1.1 Пәнді оқытудың мақсаты: студенттерге таза және ерекше таза қосылыстарды
өндірудегі негізгі өнімдер, онда пайдаланылатын шикізат түрлері,
өндірістік әдістер туралы көзқарас қалыптастыру.
1.2 Пәннің негізгі мақсаты: Пәнді оқу нәтижесінде студент таза және аса таза қосылыстар технологиясының негізгі ғылыми-техникалық проблемалары мен даму перспективаларын түсінуі, таза және аса таза бейорганикалық заттарды өндірумен байланысты негізгі құбылыстар мен процестерді, бастапқы материалдар мен реакция өнімдерінің сапасының қасиеттері мен көрсеткіштерін, кеңінен таралған процестерді жүргізудің жалпы принциптері мен технологиясын білуі, таза және аса таза қосылыстар өндірістерінде материалдық және жылулық ағындарды есептей білуі қажет.
«Таза және аса таза қосылыстардың химиясы мен технологиясы» пәнін оқу барысында студент негізгі өнімдерді өндірудің жалпы заңдылықтары мен технологиясын оқып меңгереді. Курсты оқып болған соң түлек бұл саланы жақсы бағдарлай алуы және таза және аса таза қосылыстар өндірісінде материалдық және жылулық ағындарды есептей білуі қажет.
1.3 Аталған пәнді оқу үшін
студенттерге меңгеруге қажет пәндер тізімі: пәнді бейорганикалық,
аналитикалық, физикалық химия, жалпы химиялық технология, бейорганикалық
заттардың химиялық технологиясының теориялық негіздері,
бейорганикалық заттар технологиясы өнімдерінің сапасын бақылау,
бейорганикалық қышқылдар мен негіздердің химиялық технологиясы, минералды тұздар мен тыңайтқыштардың
химиялық технологиясы пәндерін оқу барысында алынған
білімсіз меңгеру мүмкін емес.
«Таза және аса таза қосылыстардың
химиясы мен технологиясы» пәнін оқып болып студент практикалық курстың негіздерін меңгереді және таза
және аса таза қосылыстар саласында мамандарды кәсіби дайындау
деңгейін жоғарылатуға мүмкіндік беретін дағды қалыптастырады.
Пән кәсіпкерлік негіздері, менеджмент,
химиялық өнеркәсібінде еңбек қорғау,
жобалау негіздері және жабдықтау, мамандану пәндерін оқу,
сондай-ақ кәсіптік іс-тәжірибе өту кездерінде базалық
болып табылады.
Бұл курсты оқу үшін оқу
жоспары бойынша аудиториялық және аудиториядан тыс оқу
формалары қарастырылған. Аудиториялық оқыту
лекцияларда, практикалық сабақтарда, оқытушылардың
жетекшілігімен студенттердің өз бетінше дайындайтын жұмыстарында
жүргізіледі.
Студенттердің өз бетінше жұмысы
аудиториядан тыс уақытта лекциялық материалдарды (лекциялар
конспектісі, оқулықтар, журналдар, инновациялық-ақпараттық
технологиялар, Интернет бойынша) оқу, курстың жекелеген бөлімдерін
өз бетінше оқуды қарастырады.
Студенттердің білімі мен дағдыларын тексеру тест-рейтингті жүйе көмегімен бүкіл триместр ағымы кезінде өткізіледі. Пәнді меңгерудің қорытынды бақылауын емтихан түрінде өткізу ұсынылады.
|
Триместрлер |
Апта саны |
Сағаттарды триместрлерге және сабақ
түрлеріне қарай бөлу
|
Барлық сағат |
Қорытынды бақылау |
||||||
|
Лекция-лар |
Практи-калық сабақтар |
Семинар-лар |
СРСП |
Лабора-ториялық сабақтар |
Курстық жұмыстар |
СРС |
||||
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
|
11 |
10 |
30 |
15 |
|
45 |
|
|
45 |
135 |
емтихан |
Барлығы
|
|
30 |
15 |
|
45 |
|
|
45 |
135 |
|
3. Пәннің мазмұны
|
Модульдердің, бөлімдердің,
тақырыптардың аталуы. Олардың негізгі
мазмұны |
Сағат саны |
Өзекті мәселелер № |
Әдебиеттер № |
Тақырыпты оқып болған соң студент нені меңгеру керек |
|||
|
Лек-циялар |
Лабора-ториялық сабақтар № |
Практикалық сабақтар № |
Өз бетінше жұмыстар № |
||||
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
1 модуль.
