысының маңызы мен міндеті, салалары.

 

Ақпараттық лекция

Лексикалық талдау жүргізу әдістері

11. Тіл ұстарту әдістері.

Тіл ұстарту жұмысының маңызы мен міндеті, салалары.

 

12

 

Оқушының сөздік қорын байыту, сөздік жұмысының маңызы мен міндеттері, принциптері. Тіл ұстарту оқушылардың ойын, байқағыштығын, эмоциялық әдептігін дамытумен   байланысты,   әдебиет   сабағымен   байланыстылығы жайлы.

Ақпараттық лекция

Лексиканы  меңгерту  барысында оқушыда  қалыптастырулы  тиіс  машық-дағдылар

12.Оқушының сөздік қорын байыту, сөздік жұмысының маңызы мен міндеттері, принциптері. Тіл ұстарту оқушылардың ойын, байқағыштығын, эмоциялық әдептігін дамытумен   байланысты,   әдебиет   сабағымен   байланыстылығы жайлы.

13

 

Сынақ жұмыстары, оның түрлері.Сынақ жұмыстары, олардың түрлері, оларды өткізудің әдісі. Сынақ жұмысының мәтіні мен көлеміне қойылатын талаптар. Оқушылардың тілін дамытуға арналған сынақ жұмыстары. Оқушылар жіберген қателерге талдау жасау. Сынақ жүмысына қойылатын баға нормалары

Ақпараттық лекция

Лексикалық жаттығулар және олардың түрлері.

13.Сынақ жұмыстары, оның түрлері.Сынақ жұмыстары, олардың түрлері, оларды өткізудің әдісі. Сынақ жұмысының мәтіні мен көлеміне қойылатын талаптар. Оқушылардың тілін дамытуға арналған сынақ жұмыстары. Оқушылар жіберген қателерге талдау жасау. Сынақ жүмысына қойылатын баға нормалары

14

 

Казақ тілін окыту құралдары. Окулық, оның оқыту ісіндегі басты құрал екендігі. Дидактикалық құралдар. Оқулықтарга сипаттама беру. Бағдарлама мен оқулықтың байланысы. Көрнекі құралдар түрлері.

 

Шолу лекциясы, дисскуция.

Сөзжасамды сөз таптарымен, орфографиямен, тіл мәдениетімен және стилистикамен байланыстыра оқыту.

14. Казақ тілін окыту құралдары. Окулық, оның оқыту ісіндегі басты құрал екендігі. Дидактикалық құралдар. Оқулықтарга сипаттама беру. Бағдарлама мен оқулықтың байланысы. Көрнекі құралдар түрлері.

 

15

 

Казақ тілі кабинеті. Қазақ тілінің оқу жұмысын ұйымдастыру. Сабак -оқу жұмысын ұйымдастырудың негізгі түрі. Мүғалімнің сабакка дайындалуы. Сыныптан тыс жұмыстар. Қазақ тілі пәні бойынша жұмыстарды жоспарлау.

 

Ақпараттық лекция

Мектепте оқылатын грамматакалық ұғымдар жүйесі мен оларды меңгерту әдістері. Грамматикадан берілетін эмпирикалық және теориялық білім мазмұны көлемін анықтау. Эмпирикалық және теориялық грамматикалық, талдау ережелерін оқушыларға меңгерту әдістемесі.

15.Казақ тілі кабинеті. Қазақ тілінің оқу жұмысын ұйымдастыру. Сабак -оқу жұмысын ұйымдастырудың негізгі түрі. Мүғалімнің сабакка дайындалуы. Сыныптан тыс жұмыстар. Қазақ тілі пәні бойынша жұмыстарды жоспарлау.

