ЖҰМЫСТЫҚ  ОҚУ  БАҒДАРЛАМАСЫ

 

        «Биологиялық активтік заттардың биотехнологиясы»  пәні  бойынша       

       Агроөнеркәсіптік    институты

        050701 - «Биотехнология» мамандығы

       Оқу түрі    -     кредиттік,  күндізгі

       Курс – ІҮ,  трисеместр – Х,ХІ

       Дәріс - 30

       Практикалық (семинар) сабақ -  сағат

       Лабораториялық сабақ - 30 сағат

       Студенттердiң жеке жұмыстары - 60 сағат

       Суденттердiң өзіндік  жұмыстары - 60 сағат

       Барлығы -  180 сағат

       Сынақ –   триместрде, емтихан – ХІ семестрде

       Курстық жоба (жұмыс) -ХІ  трисеместрде

       Аралық бақылау саны (модульдер) - 4

       Жалпы балл:  ағымдағы  және аралық   бақылау - 60

                                      қорытынды бақылау – 40

 

1 Пәннің  мақсаты мен мәні және оқу жүйесіндегі оның орны

 

1.1 Пәнді оқыту  мақсаты

 

«Биолгиялық активтік заттардың биотехнологиясы»пәнін оытудың мақсаты ғылым мен техниканың жетістігін қолданып биологиялық синтез әдісімен биологиялық активтік қосылыстар өндірісіне болашақта  студенті арнайы дайындау болып табылады.

 

1.2 Пәнді оқытудың негізгі мәні

 

Курсты студент оқуының нәтижесінде микробиологиялық жолмен биологиялық активтік  қосылысты алу ерекшелігіне қатысты негізгі мәліметі меңгеру,олардың биологиялық және химиялық трансформациясының әдісін,өндірістің технологиялықсызба нұсқасын және технологиясын меңгеру.

Пәнді оқытудың негізгі міндеті:микроорганизмнің  өндірістік жоғарғы өнімділікті  штамын алу әдісіне, оларды культивирлеу және сақтау әдісіне, микробиологиялық процестің  ерекшелігі мен принциптеріне, биотехнолгияның алдына қойған міндеті мен мақсаты туралы  ұсыныс жасау. Атибиотиктің, ферменттің, амин қышқылының, полисахаридтің, органикалық қышқылдың және аралық өнімнің өсімдікті қорғайтын бактериялық  заттардың және тыңайтқыштың бір клеткалы организмнің ақуызы және т.б. өнеркәсіптік өндіріспен таныстыру.

Студент білуі қажет: микроорганизмдерді культивирлеу негізімен, биомассаны алудың технологиялық процесімен және микробиологиялық синез өнімімен,шикізатқа тжәне соңғы өнімге  қойылған талаппен танысып білуі қажет.

Судент жасай білуі қажет: микроорганизмнің культурасымен жұмыс жасауды, культураның активтілігі мен тазалығын және препаратты анықтауды, продуцентің өсуін бақылауды,  іс жүзінде биологиялық активтік заттың биотехнологиясы туралы білімді қолдана білу қажет.

 

 

1.3  Студент осы  пәнді  оқу үшін міндеті түрде меңгеретін  пәнің тізімі

 

«Биологиялық активтік заттар биотехнологиясы»курсы негізгі курстың бірі болып саналады.«Биологиялық активтік заттар биотехнологиясы» пәнін меңгеру үшін міндетті түрде базалық пәндерді меңгеру қажет:Микробиология  және вирусология, Биохимия, Генетика, Микробиология, Биоорганикалық химия, Микроорганизмдер биотехнологиясы, Биотехнологиялық өндірістің негіздері.

 «Биологиялық активтік заттар биотехнологиясы» пәнін оқыту 050701 «Биотехнология» мамандығындағы студенттерді комплекті дайындауды  қамтамасыз етеді.

Пәнді оқытуда теориялық және іс жүзіндегі жаңалығының  оптимальды сәйкестенуін бекіту үшін, кейс-әдісін қолдану қажет.Ол оқытушының және студентің шығармашылығы мен инициативасы өзіндік жұмыстың дамуымен педагогикалық жетекшілігінің тиімді сәйкестенуіне мүмкіндік жасайды.Осыдан басқа да, кейстер зерттеу қабілетілігін, аналитикалық дамытады,жағдайларды анализ жасауды өңдейді, стратегияны жоспарлауда басқару шешімдерін қолданады. Кейс- бұл оқулық  материалдар, онда іс жүзіндегі  проблемалар формаланған, жеке немесе коллективті  түрде оны шешуді  іздену ұсынылған.

Типтік  оқу жоспары бойынша пәнің минимальды жұмысшы көлемі 180 сағатты құрайды.

 

 

2. ОҚУ ЖОСПАРЫНАН КӨШІРМЕ

 

 

Триместр

 

Апта саны

Семестр бойынша   бөлінген сағаттар және сабақытың түрлері

 

 

Лек.

Практика

лық сабақ

Семинар

лық

сабақ

СҒЖ

Лаб. сабақ

 

 

Курс.

жұ

мыс

СӨЖ

Оқыту

шы

мен жасаған СӨЖ

Сағаттың бар

лығы

 

Қоры

тын

ды бақы

лау

 

X

10

15

-

-

-

15

-

30

30

90

 

 

XI

10

15

-

-

-

15

XI сем.

