050701 «Биотехнология»мамандығының

«Биологиялық активтік заттардың  биотехнологиясы» пәні бойынша 

ІY-курс студенттеріне аралған  СӨЖ ұйымдастыруға арналған

әдістемелік нұсқау            

 

 

 

 

 

КІРІСПЕ

 

1  ЖАЛПЫ МӘЛІМЕТ

 

Жеке және топ бойынша  студенттердің өзіндік жұмысы  танымдық қызметтің әр түрлі түрлерін түсіндіреді, ол аудиториялық сабақта және аутиториядан тыс уақытта жүзеге асырылады.

Аудиториядан тыс (студенттердің өзіндік жұмысы ) СӨЖ- бұл әдістемелік нұсқаудың көмегімен студентер өзі ұйымдастыратын және жоспарлайтын оқу қызыметінің  негізгі түрі. Оған дәріс сабақтарға, лабораториялық сабақтарға ағымда дайымдау,курстық жобалар мен жұмысты дайындау, мемлекетік емтиханға дайындық жасау, дипломдық жұмыстарды, жобаны  дайындау және т. б.

Берілген әдістемелік нұсқау семестр бойынша студентердің өзі жасауы және үй тапсырмасының бақылауының  жйынтығы. Тапсырманың күрделілігі әртүрлі, оқытушы маман дайындау деңгейінде бастапқы мәлімет деңгейіне байланысты  дифференцирленген ұсыныс жасайды,үлгерімі дұрыс болу үшін қосымша тақырыпты оқып материалды тереңірек меңгерген жөн.

Биологиялық технологияның ( биотехнологияның ) адам баласына қажетті әртүрлі сфераларына арналған керекті өнімдерді  алуда  басқарылады. Бұлар технологиялар әртүрлі биологиялық агенттің және жүйенің –микроорганизмнің, вирустың, өсімдіктің және жануардың клеткасын және ұлпасын, сондай-ақ клетка сыртындағы затты және клетка компонентін каталитикалық потенциалын қолдану негізде базаланады.

 Қазіргі кезде биотехнологияны игеру және өңдеу  дүние жүзінің барлық елдерде іс жүзіндегі  қызметінде биотехнологияны меңгеру  маңызды болады. Биотехнологияның жетістігінің басып озуы дамыған елдердің экономикалық саясатының орталық мақсатының бірі болып табылады. Биотехнологияның лидері болып ауыл шаруашылығына, фармацевтикаға, тамақ және химия өндірісіне  арналған бүгінде биотехнологияның  көп жылдық тәжрибесін жиналған АҚШ, Жапония саналады.

СӨЖ бойынша тапсырма студенттердің заңдылықтарды іздеуде, анализдеуде, шығармашылық жұмысқа  қабілеттілігі дамуда.

СӨЖ ұйымдастыру бойыншабаяндама тақырыбы және реферат,оның мазмұна сол пәнің мазмұнына сәйкес болады. СӨЖ ұйымдастыруда, есептің формасын, жұмыстың көлемін бағалауда  критерия жасау және оның мерзімін бекітуде. СӨЖ жұмыстары және мақсаттары  студенттердің оқулық мүмкіндіктеріне сай келеді.Тақырыптарың мақсаты, оқу жоспарының талабына сай  рефераттар тізбектеле орналасқан.

 

2.ПӘННІҢ  МАҚСАТЫ МЕН МӘНІ ЖӘНЕ ОҚУ ЖҮЙЕСІНДЕГІ ОНЫҢ ОРНЫ

 

2.1ПӘНДІ ОҚЫТУ  МАҚСАТЫ

 

«Биолгиялық активтік заттардың биотезхнологиясы»пәнін оытудың мақсаты ғылым мен техниканың жетістігін қолданып биологиялық синтез әдісімен биологиялық активтік қосылыстар өндірісіне болашақ инжерерлерлерді студенті арнайы дайындау болып табылады.

Пәнді оқытудың негізгі мәні

 

2.2 КУРСТЫҢ МІНДЕТТЕРІ  МЕН  МАҚСАТЫ.

 

 «Биологиялық активтік заттар биотехнологиясы» пәнін оқытудың мақсаты  ғылым мен техниканың жоғарғы жетістігін қолданып биосинтез жолымен алынатын, болашақ биологиялық активтік заттар өндірісінде қызмет жасауға   студентті арнайы дайындау.