 

 

 

 

 

7.2 Практика (семинар) сабақтардың КТЖ  (күнтізбелік- тақырыптық  жоспары)

Пәні: Қазақ тілін оқыту әдістемесі

Практикалық сабақтар  саны: 15 сағат    

Тобы: 

№

Мерзімі

Модульдің  реттік саны мен сабақтар  тақырыбы

Сабақта қарастырылатын

жаттығулар  нөмері , рефераттар,мәселелер,

оқулықтар, әдістемелік  нұсқаулар     

Практикалық сабақты өткізу әдісі, түрі

  Бақылау 

     Түрі

Студенттер нені білу және іске асыру керек  

1

 

 

1-модуль

Қазақ тілі пәні бойынша оқушылардың білім, білік дағдыларын бағалау мөлшері.Қазіргі

     сабаққа қойылатын дидактикалық талаптар.

 

 

Бақылау-пысықтау жаттығулары

Бақылау-пысықтау жаттығулары

Бақылау-пысықтау жаттығулары

 

 

Аналитикалық

Эксперттік

 

 

әңгімелесу

Пікір алмасу

Зерттеу

Қазақ тілі пәні бойынша оқушылардың білім, білік дағдыларын бағалау мөлшері.Қазіргі

     сабаққа қойылатын дидактикалық талаптар.

2

 

 

№2.Мұғалімнің өз сабағын талдауға арналған жадынама, сабақ жүргізу түрлері 

     (сабақталдау).Мектептегі әдістемелік кабинеттің жабдықталуына қойылатын жалпы  

      талаптар.

 

Бақылау-пысықтау жаттығулары

 

Семинар-консультация

Зигзант әдісі

Сұрақ-жауап

 

Мұғалімнің өз сабағын талдауға арналған жадынама, сабақ жүргізу түрлері 

     (сабақталдау).Мектептегі әдістемелік кабинеттің жабдықталуына қойылатын жалпы  

      талаптар.

3

 

№3. 5-11 сынып оқушьшарының қазақ тілі бойынша білімін, іскерлігі мен бағалау 

     нормаларына, мектепте бірыңғай орфографиялық және сөйлеу режнмінің талаптарына 

     талдау жасау.Бағдарлама бөлімдерінің біріндегі материалды сағатқа бөлу. Аралық бақылау.   

     Сан есім емлесін талдап, жинақтап оқып, әдісін түсіндір (көркем әдебиеттен бір мәтінді 

      алып, сан есім тақырыбы бойынша талдау жасаңдар).

 

 

 

Сұрақ-жауап

 

5-11 сынып оқушьшарының қазақ тілі бойынша білімін, іскерлігі мен бағалау 

     нормаларына, мектепте бірыңғай орфографиялық және сөйлеу режнмінің талаптарына 

     талдау жасау.Бағдарлама бөлімдерінің біріндегі материалды сағатқа бөлу. Аралық бақылау.   

     Сан есім емлесін талдап, жинақтап оқып, әдісін түсіндір (көркем әдебиеттен бір мәтінді 

      алып, сан есім тақырыбы бойынша талдау жасаңдар).

4

 

 

№4. Лекцияда айтылған теориялық мағлұматтарды оқып үйрену негізінде сабактарға және  

     сыныптан тыс жұмыстарға (ауызша және жазбаша талдау жасау. Талданған сабақтарды

      әдістемелік жақтан жетілдіру мақсатында дәлелді ұсыныстар жасау.Қазақ тілі сабақтарын   

      үйымдастыру. Сабақтың қүрылымдық элементтері. Жаңа тақырыпқа мұғалімнің даярлық  

    жұмысы, тәсілдерді таңдау. мысалдарды сұрыптау.

Бақылау-пысықтау жаттығулары

Бақылау-пысықтау жаттығулары

Бұрыштар стратегиясы

Аналитика-лық

Тест

 

Лекцияда айтылған теориялық мағлұматтарды оқып үйрену негізінде сабактарға және  

     сыныптан тыс жұмыстарға (ауызша және жазбаша талдау жасау. Талданған сабақтарды

      әдістемелік жақтан жетілдіру мақсатында дәлелді ұсыныстар жасау.Қазақ тілі сабақтарын   

      үйымдастыру. Сабақтың қүрылымдық элементтері. Жаңа тақырыпқа мұғалімнің даярлық  

    жұмысы, тәсілдерді таңдау. мысалдарды сұрыптау.

