Экологиялық
биотехнология
3 200 200 100 20 20 10
1. Суды биологиялық тазарту:
а) техникалық және өнеркәсіптік ағын суларды
тазалау әдісі;
в) қазіргі кезде қолданылмайды;
с) экономикалық жағынан тиімсіз;
д) азық-түлік мекемелерінде қолданылмайды;
е) өнеркәсіптік мекемелерде қолданылмайды.
2. Биофильтр – бұл:
а) ағын суларды биологиялық тазартуға арналған құрылғы;
в) фильтр-пресс;
с) вакуумды фильтр;
д) тек бактерияларды ғана ұстайтын фильтр;
е) биологиялық сұйықтарды фильтрлеуге арналған құрылғы.
3. Антисептика – химиялық залалыздау тәсілімен ..... қол
жеткізіледі:
а) қандай бір ортадағы микроорганизмдер санын азайтуға
немесе жоюға;
в) зиянды қоспалардың құрамына;
с) КС құрамындағы антибиотик құрамына;
д) КС- тағы кез келген заттың санына;
е) ДНҚ-дағы нуклоетидтер санына.
4. Анабиоз – организм өміршеңдігінің қайтымды жұту
жағдайы:
а) қоршаған орта факторларының әсерінен;
в) осыдан кейін микроорганизмдер өледі;
с) осыдан кейін микроорганизмдерді культивирлеуге болмайды;
д) қалыпты температураның әсерімен;
е) тағы басқа.
5. Анаэроб – қалыпты өмір сүруге қабілетті
микроорганизм:
а) бос оттегінің қатысуынсыз;
в) бос оттегінің қатысуымен;
с) көміртегі көздерінің қатысуынсыз;
д) минералды тұздардың қатысуынсыз;
е) басқа микроорганизмдердің қатысуымен.
6. Өміршеңдік процесінде клеткада өтетін биохимиялық
реакциялардың сәйкестілігі - бұл:
а) метаболизм;
в) трансляция;
с) трансдукция;
д) катаболизм;
е) репрессия.
7. Ағаш үгінділерін кешенді өңдеу кезінде алуға
болады:
а) спирт, азықтық ашытқыларды, кағазды;
в) целлюлозаны;
с) ағын суды;
д) спирт, СО2 , шірікті;
е) азықтық ашытқыларды, ағын суларды.
8. Мелассалы барда – бұл:
а) спирт өндірісінің қалдығы;
в) қант өндірісінің қалдығы;
с) қатты қалдық;
д) смолалы зат;
е) ағаш өңдеу өнеркәсібінің қалдығы.
9. Азықтық ашытқыларды гидролизаттарда культивирлеуде рН құрайды:
а) 3,5-5,3;
в) 1-2;
с) 2-3;
д) 7;
е) 7-8.
10. Қызылшалы жом – бұл ұсақталған қант
қызылшасы:
а) диффузионды қондырғыда одан заттарды бөлгеннен кейін;
в) диффузионды қондырғыда одан заттарды бөлгенге дейін;
с) антибиотик алуда қолданылатын;
д) азықтық ашытқы алатын;
е) В12 витаминін алатын.
11. Метаболизм – келесі биохимиялық реакциялардың сәйкестігі:
а) өміршеңдік процесінде клеткада өтетін;
в) ферментерде өтетін;
с) ферменттердің қатысуынсыз өтетін;
д) органикалық қышқылдардың түзілуіне әкелетін;
е) метабольдердің түзілуіне әкелетін.
12. Биошрот – бұл:
а) микробиологиялық өндірістің қалдығы;
в) микробиологиялық өндіріске арналған шикізат;
с) қоректік орта компоненті;
д) вакциналарды дайындауға арналған биологиялық агент;
е) құрамында вирус бар препарат.
13. Аэроб - өзінің өміршеңдігі үшін ...... қажет
ететін микроорганизм:
а) бос молекулалы оттегіні;
в) оттегінің қатысуынсыз;
с) минералды заттарды қосуды;
д) көмірсу немесе көмірқышқыл газын;
е) әртүрлі симбиоттарды.
14. Аэрофильтр – бұл:
а) мәжбүрлі аэрациялы биофильтр;
в) аэродромдарда орналасқан фильтр;
с) ағын суларды тазартуға арналған биофильтр;
д) м.о.-ді культивирлеуге арналған биофильтр;
е) сұйықтықтың мәжбүр циркуляциясы бар
фильтр.
15. Бактериалды сілтілену – бұл:
а) көпқұрамды қосылыстардан химиялық
элементтерді, микроорганизмдерді таңдап бөлу;
в) сулы ортада қосылыстардың еруі;
с) сілті мен температураның бірмезгілді әрекетін қолдану;
д) сілтінің әсерімен әртүрлі биологиялық
заттардың сулы ортада еруі;
е) барлық жауабы дұрыс емес.
16. Ағаш үгіндісінің перколяционды гидролизін жүргізеді:
а) араластырылған күкірт қышқылында;
в) концентрленген тұз қышқылында;
с) араластырылған сілтімен;
д) концентрленген сілтімен;
е) сумен.
17. Спирт және ашытқының бірлескен өндірісінде
сивуш майының абсолютті құрғақ өнімнің
бір тоннасына шығымы құрайды,кг:
а) 0,3;
в) 1;
с) 20;
д) 25;
е) 10.
18. Қосылыстарды ұстап тұратын жартылай өткізгіш
мембрана арқылы еріткіштің өту процесі аталады:
а) ультрафильтрация;
в) тұндыру;
с) центрифугалау;
д) тұздау;
е) вакуум буландыру.
19. Сулы ерітінділерді концентрлеу әдістеріне жатады:
а) ультрафильтрлеу және вакуумды буландыру;
в) тұндыру;
с) тұздау;
д) седиментация;
е) флотация.
20. Органикалық еріткіш тұндырғыштармен тұндыру
кезінде болуы мүмкін:
а) ацетон, этил спирті;
в) Н2SO4;
с) HCI;
д) HCOOH;
е) H3PO4.
21. Торф гидролизі кезінде қолданады:
а) периодтық гидролиз;
в) шикізатты жағу;
с) перколяция;
д) ацетон қосу;
е) дұрыс жауап жоқ.
22. Биомассаны одан соңғы өнімді бөліп алу мақсатымен
дезинтеграциялау үшін қолдануға болады:
а) литикалық ферменттерді;
в) араластыруды;
с) антибиотиктерді;
д) глюкозаны;
е) кез келген ферментті.
23. Ауаны тазартуда индивидуалды фильтрлер қолданылады:
а) жұмсақ тазартуда;
в) қатты тазартуда;
с) алдын ала тазартуда;
д) бір-екі күн;
е) шексіз ұзақ.
24. Спирт өндірісінің қалдығы:
а) мелассалы барда;
в) меласса;
с) этанол;
д) сульфитті сілті;
е) лигнин.
25. Мұнай өңдеу өнеркәсібінде
микроорганизмдерді қолданады:
а) ПАВ ретінде;
в) энергия көзі ретінде;
с) биомасса көзі ретінде;
д) продуцент ретінде;
е) биологиялық активті ретінде.
26. КМБ12 алуға арналған субстрат:
а) спиртті барда;
в) мұнай парафині;
с) ацетон;
д) гидролизат;
е) 50%-тік этил спирті.
27. Ағаш үгінділерін кешенді өңдеуде алуға
болады:
а) спирт, азықтық ашытқы, қағаз;
в) целлюлозаны, суды;
с) ағын суларды;
д) спирт, СО2 , шірікті;
е) азықтық ашытқыларды, ағын суларды.
28. Мелассалы барда құрамында болмайды:
а) фосфордың көп мөлшері;
в) қант;
с) минералды тұздар;
д) су;
е) күлді элементтер.
29. ПДБ-ға В12 шығымы құрайды:
а) 1м³ бардаға 1,03г;
в) 1м³ бардаға 100г;
с) 1м³ бардаға 1кг;
д) 1м³ бардаға 50г;
е) 1м³ бардаға 59г.
30. Үздіксіз метанды ашу мына температурада өтеді:
а) 53-55ºС;
в) 100-150ºС;
с) 5-10ºС;
д) 1-2ºС;
е) 20-25ºС.
31. Ашытқыдан кейінгі барда:
а) культуралар өнімділігіне оң әсер етеді;
в) культуралар өнімділігіне теріс әсер етеді;
с) культуралар өнімділігіне әсер етпейді;
д) өсімдіктер үшін қатаң;
е) дұрыс жауап жоқ.
32. Жаңа тұрып қалған сулар болады:
а) қышқыл реакция (рН 4,6-6,1);
в) қышқыл реакция (рН 1-2);
с) сілтілі реакция (рН 12-14);
д) сілтілі реакция (рН 10-12);
е) нейтралды реакция (рН 7).
33. Тұрып қалған суларды суару алдында қажет:
а) өзен суымен араластыру керек;
в) дистилденген сумен араластыру керек;
с) 2 рет булаукерек;
д) 5 рет булау керек;
е) 10 рет булау керек.
34. Ашытқыдан кейінгі барданы ......ретінде қолдануға
болады:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) ГОМУ
с) м.о.-ң өсу стимуляторы ретінде;
д) түйіршіктелген азықтық ашытқыларды суаруда қолдану;
е) кептіру кезінде антистатика.
35. Буланған ашытқыдан кейінгі барданы м.о.-ң өсу
стимуляторы ретінде қолдану жүгері экстрактімен салыстырғанда
неше есе арзан:
а) 8-10;
в) 2-4;
с) 100;
д) 40;
е) 30.
36. Бардалы жом – бұл:
а) ПДБ-да буланған қоспамен кептірілген қызылшалы жом;
в) ПДБ-да буланған қоспамен кептірілген жүгері жомы;
с) ПДБ-да буланған қоспамен кептірілген томат жомы;
д) ПДБ-да буланған қоспамен кептірілген пісте жомы;
е) ПДБ-да буланған қоспамен кептірілген сәбіз жомы.
37. Анализдің көптеген мәліметтеріне қарағанда
сыра өңдеу өнеркәсібінің ҚЗ температурасы
жақын:
а) 20ºС, рН ≈ 7;
в) 2ºС, рН ≈ 2;
с) 90ºС, рН ≈ 14;
д) 50ºС, рН ≈ 5,5;
е) 10ºС, рН ≈ 9.
38. Ағын сулардың шіруінің уақыт аралығы:
а) 2-3 сағат;
в) 24 сағат;
с) 10 минут;
д) бірнеше күн;
е) 1 ай.
39. Ағын сулардың құрамы байланысты:
а) шикізат пен жартылай фабрикаттың құрамына, сондай-ақ
ашытқылар санына;
в) ештеңеге байланысты емес;
с) ашытқы сапасына;
д) судың дәмдік қасиетіне;
е) шығарылатын өнім санына.
40. Спирт ашу кезінде бөлінетін газдар 99% ....... тұрады:
а) көмірқышқылынан;
в) аммиактан;
с) азоттан;
д) улы газдан;
е) күкіртті газдан.
41. Ашытқыдан кейінгі барданы ......... ретінде қолдануға
болады:
а) В12 азығын (КМВ12) алуға арналған орта;
в) нан ашытқыларын алуға арналған орта;
с) ферменттерді алуға арналған орта;
д) антибиотиктерді алуға арналған орта;
е) вакциналарды алуға арналған орта.
42. Ашытқыдан кейінгі бардада В12 өндірісінің қалдығы:
а) шайылған сулар, конденсат;
в) культуралды сұйықтық;
с) өндірістен қалған қалдық;
д) мелассалы барда;
е) мұнай парафині.
43. Ағын суларды тазарту әдістері:
а) механикалық, химиялық, физико-химиялық, биологиялық;
в) физико-механикалық, биологиялық;
с) биологиялық, экологиялық;
д) химиялық, физикалық;
е) микробиологиялық, физикалық.