Курстың міндеті. Студент курсты  оқуының нәтижесінде микробиологиялық жолмен  алынған биологиялық қосылыстың ерекшелігіне қатысты негізгі мәліметті меңгеруі қажет, олардың биологиялық және химиялық трансформациясының  әдісін, өндірістің технологиясын және технологиялық сызба нұсқасын оқып білу.

Пәнді оқытудың негізгі міндеті:микроорганизмнің  өндірістік жоғарғы өнімділікті  штамын алу әдісіне, оларды культивирлеу және сақтау әдісіне, микробиологиялық процестің  ерекшелігі мен принциптеріне, биотехнолгияның алдына қойған міндеті мен мақсаты туралы  ұсыныс жасау.

Атибиотиктің, ферменттің, амин қышқылының, полисахаридтің,органикалық қышқылдың және аралық өнімнің өсімдікті қорғайтын бактериялық  заттардың және тыңайтқыштың бір клеткалы организмнің ақуызы және т.б.өнеркәсіптік өндіріспен таныстыру.

Студент білуі қажет:микроорганизмді культивирлеу негізімен, биомассаны алудың технологиялық процесімен және микробиологиялық синез өнімімен,шикізатқа тжәне соңғы өнімге  қойылған талаппен танысып білуі қажет.

Судент жасай білуі қажет:микроорганизмнің культурасымен жұмыс жасауды, культураның активтілігі мен тазалығын және препаратты анықтауды, продуцентің өсуін бақылауды,  іс жүзінде биологиялық активтік заттың биотехнологиясы туралы білімді қолдана білу қажет.

 

2.3. СТУДЕНТ ОСЫ  ПӘНДІ  ОҚУ ҮШІН МІНДЕТІ ТҮРДЕ МЕҢГЕРЕТІН  ПӘНІҢ ТІЗІМІ.

 

«Биологиялық активтік заттар биотехнологиясы»курсы негізгі курстың бірі болып саналады.«Биологиялық активтік заттар биотехнологиясы» пәнін меңгеру үшін міндетті түрде базалық пәндерді меңгеру қажет:Микробиология  және вирусология, Биохимия, Генетика, Микробиология, Биоорганикалық химия, Микроорганизмдер биотехнологиясы, Биотехнологиялық өндірістің негіздері.

 «Биологиялық активтік заттар биотехнологиясы» пәнін оқыту 050701 «Биотехнология» мамандығындағы студенттерді комплекті дайындауды  қамтамасыз етеді.

Пәнді оқытуда теориялық және іс жүзіндегі жаңалығының  оптимальды сәйкестенуін бекіту үшін, кейс-әдісін қолдану қажет.Ол оқытушының және студентің шығармашылығы мен инициативасы өзіндік жұмыстың дамуымен педагогикалық жетекшілігінің тиімді сәйкестенуіне мүмкіндік жасайды.Осыдан басқа да, кейстер зерттеу қабілетілігін, аналитикалық дамытады,жағдайларды анализ жасауды өңдейді, стратегияны жоспарлауда басқару шешімдерін қолданады.

Кейс- бұл оқулық  материалдар, онда іс жүзіндегі  проблемалар формаланған, жеке немесе коллективті  түрде оны шешуді  іздену ұсынылған.

Типтік  оқу жоспары бойынша пәнің минимальды жұмысшы көлемі 180 сағатты құрайды.

 

 

3. ОҚУ ЖОСПАРЫНАН КӨШІРМЕ

 

 

 

Триместр

 

Апта саны

Семестр бойынша   бөлінген сағаттар және сабақытың түрлері

 

Лек.

Практика

лық сабақ

Семинар

лық

сабақ

СҒЖ

Лаб. сабақ

 

 

Курс.

жұ

мыс

СӨЖ

Оқыту

шы

мен жасаған СӨЖ

Сағаттың бар

лығы

 

Қоры

тын

ды бақы

лау

 

X

10

15

-

-

-

15

-

30

30

90

 

XI

10

15

-

-

-

15

XI сем.