5

   

 

№5.  Бағдарламаның бір тақырыбы бойынша көрнекі құралдар жасау. Перфокартаны жасап,  

     пайдаланып үйрену. Пөн мұғалімдерінің сабақтарына қатысып, оларға толық талдау жасау.  

     Үлгермеуші оқушылармен жұмыс жүргізу.Сабақ конспектісін жасау, сабақ құрылымының  

     варианттарын жасау. Тіл мұғалімінің сабаққа дайындығы, оған қойылатын негізгі шарттар..

 

Бақылау-пысықтау жаттығулары

Бақылау- пысықтау жаттығулары

Мастер-класс

Аналитика-лық

әңгімелесу

Тест

Бағдарламаның бір тақырыбы бойынша көрнекі құралдар жасау. Перфокартаны жасап,  

     пайдаланып үйрену. Пөн мұғалімдерінің сабақтарына қатысып, оларға толық талдау жасау.  

     Үлгермеуші оқушылармен жұмыс жүргізу.Сабақ конспектісін жасау, сабақ құрылымының  

     варианттарын жасау. Тіл мұғалімінің сабаққа дайындығы, оған қойылатын негізгі шарттар.

6

 

Көрнекті өдіскерлердің ғылыми-әдістемелік мұрасы.С. Жиенбаевтың қазақ тілін оқыту

  әдістемесіне қосқан үлесі.

Бақылау-пысықтау жаттығулары

Эксперттік

Сұрақ-жауап

Көрнекті өдіскерлердің ғылыми-әдістемелік мұрасы.С. Жиенбаевтың қазақ тілін оқыту

  әдістемесіне қосқан үлесі.

7

 

Ш. Сарыбаев - өдіскер, ғалым, ұстаз.Пән мұғалімдерінің не әдістемелік бірлестіктің озат  

      тәжірибелерін жинақтап, баяндама жасау.

 

 

Семинар-консультация

Сұрақ-жауап

 

Ш. Сарыбаев - өдіскер, ғалым, ұстаз.Пән мұғалімдерінің не әдістемелік бірлестіктің озат  

      тәжірибелерін жинақтап, баяндама жасау.

8

 

Газет, журналдардан алдыңғы қатарлы үстаздардың тәжірибелерін жинақтап, баяндама  

     жасау.Қазақ тілі сабақтарында тілдік құбылыстарды өздігінен талдауға оқушыларды үйрету.

 

Бақылау-пысықтау жаттыөулары

Аналитикалық

Сұрақ-жауап

Газет, журналдардан алдыңғы қатарлы үстаздардың тәжірибелерін жинақтап, баяндама  

     жасау.Қазақ тілі сабақтарында тілдік құбылыстарды өздігінен талдауға оқушыларды үйрету.

9

 

Грамматика сабақтарында ізденудің сипатында орындаиатын    

        тапсырмалар арқылы оқушылардың ойлауы, сөйлеуін дамыту (белгілі  

       бір тақырып бойынша).

 

Бақылау-пысықтау жаттыөулары

Аналитикалық

Сұрақ- жауап

Грамматика сабақтарында ізденудің сипатында орындаиатын    

        тапсырмалар арқылы оқушылардың ойлауы, сөйлеуін дамыту (белгілі  

       бір тақырып бойынша).

 

10

 

Фонетика, лексика, орфоэпия, орфографияға әдістемелік шолу жасау.    

      Сабақ жоспарын жазу.

      Синтаксис, морфологияны оқытуға арнап сабақ жүргізу, талдау.