44. Қышқыл ҚЗ-дың қалалық нейтралды ағынмен
қоспасының саны болмауы керек:
а) 3-5% жоғары;
в) 50% аз;
с) 30% жоғары;
д) 80% аз;
е) 10% жоғары.
45. Құмұстағыштарда бөледі:
а) ауыр минералды өлшенген заттарды;
в) ірі дисперсті қоспаларды;
с) микроорганизмдерді;
д) химиялық ластануларды;
е) өнім қалдықтарын.
46.Тоқтатқышта оған ағын сулардың келуі
кезінде 2 сағат аралығында БПК құрамы:
а) 30-45% –ке төмендейді;:
в) 50% –ке жоғарылайды;
с) 3% –ке жоғарылайды;
д) 5% –ке төмендейді;
е) өзгермейді.
47. Ағын суды тазарту мақсаты:
а) олардан өлшенген және ерітілген заттарды ШЖК дейін бөлу;
в) олардан өлшенген және ерітілген заттарды бөлу;
с) оларды тазарту міндетті емес;
д) өнімге бағаның жоғарылауы;
е) химиялық уларды бөлу.
48. Ағаш үгінділерін кешенді өңдеу кезінде алуға
болады:
а) спирт, азықтық ашытқыларды, кағазды;
в) целлюлозаны;
с) ағын суды;
д) спирт, СО2 , шірікті;
е) азықтық ашытқыларды, ағын суларды.
49. Мелассалы барда – бұл:
а) спирт өндірісінің қалдығы;
в) қант өндірісінің қалдығы;
с) қатты қалдық;
д) смолалы зат;
е) ағаш өңдеу өнеркәсібінің қалдығы.
50. Азықтық ашытқыларды гидролизаттарда культивирлеуде рН
құрайды:
а) 3,5-5,3;
в) 1-2;
с) 2-3;
д) 7;
е) 7-8.
51. Біртекті емес жүйелерді перегородка (ұлпа, металды тор,
т.б.) арқылы бөлуге арналған аппараттарды атайды:
а) фильтрлер;
в) компрессорлар;
с) мембраналар;
д) бөлгіштер;
е) тұндырғыштар.
52. Әрекет ету принципі бойынша фильтрлер бөлінеді:
а) үздіксіз және периодты;
в) әлсіз фильтрлеуші және қатты фильтрлеуші;
с) өздігінен тазартатын және тазартпайтын;
д) майлы және сулы;
е) тұрақты және тұрақсыз.
53. Қысымы бойынша фильтрлерді классификациялауға болады:
а) гравитациялық, вакуум-фильтрлер, фильтр-престер;
в) шнекті, вакуум-фильтрлер;
с) гравитациялық, вакуум-фильтрлер, винтті;
д) гравитациялық, винтті;
е) вакуум-фильтрлер, атмосфералы, шнекті.
54. Ферменттерді тазартудың перспективті әдісі:
а) каолинмен, алюмини й
гидроксидімен таңдап адсорбциялау;
в) фильтрлеу;
с) центрифугалау немесе сепарирлеу;
д) сумен және басқа ерітінділермен жуу;
е) қайта тұндыру.
55. Ферментерде ауа мына функцияны орындамайды:
а) культуралды сұйықтықты қыздыруды;
в) алмасудың газ тәрізді өнімдерінің шығуын;
с) биологиялық жылуды шығарады;
д) массаалмасу жылдамдығын жоғарылатады;
е) микроорганизмдерді оттегімен қамтамасыз ету.
56. Ауаны тазартуда индивидуалды фильтрлер қолданылады:
а) жұмсақ тазартуда;
в) қатты тазартуда;
с) алдын ала тазартуда;
д) бір-екі күн;
е) шексіз ұзақ.
57. Аэрофильтр – бұл:
а) мәжбүрлі аэрациялы биофильтр;
в) аэродромдарда орналасқан фильтр;
с) ағын суларды тазартуға арналған биофильтр;
д) м.о.-ді культивирлеуге арналған биофильтр;
е) сұйықтықтың мәжбүр циркуляциясы бар
фильтр.
58. Бактериалды сілтілену – бұл:
а) көпқұрамды қосылыстардан химиялық
элементтерді, микроорганизмдерді таңдап бөлу;
в) сулы ортада қосылыстардың еруі;
с) сілті мен температураның бірмезгілді әрекетін қолдану;
д) сілтінің әсерімен әртүрлі биологиялық
заттардың сулы ортада еруі;
е) барлық жауабы дұрыс емес.
59. Биофильтр – бұл:
а) ағын суларды биологиялық тазартуға арналған құрылғы;
в) фильтр-пресс;
с) вакуумды фильтр;
д) тек бактерияларды ғана ұстайтын фильтр;
е) биологиялық сұйықтарды фильтрлеуге арналған құрылғы.
60. Аэротенк – тұрып қалған сұйықтық
ондағы өлшенген ......... көмегімен тазартылатын ағынды
аэрацияланатын резервуар:
а) активті илдің байытылған микроорганизмдерінің;
в) мембрананың;
с) химиялық реактивтердің;
д) толтырғыштардың;
е) майда асбестті дөңгелектер мен капсулалардың.
61. Ауаны тазартуда индивидуалды фильтрлер қолданылады:
а) жұмсақ тазартуда;
в) қатты тазартуда;
с) алдын ала тазартуда;
д) бір-екі күн;
е) шексіз ұзақ.
62. Биопрепаратты термиялық :
а) механикалықтан қымбат;
в) азықтық ақуыз алуда жүрмейді;
с) дезинтеграторларда жүргізіледі;
д) ешқашан биотхнологияда қолдануға болмайды;
е) буландыру қондырғысында өткізуге болмайды.
63. Биотехнологияда ауаны дайындау жүйесі бөлінеді:
а) төрт топқа;
в) екі топқа;
с) гомогенді және гетерогенді;
д) аэробты және анаэробты;
е) транстортты және газды.
64. Ферментердегі ауа мына функцияны орындамайды:
а) рН-ты қалыптандырады;
в) алмасудың газ тәрізді өнімдерін шығарады;
с) жылу шығарады;
д) м.о.-ді оттегімен қамтамасыз етеді;
е) араластыруды болдырады.
65. Басты фильтр:
а) бірнеше ферментерлерге қызмет етеді;
в) бір ғана басты ферментер қызмет етеді;
с) қоректік ортамен толтырылған;
д) жылуалмасудың алдында орналасқан;
е) ылғалды конденсирлейді.
66. Металлдар биотехнологиясы – бұл:
а) микроорганизмдер әсерімен концентрат пен рудадан металды бөліп
алу;
в) металдардың жаңа орындарын іздеу;
с) микроорганизмдердің жаңа штамдарын алу;
д) микроорганизмдердің географиялық ерекшеліктерін зерттеу;
е) рудадан металдарды алу.
67. Оралған беті бар фильтрлерде фильтрлеудің меншікті беті құрайды,
м²/м³:
а) 100-200;
в) 1-2;
с) 10-20;
д) 200-1000;
е) 1000.
68. Турбокомпрессорда залалсыздандыру кезінде ауа ...ºС дейін қыздырылады:
а) 130-140;
в) 100;
с) 10;
д) 200 көп;
е) салқындатылады.
69. Ауаны тазарту және залалсыздандыру кезінде келесі қондырғылар
қолданылады:
а) турбокомпрессор;
в) шаңдатып кептіргіш;
с) ферментер;
д) сеператор;
е) флотатор.
70. Ағын суды тазарту процесі:
а) залалсыздандырылмаған ауаның берілуімен жүреді;
в) антисептикалық жағдайда жүреді;
с) залалсыз жағдайда жүреді;
д) тек жабық көлемді ыдыстарда жүргізіледі;
е) аэробты м.о.-р бар жерде жүрмейді.
71. Ферментатордан шыққан ауа:
а) залалсыздандыру қажет;
в) құрамында көп оттегі бар;
с) құрамында тек өлі м.о.-р бар;
д) қайта тазартусыз қолдануға болады;
е) атмосфераға шығаруға болады.
72. Сығылған ауаның қарқыны мен оның
жылдамдығына байланысты терең фильтрлердегі шыныталшықты
фильтрлеуші материалдың тығыздығы құрайды,
кг/м³:
а) 100-500;
в) 100-200;
с) 10-50;
д) 500-1000;
е) 50-100.
73. Лопасты насостарға жатады:
а) центробежді, диагоналды, осьті;
в) эрлифті, сызықты;
с) қайта-түсетін, роторлы;
д) винтті, шиберлі;
е) лопасты, трения.
74. Ферментерге залалсызданған ауаны беруде мынадай компрессорларды қолданады:
а) ауалы, стационарлы;
в) жоғары және төмен қысымды;
с) жұтатын және соратын;
д) турбоэжекторлы;
е) уақытша және стационарлы.
75. Биологиялық фильтрлер үшін жұмыстың негізгі
критерииі болып табылады:
а) проскок пен аэрогидравликалық қарсыласу коэффициенті;
в) қысым мен аэрогидравликалық қарсыласу;
с) қысым мен проскок коэффициенті;
д) меншікті проскок пен температура;
е) меншікті проскок пен аэрогидравликалық қарсыласу.
76. Егіс және өндірістік ферментерлерде аэрацияға ауа
..... көмегімен беріледі:
а) компрессордың;
в) инокулятордың;
с) эжектордың;
д) трансформатордың;
е) жұтқыш клоннаның..
77. Көлемді насостарға жатады:
а) қайта-түсетін, роторлы;
в) поршенді, плунжерлі, пневматикалық;
с) вихерлі, осьті;
д) сызықты, эрлифті;
е) центробежді, диагональды, осьті.
78. Қайта-түсетін насостарға жатады:
а) поршенді, плунжерлі, пневматикалық;
в) вихерлі, осьті;
с) сызықты, эрлифті;
д) центробежді, диагональды, осьті;
е) лопасты, трения.
79. 5Х-12Е-1а маркалы насостың өндірістілігі неге тең,
м³/сағ.:
а) 138,5;
в) 200;
с) 50;
д) 43,6;
е) 655.
80. Динамикалық насосқа жатады:
а) лопасты, трения;
в) центробежді, диагональды, осьті;
с) қайта-түсетін, роторлы;
д) винтті, шиберлі;
е) сызықты, эрлифті.
81. Ауаны жұқа бактериялық тазарту кешенінің жұмысы
кезінде өнімділік құрайды, м³/сағ.:
а) 5000;
в) 1000;
с) 450;
д) 10000;
е) 800.
82. Ауаны биологиялық тазартуға арналған периодты әрекетті
фильтрлер болады:
а) дискілі, аралас;
в) дисклі, тарелкалы;
с) тарелкалы, пластинкалы;
д) аралас, пластинкалы;
е) тарелкалы, аралас.
83. Петрян ұлпасы бар фильтрлер үшін ауа бойынша өндірістілік
құрайды, м³/сағ.:
а) 1000;
в) 500;
с) 100;
д) 1500;
е) 830.
84. ҰУФ және ҰПФ типтердің периодты ұяшықты
унифицирленген фильтрлері ауаның шаңдалған кезінде ауаны шаңнан
құрғақ тазартуға арналған, мг/м³:
а) 5-10 көп емес;
в) 1-2 көп емес;
с) 2-6 көп емес;
д) 10-20 көп емес;
е) 100 дейін.
85. Ауаны компрессорға берілгенге дейінгі қатаң тазартуға
арналған қазіргі заманғы фильтрлер табылады:
а) автоматты рулонды фильтр;
в) автоматты пластикалы фильтр;
с) өздігінен тазартатын фильтр;
д) майлы фильтрлер;
е) шнекті фильтр-пресстер.