Жоғары таза заттарды алу әдістері
|
|||||||
|
Пәннің
мақсаты мен міндетері. Жоғары таза заттарды алудың қазіргі
кездегі жағдайы мен проблемалары. Аса таза заттардың
классификациясы. Заттарды терең тазалау әдістерінің
классификациясы. |
1,5 |
|
|
|
|
1,2 |
Жоғары таза заттарды қолдану саласы. Аса таза заттардың классификациясы. Заттарды терең тазалау әдістерінің классификациясы. |
|
Заттарды терең тазалау процестеріне сыртқы қоршаған
ортаның ластануының әсері. Атмосфераның химиялық
құрамы және оның ластануы. |
1,5 |
|
|
3 |
|
2,3,4 |
Заттарды терең тазалау процестеріне сыртқы қоршаған ортаның ластануының әсері. |
|
Заттарды
терең тазалаудың химиялық әдістері. Заттарды терең
тазалаудың химиялық әдістерінің сипаттамалары.
Заттарды терең тазалаудың химиялық және физика-химиялық
әдістерінің салыстырмалы сипаттамалары. |
1,5 |
|
|
3 |
|
1,2,4 |
Таза және аса таза заттарды химиялық әдіспен алу процесінің физика-химиялық негіздері. |
|
Дистилляциялық әдістер.
Дистилляция жүргізу әдістерін классиикациялау. |
1,5 |
|
|
3 |
|
2,3,4,5 |
Таза және аса таза заттарды дистилляциялық әдіспен алу процесінің физика-химиялық негіздері. |
|
Кристалдау әдістері. Кристалдау процесінің сипаттамалары.
Кристаллизация жүргізу әдістерінің классификациясы. |
1,5 |
|
3 |
3 |
|
3,4,5 |
Таза және аса таза заттарды кристаллизациялық әдіспен алу процесінің физика-химиялық негіздері. |
|
Басқа әдістер. |
1,5 |
|
|
3 |
|
|
Таза және аса таза заттарды алу процесінің физика-химиялық негіздері. |
|
1 модуль бойынша барлығы |
9,0 |
|
3 |
15 |
|
|
|
|
2 модуль. Таза және аса таза қышқылдардың
химиясы мен технологиясы |
|||||||
|
«Т» және
«АҮТ» ортофосфор қышқылын өндіру. Физика-химиялық
қасиеттері. Өндіру әдісі. Технологиялық үлгі. Қолдану
саласы. Өндіріс қалдықтары. Негізгі жабдықтар. Өндіріс
орындарында еңбекті қорғау. |
1,5 |
|
3 |
3 |
|
1,2,3 |
Шикізат. Пайдалану. «Т» және «аүт» ортофосфор қышқылын алу технологиясының физика-химиялық негіздері. |
|
«ХТ» ортофосфор
қышқылын өндіру: қасиеттері, қолдану саласы, қоспалардан
тазалау. Өндірудің физика-зимиялық негіздері. Технологиялық
үлгі. |
1,5 |
|
|
3 |
|
1,2,3 |
«ХТ» ортофосфор қышқылын алу технологиясының физика-химиялық негіздері. |
|
Мета-, және пирофосфор қышқылдарын өндіру. |
1,5 |
|
3 |
3 |
|
1,2,4,5 |
Мета-, және пирофосфор қышқылдарын өндіру процесінің физика-химиялық негіздері. |
|
Фосфорлы қышқылды алу технологиясы. |
1,5 |
|
|
|
|
|
Фосфорлы қышқылды алу процесінің физика-химиялық негіздері. |
|
Фосфорлылау қышқылын алу технологиясы. |
1,5 |
|
|
3 |
|
|
Фосфорлылау қышқылын алу процесінің физика-химиялық негіздері. |
|
Жоғары тазалықты фосфор қышқылын өндіру. Технологиялық процестің ерекшеліктері. |
1,5 |
|
|
3 |
|
|
Жоғары тазалықты фосфор қышқылын өндіру процесінің физика-химиялық негіздері |
|
2 модуль бойынша барлығы |
9,0 |
|
6 |
15 |
|
|
|
|
3 модуль. Таза және аса таза тұздардың
химиясы мен технологиясы |
|||||||
|
Реактивті бір-,
екі-, үшорынды фосфор қышқылды натрий тұзын өндіру.