 

Бақылау-пысықтау тапсырмалары

Семинар

Сұрақ-жауап

Фонетика, лексика, орфоэпия, орфографияға әдістемелік шолу жасау.    

      Сабақ жоспарын жазу.

      Синтаксис, морфологияны оқытуға арнап сабақ жүргізу, талдау.

 

11

 

 Дидактикалық материалдармен жұмыс істеп үйрену.

      Қазақ тілі мұғалімдеріне іс-тәжірибесімен танысу, пікір алысу.

Бақылау-пысықтау жаттығулары

Зигзант

Зерттеу

Дидактикалық материалдармен жұмыс істеп үйрену.

      Қазақ тілі мұғалімдеріне іс-тәжірибесімен танысу, пікір алысу.

12

 

Қазақ тілі мен әдебиет, Қазақстан мектебі журналдарына шолу жасап, тәжірибелі   

     мұғалімдердің еңбектерімен танысу. Грамматикалық талдау.

Бақылау-пысықтау жаттығулары

Бұрыштар стратегиясы

Кесте

Қазақ тілі мен әдебиет, Қазақстан мектебі журналдарына шолу жасап, тәжірибелі   

     мұғалімдердің еңбектерімен танысу. Грамматикалық талдау.

13

 

Фонетикалық талдаудың әдістері.Синтаксистік талдау жүргізу жолдары.

 

Бақылау-пысықтау жаттығулары

Аналитика-лық

әңгімелесу

.Фонетикалық талдаудың әдістері.Синтаксистік талдау жүргізу жолдары.

 

14

 

Дұрыс сөйлеу, дұрыс жазу әдістемесі.Сабақ жүргізіп үйрену, оны талдау.

 

Бақылау-пысықтау жаттығулары

Аналитика-лық

Карта жасау

Дұрыс сөйлеу, дұрыс жазу әдістемесі.Сабақ жүргізіп үйрену, оны талдау.

15

 

.  Қазақ тілі пәнін бағдармаларына талдау жасау.Жылдам жоспар жасап үйрену

Бақылау пысықтау жаттыөулары

Семинар

Сұрақ-жауап

Қазақ тілі пөнін бағдармаларына талдау жасау.Жылдам жоспар жасап үйрену

 

 

 

 

 

 

 

 

7.3 Оқу жоспарында көрсетілмеген

7.4 Студенттің өзіндік  жұмыстары. (СӨЖОБ)

№

Модуль бойынша СӨЖ-дің тақырыптары

СӨЖ тапсырмалары.

Ұсынылған  әдебиеттер

Бақылау түрі 

Тапсыру мерзімі.

1

1. Қазақ тілі пәні бойынша оқушылардың білім, білік дағдыларын бағалау мөлшері

Конспект

1,15, 16, 28

Жазба

1-апта

2

2. Қазақ тілін оқыту әдістері, ойлау тәсілдері. Оқыту әдістерінің әр түрі

практикалық

 

 4, 21,23

 

Жазба

2-апта

3

3. А.Байтұрсынов М.Жұмабаев, Х.Басымов, С.Жиенбаев, Ш.Х.Сарыбаев, Қ.Жұбанов  

    М.Ұйықбаев, Ж.Аймауытов, А.Әбілқаевтардың әдістемелік құралдарына шолу жасау.

реферат

14,22

ауызша

3-апта

4

4. Ғылыми зерттеу әдістеріне жеке-жеке тоқталып, оларға сипаттама беру.

 

баяндама

5,12,23

 

4-апта

5

5.  Үлгермеуші оқушылармен жұмыс жүргізу.

баяндама

5,24,22

реферат

5-6-апта

6

6. Көрнекті өдіскерлердің ғылыми-әдістемелік мұрасы.

    С.Жиенбаевтың қазақ тілін оқыту әдістемесіне қосқан үлесі.