30

30

90

Емти

хан

XI сем

 

Барлы

ғы

 

20

30

-

-

-

30

 

60

60

180

Емти

хан

XI сем

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3   ПӘННІҢ МАЗМҰНЫ

Модульдің,тақырыптың, бөлімдердің аттары.

Олардың  негізгі мазмұны


 

 

 Модульге, бөлімге, тақырыбқа бөлінген     сағаттың саны

Пробл. жағдайлар№

Әдебиеттер №

Студент тақырыпты оқып болғаннан кейін  нені

үйрену керек

  Дәріс  лекции

лаб. сабақ.

№

практ.саб.

№

СӨЖ №

СӨЖО №

1

2

3

4

5

6

7

8

9

 

№1 МОДУЛЬ АНТИБИОТИКТЕР ӨНДІРІСІ

 

(X триместр)

1.Кіріспе. Биологиялық активті затты және препараттың өндірістік синтезінің халық шаруашылығындағы  мәні. Биологиялық активті заттың биотехнологиялық синтезі, химиялық  технологияның альтернативтілігі.

 

2. Биотехнологиялық әдістің артықшылығы.Билогиялық активтік қосылыстың продуцентін селекциялау әдісі және биосинтез бағыты.Метаболизм және метаболиттер. Біріншілік және екіншілік метаболизм және метаболит. Трофо және идио-фаза. Фото және хемотрофтар. Өндіріс өнімдері және өнімділігін жоғарылату жолы. Микроорганизм селекция сының принциптері, талаптары. Штаммға көрсетілген талаптары.

 

3.Антибиотиктер өндірісі.

Жалпы тарихи мәлеметі. Антибиотикке биологиялық әсерінің механизмі. Бактериямен актиномицетпен, саңырауқұлақпен пайда болған антибиотиктер. Грамицидиндер, полимиксиндер,бацитрациндер,аминогликозер,тетрациклиндер актинмициндер,макролидтер,  анзамициндер, пенициллиндер, цефалоспориндер, фумагиллиндер, гризеофульвиндер, трихотециндер. Антибиотик биосинтез  жолымен жоғарылату. Продуценттің өсуіне әртүрлі факторлардың әсері. Өнімнің дамуына қос фазалы сипаттама.Лабораториялық регламент.

 

4.Лабораториялық регламент.

Антибиотикті өндірісте алу.Типтік технологиялық сызба нұсқа. Қоректік ортаны, егіс материалды,  ауаны дайындау. Биосинтез. Дайын өнімді алу және тазалау.Пенициллин, тетрациклин өндірісі. Азықтық антибиотиктер. Жартылай синтетикалық антибиотиктер. Технологиялы регламент. Антибиотикті қолдану.

 

1,5

 

 

 

 

 

 

 

1,5

 

 

 

 

 

 

 

1,5

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1,5

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2

-

 

 

 

 

 

 

 

-

 

 

 

 

 

 

 

-

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-

 

 

 

 

 

 

1,2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3,4

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5,6

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

7,8

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2,4

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2,4

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3,5

П1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

П2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

П3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

П4

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2,

14

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1,3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

7

Органикалық синтезбен салыстырғанда биотехнологиялық синтездің артықшылығы мен кемшілігі.

 

 

 

Біріншілік және екіншілік метаболит.

Өнеркәсіп өнімдерінің негіздері.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Антибиотиктерге жалпы мәлімет. Бактерия актимиц саңырауқұлақ негізгі өнімі.

Продуцентің өсуіне әр түрлі факторлардың әсері. Өсуге арналған  қос фазаға сипаттама.

 

 

 

 

 

 

Антибиотик өндірісінің типтік сызба нұсқасы.Пенициллин тетрациклин, азықтық антибиотиктер өндірісі

 

 

 

 

 1 модуль бойынша барлығы               6

 

№2 МОДУЛЬ  ФЕРМЕНТ, КАРОТИНОИД,ВИТАМИН,АМИНҚЫШҚЫЛЫ ӨНДІРІСІ

 

 

5.Витаминді алу өндірісі. Виатаминдерді алу көзі. Витаминді алу әдісінің салыстырмалы сипаттамасы. В12 витамин өндірсі. Биосинтез механизмі. В12 алу медицинаға және азықтыққа қолдану. (КМВ12). Иммобилизденген және мутирленген клетканы қолдану. Биотрансформация  және уропорфирин В12 витамин өндірісі. Продуценттер. Технологиялық сызба нұсқа. Процесті жақсарту. Азықтық және медициналық препараттар.

 

6. Каротиноидтар өндірісі. Жалпы мәлімет. Алу әдісі, құрлысы.  β -каротин продуцент. Технологиялық сызба нұсқа. Өндірісті оптимизациялау жолы. Гиббериллиндер өндірісі. Құрлысы, жалпы мәліметі. Продуценттері.Технологиялық сызба нұсқасы.Алколоид өндірісі. Табиғатта болатын жалпы мәлімет.Эргометрин,псевдан,виридикатин,бензодиазепенин. АТФ и ГТФ, НАД, инозит қышқылы биосинтезі. Био-трансформация әдісін қолданады. Микроорганизмді қолдану және режимі. Оптимизациялау жолы.