Физика-химиялық қасиеттері. Қолдану аймағы. Шикізат. |
1,5 |
|
|
|
|
1,2,3 |
Реактивті фосфор қышқылды натрий тұзын өнеркәсіптік жолмен өндіру. Шикізат, қолдану аймағы. |
|
Реактивті таза натрий пирофосфатын өндіру. |
1,5 |
|
3 |
|
|
1,2,3 |
Реактивті натрий пирофосфатын өнеркәсіптік жолмен өндіру. |
|
Монофосфор қышқыл калий тұзын өндіру. |
1,5 |
|
|
|
|
|
Реактивті монофосфор қышқыл калийді өнеркәсіптік жолмен өндіру |
|
Пирофосфор қышқыл калий тұзын өндіру |
1,5 |
|
|
3 |
|
|
Реактивті пирофосфор қышқыл калийді өнеркәсіптік жолмен өндіру |
|
Үшорынды фосфор қышқыл аммоний тұзын өндіру. |
1,5 |
|
3 |
|
|
|
Үшорынды
фосфор қышқыл аммоний тұзын өндірудің
физика-химиялық негіздері |
|
Натрий монофторфосфатын өндіру. Өндіру әдістері. Технологиялық үлгі. |
1,5 |
|
|
3 |
|
|
Өндірудің физика-химиялық негіздері |
|
Натрий метафосфатын өндіру. Өндіру әдістері. Технологиялық үлгі. |
1,5 |
|
|
|
|
|
Өндірудің физика-химиялық негіздері |
|
Мыс дифосфатын өндіру |
1,5 |
|
|
3 |
|
|
Өндірудің физика-химиялық негіздері |
|
3 модуль бойынша барлығы |
12 |
|
6 |
15 |
|
|
|
|
БАРЛЫҒЫ: |
30 |
|
15 |
45 |
|
|
|
3.1. Өзекті мәселелер
1 модуль. Жоғары таза заттарды алу әдістері
2 модуль. Таза және аса таза қышқылдардың
химиясы мен технологиясы
3 модуль. Таза және аса таза тұздардың
химиясы мен технологиясы
1.
Фосфор қышылының таза және аса таза тұздары қайда
қолданылады?
2. Калий және кальций
фосфаттарын алудың жетілдірілген тәсілдері.
3. Натрий монофторфосфатын алудың
жетілдірілген тәсілдері.
4. Азот қышқылының
таза және аса таза тұздарын пайдалану саласы.
5. Реактивті бір-, екі- және
үшорынды фосфорқышқыл натрий тзының айрықша
асиеттері.
6. Таза және аса таза күкіртқұрамдас
қосылыстарды алу процесінің технологиялық ерекшеліктері.
3.2 . Әр модуль бойынша практикалық
сабақтардың номері мен аталуы
1 модуль. Жоғары таза заттарды алу әдістері
1.
Дистилляциялық
әдістер. Бөлу шамасын анықтау.
2.
Кристаллизациялық
әдістер. Тарату
шамасын анытау.
2 модуль. Таза және аса таза қышқылдардың
химиясы мен технологиясы
3 модуль. Таза және аса таза тұздардың
химиясы мен технологиясы
3.3.
Модуль бойынша оқытушының
жетекшілігімен студенттердің өз бетінше орындайтын жұмыстарының
номері мен аталуы (СРСП)
1.
Атмосфераны химиялық құрамы мен оның ластануы.
2.
Аса таза заттар технологиясында қолданылатын конструкциялық
материалдардың коррозиясы.
3.
Таза
және аса таза заттарды дистилляциялық әдіспен алудың
жетілдірілген әдістері.
4.
Бөлу
(тарату) шамасын анықтау әдісі.
5.
Таза
және аса таза қосылыстарды алудың жаңа әдістері.
6.
Жоғары
таза азот құрамдас қосылыстарды алу әдістері.
2 модуль. Таза және аса таза қышқылдардың
химиясы мен технологиясы
1.
Реактивті таза ортофосфор қышқылын
өндіру. Өндірудің
материалдық ағымдарының
есебі.
2.
Фосфорлы
қышқылды алу технологиясы. Өндірудің жылулық ағымдарының есебі.
3.
Ерекше таза фосфор қышқылын өндірудің даму перспективалары. Өндірудің материалдық балансының есебі.
3 модуль. Таза және аса таза тұздардың
химиясы мен технологиясы
3.4.
