Түсіндірме жазба

 

 «Тұрмыстық химия өнімдерін өндіру технологиясы» пәннің мазмұны  студенттердің  теориялық  білімдері негізінде  тұрмыстық химия өнімдері өндірісін құра отырып, олардың физико-химиялық технологиялық режимдерін  анықтай отырып, ол мәліметтерді  іс-тәжірбие негізінде  қолданып қазіргі заманға сай  технологиялық процесстерді құру.

Пәнді оқыту мақсаты  студенттерді тұрмыстық химия өнімдерін өндіру технологиясы әдістермімен, соның ішінде  СЖҚ және жеке бас гигиенасы өндірісімен таныстыру.

            Пән  мамандықтың цикл бойынша оқытылады, ол диплом алдындағы соңы мамандандырылған пән болып есептелінеді. Ол органикалық химия, процессстермен аппараттардың химиялық технологиясы және оны жобалау  пәндерімен негізделеді.

            Ұсынылып отырылған  «Тұрмыстық химия өнімдерін өндіру технологиясы» оқу бағдарламасы  390240 -бейорганикалық заттардың химиялық технологиясы  мамандықтарына арналған және ол М. Әуезов атындағы  Оңтүстік қазақстан мемелекеттік университетінің әдістемелік кеңесінде қарастырылған.

                       

Пәннің құрамы

Кірсіпе

 

Тұрмыстық химия өнімдері, оның мәні, классификациясы. Саланың дамуы. Синтетикалық жуғыш заттар туралы түсінік. СЖҚ құрамы. Рецеп құрастырудың  негізгі приниптері, оны  қолдану және өндірісі. Құралдың классификациясы.

 

1 Тарау

Жуғыш беттік активті заттар

 

Жуғыш беттік активті заттар  қаситеі мен классификациясы. Анионактивті , катионактивті, амфолитті,  неионогенды БАЗ.

            БАЗ ерігіштігі, беттік активтілік және молекула құрылысы. Әр түрлі  факторларға байланысты  мицелла түзуші,  мицелла  түзудің  критикалық шоғыры, солюбилизация. БАЗ эмульгирленген және көбіктүзуші  қабілеттілігі. Жуғыш әсердің механизмі. БАЗ биохимиялық ерігіштігі және  термиялық  тұрақтылығы.

 

2 тарау

СЖЗ  компонентердің мәні мен қасиеті

 

Сұйық компоненттер. Сұйық шыны, құрамы, қасиеті, алыну технологиясы. Гидротропты заттар. Парфюмериялық иістендіргіш.

Құрғақ қоспалар. Фосфаты натрий – комплекс түзуші. Карбонат  және гидрокарбонат натрий - рН регуляторы. Химиялық, оптикалық және   биологиялық ағартқыштар,  және олардың әсері мен қасиеті. Стабилизаторлар  асқынтотықты  қосылысатр мен  энзимдер.

 

 3 Тарау

Порошок тәрізді СЖЗ  технологиялық өндірсі

 

СЖЗ өндірсі  үшін шикізат дайындау және қабылдау, сақтау. Құрғақ материалдарды негізгі араластыру. Сұйық және паста тәрізді  СЖЗ  компоненттерін  сақтау және қабылдау. Өңдеуге шикізатты  дайындау.

Құрғақ  және сұйық СЖЗ  компоненттерді  мөлшерлеп қосу. Композицияларды дайындау технологиясы мен әдісі, оның СЖЗ сапасына әсері.

Композицияны дайындау  бөлімінде қолдану қондырғылары.

Процестің технолгиялық және әдістемелік көрсеткіштері. Кептіргіштің ерекшелігі.

 СЖЗ өндірістің схемасы, периодтты және үздіксіз әдістері, олардың ерекшелігі, негізгі және қосымша қондырғылар.  Техникалық СЖЗ өндірісінің технологиялық рецептурасы.

 

4 тарау

Паста және сұйық жуғыш құралдардың  өндірістік технологиясы

 

 Паста тәрізді  СЖЗ  алу технолгиясы және рецептурасы. Сұйық СЖЗ өндірсінің ерекшелігі. Паста және сұйық СЖЗ  үшін тара, қораптау.