30

30

90

Емти

хан

XI сем

Барлы

ғы

 

20

30

-

-

-

30

 

60

60

180

Емти

хан

XI сем

 

 

 

 

 

4 БІЛІМІН БАҚЫЛАУ КЕСТЕСІ

айы

қыркүйек

қазан

қараша

 

күні

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

недели

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

 

 

Бақылау жұмысы

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Макс/мин

 

1/

0,5

1/0,5

1/0,5

1/0,5

1/0,5

1/0,5

1/0,5

1/0,5

 

 

 

ЛЖС жұмысы

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Макс/мин

 

1/

0,5

2/1

2/1

2/1

2/1

2/1

2/1

1/0,5

1/0,5

 

 

Оқытушымен жасаған СӨЖ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Макс/мин

 

1/

0,5

2/1

2/1

2/1

2/1

2/1

2/1

1/0,5

1/0,5

 

 

Аралық тапсырма

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Макс/мин

 

 

 

5/2,5

 

 

5/2,5

 

 

3/1,5

 

 

3/1,5

 

 

3/1,5

Модул бойынша сынақ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Макс/мин

 

 

 

3/1,5

 

 

3/1,5

 

 

3/1,5

 

 

 

 

 

 

Қосынды балл

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Макс/мин

 

3/

1,5

8/4

21/

10,5

26/

13

31/

15,5

44/

22

49/

24,5

52/

26

60/

30

 

 

Қорытынды бақылау баллы

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Макс/мин

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

40/

20

 

Лабораториялық – 8 жұмыстар * 2 балла – 16 балл

Оқытушымен жасаған СӨЖ – 8 жұмыс * 3 балла – 24 балл

Аралық тапсырма – 2 * 10 балл – 20 балл

 

 

 

5  МОДУЛЬ БОЙЫНША  СЕМИНАРЛЫҚ  САБАҚТЫҢ ТАҚЫРЫБЫ, ПРАКТИКАЛЫҚ  ЖҰМЫСТЫҚ, ЛАБОРАТОРИЯЛЫҚ ЖҰМЫСТЫҢ АТЫ МЕН НОМЕРІ

 

№1 Модуль.Антибиотик  өндірісі

 

  1. Антибиотиктің продуценті.Антибиотиктің активтілігін анықтау.
  2. Бензилпеницилиннің калий тұзын нативті ерітіндіден алу.

 

№2 Модуль. Витамин, фермент өндірісі

 

  1. Ферментің микроорганизм-продуцентін беттік культивирлеу
  2. Фермент продуцентін түптік культивирлеу
  3. β-фруктофуранозидаза препаратын алу.
  4. Ферменттерді экстрагирлеу
  5. Ферменттерді экстрагирлеу
  6. Фермент ертінділерін төмен молекулярлы заттардан тазалау
  7. Фермент ертіндісін концентрлеу
  8. Азықтық биомассадан липидті экстракциялап бөліп алу

 

№3 Модуль. Микробты ақуыз алу

 

  1. Биомассаны алу..Биомассаны анықтау әдісі.Азықтық микробтық ақуыз алу
  2. Құрғақ биомассадан күлдің және ылғалдың құрамын анықтау
  3. Дайын өнімдегі шикі протеиннің және ылғалдың құрамын анықтау

 

№4 Модуль. Вакцина,бактериофаг өндірісі

 

  1. Ішеу микрофлорасын тұрақтандыру препараттын алу
  2. Азотфиксирлеуші препаратты алу
  3. Микробты концентратты кептіру

 

 

6 МОДУЛЬ БОЙЫНША  ОҚЫТУШЫМЕН  ЖАСАЛҒАН СӨЖ АТЫ МЕН НОМЕРІ

 

№1 Модуль.  Антибиотик өндірісі

 

№1. Кіріспе бақылау.

№2. №1-4 бақылау жұмыстарына дайындық.

№3.№1 «Антибиотиктердің өндірісі» кллоквиумға дайындық және оны тапсыру.

№4. №1,2 лабораториялық жұмысқа дайындық.

№5. 1 бөлім, жеке тапсырма, Аналитикалық шолу.

  №2 Модуль.  Витамин,  фермент өндірісі

 

№1. №5-10 бақылау жұмыстарына дайындық.

№2. №2 «Витамин, каротиноидтар, фермент, амин қышқылы өндірісі» коллоквиумға дайындық және оны тапсыру.

№3. №2,4,5,6,7,8 ,9 лабораториялық жұмысқа дайындық.

№4. 2 бөлім, жеке тапсырма, технологиялық салыстырмалы анализ.