86. Өздігінен тазартатын майлы фильтрлер мынадай өнімділікті шығарады,
м³/сағ.:
а) 40000-нан 240000 дейін;
в) 10000-нан 100000 дейін;
с) 50000-нан 150000 дейін;
д) 30000-нан 350000 дейін;
е) 1000-нан 10000 дейін.
87. Петрян ұлпасы бар фильтрлерде проскок коэффициенті құрайды,
%:
а) 0,1-0,01 көп емес;
в) 0,5-0,04 көп емес;
с) 0,3-0,03 көп емес;
д) 1-0,5 көп емес;
е) 1-0,1 көп емес.
88. Ауаны жұқа бактериалды тазарту кезінде фильтрлеу ауданы құрайды,
м²:
а) 9,7;
в) 2,5;
с) 11,6;
д) 24,2;
е) 6,4.
89. Ауаны жұқа бактериалды тазарту кезінде фильтрлеу
температурасы құрайды,ºС:
а) 20-50;
в) 90-95;
с) 10-15;
д) 5-10;
е) 10-30.
90. Ауаны жұқа бактериалды тазарту кезінде ауаның ылғалдылығы
құрайды,%:
а) 60-70;
в) 10-20;
с) 70-80;
д) 80-90;
е) 40-60.
91. Ауаны жұқа бактериалды тазарту кезінде тазарту
эффективтілігі құрайды,%:
а) 99,9;
в) 60;
с) 75;
д) 100;
е) 50.
92. Ауаны жұқа бактериалды тазарту кезінде ауаның фильтр қиылысы
арқылы өту жылдамдығы құрайды ,м/с:
а) 0,4-0,15;
в) 0,05-0,08;
с) 0,2-0,4;
д) 0,5-0,55;
е) 0,3-0,5.
93. ФШ және ФРУ типті өздігінен тазартатын фильтрлердің
ауаны тазарту коэффициенті:
а) 80-90%;
в) 90-100%;
с) 10-20%;
д) 50-60%;
е) 1-2%.
94. 4-7г/л суспензиядағы қатты фаза концентрациясы кезінде
ФПАКМ фильтр-пресстің меншікті өндірістілігі құрайды,
л/(м²сағ.):
а) 1000;
в) 100;
с) 70;
д) 1500;
е) 800.
95. 4-7г/л суспензиядағы қатты фаза концентрациясы кезінде
ФПАКМ фильтр-пресстің жұмыс қысымы құрайды, МПа:
а) 1,2;
в) 0,5;
с) 3;
д) 5;
е) 0,7.
96. ВН-4Г маркалы ротационды екі плунжерлі вакуум-насостың өндірістілігі
құрайды, м³/с:
а) 0,059;
в) 0,01;
с) 0,03;
д) 1,88;
е) 2,33.
97. Микробиологиялық өндірісте фильтрлейтін жүйелерді
жобалау кезінде есептік өлшем ретінде қабылдайды:
а) 0,3 мкм;
в) 1 мкм;
с) 5 нм;
д) 0,1 мкм;
е) 1 нм.
98. 8Х-6-К-1 маркалы насостың өндірістілігі неге тең,
м³/сағ.:
а) 288;
в) 452;
с) 125;
д) 612;
е) 200.
99. Роторлы насосқа жатады:
а) винтті, шиберлі;
в) вихрлі, осьті;
с) сызықты, эрлифті;
д) центробежді, диагональды, осьті;
е) лопасты, трения.
100. ВН-6Г маркалы ротационды екі плунжерлі вакуум-насостардың өндірістілігі
құрайды, м³/с:
а) 0,155;
в) 0,55;
с) 1,2;
д) 1,5;
е) 0,01.
101. Анаэробты процесте
микроорганизмдер көміртегіні не ретінде қолданылуы мүмкін:
а) акцептор электрондар ретінде;
в) хладагент ретінде;
с) индуктор ретінде;
д) кофактор ретінде;
е) процесті тежеу үшін.
102. Анаэробты жүйенің аэробтымен салыстырғанда негізгі
кемшіліктерін атаңыз:
а) реакцияның аз жылдамдығы;
в) энергия көп жұмсалады;
с) жанама өнімдер көп түзіледі;
д) оттегі қажет емес;
е) биомасса көп алынады.
103. Анаэробты процестерді жүргізу үшін:
а) үлкен көлемді құрылғылар қажет;
в) оттегі қажет;
с) қоректік ортаны сәулелендіреді;
д) тек саңырауқұлақ штамдарын қолданады;
е) күн сәулесі қажет.
104. Анаэробты процесті жүйелер 100 жыл бұрын қолданыла
бастады. Бірінші аппараттарды көрсетіңіз:
а) тұрақтандырғыштар;
в) сеператорлар;
с) тербеткіштегі колбалар;
д) аэротенкалар;
е) компрессорлар.
105. Анаэробты процестердің дамуы үшін жоғары ....... ұстау
керек:
а) активті биомасса концентрациясын;
в) температураны;
с) рН;
д) қысым;
е) көбік сөндіргіш жүйесін.
106. Микроорганизмдермен реттелетін нақты субстрат үшін
жылдамдық V уақыт бойынша субстрат концентрациясымен өлшенеді.
Теңдеуді көрсетіңіз:
а) V = dC/dτ = -μmx C/Кс + C;
в) V = dC/dτ = -μmx C/КсC;
c) V = dC/dτ = -μmx C/Кс/C;
д) V = dC/dτ = -μmx KcC/C;
е) V = dC/dτ = -μmx Kc/C/C.
107. V = dC/dτ = -μmx C/Кс + C теңдеуінен Моно константын көрсетіңіз:
а) Кс;
в) V;
с) μ;
д) Х;
е) Т.
108. V = dC/dτ = -μmx C/Кс + C теңдеуінде
Х нені білдіреді:
а) реактордағы биомасса концентрациясын;
в) субстрат концентрациясын;
с) қоректік орта концентрациясын;
д) микроэлементтер концентрациясын;
е) тұздар концентрациясын.
109. Тағамдық құндылығы бойынша бактериялар 3
топқа бөлінеді:
а) гидролитикалық, гетероацетогенді, метаногенді;
в) аэробты, анаэробты, психрофильді;
с) мезофильді, термофильді, криофильді;
д) пропионды, сіркелі, майлы;
е) сутекті, метанолды, этанолды.
110. Аэробты өңдеуге арналған тенкаларда ағын сулар
қанша уақыт болады:
а) 5 тәулікке дейін;
в) 5 сағатқа дейін;
с) 1 сағатқа дейін;
д) 1 жылға дейін;
е) 5 жылға дейін.
111. Ағын суларды анаэробты тазартуға арналған тенк илден
ажыратады:
а) жылына бір рет;
в) айына бір рет;
с) күн сайын;
д) 5айда бір рет;
е) 3 айда бір рет.
112. Микробты әлем – бұл:
а) симбиотикалық бірлестік;
в) аэробтар қоғамдастығы;
с) анаэробтар қоғамдастығы;
д) бактериялар жүйесі;
е) саңырауқұлақтар жүйесі.
113. Метаногенді бактериялар сутегі мен көміртегі диоксидін газ тәрізді
сутегіні қолдана отырып метанға айналдырады:
а) электрондар доноры ретінде;
в) хладагент ретінде;
с) индуктор ретінде;
д) кофактор ретінде;
е) процесті тежеу үшін.
114. Экологиялық факторлардың классификациясы:
а) биотикалық, абиотикалық, антропогенді;
в) физикалық, химиялық, механикалық;
с) табиғи, өндірістік, космостық;
д) биологиялық, токсикологиялық, антропогенді;
е) барлық жауабы дұрыс емес.
115. Биосфераға кіреді:
а) барлық жауап дұрыс емес;
в) тропосфера, стратосфера;
с) тропосфера, стратосфера, мезосфера;
д) атмосфера және гидросфера;
е) литосфера және әлемдік теңіз.
116. Ағын суды тазартудың электрохимиялық әдісі
........ қолдануға негізделген:
а) электр тогын;
в) электронды;
с) ион мен катионды;
д) басқа зақымдалған бөліктерді;
е) барлық жауап дұрыс болуы мүмкін.
117. Қоршаған ортаның жағдайын бақылау және
бағалау әдістері:
а) санитарлы – гигиеналық;
в) антропогенді;
с) зертханалық;
д) инструменталды;
е) барлық жауабы дұрыс.
118. Қоршаған ортаның жағдайын бақылау және
бағалау әдістері:
а) медико-генетикалық;
в) антропогенді;
с) зертханалық;
д) инструменталды;
е) барлық жауабы дұрыс.
119. Қоршаған ортаның жағдайын бақылау және
бағалау әдістері:
а) эколого-экономикалық;
в) антропогенді;
с) зертханалық;
д) инструменталды;
е) барлық жауабы дұрыс.
120. Қоршаған ортаның жағдайын бақылау және
бағалау әдістері:
а) барлық жауабы дұрыс емес;
в) антропогенді;
с) зертханалық;
д) инструменталды;
е) барлық жауабы дұрыс.
121. Қоршаған ортаның жағдайын бағалаудың
санитарлы-гигиеналық әдісі мына нормативтерге негізделген:
а) ШЖК;
в) ПДВ;
с) ПДС;
д) ОТМ;
е) КПАН.
122. В.И.Вернадский бойынша «нооэкология» деген не:
а) адам мен табиғаттың қатынасының дұрыс қалыптасу
сатысы;
в) адамның өз еркінде табиғаттың өзгеруіне
араласу сатысы;
с) адамның табиғатқа араласуынан бас тартуын талап ететін
биосфераның даму сатысы;
д) антропогенді фактордың әсерімен биосфера эволюциясының
сатысы;
е) барлық жауап дұрыс емес.
123. Н.Г.Реймерс бойынша «нооэкология» деген не:
а) бұл қоршаған ортада өмір сүру туралы ғылым;
в) адамның өз еркінде табиғаттың өзгеруіне
араласу сатысы;
с) адамның табиғатқа араласуынан бас тартуын талап ететін
биосфераның даму сатысы;
д) антропогенді фактордың әсерімен биосфера эволюциясының
сатысы;
е) барлық жауап дұрыс емес.
124. Қоғам экологизациясы деген не:
а) экологиялық білімдердің таралу процесі;
в) табиғатты қорғау мекемелеріне орналастыру
мобилизациясы;
с) басқарусыз экологиялық ұйымдарға кіруге қоғамды
шақыру;
д) өнеркәсіптік өндірістің дамуынан қоғамды
бас тартуға шақыру;
е) барлық жауабы дұрыс.
125. Экологияны ғылымның әртүрлі салалары (түрлері)
мен зерттеу әдістері бойынша классификациялау тәсілдері:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) физикалық экология;
с) химиялық экология;
д) тарихи экология;
е) географиялық экология.
126. Халық шаруашылығының әртүрлі салалары
бойынша экологияның бағыттары:
а) барлық жауабы дұрыс болуы мүмкін;
в) көлік экологиясы;
с) металлургия экологиясы;
д) өнеркәсіптік экология;
е) ауыл шаруашылық экологиясы.
127. Экология әдістері:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) қоршаған орта жағдайын бағалау мен тіркеу әдістері;
с) сандық есептеу әдістері;
д) жасанды экологиялық жүйе мен қоғамдастықты
зерттеу әдістері;
е) математикалық моделирлеу әдістері.
128. Антропогенді әрекеттің әсерімен қоршаған
орта жағдайының өзгеруі мен бағалаудың, бақылаудың
кешенді жүйесі қалай аталады:
а) мониторинг;
в) диагностика;
с) антропогенез;
д) сукцессия;
е) барлық жауабы дұрыс.
129. Қазіргі заманғы экологияның методикалық
негізін құрайды:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) жүйелік сәйкес;
с) табиғи бақылау;
д) эксперимент;
е) моделдеу.