Модуль бойынша студенттердің өзіндік
жұмыстарының номері мен аталуы
1 модуль. Жоғары таза заттарды алу әдістері
2 модуль. Таза және аса таза қышқылдардың
химиясы мен технологиясы
3 модуль. Таза және аса таза тұздардың
химиясы мен технологиясы
4. Пәнді әдістемелік қамтамасыз ету
және оқытудың техникалық құралдары (ТСО)
Негізгі әдебиеттер
1. Девятых Г.Г., Еллиев Ю.Е. Глубокая очистка веществ. М.: Высшая школа, 1974. -160 с.
2. Девятых Г.Г., Еллиев Ю.Е. Введение в теорию глубокой очистки веществ. М.: Наука, 1981. -320 с.
3. Степин Б.Д. и др. Методы получения особо чистых неорганических веществ. Изд. «Химия», Ленинградское отд., 1969. -480 с.
4. Жекеев М.К., Молдабеков Ш.М., Жекеева Н.Б. Физико-химические основы и технология получения чистых и особо чистых фосфорсодержащих веществ. Алматы: Гылым, 2000. -184 с.
5. Реактивы и особо чистые вещества./Труды ИРЕА. Вып.37. М., 1975. -291 с.
Қосымша әдебиеттер
1. Расчеты по технологии неорганических веществ. / Под ред. П.В.Дыбиной. –М.: Химия, 1973.
2. Расчеты по технологии неорганических веществ. Учебное пособие для вузов /Под ред. М.Е.Позина. –Л.: Химия, 1977.
3. Мельник Б.Д. Инженерный справочник по технологии неорганических веществ. Графики, номограммы. Изд. 2-ое, переработ. и дополненное –М.: Химия, 1975.
4. Корякин Ю.В., Ангелов И.И. Чистые химические вещества. М.: Наука, 1974.-408 с.
5. Руководство к практическим занятиям по технологии неорганических веществ: Учебное пособие для Вузов/ Под ред. Проф. М.Е.Позина.-Л.: Химия,1980.
6. Практическое руководство по неорганическому анализу. /Под ред. Ю.В.Лурье.-Л.: Химия, 1980.
7. Химическая технология неорганических веществ./Под ред. Ахметова Т.Г. -М.: Химия, 1998.
8. Реферативные журналы по химии (РЖХ)
9. Журнал «Химия и химическая технология»
4.3. Иллюстрациялық оқытудың техникалық құралдары (ТСО)
1.
«Т» және «аүт» ортофосфор қышқылын өндірудің
технологиялық үлгісі.
2.
Мета- және пирофосфор қышқылдарының технологиялық үлгісі.
3.
Фосфорлы қышқыл өндірісінің технологиялық үлгісі.
4.
Фосфорлылау қышқылы өндірісінің технологиялық үлгісі.
5.
Жоғары таза фосфор қышқылы өндірісінің технологиялық үлгісі.
6.
Бір-, екіорынды реактивті фосфорқышқыл натрий
алу әдісінің принциптік үлгісі.
7.
Үшорынды реактивті фосфорқышқыл натрий
алу әдісінің принциптік үлгісі.
8.
Реактивті таза натрий пирофосфатын өндірудің технологиялық үлгісі.
9. Реактивті фосфор қышқылдары өндірісінің негізгі және қосалы аппаратуралары.
10. Калий монофосфатын алудың технологиялық үлгісі.
11. Калий пирофосфатын алудың технологиялық үлгісі.
12.
Үшорынды фосфорқышқыл аммоний өндірісінің технологиялық үлгісі.
13.
Натрий монофторфосфатын өндірудің технологиялық үлгісі.
14. Натрий метафосфатын алудың технологиялық үлгісі.
15. Мыс дифосфатын алудың технологиялық үлгісі.
5. 2007/2008 оқу жылында жұмыс оқу
бағдарламасына енгізілген қосымшалар мен өзгерістер
Жұмыс оқу
бағдарламасына келесі өзгерістер енгізілді:
1._________________________________________________________________
__________________________________________________________________
2._________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
3._________________________________________________________________
___________________________________________________________________
т.с.с.
Жұмыс оқу бағдарламасы қайта қаралып,
енгізілген өзгерістер кафедра мәжілісінде
бекітілді________________________________________________
«___»_______________200 г. Хаттама №_____
Кафедра меңгерушісі_______________________
Енгізілген өзгерістер келісілді:
_________________________институт директоры
«___»_______________200 г.
_____________________ институттың әдістемелік комиссиясының төрайымы
«___»_______________200 г.
Ескерту: 5 пункт. Оу бағдарламасы мамандық бойынша мемлекеттік
білім
беру стандарты
(ГОСО) мен типтік бағдарлама өзгерген
жағдайда ғана
толтырылады.