 

№3 Модуль.  Микробты ақуызды алу

 

№1. № 11,12,13,14 бақылау жұмыстарына дайындық

№2. №3 «Микробты ақуызды алу» коллоквимға дайындық және оны тапсыру.

№3. №10,11,12 лабораториялық жұмысқа дайындық.

№4. 3 бөлім, жеке тапсырма, өндірістің технологиялық сызба-нұсқасы.

 

№4 Модуль.  Вакцина, бактериофаг өндірісі

 

№1. №15-20 бақылау жұмыстарына дайындық.

№2. №4 «Вакцинаның өндірісі» коллоквиумға дайындық және оны тапсыру.

№3.№13-15 лабораториялық жұмысқа дайындық.

№4. 4 бөлім, жеке тапсырма, технологиялық сызба-нұсқаға сипаттама.

4 Жеке тапсырма, 3 бөлім.Технологиялық сызба нұсқа

 

Оқытушымен  жасалған СӨЖ -ге  арналған жеке тапсырма мазмұны мен түрлері.

 

1.       Биологиялық активтік заттардың биотехнологиясы  туралы актуальды проблемалар бойынша  реферат

(20-25бет).

2.       Экспериментальды мәнінің кинематикалық параметрлерінің типтік есебі. Өздігінен алған (2-3 сызба, 5-7 бет).

3.       Биотехнологияның белгілі проблемасын графикалық өрнектеу.

      (1 парақ формат №1. 5-7 бет түсіндірме жазба қолмен жазылған).

4.       Жалпы биотехнологияның бір проблемасынан әдебиеттерден жасаған анализдермен патенттік ізденіс (15-20 бет қолмен жазылған).

5.       Тақырып бойынша материал жинау.

6.       Глоссария жазу

7.       Тақырыпқа презентация жасау

8.       Маңызды ойындарға қатысу немесе өңдеу

9.       Топтап және жеке жобаны  жасау

10.   Лектордың келісімімен басқа да жеке тапсырма беріледі. (лабораториялық қондырғы құруға макет жасау т.б.).

7 СӨЖ АТЫ ЖӘНЕ  НОМЕРІ

 

№1 МОДУЛЬ   Антибиотик өндірісі

 

  1. Биологиялық активтік заттардың және препараттардың өндірістік синтезінің  халақ шаруашылығындағы  мәні.
  2. БАЗ биологиялық синтезі,химиялық технологияның альтернативасы.
  3. биотехнологиялық әдістің артықшылығы.
  4. Билогиялық активтік қосылыстың продуцентін селекциялау әдісі және биосинтез бағыты.
  5. Өндірістік продуцентер жәнеоның өнімділігін жоғарылату жолы.
  6. Микроорганизмді селекциялау принципі.штамға қойылатын талаптар.
  7. Антибиотик өндірісі.
  8. Антибиотиктің биологиялық әсер ету механизмі.
  9. Антибиотик биосинтезін жоғарылату жолы.
  10. Антибиотик продуцентінің өсуіне әсер ететін әртүрлі факторлар.
  11. Антибиотикті өндірісте алу.
  12. Антибиотикті алудың типтік технологиялық сызба нұсқасы.
  13. Тетрациклин,пеницилин өндірісі.
  14. Азықтық антибиотик.
  15. Антибиотикті қолдану.

 

№2 МОДУЛЬ  Фермент, каротиноид,  витамин, амин қышқылы өндірісі

 

  1. Витамин алу өндірісі
  2. В2 витаминін алу өндірісі.
  3. В12 витаминін алу өндірісі.
  4. Каротиноид өндірісі
  5. Гибберилин өндірісі
  6. Инозит қышқылы,НАД,ГТФ және АТФ биосинтезі
  7. Амин қышықылы өндірісі.
  8. Глутамин қышқылы,лизин,триптофан өндірісі.
  9. Иммобилизденген жасуша мен ферментің көмегімен амин қышқылын алу.
  10. Фермент өндірісі.
  11. Түптік культивирлеу.
  12. Тазабактериалды фермент препаратын алу
  13. Липид биосинтезі.
  14. Полисазарид өндірісі.
  15. Микробтық полисахаридты қолдану.