130. Мониторингке кірмейді:
а) қоршаған орта сапасымен басқару;
в) метеорологиялық бақылау;
с) топырақ ортасының жағдайын бақылау;
д) табиғи сулардың химиялық және бактериалдық
ластануын тіркеу мен анықтау;
е) геофизикалық бақылау.
131. Абиотикалық құрамды биосфераны үздіксіз немесе
периодты бақылау процесі аталады:
а) геофизикалық мониторинг;
в) биологиялық мониторинг;
с) географиялық мониторинг;
д) регионалды мониторинг;
е) локальды мониторинг.
132. Антропогенді фактормен туындаған глобальды экологиялық мәселе:
а) стратосферлі озонды экранның жалпы әлсізденуі;
в) шаруашылықтың жаңа әдісіне көшуге
байланысты экономиканың қирауы;
с) аумақ миграциясы;
д) Жердегі туудың төмендеуі және өлудің өсуі;
е) барлық жауабы дұрыс.
133. Антропогенді фактормен туындаған глобальды экологиялық мәселе:
а) булы эффектінің зардабы ретінде Жер климатының өзгеруі;
в) шаруашылықтың жаңа әдісіне көшуге
байланысты экономиканың қирауы;
с) аумақ миграциясы;
д) Жердегі туудың төмендеуі және өлудің өсуі;
е) барлық жауабы дұрыс.
134. Антропогенді фактормен туындаған глобальды экологиялық мәселе:
а) химиялық, энергетикалық және коммуналдық
мекемелерімен атмосферның ластануы;
в) шаруашылықтың жаңа әдісіне көшуге
байланысты экономиканың қирауы;
с) аумақ миграциясы;
д) Жердегі туудың төмендеуі және өлудің өсуі;
е) барлық жауабы дұрыс.
135. Антропогенді фактормен туындаған глобальды экологиялық мәселе:
а) теңіздің онда көмілген радиоактивті және улы қалдықтармен
ластануы, оған мұнай қалдықтары мен ауыр металдардың
түсуі;
в) шаруашылықтың жаңа әдісіне көшуге
байланысты экономиканың қирауы;
с) аумақ миграциясы;
д) Жердегі туудың төмендеуі және өлудің өсуі;
е) барлық жауабы дұрыс.
136. Антропогенді фактормен туындаған глобальды экологиялық мәселе:
а) құрлықтың беткі суларының, континентальды
су қоймаларының, жер асты суларының ластануы мен тартылуы;
в) шаруашылықтың жаңа әдісіне көшуге
байланысты экономиканың қирауы;
с) аумақ миграциясы;
д) Жердегі туудың төмендеуі және өлудің өсуі;
е) барлық жауабы дұрыс.
137. Қазіргі кезде өндіріс қалдықтарының
зиянды әсерін төмендету мәселесі қалай шешілуде:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) қалдықтар бір күйден екіншіге ауысуы мүмкін;
с) қалдықтар кеңістікке араласуы мүмкін;
д) олардың әрекеті уақытқа байланысты созылуы мүмкін;
е) бір өндіріс қалдығы басқа өндіріс үшін
екіншілік шикізат болуы мүмкін.
138. Аяқталмаған ережені толтырыңыз: Әлсіз әсерлер
табиғи ортаның жауапты реакциясын туғызбауы да мүмкін,
бірақ жиналып:
а) олар қарқынды процеске әкеп соқтырады;
в) олар жаңа қиын мәселенің туындауына әкеледі;
с) олар экологиялық ништің жоғалуына әкеледі;
д) олар зат алмасудың бұзылуына әкеледі;
е) дұрыс жауап жоқ.
140. Оқымыстылардың әлемдік даму концепциясына көзқарасын
ғылыми-техникалық прогрестің дамуының қандай
периодына жатқызуға болады:
а) дамыған елдерде өндіріс табиғи ресурстардың
шектелуіне әкеп соқтыра бастағанда;
в) локальды соғыстар жиілей бастағанда;
с) Кеңес Одағы тараған кезде;
д) экология ғылымы дамуының 1 сатысы біткенде;
е) екінші д.ж. соғыспен бұзылған халық шаруашылығын
қайта қалпына келтіру периодында.
141. Жиналуы Жердің жылы балансына ( «булы эффект») әсер ететін
зат:
а) көмірқышқыл газы;
в) фреондар;
с) азот диоксиді;
д) көміртегі қышқылы;
е) көмірсутектер.
142. «Тұрақты даму» болжайды:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) кедейлікті жою және айрылу;
с) ресурсты базаны сақтау және күшейту;
д) экономикалық өсу;
е) социалды және мәдени даму.
143. «Тұрақты даму» болжайды:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) кез келген дәрежеде шешім қабылдау, сонымен бірге саяси
процесте экономика мен экологияның бірігуі;
с) ресурсты базаны сақтау және күшейту;
д) экономикалық өсу;
е) социалды және мәдени даму.
144. Табиғи ресурс- бұл:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) адамзат тіршілік етуінің қосалқы құралы;
с) адамның еңбек етуінсіз жасалынған тіршілік құралы;
д) адамның өмір сүру негізі;
е) қоғамның мәдени қажеттілігін және
материалдық қанағаттандыруды өнеркәсіптік қоғам
процесінде қолдану қоршаған ортаның негізгі компоненті.
145. Табиғи ресурстарды рационалды қолдану болжайды:
а) дұрыс қолдану;
в) оларды максималды қолдану;
с) қайта өңдеуден шығуды максималды қамтамасыз
ету;
д) қолданудан бас тарту;
е) барлық жауабы дұрыс.
146. Жойылмайтын табиғи ресурстарға жатады:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) күн радиациасы;
с) су тасқындарының энергиясы;
д) жел энергиясы;
е) жер қыртысының энергиясы.
147. Табиғи ресурстарға рационалды емес қолдану теріс
экологиялық қысқару жолына алып келеді:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) қалдықтарды шикізат ретінде екінші рет қолдану;
с) қазуды қайта қолдану оның пайдалы
рециркуляциясы;
д) аз қалдықты технология;
е) индустриалды ландшафтардың қалпына келуі.
148. Табиғи ресурстардың рационалды емес қолдану
кезіндегі теріс экологиялық зардаптардың қысқару
жолдары:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) алынатын отыннан бас тарту және биомассаға көшу;
с) энергияның жойылмайтын көздеріне көшу;
д) аз қалдықты технология;
е) индустриалды ландшафтардың қалпына келуі.
149. ҚР Конституциясының заң шығару қызметі қоршаған
ортаны қорғауды жүктейді:
а) Парламентке;
в) ҚО қорғау министрлігі;
с) Президентке;
д) Министр кабинетіне;
е) Еңбек және саяси қорғау министрлігіне.
150. Топырақты ластау көзі:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) өнеркісіптік аумақ;
с) транспорт;
д) жылу энергетикасы;
е) ауылшаруашылығы иесі.
151. Қоршаған ортаға қандай әсерлер физикалық
ластануға жатады:
а) радиациялық ластану;
в) өнеркәсіптік қалдықтар және шаңдар;
с) химиялық ластанған ағындар;
д) автокөлік қалдықтары;
е) қатты коммуналды қалдықтар.
152. Қоршаған ортаға қандай әсерлер физикалық
ластануға жатады:
а) электромагниттік өріс;
в) өнеркәсіптік қалдықтар және шаңдар;
с) химиялық ластанған ағындар;
д) автокөлік қалдықтары;
е) қатты коммуналды қалдықтар.
153. Барлық елдерге булы газдар қалдықтарын тастауды қысқарту
бойынша міндеттерін орындауға мүмкіндік беретін Киотский
Протоколмен қандай жүйелер қарастырылады:
а) дамушы елдердің қалдық тастау шегіне өтуі;
в) шектелген өнеркәсіптік өндіріс;
с) өнеркәсіптік мекемелердің ликвидациясы;
д)нормативті қалдықтарға талаптың төмендеуі;
е) атмосфера қалдықтарын гидросфераға алмастыру.
154. Қалдықтарға экологиялық құқықтарды
сату мен салыстырғанда дамушы елдер үшін қалдықтарды қысқартудың
альтернативті мүмкіндіктері қандай:
а) «Таза даму» механизмі;
в) шектелген өнеркәсіптік өндіріс;
с) өнеркәсіптік мекемелердің ликвидациясы;
д)нормативті қалдықтарға талаптың төмендеуі;
е) атмосфера қалдықтарын гидросфераға алмастыру.
155. Табиғи ресурстарды класификациялау тәсілін көрсетіңіз:
а) олардың биосфера компоненттеріне тәуелділігі бойынша;
в) экологиялық факторлар бойынша;
с) шаруашылық айналымына ендіру сатысы бойынша;
д) табиғаты бойынша;
е) Жерде пайда болу мерзімі бойынша.
156. . Табиғи ресурстарды класификациялау тәсілін көрсетіңіз:
а) жойылуы бойынша;
в) экологиялық факторлар бойынша;
с) шаруашылық айналымына ендіру сатысы бойынша;
д) табиғаты бойынша;
е) Жерде пайда болу мерзімі бойынша.
157. Газ тәрізді қалдықтардың қатты отынның
жануы кезіндегі құрамы:
а) қатты бөліктер, SO2, CO2, NO2,CO;
в) қатты бөліктер, Р2O5, CO2, NO2,CO;
с) қатты бөліктер, ZnO, PbO, NO2,CO;
д) смола, күл, қорғасын, CO2;
е) смола, күл, NO2,CO.
158. Газ тәрізді қалдықтардың табиғи газдың
жануы кезіндегі құрамы:
а) CO2,
NO2,CO;
в) SO2,
CO2,CO;
с) қатты бөліктер, SO2,CO2;
д) смола, күл, қорғасын, CO2;
е) смола, күл, NO2,CO.
159.
Газ тәрізді қалдықтардың ағаштың жануы
кезіндегі құрамы:
а) CO2,
NO2,CO, қатты
бөлшектер;
в) SO2,
CO2,CO;
с) қатты бөліктер, SO2,CO2;
д) смола, күл, қорғасын, CO2;
е) смола, күл, NO2,CO.
160. Қоршаған орта жағдайын медико-генетикалық бағалау
тәсілі:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) жалпы өлімділігі бойынша;
с) аурудың мінездемесі мен саны бойынша;
д) балалар өлімділігі бойынша;
е) дамудың бастапқы түрі бойынша.
161. Табиғи ресурстар класификациясының мүмкін болатын тәсілін
таңдаңыз:
а) қайта қалпына келуі бойынша;
в) экологиялық факторлар бойынша;
с) шаруашылық айналымына ендіру сатысы бойынша;
д) табиғаты бойынша;
е) Жерде пайда болу мерзімі бойынша.
162. Биологиялық ресурстар:
а) адамның Жерде өмір сүру мүмкіндігіне негіз
болады;
в) Жердегі материалды өндірістің негізгі көзі болып
табылады;
с) барлық жауабы дұрыс емес;
д) альтернативті минералды ресурстар болып табылады;
е) Жердегі энергияның көзі болып табылады.
163. Қоршаған орта сапасының критериі болып табылады:
а) биологиялық әртүрлілік;
в) таза атмосфералық ауа;
с) таза су;
д) минералды ресурстар;
е) антропогенді әсердің болмауы.
164. Ластану болып саналады:
а) биосфераға жат жаңа әсерлерді енгізу;
в) қоршаған ортаға қатты химиялық заттарды
тастау;
с) қоршаған ортаға химиялы ластағыштардың
зиянды әсері;
д) планета климатына қатты, сұйық және газ тәрізді
заттардың әсері;
е) булы эффект.
165. Ағын суды тазарту әдістері болады:
а) механикалық;
в) кинематикалық;
с) электромагнитті;
д) центробежді;
е) динамикалық.
166. Ағын суды тазарту әдістері болады:
а) химиялық;
в) физикалық;
с) электромагнитті;
д) центробежді;
е) динамикалық.