Бағдарлама жасау

15,17, 20

 

Ауызша

7-апта

7

7. Тәжірибелі мұғалімдерінің не әдістемелік бірлестіктің озат тәжірибелерін жинақтап,  

    баяндама жасау.

баяндама

6,9,7

 

 8-апта

8

8. Газет, журналдардан алдыңғы қатарлы үстаздардың тәжірибелерін жинақтап, баяндама  

      жасау.

Реферат жазу

10,15,2

жазбаша

8-апта

9

9. Грамматика сабақтарында ізденудің сипатында орындалатын тапсырмалар арқылы  

     оқушылардың ойлауы, сөйлеуін дамыту (белгілі бір тақырып бойынша).

Лексика тарауы бойынша тапсырмалар

15,10,12

 

Жазба

9-апта

10

10. Пунктуациялық қателер, жаттығулар, пунктуациялық талдау. Пунктуация бойынша  

      көрнекі, техникалық құралдар

Морфологиялық талдау жасау

24,15

жазбаша

9-апта

11

11. Дидактикалық материалдармен жұмыс істеп үйрену..

Реферат

10, 25,16

 

Пікір

10-апта

12

12. Мазмұндама және шығарма жұмыстары

       Мазмұндама, оның түрлері. Мәтінге тілдік талдау жасау, оның маңызы.

      Шығарма, оның түрлері,  шығарма жазуға қажетті тілдік материалды дайындау жұмысы.

      Шығарма мен мазмұндаманы тексеру. Олардың мазмұны мен тілдік жақтарына баға беру.    

      Тілдік қателер мен кемшіліктер.

Грамматика саласы бойынша тапсырмалар

11, 22,25

тест

10-апта

13

13. Фонетикалық талдаудың әдістері.

     Синтаксистік талдау жүргізу жолдары

Баға қою критерийлерімен таныстыру

7 ,25,16

пікір

11-апта

14

14. Дидактикалық құралдар. Оқулықтарга сипаттама беру. Бағдарлама мен оқулықтың   

     байланысы

Оқушылардың бойында іскерлік дағдылар қалыптастыру

2,14,21

 

Ауызша

11-апта

15

15. Сыныптан тыс жұмыстар. Қазақ тілі пәні бойынша жұмыстарды жоспарлау.

Синтаксистік талдау жасау

5,19,14

жазба

11-апта

 

 

           8. Талаптар мен күтілетін жалпы қорытындылар

Сабаққа белсенді қатысу үшін сіз курс мәселелерін оқып - үйрену мен топты оқытуға және топтың өзге тыңдаушылары үшін ынталандырушы жағдай жасауға ықпал етуіңіз керек. Барлық тапсырмалар бекітілген мерзімде орындалуы тиіс. Оларды орындауда сіз оқулықтар мен лекциялардан алынған принциптер мен концепцияларды  шығармашылықпен пайдалана отырып, қарастырған материалдарға жауапкершілікпен қарауыңыз қажет. Сабаққа сіз материалды талқылауға, нақты сұрақтар қоюға және біз шешуге тиіс проблемаларға сыни көзқараспен қарауға дайын келуіңіз керек. Аталған проблемаларды шешу барысында сіз кейінгі білім алу мен болашақ кәсіби қызметіңізге қажеттілердің бәрін алуға ұмтылғаныңыз жөн. Сондай-ақ  сіз білім алу үшін өз жауапкершілігіңізді нығайтып, сіз бен біз курстың өне бойында  өзара түсіністік пен тығыз байланыста жұмыс істеуіміз қажет.

        9. Ұсынылған  әдебиеттер:

9.1 Негізгілері:

1. Адамбаева  Ж.Төртінші  класс  Қазақ  тілі  оқулығына  методикалық  нұсқау. Алматы, 1972 ж.

2. Арғынов  Х. Құрмалас  сөйлем  синтаксисінің  методикасы. Алматы, 1964  ж.