№3 МОДУЛЬ  Микробтық ақуызды алу

 

  1. Микробтық ақуызды және ақуыз препараттарын алу.
  2. Амин қышқылының құрамымен балансирленген тағам қоспалары немесе азықтары.
  3. Гаприн алудың технологиялық сызба нұсқасы.
  4. Микробты ақуыз алуды алудың дәстүрлі емес  шикізат көзі.
  5. Өсімдік шикізаты гидролизаттарда азықтық ашытқы  алу өндірісі.
  6. Технологиялық  сызба нұсқаның салыстырмалы сипаттамасы.
  7. Ферментердің құрлысы.
  8. Флотирлеу,термоллиздеу,сепарирлеу,булау,кептіру.
  9. Мелассада немесе басқа қалдықта азықтық ашытқы алу өндірісі.
  10. Мұнай көмірсуында паприн  алу өндірісі
  11. Табиғи газде гаприн алу өндінрісі. Артықшылығы мен кемшілігі.
  12. Микробтық ақуызды қолданутамаққа қоспа және азық ретінде қолдану және өндірістің болашағы.
  13. Нан ашытқысының өндірісі.
  14. Этанол ортада ашытқы өсіру
  15. Ашытқы автолизі және оны қолдану.

 

 

№ 4 МОДУЛЬ Вакцина, бактериофаг өндірісі

 

1.       Вакцин, бактериофаг және  адам микрофлорасын нормалаушы препараттар алу өндірісі.

2.       Ішек-тифоз  вакцинасын спиртте алу өндірісі

3.       Вирусты препараттардың ерекшелігі

4.       Өсімдікті қорғау әдісі.

5.       Жәндіктерге қарсы вирусты және микробты препараттар.

6.       Өсімдік ауруына қарсы микробиологиялық зат.

7.       Азотфиксирлеуші бактериялық препаратты алу.

8.       Түйнек бактериясының препараттары.

9.       Ризоторфин алудың технологиялық сызба нұсқасы.

10.   Стероид өндірісі.

11.   Дәрілік препарат алу өндірісі.

12.   Органикалық қосылыстың биотрансформациясының перспективасы және кемшілігі,артықшылығы.

13.   Биотехнологиялық әдістің даму перспективасы.

14.   Биотехнология аумағының әлемдік достығы.

15.   Биотехнология аумағында әлемдік қатынас БАҚ өндірісі кезіндегі экология мәселелері.

16.    

 

 8  КУРСТЫҚ  ЖҰМЫСТЫҢ  МАЗМҰНЫ

 

 Курстық жұмысты орындауда, “Биологиялық активтік заттардың  биотехнологиясы” пәнінің әдістемелік нұсқауы  ұсынылған. 

 

9 ЖЕКЕ ТАПСЫРМАНЫҢ МАЗМҰНЫ

СЗЖ  типтік және оқу жоспарында жоспарланбаған, бірақ жеке тапсырма түрінде СӨЖ -на кіреді .

 

10 ТЕСТ  ТАПСЫРМАСЫНЫҢ ҮЛГІСІ

 

1. Антибиотик биосинтезін жоғарылату үшін қажет:

  қолайлы жағдай жасау;  

  культивирлеу;

  температурасын жоғарылату;

  температурасын төмендету;

  көбік түзілуін төмендету;

  араластыру жылдамдығын жоғарылату;

2. Антибиотиктер продуцентін культивирлеу үшін көміртегі көзі:

  әр продуцентке  арнайы субстрат;

  мұнай парафині;

  глюкоза;

  сахароза;

  тамақ қалдығы;

3. Антибиотик биосинтезі кезінде ортаға ... қосу қажет емес:

  метаболит;

  азот көзі;

  фосфор көзі;

  көміртек көзі;

  комплексті қоспа;

4. Барлық антибиотик продуценттері :

  аэробты;

  анаэробты;

  саңырауқұлаққа жатады;

  бактерияға жатады;

  ферменттерді культивирлеуге болмайды;

5. Микроорганизмді культивирлеуде антибиотик продуцентінің

        рН –ын  құрайды:

  бактерия үшін =7шамамен;

  саңырауқұлақ үшін =3;

  саңырауқұлақ үшін =8-10;

  бактерия мен саңырауқұлақ үшін =5;

  барлық жауабы дұрыс емес;

6. Антибиотик продуценті -микрорганизм даму процесінде :

  екі фазалы;

  зерттеуге болмайды;

  зерттемеген ;