 

7. Аминқышқылы өндірісі. Амин қышқылын қолдану. L-амин қышқылының  тауарлы формасын, тамақ өнімдеріне қолдануға алу. Аминқышқылын алудың негізгі әдісі. Продуцентті  мутациялау жолымен активті штаммды алу. Триптофан, лизин, глутамин қышқылы өндірісі. Биосинтездеудің сызба нұсқасы. Технологиялық сызба нұсқа процесстің ерекшелігі. Культуральды сұйықтықтан   амин қышқылын алу. Иммобилизденген  клетка және фермент көмегімен амин қышқылын алу. Аминқышқылының оптикалық изомерін алу. 

 

8,9. Фермент өндірісі. Жалпы мәлімет. Номенклатура. Фермент алу  көздері. Куль-тивирлеудің негізгі әдісі. Беттік культивирлеу. Технологиялық  сызба-нұсқа. Қоректік орта. Кюветалы, кассеталы және аэрациялаудың көлемді әдісі. Биомассаны кептіру және майдалау әдісі. Типтік культивирлеу. Технологиялық сызба нұсқа ферментті бөліп алу әдісі. Фермент препаратының стандартизациясы.α-амилаза, β-фрукто фуранозидазаны алу. Таза бактериялық фермент препаратын алу.

 

10.Липидтердің  биосинтез. Жалпы мәліметтер. Продуценттер. Культвирлеу жағдайының липидтер құрамына тигізетін әсері. Технологиялық сызба нұсқа. Микробтық липидтерді тағамдық және азықтық қоспа ретінде қолдану. Полисахарид өндірісі. Жалпы мәліметтер. Биосинтез механизмі.  Биосинтезге әртүрлі факторлардың әсері. Полисахаридті өндірістен алу.декстрин және ксантан өндірісі.Микробты полисахаридті қолдану. Болашақтағы  маңызды мақсаты.

1,5

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1,5

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1,5

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3,0

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1,5

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3,

4,

5,

6,

7,

8

 

 

 

 

 

 

 

9

-

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

9,

10

 

 

 

 

 

 

 

 

11,12

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

13,14

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

15,16

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

17,18

1,3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1,3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1,3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1,3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2,4

П5,П6

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

П5, П6

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

П7

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

П5, П6, П8, П10

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

П5, П6, П9

12

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

8,

20

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

15

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

9

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Витамин алу әдісінің салыстырмалы сипаттамасы. Микробиологиялық синтездің артықшылығы Эргостерин, В2 В12 витаминдерін алу. Азықтық және медициналық препараттар.

 

 

Каротиноидтар.В-каротин. Гиббереллиндер. Гибберллин қышқылы. Алкалоидтар. Эргометрин. Нуклеотидтер биосинтезі.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Триптофан, лизин, глутамин қышқылы өндірісі.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Фермент препаратының номенклатура

сы.Беттік және типтік культивирлеу. α- амилаза,

β-фркуто

Фуранозидаза. Бактериялық фермент препараты.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Микробтық липидтерді алудың технологиясы

ның сызба-нұсқасы.

 2   Модуль бойынша барлығы             9

 

№3 МОДУЛЬ МИКРОБТЫҚ АҚУЫЗДЫ АЛУ

 

 (XI триместр)

 

11. Микробтық ақуызды және ақуыз препараттарын алу.Жалпы мәлімет. Ақуыз , тағам және азықтық дефицитті компоненті. Ақуыз қоректік бағалылығы. Амин қышқылының құрамымен балансирленген тағам қоспалар немесе азықтары.Тағамдық ақуыздың медико-биологиялық проблемалары. Микробтық биомассаның қауіпсіздігі. Шикізаттық база:мұнай көмірсулары, табиғи газ, спирт, сірке қышқылы,гидролизаттар, қағаз целлюлозды өнеркәсіптің қалдығы. Жаңа дәстүрлі емес көздер. Субстраттарды дайындау.

 

12. Азықтық ашытқыны өсімдік шикізатының гидролизаттарында өндіру. Егістік ашытқыларды өсіру, ферментерде культивирлеу. Технологиялық сызба-нұсқалардың салыстырмалы сипаттамасы. Ашытқы жасушаларын алу. Флотирлеу, сепарирлеу, термолиздеу, буландыру, кептіру.

 

13. Азықтық ашытқыларды мелассада және т.б. қалдықтарда өндіру. Технологиялық сызба нұсқаның ерекшелігі.Папринді мұнай көмір суларын өндіру. Технологиялық  сызба нұсқа. Ферментация  процестің және процесті технологиялық жабдықтаудың ерекшеліктері. Гапринді табиғи газда өндіру. Өндірістің артықшылығы және кемшілігі. Технологиялық сызба-нұсқасы. Микробтың ақуызды азықтық қоспалар ретінде қолдану және өндірістің  преспективасы.

 

1,5

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1,5

 

 

 

 

 

 

1,5

 

 

 

 

 

 

 

 

10

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

11

 

 

 

 

 

 

12

-

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-

 

 

 

 

 

 

-

 

 

 

 

 

 

 

19,20

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

21,22

 

 

 

 

 

23,24

1,3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1,3

 

 

 

 

 

 

1,3

П10, П11, П12

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

П12, П13

 

 

 

 

 

 

 

 

П12, П13, П14

4,

10

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

12,16

 

 

 

 

 

 

 

 

12,19

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Жалпы ауыз жөнінде мәлімет. Ақуыздың қоректік байлығы. Тағамдық ақуыздың медикобиолог

иялық мәселелері.