3. Афанасьев  П.О. Методика  русского  языка  в  средней  школе, 1957 ж.

4. Әлімжанов Д.  Маманов  Ы. Қазақ  тілін  оқыту  методикасы.Орта  мектеп  мұғалімдері  мен  жоғары  оқу  орындарының  филология  факультеттеріне  арналған. Алматы, 1965  ж.

5. Әбілқаев  А.  Қазақ  тілін  оқыту  әдістемесі. Алматы, 1996 ж.

6. Байтұрсынов А.  Тіл  тағлымы.  Алматы,  1990  ж.

7. Багалиев  Ғ.  Бастауыш  мектептегі  қазақ  тілі  методикасының  мәселелері.  Алматы,  1950  ж.

8. Дмитриев  Н.К.  Чистяков  В.М.Бакаева  Н.З.  Очерки  по  методике  преподавания  русского  и  родного  языков  в  татарской  школе. 1952  ж.

9. Ермеков  Ә.  Грамматикалық  талдау.  Алматы,  1958  ж.

10. Жиенбаев С. Қазақ  тілі  методикасы.  Алматы,1946  ж.

11. Жолымбетов  К. Қазақ  орфографиясын  игерудің  негіздері.  Алматы,  1975  ж

12. Исабаев  А.  Қазақ  тілі  дыбыс  жүйесі  методикасының  іздері.(Мұғалімдерге  арналған  көмекші  құрал)  Алматы,  1973 ж.

13. Қазақ  тілі  мен  әдебиеттік  оқу  методикасының  мәселелері.  Алматы, 1954, 1974 ж.

Қосымша:

1. Сарыбаев  Ш.  Қазақ  тілі  методикасының  кейбір  мәселелері.  Алматы,  1950 ж.

2. Ұйықбаев  И.  Қазақ  тіліндегі  сөз  таптарын  оқытуға  көмекші  материалдар.  «Мектеп»  Алматы, 1957 ж.

3. Құлмағамбетов  Б.  Көккөзова  М.  Қазақ  тілін  оқыту  әдістемесі.  Лингвистика  2001  ж.

4. Салқынбай А. Көккөзова  М.  Әдіскер  тағлымы.

5. Қазақ  тілі  мұғалімдерінің  іс  тәжірибесінен.  Алматы,  1972  ж.

6. «Қазақ  тілі  мен  әдебиеттің  журналында  басылған  методикалық  мақалалар».

7. «Қазақстан  мектебі  журналында  басылған  методикалық  мақалалар»

8. Каиров  И.А.  Гончаров  Н.К.  Есипов  Б.Н.  Занков  Л.В.  Педагогика,  1956 ж.

9. Лемберг  Р.Г. Методы  обучения  в  школе.  Алматы,  1958.

10.Кәтембаева  Б.Ш.  Еліктеуіш  сөздерді  оқыту. Мұғалімдерге, студенттерге  арналған  көмекші  құрал.

 

9.3 Баға қою саясаты

Принциптері:

-Объективтік

-Айқындығы

-Жоғары  диференциялдану

 Мұнда:

1.Жұмыстарды бағалау еержесі:

  -Балл білімді  бағалау графигіне сәйкес  қойылады.

  -1 балл, практикалық  сабақтарға  белсенді  қатысқан  және сабақ  жібермеген студенттерге қойылады.

  -Сабаққа қатыспаған, өз мерзімінде СӨЖ тапсырмаған студенттерге  жоғары  балл қойылмайды.

2. Емтихан  бағалары:

Минимум 20-балл

Максимум 40-балл

Емтихан  бағасы  ағымды  рейтинг  негізінде қойылады.

3.Қорытынды  баға:  

50-74 балл-қанағаттанарлық

75-89 балл-жақсы

90 -100 балл –өте жақсы

 

9.4  Студент білімін  бақылау кестесі.