  үш фазалы;

  лагфаза мен анафазадан тұрады;

7. Полисахаридті өнеркәсіпте алмайды:

  натланнан;

  курдланнан;

  ксантаннан;

  декстриннен;

  политроннан;

8. Лабораториялық регламенте ... болмайды:

  дайын өнімнің бағасы;

  техпроцесті сипаттау;

  анализ әдісін сипаттау;

  қоректі ортаның құрамы;

  культивирлеу тәртібі;

9. Антибиотик продуценті-микроорганизмді өсіру ортасы үшін қажет емес:

  бағасының төмен болуы және оңай табылуы;

  антибиотиктің жоғарғы шығымын алуы;

  өнімді бөліп алуда жақсы жағдай жасалуы;

  барлығы дұрыс;

  барлығы дұрыс емес;

10.Антибиотик продуценті микроорганизмді культивирлеуде...қолданылады

  түпкі культивирлеу;

  парафин негізінде културальды сұйықтық ;

  температура 40-60°С;

  қысымы 2,5атм;

  беттік культивирлеу;

11. Антибиотиктер продуцентінің дамуы ферменерде ...жүреді :

  технологиялық режимді қатаң қадағауда;

  36-45°С  температурада;

  5атм қысымында;

  121°С температурада;

  залалсызданбаған жағдайда;

12.Культуральды сұйықтықтан антибиотиктерді бөлуде не қолданылмайды:

  иммобилизация;

  экстракция;

  ион алмасу;

  барлықжауабы дұрыс;

  барлық жауабы дұрыс емес;

13. Антибиотик оңай инактивирлейді:

  жоғарғы температурада;

 культуральды сұйықтық құрамында;

  бөліу кезінде;

  барлық жауабы дұрыс;

  барлық жауабы дұрыс емес;

14. Антибиотиктердің залалсыздығын тексеруде оларды:

  қоректі ортаға егізеді;

  жануарларда тексереді;

  ацетонда ерітеді;

  ацетоннан кристалдайды;

  балқытады;

15. LD100-бұл доза (мөлшер) :

  барлық организмдерге қауіпті;

  100 рет қолдануда төзімді;

  құрамында 100 кг заты бар; 

  құрамында 100% антибиотик бар;

  емделуге жеткілікті;

16. Зимазалы және мальтозалыактивтілікті анықтау:

   газ көлемімен;

   органолептикалық;

   электрохимиялық;

   физхимялық;

   барлық жауабы дұрыс;

146. Антибиотиктер... қолданбайды:

  биогидрометаллургияны;

  ауыл шаруашылығында;

  медицинада;

  туберкулезбен холерамен емдеуде;

  барлықжауабы дұрыс;

17. Микробиологиялық жолмен алмайды :

  С дәруменін;

  антибиотиктерді;

  дәруменін;

  ферменттерді;

  каратиноидтарды;

18. В12 продуцентті:

  Propionilacterium;

  Photobacterium;

  Mazabacterium;

  Pizopusbacterium;

  грибы рода Сandida;

19.  В12 продуцентті  қай негізде культивирлейді:

   тамақ шикізатының қалдығы;

   мұнай парафиндері;

   целлюлоза өндірісінің қалдығы;

  металлургиялық комбинатының қалдығы;

  әр түрлі қалдықтар;

20. В12 бактериясын алу үшін қай жағдайда культивирлейді:

  анаэробты  жағдайда;

  аэробты жағдайды;

  тоңазытқыш-ұстағыш;

  термостат;

  барлығы дұрыс емес;

21. В12 алу үшін предшественник  болып саналады :

  диметилбензидимидазол;

  диэтилфенилимидазол;

  триметилфенилмимдазол;

  диэтатбензол;

  диметилфенилкарбинол;

22. В12 биосинтезінен кейін құралады:

  бактерия жасушасы;

  культуральды сұйықтық;

  тоңазытқыш;

  барлық жауап дұрыс емес;

  барлық жауап дұрыс;

23. Қазіргі заманда жапондық технология В12 алу үшін жорамалдап отыр:

  иммобилизденген клетка-мутант;

  гибридті клеткалар;

  көп азық алу үшін субстрат;

  теңіз балдырлары;

  теңіз крабы;

24. Айырбасталмайтын амин қышқылдарына жатады:

  трпитофан;

  никотинді;