 

 

 

 

 

 

 

 

Азықтық ашытқыларды гидролизаттар

дан алудың технологиялық сызба - нұсқасы.

 

 

 

Ашытқылар

ды мелассада, мұнайда, газда алудың технололгия

лық сызба-нұсқасы

Микробты ақуыздың азықтық қосылысталар ретінде өндірудің преспектива

сы.

14. Нан ашытқысы өндірісі. Жалпы мәліметтері. Штаммды таңдау. Мелассада ашытқыны алу. Ашытқыларды этанолды ортада өсіру. Ашытқылардың автолизатты және оларды  қолдану.

1,5

 

 

 

 

 

 

 

-

25,26

2,4

П11,П12,П13,П14

6

Нан ашытқысын алудың сызба нұсқасы.

 

3  Модуль бойынша барлығы                6       

 

№4 МОДУЛЬ  ВАКЦИН, БАКЕРИОФАГ ӨНДІРІСІ

 

15,16.Вакциналардың, бактериофагтардың  және адамның микрофлорасын қалпына келтіретін препараттарды өндіру. Вакциналардың классификациясы. Типтік технологиялық сызба-нұсқа. Спирттік асқазан-тифозды вакцинаны алу. Виантиген өндірісі. Анатоксинді дайындау.Тірі вакциналар.  Вирусті препараттардың ерекшелігі. Бактериофагтар.

Жалпы мәліметтер.Оларды дайындау технологиясы. Микрофлораны қалпына келтіретін  бактериалды препарат. Колибактерин. Лакто және бифидумбактерин.

 

17.Өсімдіктердің зиянкестеріне және ауруларына қарсы -микроорганизм препараттары. Өсімдіктерді қорғау әдістері. Құрт-құмырсқаларға қарсы микробты және вирусты  препараттар: бактериальды (энтобактерин, дендробациллин, битоксибациллин, гомелин,  лепидоцид, дипел, бактокулицид,текнар және т.б.) саңырауқұлақты (боверин), вирусты (вирин-ГЯП, вирин-КШ). Тшқандарға қарсы микробты препараттар (бактороденцид).Өсімдік ауруларына қарсы микробиологиялық  тәсілдер (трихоцетин,фитобактериомицин). Өсімдіктерді  аурудан қорғауға антагонизм және гиперпаразитизм әсерін қолдану.

 

18.Азотфиксирлеуші бактериальды препараттарды алу. Түйнек бактериялардың қасиеті. Түйнек бактериялы препараттары. Ризоторфинді алудың технологиялық сызба-нұсқасы. Өндірісті бақылау. Препараттарды қолдану.

 

19.Органикалық қосылыстардың биотехнологиялық трансформациясы:стероидтар өндірісі, көмірсуларды, гетероциклді қосылыстарды, дәрі препараттарды және т.б. биологиялық активті заттарды өндіру.Өндіру әдістің артықшылығы, кемшілігі және болашағы.

 

20.Қорытынды.Биотехнологиялық әдістердің дамуының болашағы. Биотехнология аумағында әлемдік досығының қатынасында. БАЗ ,микробтық және белоктық өнеркәсәптік өндірісі кезіндегі экология мәселелер.

 

 

4 модуль бойынша барлығы

3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1,5

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1,5

 

 

 

 

 

 

1,5

 

 

 

 

 

 

 

1,5

 

 

 

 

 

 

 

9

13

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

15

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

14

 

 

 

 

 

 

-

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-

 

 

 

 

-

 

 

 

 

 

 

 

-

27,28

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

29,30

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

31,32

 

 

 

33,34

 

 

 

 

 

 

35,36

1,3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1,3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1,3

 

 

 

 

1,3

 

 

 

 

 

 

 

2,4

П15,П16

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

П15,П17

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

П15,П17

 

 

 

 

 

 

П8

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

П15,П19, П20

5,13

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

12,17

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

12,17

 

 

 

 

 

 

11,18

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

7

Вакцинаны бактериофаг

ты, микрофлора

ны нормалаушы препаратты микробиолог

иялық жолмен алу

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Өсімдік ауруларымен және зиянкестері

мен күресуге арналған микробты вирусты препараттар.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Азотфиксир

леуші бактериялды

 препарат

тарды өндіру.

 

 

 

Органикалық қосылыс

тардың биотранс

форма

циясының мысалдары және артық

шылығы

 

 

 

БАЗ және АП биотех

нологиялық дамуының болашағы. Қоршаған ортаны қорғау.

 

 

 

3.1  ПРОБЛЕМАЛЫҚ ЖАҒДАЙЛАРДЫҢ  СҰРАҚТАРЫ

 

№1 МОДУЛЬ АНТИБИОТИКТЕР ӨНДІРІСІ

 

  1. Химиялық синтезбен салыстырғанда биотехнологиялық синтездің артықшылығы және кемшілігі қандай?
  2. Биологиялық активті қосылыстардың биосинтезін жоғарылату жолдары қандай?
  3. Антибиотиктердің әсер ету механизмнің салыстырмалы сипаттамасы.
  4. Антибиотиктердің өндіру үшін продуцентті қай тәсілмен «жұмыс істеуге» болады.