167. Ағын суды тазарту әдістері болады:
а) физико-химиялық;
в) физикалық;
с) электромагнитті;
д) центробежді;
е) динамикалық.
168. Ағын суды тазарту әдістері болады:
а) биохимиялық;
в) физикалық;
с) электромагнитті;
д) центробежді;
е) динамикалық.
169. Тазартудың механикалық әдісі ...... күшті қолднуға
негізделген:
а) гравитациялық және центробежді;
в) электростатикалық және центробежді;
с) гравитациялық және электростатикалық;
д) броунды қозғалысты;
е) дұрыс жауабы жоқ.
170. Ағын суларды тазартуды химиялық әдісі келесі
реагенттерді қолдануға негізделген:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) нейтролизаторды;
с) коагулянттар мен флокулянттарды;
д) тотықтырғышты;
е) тотықсыздандырғышты.
171. Коагулянттар пайдаланылады:
а) лайқы суларды мөлдірлету үшін;
в) ағын сулардағы рН-ты мөлшерлеу үшін;
с) ағын суларды дегазациялау үшін;
д) ағын сулардағы қоспаларды флотациялау үшін;
е) ағын суларды қамтамасыз ету үшін.
172. Биохимиялық әдістер қолданылады:
а) ағын сулардан ерітілген және бірқатар неорганикалық
қоспаларды бөлу үшін;
в) ағын суларды залалсыздандыру үшін;
с) неорганикалық қоспаларды бөлу үшін;
д) мұнай өнімдерінен ағын суларды тазарту;
е) барлық жауабы дұрыс.
173. Ағын суларды физико-химиялық тазарту әдісіне кіреді:
а) электролиз, электродиализ;
в) ерітілген қоспаларды тұндыру;
с) булау;
д) дистилдеу;
е) барлық жауабы дұрыс емес.
174. Шаруашылық-тұрмыстық ағын суларды механикалық
тазартуға арналған құрылғылар:
а) торлар, құмұстағыштар, тұндырғыштар;
в) центрифугалар, гидроциклондар;
с) тұндырғыштар, флотаторлар;
д) гидроциклондар, құмұстағыштар, тұндырғыштар;
е) дұрыс жауабы жоқ.
175. Шаруашылық-тұрмыстық ағын суларды биологиялық
тазартуға арналған құрылғылар:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) аэротенктер;
с) биофильтрлер;
д) суарудың пайдалану аумағы;
е) фильтрлеу аумағы.
176. Атмосфера ластануының табиғи көздері:
а) атмосфераға өсімдіктердің, жануарлардың және
микроорганизмдердің үнемі бөлінуі;
в) автомобильді-транспорт;
с) нөсер жаңбыр;
д) коммуналды-тұрмыстық қалдықтардың жанатын қоқыстары;
е) газ сақтау орындарының қалдықтары.
177. Атмосфералық ластанудың
жасанды көздері:
а) өнеркәсіптік мекемелер;
в) шаңды боран;
с) найзағайлар;
д) вулкан атқылауы;
е) өсімдік және жануарлар ағзасының өміршеңдігінің
өнімдері.
178. Атмосфераға ластайтын заттарды тастау көздері
классификацияланады:
а) табиғаты бойынша;
в) құрамы бойынша;
с) адамға әсер ету сатысы бойынша;
д) түзілу тәсілі бойынша;
е) мұндай классификация жоқ.
179. Атмосфераға ластайтын заттарды тастау көздері
классификацияланады:
а) тұрған жері бойынша;
в) құрамы бойынша;
с) адамға әсер ету сатысы бойынша;
д) түзілу тәсілі бойынша;
е) мұндай классификация жоқ.
180. Атмосфераға ластайтын заттарды тастау көздері
классификацияланады:
а) жұмыс жасау режимі бойынша;
в) құрамы бойынша;
с) адамға әсер ету сатысы бойынша;
д) түзілу тәсілі бойынша;
е) мұндай классификация жоқ.
181. Атмосфераға ластайтын заттарды тастау көздері
классификацияланады:
а) ЛЗ таралу ұзақтығы бойынша;
в) құрамы бойынша;
с) адамға әсер ету сатысы бойынша;
д) түзілу тәсілі бойынша;
е) мұндай классификация жоқ.
182. Атмосфераға ластайтын
заттарды тастау көздері классификацияланады:
а) ұйымдастырушылық сатысы бойынша;
в) құрамы бойынша;
с) адамға әсер ету сатысы бойынша;
д) түзілу тәсілі бойынша;
е) мұндай классификация жоқ.
183. Өнеркәсіптік мекемелердің газ тәрізді қалдықтарының
құрамы анықталады:
а) шикізат құрамымен, өндіріс технологиясымен;
в) климаттық жағдайлармен және мекеменің
орналасуымен;
с) өндіріс технологиясы мен оның қарқындылығымен;
д) шикізат құрамы мен мекеменің орналасуымен;
е) барлық жауабы дұрыс.
184. Атмосферлық ауаға ластаушы заттардың ШЖК бөлінеді:
а) максималды-біртекті және орташа тәуліктік;
в) негізгі және спецификалық ЛЗ
үшін;
с) газ тәрізді және аэрозольды жағдайдағы ЛЗ үшін;
д) 1 және 2 класты қауіптілікті ЛЗ үшін;
е) 3 және 4 класты қауіптілікті ЛЗ үшін;
185. Өнеркәсіптік мекемелер атмосфералық ауаны ластайды:
а) қышқыл газдармен;
в) парафиндермен;
с) метанмен;
д) ауыр металдармен;
е) бактериалды ластанулармен.
186. Атмосфералы ауаның өзін-өзі тазартуы ........ нәтижесінде
жүреді:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) көлденең және тік бағыттағы ауа ағындарының
турбуленттігі;
с) аэрозольдердің гравитациялық күштердің әсерімен
тұнуы;
д) аэрозольдердің атмосферның электр өрісінің әсерімен
тұнуы;
е) аэрозольдерді және газ тәрізді заттарды атмосферлық тұнбамен
шаю.
187. Шаңдатып тұндырғыш камера мына әдіске жатады:
а) құрғақ механикалық газотазарту;
в) фильтрация;
с) электр өрісіндегі өлшенген бөліктердің тұнуы;
д) инерциялық шаң ұстағыштар;
е) центробежді күштердің әсерімен шаң ұстау.
188. Газ шаңдатқыш қалдықтарды құрғақ
механикалық тазарту жүзеге асуы мүмкін:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) шаң тұндырғыш камерада;
с) инерционды шаң ұстағыштарда;
д) көлденең және тік шаң тұндырғыш
камерада;
е) циклондарда.
189. Циклно – бұл неге арналған құрылғы:
а) шаңдатқыш қалдықтарды өлшенген қатты
және сұйық бөліктерден тазартуға;
в) өнеркәсіптік мекемелерді шаң басудан қорғауға;
с) вентиляциялық жүйеге берілетін атмосфералық ауаны
тазартуға;
д) аспирационды ауаны аэрозольдерден тазартуға;
е) барлық жауабы дұрыс.
190. Атмосфералы ауаға зиянды және иісті заттарды, сонымен қатар
шуды шығару көзі болып табылатын мекемелер тұрғын үйден
алшақтануы қажет:
а) санитарлы-қорғау зонасымен;
в) табиғат қорғау зонасымен;
с) табиғат қорғау территориясымен;
д) биік тегіс қоршаумен;
е) қатаң режим жолымен.
191. Санитарлы-қорғау зонасы – бұл:
а) өнеркәсіптік аумақ пен тұрғын үйдің
арасындағы территория;
в) өнеркәсіптік аумақ пен көлік жолының
арасындағы территория;
с) өнеркәсіптік аумақ пен реагенттерді ашық және
жабық сақтау қоймасының арасындағы территория;
д) өнеркәсіптік аумақ пен халық шаруашылығының
мекемелері арасындағы территория;
е) өнеркәсіптік мекеменің айналасындағы перспективаға
кеңею территориясы.
192. Санитарлы-қорғау зонасы арналған:
а) өнеркәсіптік мекеменің халыққа кері әсерін
төмендетуге;
в) спорт кешендерін тұрғызуға;
с) мекеме қызметкерлеріне демалу орындарын тұрғызуға;
д) автомобиль транспортының мекемеге әсерін төмендетуге;
е) барлық жауабы дұрыс емес.
193. Санитарлы-қорғау зонасы арналған:
а) климатты локальді жақсартуға арналған қосымша көгалдандыру
алаңын ұйымдастыруға;
в) спорт кешендерін тұрғызуға;
с) мекеме қызметкерлеріне демалу орындарын тұрғызуға;
д) автомобиль транспортының мекемеге әсерін төмендетуге;
е) барлық жауабы дұрыс емес.
194. Жерді үнемдеу тәсілдері:
а) көпқабатты ғимараттарды көтеру;
в) үшярусты вспашканы қолдану;
с) интерполимерлі пленкаларды қолдану;
д) тұз сіңіретін кеуекті полимерлі материалдарды қолдану;
е) орман алаңдары.
195. Жерді үнемдеу тәсілдері:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) көпқабатты ғимараттарды көтеру;
с) жер асты алаңдарды қолдану;
д) аз қолданылатын жерлерді пайдалану;
е) барлық жауабы дұрыс емес.
196. Ағын сулардың әртүрлі компоненттерінің
еріткіште әртүрлі еруіне негізделген ағын суларды тазарту әдісі:
а) экстракция;
в) флотация;
с) флокуляция;
д) эвопорация;
е) адсорбция.
197. Ерітілген органикалық қоспалардан ағын суларды
тазарту әдісі:
а) экстракция;
в) флотация;
с) флокуляция;
д) фильтрация;
е) коагуляция.
198. Ағын суларда қатаң дисперсті қоспалардан
тазарту әдісі:
а) тұндыру;
в) фильтрлеу;
с) флотация;
д) коагуляция;
е) ион алмасу.
199. Суды микроорганизмдерден тазарту әдісі:
а) тотықтыру;
в) фильтрлеу;
с) тұндыру;
д) биохимиялық тазарту;
е) барлық жауабы дұрыс.
200. Жыл сайын жаңартылып отыратын табиғи энергетикалық
ресурс:
а) биомасса;
в) ядролы отын;
с) қатты отын;
д) газ тәрізді отын;
е)күн радиациясы.
201. Әдетте барда мен тұрып суларды тастайды:
а) фильтрация алаңына;
в) канализацияға;
с) тастамайды;
д) технологиялық процестерде қолданады;
е) КС-ға қосады.
202. Суармалы егістік эксплуатациясы:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) үлкен шығын талап етеді;
с) жағымсыз иісті газдар түзеді;
д) біраз бөлігі топыраққа сіңіріледі;
е) су қоймаларына түседі.
203. Суармалы сулар табиғи тазалауға ұшырағанда
тезірек жайылады:
а) көмірсулар;
в) ақуыздар;
с) майлар;
д) витаминдер;
е) ферменттер.
204. Ашытқыдан кейінгі барданың құрамында 5-6% ҚЗ
болады және оны тыңайтқышқа айналдыру немесе басқа
да мақсаттарға қолдану үшін қажет:
а) булау арқылы қоюландыру;
в) 10 рет қышқылмен араластырады;
с) 100 рет сумен араластырады;
д) ешнәрсе жасамайды;
е) электролиздейді
205. Көміртегі диоксиді, ашытқы, спирттен кейінгі барда,
эфиральдегидті фракция, сивуш майы, лигнин, сабан, қоқыс - бұлар
қалдықтары болып табылады:
а) спиртті өндірісінің;
в) сыра қайнату өнеркәсібінің;
с) нан ашытқыларының өндірісі;
д) азықтық ашытқы өндірісі;
е) антибиотик өндірісінің.