  сіркелі;

  аспаргинді;

  алмалы;

25. Триптофанның болмауы мынаған әкеледі:

  диабет, туберкулез;

  жөтел және тұмау;

  микроорганизмнің өлуі;

  дене температурасының жоғарылауы;

  көңіл-күйдің болмауы;

26. Лизинді алу үшін синтезді міндетті түрде активтендіру керек:

  аспаргин қышқылы;

  май қышқылы;

  лимон қышқылы;

  сірке қышқылы;

  лизин қышқылы;

27. Ең алғаш алынған антибиотик – бұл:

  пенициллин;

  спрептомецин;

  гентомицин;

  бесептол;

  ципролет;

11.ПӘНДІ ӘДІСТЕМЕЛІК ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ЖӘНЕ ТОҚ

 

11.1 Оқулықтар және оқу құралы , әдістемелік нұсқау,  дәріс  конспектісі.

      

   Негізгі әдебиеттер

1.       Приходько Н.А., Никитина В.А., Шаманова О.Р. Биотехнология БАВ – Шымкент: ЮКГУ, 2006 – 122 с.

2.       Воронин Е.С., Тихонов И.В. Биотехнология: Учебник для вузов – М.: Де Ли принт, 2006 – 5213 с.

3.       Биотехнология /Т.Г. Волова. – Новосибирск: Из-во СОРА, 1999 – 252 с.

4.       Лобанок А.Г., Бабицкая В.Г. Микробиологический синтез белка на целлюлозе – Минск: Наука, 1986.

5.       Дебабов В.Г. и др. Генная инженерия в производстве БАВ – М.: Де Ли принт, 2000 – 391 с.

6.       Семихатова Н.М. Производство хлебопекарных дрожжей. М.: Пищевая промышленность, 1987.

7.       Беккер М.Е. и др. Биотехнология – М.:Агропромиздат, 1990  - 420с.

8.       Промышленная микробиология. / Под ред. Н. Егорова. М.: Высш. шк., 1989 – 631с.

9.       Грачева И.М., Гаврилова Н.Н., Иванова Л.А. Технология микробных белковых препаратов, аминокислот и жиров. – М.: Пищевая промышленность, 1980. – 448с.

                                                    Қосымша әдебиеттер

10.   Мишин Н. Технология малоотходных и бессточных производств. М.: НИИТЭХИМ, 1989.

  1. Рогов И.А. Пищевая биотехнология: В 4х кн.: учебник /Рогов И.А. – М.: Колосс – 2004 – 1530 с.
  2. Сельскохозяйственная биотехнология: учебник – 2. изд., перераб. – М.: Высш. шк., 2003 - 469с.
  3. Бейни Д.Ж., Оллис Д. Основы биохимической инженерии. Ч.,2. Пер. с англ. –М.: Мир, 1997, - 692с.
  4. Виастур У.Э. и др. Культивирование микроорганизмов. – М.:Пищевая промышленность, 1990.
  5. Калунянц К.А. и др. Микробные ферментные препараты. Технология и оборудование. – М.: Пищевая промышленность, 1990.
  6. Калунянц К.А. и др. Оборудование микробиологических производств –М.: Агропромиздат, 1997.
  7. Яковлев В.И. Технология микробиологического синтеза: Учебное пособие. – Л.: Химия, 1987
  8.  Воробьев А.И.. Промышленная микробиология. Учебное пособие - М.: Изд-во МГУ, 1990.
  9. Коломиец Д.М., Хруслова Т.Н. Использование последрожжевой барды для орошения сельскохозяйственных культур. Ферментная и спиртовая промышленность, 1973, № 1, с. 34-35.
  10. Будкин В.Н., Томмэ М.Ф. Лизин – получение и применение в животноводстве. – М.: 1973.

 

Анықтама –нормативті  әдебиет

 

  1. Справочник работников спиртовой промышленности. – Киев: Техника, 1972.
  2. Новаковская С.С., Шишацкий Ю.Н. Справочник по производству хлебопекарных дрожжей. – М.: Пищевая промышленность, 1980.
  3. Ферман Г.Я., Муравицкая Л.В. Справочник для работников лабораторий пивоваренных заводов. – М.: Пищевая промышленность, 1982.
  4. Иммунология (справочник) /под ред. Г. Бундиу – Киев:Н думка, 1990.
  5. Красильников А.П. Микробиологический словарь-справочник – Минск: Беларусь, 1986.
  6. Справочник по биологии / под ред. К.М.Сытника – Минск: Беларусь,1986.
  7. Определение активности ферментов (справочник) / Полыгалина Г.В. – М.: Де Ли принт, 2003 - 375с.