 

№2 МОДУЛЬ  ФЕРМЕНТ, КАРОТИНОИД,ВИТАМИН,АМИНҚЫШҚЫЛЫ ӨНДІРІСІ

 

  1. Витаминді, алкалоидты,нуклеотидті алу технологиясы қай негізде қолайлы.Қажет өнімді алуға микроорганизмді өндіру қолайлы.
  2. Қоректік ортаны және егіс материалды дайындаудың негізгі мақсаты және әдістері қандай?
  3. Амин қышқылы продуцентерін қандай талаптпрмен қанағаттандырады?
  4. Ферментпродуцент3н культивирлеу 2д3с3н34 салыстырмалы сипаттамасы7
  5. Ферменттік ақуыз препараттардың технологиясында ғылыми-технологиялық прогресс қандай роль атқарады?
  6. Адамдарда және жануарлардағы ақуыз қажеттілігін қамтамасыздандыратын азықтық және тағамдық микробтық ақуыздың алатын орны қандай?

 

№3 МОДУЛЬ. МИКРОБТЫҚ АҚУЫЗДЫ АЛУ

 

  1. Микробты ақуыз алуда  өндірісінде шикізатты таңдауда қандай роль атқарады?
  2.  Соңғы өнімді алуға технологияны таңдау қалай әсер етеді?
  3. Тамақ және азықтық ақуыз алу өндірісінің перспективасы?
  4. Ауыл шаруашылық және медициналық биотехнологияның ролі қандай?

 

№4 МОДУЛЬ  ВАКЦИН, БАКЕРИОФАГ ӨНДІРІСІ

 

  1. Биотрансформацияның нәзік органикалық синтез реакцияларына қарағанда артықшылығы қандай?
  2. Биотехнологияның дамуындағы әлемдік қарым-қатынастың ролі қандай?
  3. Медицинада және ауылшаруашылығында биотехнологияның алатын орны қандай?
  4. Биотехнологиялық әдістердің дамуына әлемдік достастықтың ролі қандай?.
  5. Биотехнология аумағында әлемдік қатынасы БАЗ өндірісі кезінде экология мәселелері қандай?

 

 3.2. МОДУЛЬ  БОЙЫНША  СЕМИНАРЛЫҚ,  ПРАКТИКАЛЫҚ, ЛАБОРАТОРИЯЛЫҚ  САБАҚТЫҢ АТАЛУЫ МЕН НОМЕРІ

 

ЛАБОРАТОРИЯЛЫҚ ЖҰМЫСТЫҢ АТАЛУЫ МЕН НОМЕРІ

 

№1 МОДУЛЬ АНТИБИОТИКТЕР ӨНДІРІСІ

 

  1. Антибиотиктің продуценті.Антибиотиктің активтілігін анықтау.
  2. Бензилпеницилиннің калий тұзын нативті ерітіндіден алу.

 

№2 МОДУЛЬ  ФЕРМЕНТ, КАРОТИНОИД,ВИТАМИН,АМИНҚЫШҚЫЛЫ ӨНДІРІСІ

 

  1. Ферментің микроорганизм-продуцентін беттік культивирлеу
  2. Фермент продуцентін түптік культивирлеу
  3. β-фруктофуранозидаза препаратын алу.
  4. Ферменттерді экстрагирлеу
  5. Фермент ертінділерін төмен молекулярлы заттардан тазалау
  6. Фермент ертіндісін концентрлеу
  7. Азықтық биомассадан липидті экстракциялап бөліп алу

 

№3 МОДУЛЬ. МИКРОБТЫҚ АҚУЫЗДЫ АЛУ

 

  1. Биомассаны алу..Биомассаны анықтау әдісі.Азықтық микробтық ақуыз алу
  2. Құрғақ биомассадан күлдің және ылғалдың құрамын анықтау
  3. Дайын өнімдегі шикі протеиннің және ылғалдың құрамын анықтау

 

№4 МОДУЛЬ  ВАКЦИН, БАКЕРИОФАГ ӨНДІРІСІ

 

  1. Ішеу микрофлорасын тұрақтандыру препараттын алу
  2. Азотфиксирлеуші препаратты алу
  3. Микробты концентратты кептіру

 

 

3.3 МОДУЛЬ БОЙЫНША  ОҚЫТУШЫМЕН  ЖАСАЛҒАН СӨЖ АТЫ МЕН НОМЕРІ

 

№1 МОДУЛЬ АНТИБИОТИКТЕР ӨНДІРІСІ

 

№1. Кіріспе бақылау.

№2. №1-4 бақылау жұмыстарына дайындық.

№3.№1 «Антибиотиктердің өндірісі» кллоквиумға дайындық және оны тапсыру.

№4. №1,2 лабораториялық жұмысқа дайындық.

№5. 1 бөлім, жеке тапсырма, Аналитикалық шолу.

     

№2 МОДУЛЬ  ФЕРМЕНТ, КАРОТИНОИД, ВИТАМИН, АМИНҚЫШҚЫЛЫ ӨНДІРІСІ

 

№1. №5-10 бақылау жұмыстарына дайындық.

№2. №2 «Витамин, каротиноидтар, фермент, амин қышқылы өндірісі» коллоквиумға дайындық және оны тапсыру.

№3. №2,4,5,6,7,8 ,9 лабораториялық жұмысқа дайындық.