 

 

5 тарау

Жеке бас гигиенасының  синтетикалық жуғыш  құралы  өндірсінің технологиясы

 

Жеке бас гигиенасындағы  синтетикалық жуғыш заттар өндірсі үшін БАЗ және қосымша материалдар. БАЗ түрлері және  оларды синтездеу әдістері.  БАЗ физико-химиялық қасиеті. Антимикробтық қасиет.  БАЗ дерматология  және   токсикологиясы. Қосымша  компоненттер:  полимерлер, консерванттар, бактерицидтер, емдік  компоненттер, эфирлік май және басқалар.

Кесекті жуғыш заттар. Негізгі және қосымша материалдар.  Шаруашылық және дәретханалық сабындардың  технологиясы мен химиясы..  Дәретханалық сабынның өндірсітік технологиялық  схемасы. Кесекті сабынның өндірсітік технологиялық  схемасы.  Шампун технологиясы. Негізгі рецептуралары мен шаймалағышы. Негізгі материалдары.

 

6 тарау

Порошок және тіс пастасының  технологиясы

 

Порошок және  тіс пасталарының рецептуралық компоненттері, енгізгі  құрамдары. Кальций құрамдастардың технологиясы: дикальцийфосфат, фосфата кальция, полифосфата кальция. Монофторфосфат технологиясының  теориясы мен өндірсі, натрий-антикаристі компонент және тіс пастасындағы негізгі компоненттердің бірі және элексирлер.

 

Лабораториялық жұмыстың атаулары

 

1 Жуғыш заттардың сілтілік-жер және ауыр металдарға қышқыл ортада тұрақтылығын анықтау

2 Кальций сабындарға қатысты дисперсиялану қабілетін және беттік керілуді анықтау.

3 Жуғыш құралдардың дағдарысты мицелдеу концентрациясын ертінділердің суландыру қабілетін және рН шамасын анықтау

4 Жасанды жуғыш құралдар өндірсінің технологиясы

5 Натриймонофосфатты алу

6. Иіс сабынның сапасын бағалау

 

Ұсынылатын СӨЖ және СОӨЖ тақырыптары

 

1 Тұрмыстық химия өнімдерінің өндірісін технологиялық процестерін қазіргі критериялық бағалау

2  Эконмикалық және экологиялық  тұрғыдан әр түрлі өнімдерді пайдаланып  шешу

3  Тұрмыстық өнімдердің прогресивті әдістері

4 СЖЗ композицияларын дайындаудың әдістері

5 СЖЗ компоненттерін алу технологиясы

6 Жылуға төзімді  қосқыштарды  дайындау технологиясы

7 СЖЗ кептіру технологиясы

8 Жеке бас гигиенасының жуғыш заттарын алу технологиясы

9  Кесекті жуғыш заттар алу технологиясы

 

Ұсынылатын әдебиеттер

Негізгі әдебиеттер

1 Бухштаб З.И. и др Технология синтетических моющих средств.-М.:Легпромыиздат,1988.-320с.

2.Ковалев В.М. , Петренко Д.С. Технология производства синтетических моющих средств.-М.: Химия,1992.-272с.

3 Плетнев М.Ю. Косметико-гигиенические моющие средства.-М.: Химия, 1990.-272с.

 

 Қосымша әдебиеттер

 

1.      Паронян В.Х. , Гринь В.Т. технология синтетических моющих средств.-М.: Химия, 1984.-223с.

2.      Кантарбаева А. Проблемы развития и размещения товаров бытовой химии в Казахстане. Аналитической обзор.-Алма-ата: КазНИИНТИ,1989.-52с.

3.      Купчинский П.Д., Рубнштейн В.Я. Рациональные методы составления рецептур туалетных мыл.-М.: НИИТЭХим, 1978.-51с.

4.      Товбин И.М. Производство мыла.-М.: Пищевая промышленность,1976.-205с.

5.      5Журавлев А.М. Производство синтетических моющих средств.-М.: Пищевая промышленность,1970-275с.