 

 Плакаттар,слайдтар,бейне –және телефильмдер,ЭЕМ арналған бағдарламалар

                      Сызба нұсқалар және слайдтар тізімі

 

1.   Өсімдік шикізатының гидролизатын алудың технологиялық сызба-  

   нұсқасы.

2.   Биохимиялық қайта өңдеу алдындағы гидролизатарды өңдеудің технологиялық сызба-нұсқасы.

3.   Торф гидролизінің технологиялық сызба-нұсқасы.

4.   Сульфитті сілтісін таңдаудың технологиялық сызба-нұсқасы.

5.   Сульфитті сілтісін дайындаудың технологиялық сызба-нұсқасы.

6.   Мұнай дистилляттарын алудың технологиялық сызба-нұсқасы.

7.   Мұнай дистилляттардың карбамидті депарафинизациялаудың технологиялық сызба-нұсқасы.

8.   Сұйық парафиндерді адсорбционды бөліп алудың технологиялық сызба-нұсқасы.

9.   Табиғи гахды тазалаудың технологиялық сызба-нұсқасы.

10.Қатты жанармайдан синтез-газ өндірісінің технологиялыұ сызбасы.

10.               Табиғи газдың конверсиясымен синтез-газ өндірісінің сызба      

             нұсқасы.

11.               Синтез – газдан метанолды өндірудің технологиялық сызба-

           нұсқасы.

12.               Этилен күкірт қышқылды гидратацияның технологиялық сызбасы.

13.               Тура гидартация этиленнен этанолды алу.

14.               Антибиотиктің классификациясы.

15.               Антибиотик микроорганизмін биосинтез жолымен жоғарылату.

16.               Антибиотик продуценттерін түптік культивирлеуге арналған

           ферментерлер.

17.               Антибиотикті алудың технологиялық сызба-нұсқасы.

18.               В12 витамині.

19.               В12 концентратын алудың технологиялық сызба-нұсқасы.

20.               В2 рибофлавин.

21.               Рибофлавинді алудың технологиялық сызба-нұсқасы.

22.               Лизин продуценті.

23.               Лизин бактерияның биосинтезі.

24.               Глюкозидтік байланыстың түзілуінің сызба-нұсқасы.

25.               Азықтық ашытқыларды өндірудің сызба-нұсқасы.

26.               Асқазан – тифозды вакцинаны өндірудің сызба-нұсқасы.

27.               Ризотрофин өндірісінің сызба нұсқасы.

 

Кейстер

 

1.       Микроорганизм селекциясы./ Есимова А.М., ОҚМУ, 2007ж.

2.       Лимон қышқылын алу ./Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.

3.       Нуклейн қышқылын алу./ Есимова А.М., ОҚМУ, 2007ж.

4.       Ашу процесін зерттеу./ Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.

5.       Антибиотикті ашу тарихы және қолданылуы./ Есимова А.М. 2007ж.

6.       Вакциналар./ Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.

7.       Антибиотиктер./ Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.

8.       Азот фиксирлеуші бактериялар./ Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.

9.       Бактериялық сілтілеу./ Есимова А.М. , ОҚМУ, 2007ж.

10.   Өндіріс қалдықтарын тұтыну./ Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.

11.   Антибиотикті алу ./Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.

12.   Жасуша туралы ғылым ./Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.

13.   Иммобилизденген ферменттер./ Есимова А.М. 2007ж.

14.   Спирт ашу ./Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.

15.   Культивирлеуге арналған қоректік орта./Есимова А.М.,ОҚМУ,2007ж.

16.   Этил спиртін алу./ Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.

17.   Шарап алу өндірісі./ Есимова А.М. , ОҚМУ, 2007ж.

18.   биопреаратқа жалпы сипаттама ./Есимова А.М. , ОҚМУ, 2007ж.

19.   Май қышқылының ашуы./ Есимова А.М. , ОҚМУ, 2007ж.

20.   Ашытқылар./ Есимова А.М. , ОҚМУ, 2007ж.

21.   Амин қышқылы өндірісі ./Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.