№4. 2 бөлім, жеке тапсырма, технологиялық салыстырмалы анализ.

 

№3 МОДУЛЬ  МИКРОБТЫҚ АҚУЫЗДЫ АЛУ

 

№1. № 11,12,13,14 бақылау жұмыстарына дайындық

№2. №3 «Микробты ақуызды алу» коллоквимға дайындық және оны тапсыру.

№3. №10,11,12 лабораториялық жұмысқа дайындық.

№4. 3 бөлім, жеке тапсырма, өндірістің технологиялық сызба-нұсқасы.

 

№4 МОДУЛЬ  ВАКЦИН, БАКЕРИОФАГ ӨНДІРІСІ

 

№1. №15-20 бақылау жұмыстарына дайындық.

№2. №4 «Вакцинаның өндірісі» коллоквиумға дайындық және оны тапсыру.

№3.№13-15 лабораториялық жұмысқа дайындық.

№4. 4 бөлім, жеке тапсырма, технологиялық сызба-нұсқаға сипаттама.

4 Жеке тапсырма, 3 бөлім.Технологиялық сызба нұсқа

 

Оқытушымен  жасалған СӨЖ -ге  арналған жеке тапсырма мазмұны мен түрлері.

 

1.       Биологиялық активтік заттардың биотехнологиясы  туралы актуальды проблемалар бойынша  реферат  (20-25бет).

2.       Экспериментальды мәнінің кинематикалық параметрлерінің типтік есебі. Өздігінен алған (2-3 сызба, 5-7 бет).

3.       Биотехнологияның белгілі проблемасын графикалық өрнектеу.

      (1 парақ формат №1. 5-7 бет түсіндірме жазба қолмен жазылған).

4.       Жалпы биотехнологияның бір проблемасынан әдебиеттерден жасаған анализдермен патенттік ізденіс (15-20 бет қолмен жазылған).

5.       Тақырып бойынша материал жинау.

6.       Глоссария жазу

7.       Тақырыпқа презентация жасау

8.       Маңызды ойындарға қатысу немесе өңдеу

9.       Топтап және жеке жобаны  жасау

10.   Лектордың келісімімен басқа да жеке тапсырма беріледі. (лабораториялық қондырғы құруға макет жасау т.б.).

 

 

 

 

3.4 СТУДЕНТІҢ ӨЗІНДІК ЖҰМЫСЫНЫҢ  АТЫ ЖӘНЕ  НОМЕРІ

 

№1 МОДУЛЬ АНТИБИОТИКТЕР ӨНДІРІСІ

 

  1. Биологиялық активтік заттардың және препараттардың өндірістік синтезінің  халақ шаруашылығындағы  мәні.
  2. БАЗ биологиялық синтезі,химиялық технологияның альтернативасы.
  3. биотехнологиялық әдістің артықшылығы.
  4. Билогиялық активтік қосылыстың продуцентін селекциялау әдісі және биосинтез бағыты.
  5. Өндірістік продуцентер жәнеоның өнімділігін жоғарылату жолы.
  6. Микроорганизмді селекциялау принципі.штамға қойылатын талаптар.
  7. Антибиотик өндірісі.
  8. Антибиотиктің биологиялық әсер ету механизмі.
  9. Антибиотик биосинтезін жоғарылату жолы.
  10. Антибиотик продуцентінің өсуіне әсер ететін әртүрлі факторлар.
  11. Антибиотикті өндірісте алу.
  12. Антибиотикті алудың типтік технологиялық сызба нұсқасы.
  13. Тетрациклин,пеницилин өндірісі.
  14. Азықтық антибиотик.
  15. Антибиотикті қолдану.

 

№2 МОДУЛЬ  ФЕРМЕНТ, КАРОТИНОИД,ВИТАМИН,АМИНҚЫШҚЫЛЫ ӨНДІРІСІ

 

  1. Витамин алу өндірісі
  2. В2 витаминін алу өндірісі.
  3. В12 витаминін алу өндірісі.
  4. Каротиноид өндірісі
  5. Гибберилин өндірісі
  6. Инозит қышқылы,НАД,ГТФ және АТФ биосинтезі
  7. Амин қышықылы өндірісі.
  8. Глутамин қышқылы,лизин,триптофан өндірісі.
  9. Иммобилизденген жасуша мен ферментің көмегімен амин қышқылын алу.
  10. Фермент өндірісі.
  11. Түптік культивирлеу.
  12. Тазабактериалды фермент препаратын алу
  13. Липид биосинтезі.
  14. Полисазарид өндірісі.
  15. Микробтық полисахаридты қолдану.

 

№3 МОДУЛЬ. МИКРОБТЫҚ АҚУЫЗДЫ АЛУ

 

  1. Микробтық ақуызды және ақуыз препараттарын алу.
  2. Амин қышқылының құрамымен балансирленген тағам қоспалары немесе азықтары.
  3. Гаприн алудың технологиялық сызба нұсқасы.
  4. Микробты ақуыз алуды алудың дәстүрлі емес  шикізат көзі.
  5. Өсімдік шикізаты гидролизаттарда азықтық ашытқы  алу өндірісі.
  6. Технологиялық  сызба нұсқаның салыстырмалы сипаттамасы.
  7. Ферментердің құрлысы.
  8. Флотирлеу,термоллиздеу,сепарирлеу,булау,кептіру.
  9. Мелассада немесе басқа қалдықта азықтық ашытқы алу өндірісі.
  10. Мұнай көмірсуында паприн  алу өндірісі
  11. Табиғи газде гаприн алу өндінрісі. Артықшылығы мен кемшілігі.
  12. Микробтық ақуызды қолданутамаққа қоспа және азық ретінде қолдану және өндірістің болашағы.
  13. Нан ашытқысының өндірісі.
  14. Этанол ортада ашытқы өсіру
  15. Ашытқы автолизі және оны қолдану.