206. Ластану дәрежесін ...... боынша мінездейді:
а) физико- химиялық, биологиялық, органолептикалық көрсеткіштер;
в) биолгиялық, физикалық көрсеткіштер;
с) экологиялық көрсеткіштер;
д) дәмдік және органолептикалық көрсеткіштер;
е) электрлік және физикалық көрсеткіштер.
207. Солод, өңделмеген материал (арпа, күріш), хмель, су,
ферменттерді қандай өндірісте қолданады:
а) сыра;
в) спирт;
с) квас;
д) арақ;
е) коньяк.
208. Компост, көмір мен отын алу үшін – бұл утилизация:
а) хмельді ағаштың( ылғалдылығы 85%);
в) сыра ағашының(ылғалдылығы 86%);
с) дәнді өнімдерден қалған қалдықтар;
д) ақуызды қалдық;
е) қалдықты ашытқылар.
209. Ірі қара малға азық, құрамында
моносахаридтер бар ферментолизаторлар өндірісіне, беттік культивирлеуге
арналған шикізат- бұл утилизация:
а) дәнді өнімдерден қалған қалдықтар;
в) хмельді ағаштың( ылғалдылығы 85%);
с) сыра ағашының(ылғалдылығы 86%);
д) ақуызды қалдық;
е) қалдықты ашытқылар.
210. Ірі қара малға азық, техникалық спирт үшін
шикізат, азықтық ақуыз өндірісі үшін және
т.б., беттік культивирлеу үшін- бұл утилизация:
а) сыра ағашының(ылғалдылығы 86%);
в) дәнді өнімдерден қалған қалдықтар;
с) хмельді ағаштың( ылғалдылығы 85%);
д) ақуызды қалдық;
е) қалдықты ашытқылар.
211. Сусло дайындауда аминді азоттың түзілуі үшін- бұл
утилизация:
а) ақуызды қалдық;
в) сыра ағашының(ылғалдылығы 86%);
с) дәнді өнімдерден қалған қалдықтар;
д) хмельді ағаштың( ылғалдылығы 85%);
е) қалдықты ашытқылар.
212. Пайдаланушыға реализация, нан ашытқыларының орнына-
бұл утилизация:
а) қалдықты ашытқылар;
в) ақуызды қалдық;
с) сыра ағашының(ылғалдылығы 86%);
д) дәнді өнімдерден қалған қалдықтар;
е) хмельді ағаштың( ылғалдылығы 85%).
213. Карбонизацияға қайта қолдану үшін, газдалған
сусындар өндірісі бойынша мекемелерге реализация-бұл утилизация:
а) СО2;
в) ақуызды қалдық;
с) сыра ағашының(ылғалдылығы 86%);
д) дәнді өнімдерден қалған қалдықтар;
е) хмельді ағаштың( ылғалдылығы 85%).
214. Сыра өнеркәсібінде қалалық су құбырынан
келетін суды қолданады:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) қондырғыларды, құбырларды жууда;
с) дезинфекциялық ерітінділерді дайындауда, сусланы салқындатуда;
д) дәнді гидравликалық тасымалдауда;
е) бөтелке жуатын машина, сонымен қатар сыра үшін негізгі
шикізат ретінде.
215. Ағын сулар мынадай сатыда түзіледі:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) қондырғыларда, тарларда, құбырларды
дезинфекциялау мен жуудан кейін;
с) салқындатқыш және қыздырғыш жылу алмастырғыштардан
кейін;
д) ашытқыларды шаюдан кейін;
е) фильтр аппараттарды шаюдан кейін.
216. Суслоны салқындатуға кеткен су өнімдермен қатынасқа
түспейді, сондықтан:
а) ыстық су қоймаларының қажеттіліктеріне қайта
қолданылады;
в) оны ішуге болады;
с) ол қолдануға жарамды;
д) жағымсыз иісі болады;
е) КС-ға қосуға болады.
217. Ағын сулардың құрамындағы заттар болады:
а) м.о. үшін шикізат, қоректік орта;
в) адамның қоректену өнімі;
с) ірі қара малға азық;
д) қолдануға жарамсыз;
е) қоршаған ортаны ластаушы.
218. ҚЗ-ды тастау керек:
а) жаңа түрде, қышқылданғанға дейін,
кейде оларды сілтілендіреді;
в) жаңа түрде, қышқылданғанға дейін,
кейде оларды қышқылдандырады;
с) жаңа емес күйде;
д) КС қосып жаңа түрде;
е) буланған түрде.
219. Канализацияға түсетін өнеркәсіптік ҚЗ-дың
құрамында болмауы керек:
а) ірі өлшенген заттар;
в) микроорганизмдер;
с) майда дисперсті қоспалар;
д) химиялық реактивтер;
е) КС қалдықтары.
220. Канализацияға түсетін өнеркәсіптік ҚЗ-дың
құрамында ірі өлшенген заттар болмауы керек. Осы мақсатта
сыра өңдеу зауытының тұрып қалған
канавасында орнатады:
а) торлар мен ситалар;
в) фильтрлер;
с) мембраналы фильтрлер;
д) ультрфильтрлер;
е) барлық жауабы дұрыс.
221. Суару алаңдары жоқ мекемелер ҚЗ тазарту үшін қолданады:
а) жасанды биологиялық әдістерді;
в) механикалық әдістерді;
с) физико-химиялық әдістерді;
д) экологиялық әдістерді;
е) химиялық әдістерді.
222. Өздерінің қажеттілік құнын жоғалтпаған
және қосымша немесе шикізат ретінде қолдануға болатын
негізгі өнімді дайындау процесінде түзілген шикізат пен материалдар
қалдықтары жаңа өнім өндірісінде аталады:
а) өндіріс қалдығы;
в) екіншілік материалды ресурстар;
с) өндірістің жанама өнімі;
д) қоқыстар;
е) өндіріс өнімдері.
223. Ғылым мен техниканың даму сатысында потенциалды шикізат
немесе қосымша өнім ретінде қолдануға болатын өндіріс
пен тұрмыстық қалдықтар, бұл:
а) екіншілік материалды ресурстар;
в) өндіріс қалдығы;
с) өндірістің жанама өнімі;
д) қоқыстар;
е) өндіріс өнімдері.
224. Шикізатты физико-химиялық өңдеу нәтижесінде
негізгі өніммен қатар түзіледі, бірақ бұл өндірістің
негізгі мақсаты болып табылмайды - бұл:
а) өндірістің жанама өнімі;
в) екіншілік материалды ресурстар;
с) өндіріс қалдығы;
д) қоқыстар;
е) өндіріс өнімдері.
225. Ғылым мен техниканың даму сатысында потенциалды шикізат
немесе қосымша өнім ретінде қолдануға болатын өндіріс
пен тұрмыстық қалдықтар, бұл:
а) екіншілік материалды ресурстар;
в) өндіріс қалдығы;
с) өндірістің жанама өнімі;
д) қоқыстар;
е) өндіріс өнімдері.
226. Өнеркәсіптік мекеменің тазарту мақсатымен
территориядан бөлінетін және өңдеуге жіберілетін қалдық
сулары – бұл:
а) ағын сулар;
в) қалдықтар;
с) өндіріс қалдығы;
д) өндірістің жанама өнімі;
е) екіншілік материалды ресурстар.
227. Қалалық канализацияға шығару талаптарын қанағаттандырмайтын
ағын суларды:
а) алдын ала тазарту, салқындату, қажет параметрге дейін
араластыру керек;
в) булау және салқындату керек;
с) араластыру және салқындату керек;
д) тұрақты су қоймаларына құю керек;
е) механикалық тазартуға ұшырату керек.
228. Фильтрлеу көмегіменжүзеге асырылатын технологиялық
ауаны бактериалды тазартудың талап етілетін эффективтілігін қамтамасыз
ету үшін білу қажет:
а) микроорганизм клеткаларының өлшемін;
в) м.о.-ң морфологиялық мінездемесін;
с) м.о.-ң таксономикалық мінездемесін;
д) фильтрлеу және берілу жылдамдығын;
е) м.о.-ң қандай өсу фазасында өтетінін.
229. 0,3 мкм ұзындықты ескеру керек:
а) фильтрленетін жүйелерді жобалау кезінде;
в) м.о.-ді залалсыздандыру тәсілін таңдау кезінде;
с) культивирлеу тәсілін таңдау кезінде;
д) проскок коэффициентін есептеу кезінде;
е) аэрогилравликалық қарсылықты есептеу кезінде.
230. ФС, ФЯР, ФРХ, ФЯУ – бұл маркалары:
а) ауаны алдын ала тазартуға арналған фильтрлердің;
в) культивирлеуге арналған ферментердің;
с) фермент алуға арналған ферментердің;
д) культуралды сұйықтықты тазартуға арналған
фильтрлердің;
е) шығатын газдарды жұқа тазартуға арналған
фильтрлердің.
231. ФШ және ФРУ маркалары жатады:
а) өздігінен тазартатын фильтрлерге;
в) қалыпты басқарушы фильтрлерге;
с) қалыпты басқарушы ферментерлерге;
д) шарлы ферментерлерге;
е) шарлы лопасты түптік ферментерлерге.
232. Егер ұнтақтан кеуекті фторопласты пластиналарды,
дискілерді немесе
а) фильтрлеуші материал ретінде;
в) көбік сөндіргіш бөліктерін дайындау үшін;
с) агрессивті орталарды сақтауға арналған аппараттарда;
д) амин қышқылы өндірісінде;
е) насос бөліктерін дайындау үшін.
233. Талшықты материал мен түтікті қабықшаларды
фильрлейтін кеуекті металлокерамикалық негізден, титаннан тұратын
металлоэлементтер қолданылады:
а) ауаны бактериологиялық тазартуда;
в) биотехнологиялық өндірістің ағын суларын
тазартуда;
с) майлы өздігінен тазартушы фильтрлер;
д) агрессивті ортаға арналған насос-дозатор;
е) агрессивті емес ортаға арналған насос-дозатор.
234. Фильтрлеуші элементті шаң-тозаң түсуден қорғау
үшін мына конструкцияны қолданбайды:
а) көпярусты металды жейделер;
в) ауа ағынын қалыптастыруға арналған каналдарды құру;
с) қаттылықтың қабырғалары;
д) көпярусты металды юбкалар;
е) агрессивті емес ортаға арналған насос-дозатор.
235. Диффузор торларының арасында орналасқан өнімді жиі
сығу ......... есебінен экстрагирлеу процесінде жүреді:
а) өнім ісінеді, оның көлемі үлкейеді;
в) қысымның әсерімен диффузорға ауа беріледі;
с) торлардың 10-15%-ке жақындауы жүреді;
д) су тартылу күшінің әсерімен ағады;
е) өсімдік шикізаты көп суды ұстамайды.
236. Егер ленталы вакуум-фильтрде фильтрлеу процесін қалыптандыру қажет
болса, онда келесі принципті қолданбау керек:
а) тұнбаны көп ретті жуу;
в) тұнба қабатының биіктігінің өзгеруі;
с) лента қозғалысы жылдамдығының өзгеруі;
д) перегородка жағдайының өзгеруі;
е) ұлпалы қабатты резиналыға ауыстыру.
237. Егер фильтрді таңдауды жүргізу
керек болса, онда ескермеуге болады:
а) уақыттың күнтізбелік және эффективті фондын;
в) суспензияның физико-химиялық қасиетін;
с) алынатын тұнбаның ылғалдылығын;
д) операциялардың кезектілігі мен санын;
е) технико-технологиялық көрсеткішін.
238. Егер ВИС-42Д типті кептіргіштің ішкі құрылғысына
герметизацияға арналған қондырғы, калориферлер,
желдеткіштер, циклондар, ауа үрлегіштер болса, онда кептіргішті зең
саңырауқұлақтар культураларын өсіруге қабілеттендіру
мақсатымен:
а) бактериалды фильтр қою керек;
в) жылдамдықты жоғарылату керек;
с) герметикалық жағдайын жақсарту керек;
д) үш циклонға тағы біреуін қосу;
е) калорифердің біреуін алып тастау керек.