 

   Айлар

қыркүйек

қазан

қараша

желтоқсан

Күндері

01.09.-06.09

08.09.-13.09

15.09.-20.09

22.09.-27.09

29.09.-04.10

06.10.-11.10

13.10.-18.10

20.10.-25.10

27.10.-01.11

03.11.-08.11

10.11.-15.11

17.10.-22.11

24.11.-29.11

01.12.-06.12

08.12.-13.12

Апта

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

Кіріспе бақылау

(max/min)

КБ

3/1,5

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Лекция

(max/min)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Прак.саб.

(max/min)

 

ПР 1

3/1,5

ПР 2

3/1,5

ПР 3

3/1,5

ПР 4

3/1,5

ПР 5

3/1,5

 

ПР 6

3/1,5

ПР 7

3/1,5

ПР 8

3/1,5

 

ПР 9

3/1,5

 

ПР 10

3/1,5

 

Лабор.с.

(max/min)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

СРС

(max/min)

 

 

СРС

3/1,5

 

СРС

3/1,5

 

СРС

3/1,5

 

СРС

3/1,5

 

СРС

3/1,5

 

СРС

3/1,5

 

СРС

3/1,5

Аралық бақылау

(max/min)

 

 

 

 

 

 

АБ 1

3/1,5

 

 

 

 

 

 

 

АБ 2

3/1,5

Суммар-лық балл

(max/min)

3/1,5

6/3

12/6

15/7,5

21/

10,5

24/12

30/15

33/

16,5

39/

19,5

42/21

 

45/

22,5

48/24

51/

25,5

54/27

60/30

Қорытынды балл

(max/min)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

40/20

 

 

 

 

Оқытушы       ____________________                                                                               

Кафедра меңгерушісі ____________________      

 

11.Курс саясаты

1.Сабаќќа кешікпеу.

2.Сабаќтан себепсіз ќалмау, ауырып ќалєан жаєдайда аныќтама алап келу.

3.Сабаќќа іскерлік  киім їлгісінде  келу.

4.Сабааќ їстінде  сґйлеспеу, газет оќымау, ўялы телефонды ґшіру,сабаќќа ќатысы жоќ істермен айналыспау керек.

5.Ќатыспаєан сабаќтар  таќырыбын  оќытушы  ўсынєан уаќытта  консультацияда  ќайта тапсыру  ќажет.

6.Тапсырмалар  орындалмаєан жаєдайда  ќорытынды  балл тґмендетіледі.

7.Сабаќтарєа їзбей ќатысу.

8.Оќу процесіне  белсенді  ќатысу.

9.Їй тапсырмаларын орындауєа  тырысу (еѕбекќорлыќты ќалыптастыру)

10.Курстастарымен, оќытуышыларына адал, ашыќ тґзімді  сыйластыќ ќарым-ќатынаста болу.

11.Сабаќтарды тыѕдап  таќырыпты  талќылауда  белсенділік таныту.

12.Ўжыммен жўмыс  жасауєа  даєдылану жјне  ўяѕ студенттердіѕ  пікірталасќа  ќатысуын  ќалыптастыруєа  ат салысу.

13.Ґз  мойнына жїктелген  тапсырмалар мен міндеттерді  дер кезінде, жауапкершілікпен  ўќыпты  орындау.

14.Оќу  бґлмелерінде темекі тартпау.

15.Сабаќќа алкогольді ішімдіктер ішіп келмеу.

      12.Јдеп пен академиялыќ  мінез-ќўлыќ  саясаты.

- Академиялыќ  мінез-ќўлыќ  саясаты мен јдеп, университеттіѕ ішкі ережесіне,     студенттіѕ  јдеп кодексіне  негізделген;

- Университет, факультет тарабынан  ґткізілетін  тјрбие  іс-шараларына  ќатысу.

      - Университетте  мјдениеттілікті  саќтау.

- Корпустарда, аудиторияларда  тазалыќ саќтау.