 

№4 МОДУЛЬ  ВАКЦИН, БАКЕРИОФАГ ӨНДІРІСІ

 

1.       Вакцин, бактериофаг және  адам микрофлорасын нормалаушы препараттар алу өндірісі.

2.       Ішек-тифоз  вакцинасын спиртте алу өндірісі

3.       Вирусты препараттардың ерекшелігі

4.       Өсімдікті қорғау әдісі.

5.       Жәндіктерге қарсы вирусты және микробты препараттар.

6.       Өсімдік ауруына қарсы микробиологиялық зат.

7.       Азотфиксирлеуші бактериялық препаратты алу.

8.       Түйнек бактериясының препараттары.

9.       Ризоторфин алудың технологиялық сызба нұсқасы.

10.   Стероид өндірісі.

11.   Дәрілік препарат алу өндірісі.

12.   Органикалық қосылыстың биотрансформациясының перспективасы және кемшілігі,артықшылығы.

13.   Биотехнологиялық әдістің даму перспективасы.

14.   Биотехнология аумағының әлемдік достығы.

15.   Биотехнология аумағында әлемдік қатынас БАҚ өндірісі кезіндегі экология мәселелері.      

 

3.5  КУРСТЫҚ  ЖҰМЫСТЫҢ  МАЗМҰНЫ

 

 “Биологиялық активтік заттардың  биотехнологиясы” пәнінен курстық жұмысты орындауға арналған  әдістемелік нұсқауы  ұсынылған. 

 

3.6 КУРСТЫҚ ЖҰМЫСТЫҢ ТАҚЫРЫБЫ  ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУДА КЕЛТІРІЛГЕН.

4 ПӘНДІ ӘДІСТЕМЕЛІК ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ЖӘНЕ ТОҚ

 

4.1 Оқулықтар және оқу құралы , әдістемелік нұсқау,  дәріс  конспектісі.

      

   Негізгі әдебиеттер

1.       Приходько Н.А., Никитина В.А., Шаманова О.Р. Биотехнология БАВ – Шымкент: ЮКГУ, 2006 – 122 с.

2.       Воронин Е.С., Тихонов И.В. Биотехнология: Учебник для вузов – М.: Де Ли принт, 2006 – 5213 с.

3.       Биотехнология /Т.Г. Волова. – Новосибирск: Из-во СОРА, 1999 – 252 с.

4.       Лобанок А.Г., Бабицкая В.Г. Микробиологический синтез белка на целлюлозе – Минск: Наука, 1986.

5.       Дебабов В.Г. и др. Генная инженерия в производстве БАВ – М.: Де Ли принт, 2000 – 391 с.

6.       Семихатова Н.М. Производство хлебопекарных дрожжей. М.: Пищевая промышленность, 1987.

7.       Беккер М.Е. и др. Биотехнология – М.:Агропромиздат, 1990  - 420с.

8.       Промышленная микробиология. / Под ред. Н. Егорова. М.: Высш. шк., 1989 – 631с.

9.       Грачева И.М., Гаврилова Н.Н., Иванова Л.А. Технология микробных белковых препаратов, аминокислот и жиров. – М.: Пищевая промышленность, 1980. – 448с.

                                                    Қосымша әдебиеттер

10.   Мишин Н. Технология малоотходных и бессточных производств. М.: НИИТЭХИМ, 1989.

  1. Рогов И.А. Пищевая биотехнология: В 4х кн.: учебник /Рогов И.А. – М.: Колосс – 2004 – 1530 с.
  2. Сельскохозяйственная биотехнология: учебник – 2. изд., перераб. – М.: Высш. шк., 2003 - 469с.
  3. Бейни Д.Ж., Оллис Д. Основы биохимической инженерии. Ч.,2. Пер. с англ. –М.: Мир, 1997, - 692с.
  4. Виастур У.Э. и др. Культивирование микроорганизмов. – М.:Пищевая промышленность, 1990.
  5. Калунянц К.А. и др. Микробные ферментные препараты. Технология и оборудование. – М.: Пищевая промышленность, 1990.
  6. Калунянц К.А. и др. Оборудование микробиологических производств –М.: Агропромиздат, 1997.
  7. Яковлев В.И. Технология микробиологического синтеза: Учебное пособие. – Л.: Химия, 1987
  8.  Воробьев А.И.. Промышленная микробиология. Учебное пособие - М.: Изд-во МГУ, 1990.
  9. Коломиец Д.М., Хруслова Т.Н. Использование последрожжевой барды для орошения сельскохозяйственных культур. Ферментная и спиртовая промышленность, 1973, № 1, с. 34-35.
  10. Будкин В.Н., Томмэ М.Ф. Лизин – получение и применение в животноводстве. – М.: 1973.