239. Егер насосты тез жүретін электродвигательмен, газды құбырмен
қосатын болса, ол біртекті ағынды қамтамасыз етсе, аз
габаритке, массаға және құнға ие болса, онда бұл:
а) ортадан тепкіш насос;
в) роторлы насос;
с) осьті насос;
д) лопасты насос;
е) эрлифті насос.
240. Қатты қоректік орталарды жылы залалсыздандыруды жүргізу
үшін мына тәсілді қолдануға болмайды:
а) рентген сәулелерін қолдану;
в) буды қолдану;
с) инфрақызыл сәулені қолдану;
д) жоғары сапалы қыздыруды;
е) электр қыздыруды.
241. Этилен тотығымен залалсыздандыру үшін қолдануға
болады:
а) рециркуляциясы бар периодты әрекетті шкаф типті газды
стерилизаторды;
в) рециркуляциясы бар периодты әрекетті шкаф типті қатты фазалы
стерилизаторды;
с) рециркуляциясы бар периодты әрекетті шкаф типті сұйық
фазалы стерилизаторды;
д) рециркуляциясы бар периодты әрекетті шкаф типті ионды
стерилизаторды;
е) рециркуляциясы бар периодты әрекетті шкаф типті радиациялық стерилизаторды;
242. Суретте не көрсетілген:
1 2 3
![]()
а) екі камералы септитенк;
в) аэратор;
с) биореактор;
д) компрессор;
е) көрсеткіш.
243. Суретте не көрсетілген:

биогаз
а) певдосұйылтқыш қабатпен ашытқыштың сызбанұсқасы;
в) аэратор;
с) биореактор;
д) компрессор;
е) көрсеткіш.
244. Суретте не көрсетілген:
ил выход вода
а) илдің өлшенген қабаты бар реакторы;
в) аэратор;
с) биореактор;
д) компрессор;
е) көрсеткіш.
245. 1 санымен не көрсетілген:

а) реттегіш;
в) құбыр желісі;
с) дозатор;
д) транспортер;
е) кіруші ағын.
246. 2 санымен не көрсетілген:

а) шағылыстырғыш;
в) құбыр желісі;
с) дозатор;
д) транспортер;
е) кіруші ағын.
247. 3 санымен не көрсетілген:
3
а) қарқынды құбыр желісі;
в) құбыр желісі;
с) дозатор;
д) транспортер;
е) кіруші ағын.
248. 5 санымен не көрсетілген:

а) ил;
в) құбыр желісі;
с) дозатор;
д) транспортер;
е) кіруші ағын.
249. 1 санымен не көрсетілген:
Питат. вещества 1

а) байланыс реакторы;
в) құбыр желісі;
с) дозатор;
д) транспортер;
е) кіруші ағын.
250. 2 санымен не көрсетілген:

![]()
а) насос;
в) құбыр желісі;
с) дозатор;
д) транспортер;
е) кіруші ағын.
251. Микроорганизмдер анаэробты процесте акцептор электрон ретінде не қолданады:
а) көмірсу;
в) сутегі;
с) оттегі;
д) азот;
е) қорғасын.
252. Өздігінен соратын араластырғыштар ауаның берілуін қамтамасыз
етеді:
а) оның тығыздығында туындаған зақымның
нәтижесінде;
в) қанағаттандырарлықсыз сапада;
с) шаңдатып кептіргіш ішіне;
д) тесіктер арқылы;
е) жеткіліксіз мөлшерде.
253. Ағын суларды тазарту процесі:
а) залалсыз ауаның берілуімен жүреді;
в) антисептикалық жағдайда жүреді;
с) залалсыздандырылған жағдайда жүреді;
д) тек жабық ыдыстарда жүргізіледі;
е) аэробты м.о. бар жерде жүреді.
254. Егер Д=0,1ч¹, ферментер көлемі 100м³ болса, ағын
жылдамдығын есепте:
а) 10;
в) 1;
с) 100;
д) 0,1;
е) 1000.
255. Егер Д=0,1 болса, онда реакторға
келу уақыты тең:
а) 0,1;
в) 10;
с) 100;
д) 1;
е)10.
256. Биотехнологиялық өндірісте ауаны газды тазарту әдістерінен
қолданылады:
а) түптік фильтрлер;
в) скрубберлер;
с) көбік аппараттар;
д) электрофильтрлер;
е) циклондар.
257. Биотехнологиялық өндірісте ауаны залалсыздау үшін көбірек
қолданылады:
а) жылу залалсыздандыру;
в) иондаушы сәулелендіру;
с) ультракүлгін сәулелендіру;
д) γ – сәулелер;
е) ультрадыбыс.
258. Нәзік тазарту фильтрлері болмайды:
а) түптік немесе араластырғыш;
в) жайылған беті бар;
с) рамалық, қатпарланған, қолды;
д) адсорбциялық;
е) торлы, мембранды.
259. Фильтрлерде фильтрлеуші материал болып табылмайды:
а) металды орама;
в) шынылы;
с) мақталы мата;
д) базальтты талшық;
е) активті көмір.
260. Араластырғыш фильтрлер қолданылады:
а) ауаны алдын ала тазартуда;
в) нәзік тазартуда;
с) толық залалсыздандыруда;
д) м.о.-ді толық бөлуде;
е) тазартудың жоғары жылдамдығында.
261. Жайылған беті бар фильтрлерде фильтрлеуші материал ретінде қолданылады:
а) талшықты материалдар;
в) активті көмір;
с) себілмелі материалдар;
д) көмір;
е) металды орама.
262. Жайылған беті бар фильтрлердің негізгі кемшілігі:
а) ылғалға сезімтал;
в) үлкен қарсылыққа ие;
с) эффективті емес;
д) эксплуатацияға қолайсыз;
е) өте қымбат.
263. «Абсолютті фильтрлердің» негізгі кемшілігі:
а) үлкен қарсылық;
в) төмен эффективті;
с) ылғалға сезімтал;
д) эксплуатацияға қолайсыз;
е) тек сұйықтықтарды тазартуға ғана тиімді.
264. Ауаны нәзік тазарту жүйесінде жоқ аппарат:
а) ферментер;
в) тоңазытқыш;
с) ылғал бөлгіш;
д) басты фильтр;
е) компрессор.
265. Ауаны нәзік тазарту жүйесінде компрессордан кейін тұрады:
а) тоңазытқыш;
в) ферментер;
с) ылғал бөлгіш;
д) басты фильтр;
е) қыздырғыш.
266. Ауаны нәзік тазарту жүйесінде бірінші аппарат:
а) майлы фильтралды;
в) ферментер;
с) компрессор;
д) басты фильтр;
е) жеке фильтр.
267. Ауаны нәзік тазарту жүйесінде компрессор қызмет
етеді:
а) жылулық залалсыздандыру;
в) ауаны айдау;
с) 50ºС дейін қыздыру;
д) салқындату;
е) ылғалды бөлу.
268. Культуралды сұйықтықты алдын ала өңдеу нәтижесінде
фильтрлеу алдында жүреді:
а) өлшенген заттардың коагуляциясы;
в) өлшенген заттарды бөлу;
с) ерітіндіні салқындату;
д) флотация;
е) сеперация.
269. Сұйықтыққа арналған фильтрлер болмайды:
а) циклдік;
в) үздіксіз әрекетті;
с) қысыммен жұмыс жасайтын;
д) вакууммен жұмыс жасайтын;
е) периодты әрекетті.
270. Барабанды вакуум-фильтрде жоқ бөлік:
а) аэратор;
в) барабан;
с) реттегіш құрылғы;
д) маятникті араластырғыш;
е) вал.
271. Вакуум-фильтрдің негізгі кемшілігі:
а) антисептикалық жағдайды қамтамасыз ете алмайды;
в) төмен эффективтілік;
с) жоғары баға;
д) қызмет етуде қиындық;
е) қол еңбегінің үлкен үлесі.
272. Рулонды фильтрлеуші элементте мембраналар буларының арасында
болады:
а) дренажды материал;
в) термометр;
с) микроорганизмдер;
д) цилиндрлі корпус;
е) өткізгіш құбыр.
273. Майдалау деңгейі мына формуламен анықталады:
а) dн/dк ;
в) dк/dн ;
с) (dк-dн)/dк ;
д) dк/(dк-dн);
e) dк/(dн-dк).
274. Биотехнологиялық процестерде i деңгейлі помол
пайдаланылады, ол тең:
а) 50-100;
в) 1-2;
с) 100-1000;
д) 1-1000;
е) 5-10.
275. Ерекше залалсыздандыру жағдайларында қораптау кезінде
келесідей залалсыздар санына 1 залалсыздандырылмаған ампула шығарылады:
а) (1-6)* 10³;
в) 10;
с) 100;
д)1;
е) 10¹º.
276. Моно теңдігін көрсетіңіз:
а) μ=μmax S / ( Ks + S);
в) μmax=μ KS / (S * Ks);
с) μ=μmax Ks
/ ( S / Кs);
д) μ=μ- Ks / ( S * Кs);
е) μ=μmax S
/ (Ks / S);
277. Культуралды сұйықтықтағы оттегі концентрациясын анықтау
үшін қолданылатын әдіс:
а) электрохимиялық;
в) химиялық;
с) физикалық;
д) реакциондық;
е) адсорбциондық.
278. Меншікті жылубөлгіштіктің ферментердегі биосинтез кезінде
уақытқа тәуелділігінің мінездемесі:
а) экстремальды;
в) логарифмдік;
с) сызықтық;
д) тәуелділік болмайды;
е) параболитикалық.
279. Культуралды сұйықтықтан ашытқылардың бөлінуі
кезінде келесі вариантты қолдануға болмайды:
а) жуу, булау, кептіру;
в) флотирлеу, сепарирлеу, кептіру;
с) сепарирлеу, булау, кептіру;
д) сепарирлеу, кептіру;
е) флотирлеу, сепарирлеу, булау, кептіру.
280. Ферментерлерге залалсызданған ауаның берілуі үшін
компрессорларды қолданады:
а) ауалы және стационарлы;
в) жоғары және төмен қысымды;
с) периодты және үздіксіз;
д) сорылатын газ көлемі бойынша;
е) турбулентті және ламинарлы.
281. Жылулық залалсыздандыруды жүргізу арзан және тиімді:
а) сулы бумен өңдеумен;
в) ультрадыбыспен қыздыру;
с) ыстық ауамен;
д) электроқыздырумен;
е) басқа әдістермен.
282. Материалдардың жоғары емес механикалық беріктігіне
байланысты Петрян ұлпалы фильтрлер ....... үшін тиімді:
а) вентиляциялық ауаның фильтрлену жүйесі;
в) ауаны нәзік тазарту;
с) ауаны биологиялық тазарту;
д) культуралды сұйықтық фильтрациясы;
е) шығатын сулардың фильтрациясы.
283. Синтетикалық материалдан алынған қалыңдығы
2,5 мкм аса жұқа, оралған талшықтар – бұл:
а) Петрян ұлпасынан алынған фильтр;
в) касеталы фильтрлер;
с) біріктірілген фильтрлер;
д) фланцевті фильтрлер;
е) өздігінен тазартушы майлы фильтрлер.
284. Петрян ұлпасынан алынған фильтр дің эффективтілігі тәуелді
емес:
а) фильтр өлшеміне;
в) фильтрлейтін материалдар физико-химиялық қасиетіне;
с) фильтрдің беріктілігіне;
д) төсеу тығыздығына;
е) аэродинамикалық қарсыласу.