 

Анықтама –нормативті  әдебиет

 

  1. Справочник работников спиртовой промышленности. – Киев: Техника, 1972.
  2. Новаковская С.С., Шишацкий Ю.Н. Справочник по производству хлебопекарных дрожжей. – М.: Пищевая промышленность, 1980.
  3. Ферман Г.Я., Муравицкая Л.В. Справочник для работников лабораторий пивоваренных заводов. – М.: Пищевая промышленность, 1982.
  4. Иммунология (справочник) /под ред. Г. Бундиу – Киев:Н думка, 1990.
  5. Красильников А.П. Микробиологический словарь-справочник – Минск: Беларусь, 1986.
  6. Справочник по биологии / под ред. К.М.Сытника – Минск: Беларусь,1986.
  7. Определение активности ферментов (справочник) / Полыгалина Г.В. – М.: Де Ли принт, 2003 - 375с.

 

4.2 Плакаттар,слайдтар,бейне –және телефильмдер,ЭЕМ арналған бағдарламалар

                      Сызбалар және слайдтар тізімі

 

  1. Өсімдік шикізатының гидролизатын алудың технологиялық сызба-нұсқасы.
  2. Биохимиялық қайта өңдеу алдындағы гидролизатарды өңдеудің технологиялық сызба-нұсқасы.
  3. Торф гидролизінің технологиялық сызба-нұсқасы.
  4. Сульфитті сілтісін таңдаудың технологиялық сызба-нұсқасы.
  5. Сульфитті сілтісін дайындаудың технологиялық сызба-нұсқасы.
  6. Мұнай дистилляттарын алудың технологиялық сызба-нұсқасы.
  7. Мұнай дистилляттардың карбамидті депарафинизациялаудың технологиялық сызба-нұсқасы.
  8. Сұйық парафиндерді адсорбционды бөліп алудың технологиялық сызба-нұсқасы.
  9. Табиғи гахды тазалаудың технологиялық сызба-нұсқасы.
  10. Қатты жанармайдан синтез-газ өндірісінің технологиялыұ сызбасы.
  11. Табиғи газдың конверсиясымен синтез-газ өндірісінің сызба-нұсқасы.
  12. Синтез – газдан метанолды өндірудің технологиялық сызба-нұсқасы.
  13. Этилен күкірт қышқылды гидратацияның технологиялық сызбасы.
  14. Тура гидартация этиленнен этанолды алу.
  15. Антибиотиктің классификациясы.
  16. Антибиотик микроорганизмін биосинтез жолымен жоғарылату.
  17. Антибиотик продуценттерін түптік культивирлеуге арналған ферментерлер.
  18. Антибиотикті алудың технологиялық сызба-нұсқасы.
  19. В12 витамині.
  20. В12 концентратын алудың технологиялық сызба-нұсқасы.
  21. В2 рибофлавин.
  22. Рибофлавинді алудың технологиялық сызба-нұсқасы.
  23. Лизин продуценті.
  24. Лизин бактерияның биосинтезі.
  25. Глюкозидтік байланыстың түзілуінің сызба-нұсқасы.
  26. Азықтық ашытқыларды өндірудің сызба-нұсқасы.
  27. Асқазан – тифозды вакцинаны өндірудің сызба-нұсқасы.
  28. Ризотрофин өндірісінің сызба нұсқасы.

 

Кейстер

 

  1. 1.Микроорганизм селекциясы./ Есимова А.М., ОҚМУ, 2007ж.
  2. Лимон қышқылын алу ./Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.
  3. Нуклейн қышқылын алу./ Есимова А.М., ОҚМУ, 2007ж.
  4. Ашу процесін зерттеу./ Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.
  5. Антибиотикті ашу тарихы және қолданылуы./ Есимова А.М. 2007ж.
  6. Вакциналар./ Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.
  7. Антибиотиктер./ Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.
  8. Азот фиксирлеуші бактериялар./ Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.
  9. Бактериялық сілтілеу./ Есимова А.М. , ОҚМУ, 2007ж.
  10. Өндіріс қалдықтарын тұтыну./ Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.
  11. Антибиотикті алу ./Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.
  12. Жасуша туралы ғылым ./Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.
  13. Иммобилизденген ферменттер./ Есимова А.М. 2007ж.
  14. Спирт ашу ./Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.
  15. Культивирлеуге арналған қоректік орта./ Есимова А.М. , ОҚМУ, 2007ж.
  16. Этил спиртін алу./ Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.
  17. Шарап алу өндірісі./ Есимова А.М. , ОҚМУ, 2007ж.
  18. биопреаратқа жалпы сипаттама ./Есимова А.М. , ОҚМУ, 2007ж.
  19. Май қышқылының ашуы./ Есимова А.М. , ОҚМУ, 2007ж.
  20. Ашытқылар./ Есимова А.М. , ОҚМУ, 2007ж.
  21. Амин қышқылы өндірісі ./Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5. 2007-2008 оқу жылында жұмыс оқу бағдарламасына енгізілген қосымшалар.

Оқу жұмыс бағдарламасына төмендегі өзгерістер енгізілді:

1.______________________________________________________________

2.______________________________________________________________

3.­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­______________________________________________________________

 

Жұмыс оқу бағдарлама кафедра мәжілісінде талқыланып енгізілген өзгерістер бекітілді

 

Енгізілген өзгерістер келісілді:

 

Институт директоры ______________________________________________

«____» _____________ 2007ж.