285. Бөлінетін ауаны тазартуға арналған фильтрлеуші
элементтерге талаптар қойылмайды:
а) проскоктың техникалық коэффициенті 2,5-4% кем емес;
в) бастапқы гидравликалық қарсыласу 30-40кПа кем емес;
с) микробиологиялық коррозияға жоғары тұрақтылық;
д) фильтрлеуші материалдардың ылғалдылығы мен термотұрақтылығы;
е) жиі жылулық заласыздандыру мүмкіндігі.
286. Өнеркәсіпте булы автоматтандырылған фильтрлеуші
кешендерді қолдану мүмкіндік береді:
а) эксплуатациялық шығындарды, залалсыздандырылмаған
операциялардың санын минимумға төмендетуге;
в) құрылғының жұмыс ресурсын төмендету;
с) қондырғыны дайындау уақытын жоғарылату;
д) биологиялық активті заттардың шығымын төмендету;
е) процесті бөліктеп автоматтау.
287. ФШ және ФРУ типті өздігінен тазартатын фильтрлерде
фильрлеуші материалдағы шаңның жиналу мөлшері бойынша
материалдың қарсыластығы:
а) өседі;
в) түседі;
с) өзгермейді;
д) қалпына келеді;
е) дұрыс жауабы жоқ.
301. Өнеркәсіптік экологияның ролі:
а) қоршаған ортаны қорғаудың
инженерлі-техникалық құралы;
в) жабық жоғары қалдықты технологияны және бүтін
өндірісті құруға қабілеттендіру;
с) өнеркәсіптік қалдықтардың көлемінің
өсу темпын көбейту;
д) барлық жауабы дұрыс;
е) табиғи ресурстардың эксплуатациясын жоғарылату.
302. БОТ өңдеуді қажет етпейтін фактор:
а) өнеркәсіптік қалдықтың көлемінің
өсу темпын көбейту;
в) жерлерді сақтау;
с) арзан шикізаттың жетіспеуі;
д) табиғи ресуртарды рационалды қолдану қажеттілігі;
е) қалдықтарды қолданудың экономикалық толыққандылығы.
303. БОТ дамуының негізгі тенденциясы:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) ағын суды тазарту тәсілдерінің базасында тұрақсыз
технологиялық жүйелердің әртүрлі түрін өңдеу;
с) шикізатты кешенді қолдану;
д) кешеннің ішіндегі қалдықтар мен шикізаттың
материалды ағынының жабық құрылымымен өндірістік
кешенді құру;
е) газды, қатты, сұйық өнеркәсіптік қалдықтарды
тазартудың эффективті әдістерін құру.
304. Қалдықтарды биотехнологиялық өңдеудің
негізгі бағыты:
а) органикалық және неорганикалық токсинді заттардың
деградациясы;
в) токсинді қалдықтардың айналымға қайтуы үшін
ресурстардың қалпына келуі;
с) ароматты қосылыстарды алу;
д) микроорганизмдердің жаңа штамдарын алу;
е) барлық жауабы дұрыс емес.
305. Аз қалдықты өндіріс – бұл:
а) шикізат пен бүтін өнімдерді қоспағанда заттар
мен энергия алмасуының принципі жүзеге асырылатын жүйе;
в) шикізат пен бүтін өнімдерді қоспағанда заттар
мен энергия алмасуының принципі жүзеге асырылмайтын жүйе;
с) тазарту құралдары қымбат, көп алаңды
алатын жүйелер;
д) қатты қалдықтар мен тұнбаларды жоғалту мәселесін
тудыратын өндіріс;
е) қалдықтардың доғары деңгейлі өндірісі.
306. Екіншілік энергетикалық ресурс болып табылмайтын көздер:
а) ағын сулар;
в) жанғыш қалдықтар;
с) жылулық қалдықтар;
д) артық қысым энергиясы;
е) барлық жауабы дұрыс.
307. Жабық энерго-технологиялық циклді құру үшін
сақтау керек:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) методологиялық принцип;
с) биохимиялық және микробиологиялық принциптер;
д) технологиялық принциптер;
е) ұйымдастырушылық принциптер.
308. БОТ құруға арналған методологиялық
принциптерге жатады:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) энергияны, суды, көмекші материалдарды барынша үнемдеуде өнім
өндірісіне арналған шикізаттарды толық қолдану;
с) бір өндіріс қалдығы екіншісіне шикізат болып табылатын
өндіріс қалдықтарын және жанама өнімдерді қолдану;
д) табиғаттағы бұрын бұзылған теңдіктер
ликвидациясы;
е) барлық қондырғылар мен өндірістердің жұмыстарының
сенімділігінің жоғарылауы.
309. БОТ құруға арналған методологиялық
принциптерге жатады:
а) энергияны, суды, көмекші материалдарды барынша үнемдеуде өнім
өндірісіне арналған шикізаттарды толық қолдану;
в) қол жететін және арзан шикізаттан өнім алу әдістерін
өңдеу;
с) реакциялық қоспадан өнімнің бөлініунің
толуы;
д) әртүрлі өндірісті кооперирлеу және комбинирлеу;
е) қалдықсыз территориалды-өнеркәсіптік кешендерді құру.
310. Микробиологиялық және биохимиялық принциптерге
жатады:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) аз сатылы процестерді құру;
с) қол жететін және арзан шикізаттан өнім алу әдістерін
өңдеу;
д) жоғары эффективті селективті процесті өңдеу;
е) сопряжонды әдістерді қолдану.
311. Технологиялық принциптерге жатады:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) компонент пен ағын бойынша рециркуляцияны қолдану;
с) біріктірілген процестерді (реакциялық және массаалмасу) қолдану;
д) реакциялық қоспадан өнімнің бөлінуінің
толуы;
е) төмен энерготұтыну процесін өңдеу.
312. Микробиологиялық және биохимиялық принциптерге
жатады:
а) қол жететін және арзан шикізаттан өнім алу әдістерін
өңдеу;
в) компонент пен ағын бойынша рециркуляцияны қолдану;
с) қалдықсыз территориалды-өнеркәсіптік кешендерді құру;
д) реакциялық қоспадан өнімнің бөлінуінің
толуы;
е) төмен энерготұтыну процесін өңдеу.
313. БОТ құруға арналған технологиялық
принциптерге жатады:
а) компонент пен ағын бойынша рециркуляцияны қолдану;
в) қол жететін және арзан шикізаттан өнім алу әдістерін
өңдеу;
с) жоғары эффективті селективті процесті өңдеу;
д) аз сатылы процестерді құру;
е) төмен энерготұтыну процесін өңдеу.
314. БОТ құруға арналған ұйымдастырушылық
принципке жатады:
а) әртүрлі өндірісті кооперирлеу және комбинирлеу;
в) аз сатылы процестерді құру;
с) табиғаттағы бұрын бұзылған теңдіктер
ликвидациясы;
д)барлық қондырғылар мен өндірістердің жұмыстарының
сенімділігінің жоғарылауы;
е) жоғары эффективті селективті процесті өңдеу.
315. БОТ құруға арналған ұйымдастырушылық
принципке жатады:
а) қалдықсыз территориалды-өнеркәсіптік кешендерді құру;
в) табиғаттағы бұрын бұзылған теңдіктер
ликвидациясы;
с) барлық қондырғылар мен өндірістердің жұмыстарының
сенімділігінің жоғарылауы;
д) жоғары эффективті селективті процесті өңдеу;
е) аз сатылы процестерді құру.
316. БОТ құруға арналған ұйымдастырушылық
принципке жатады:
а) өндіріс қалдықтарын өңдеу бойынша
технологияны құру;
в) аз сатылы процестерді құру;
с) табиғаттағы бұрын бұзылған теңдіктер
ликвидациясы;
д) барлық қондырғылар мен өндірістердің жұмыстарының
сенімділігінің жоғарылауы;
е) жоғары эффективті селективті процесті өңдеу.
317. Жаңа өндірісті құрудың келесі сатысының
орташаландырылған мерзімі - қабылданаған
шешімдер:
а) 2 жыл;
в) 2 сағат;
с) 15 жыл;
д) 2 ай;
е) 200 жыл.
318. Жаңа өндірісті құрудың келесі сатысының
орташаландырылған мерзімі -
технологияны өңдеу:
а) 2-4 жыл;
в) 2-4 сағат;
с) 20-40 сағат;
д) 5 сағат;
е) 6 сағат.
319. БОТ эффективтілігін экономикалық бағалауда ескеру керек:
а) қалдықты барлық сатыда утилизациялау мен өңдеуден
алынған эффектті;
в) шикізаттың нарықтық бағасын;
с) жылдың қазіргі ағымындағы инфляция;
д) токсинді қалдықтарды утилизациялауға шығындар;
е) барлық жауабы дұрыс емес.
320. БОТ-ң суммарлы эфективтілігі (Э*):
а) Э*→max [(∑Э – Ү)/Зп ] ;
в) Э*→min(∑Э – Ү)/Зп ] ;
с) Э*→max [ Ү/Зп ] ;
д) Э*→min [ Ү)/Зп ] ;
е) Э*→max [∑Э/Зп ] ;
321. Қалдықсыз өндірістің суммарлы эфективтілігі
max Э* →[(∑Э – Ү) /Зп], мұнда ∑Э – бұл:
а) суммарлы экономикалық
эффект;
в) минималды экономикалық
эффект;
с) қоршаған ортаның қалдықтармен ластануынан
зардап алу өлшемі;
д) қалдықсыз өндірісті жүзеге асыруға кеткен
шығын;
е) максималды экономикалық
эффект.
322. Қалдықсыз өндірістің суммарлы эфективтілігі
max Э* →[(∑Э – Ү) /Зп], мұнда Ү – бұл:
а) қоршаған ортаның қалдықтармен ластануынан
зардап алу өлшемі;
в) қалдықсыз өндірісті жүзеге асыруға кеткен шығын;
с) максималды экономикалық
эффект;
д) минималды экономикалық
эффект;
е) суммарлы экономикалық
эффект.
323. Қалдықсыз өндірістің суммарлы эфективтілігі
max Э* →[(∑Э – Ү) /Зп], мұнда Зп – бұл:
а) қалдықсыз өндірісті жүзеге асыруға кеткен
шығын;
в) еңбекақы;
с) өнімнің күлділігі;
д) қоршаған ортаның қалдықтармен ластануынан
зардап алу өлшемі;
е) суммарлы экономикалық
эффект.
324. Әртүрлі өндірісті кооперирлеу және комбинирлеу
– бұл:
а) БОТ құрудың ұйымдастырушылық
принципі;
в) БОТ құрудың технологиялық
принципі;
с) БОТ құрудың биохимиялық
және микробиологиялық принципі;
д) БОТ құрудың методологиялық принципі;
е) БОТ құрудың экономикалық принципі.
325. Қалдықсыз территориалды-өнеркәсіптік
кешендерді құру – бұл:
а) БОТ құрудың ұйымдастырушылық
принципі;
в) БОТ құрудың технологиялық
принципі;
с) БОТ құрудың биохимиялық
және микробиологиялық принципі;
д) БОТ құрудың методологиялық принципі;
е) БОТ құрудың математикалық принципі.
326. Өндіріс қалдықтарын өңдеу технологиясын құру
– бұл:
а) БОТ құрудың ұйымдастырушылық
принципі;
в) БОТ құрудың технологиялық
принципі;
с) БОТ құрудың биохимиялық
және микробиологиялық принципі;
д) БОТ құрудың методологиялық принципі;
е) БОТ құрудың өнеркәсіптік принципі.
327. Төмен энерготұтыну процесін өңдеу – бұл:
а) БОТ құрудың технологиялық принципі;
в) БОТ құрудың ұйымдастырушылық принципі;
с) БОТ құрудың биохимиялық
және микробиологиялық принципі;
д) БОТ құрудың методологиялық принципі;
е) БОТ құрудың математикалық принципі.
328. Жоғары эффективті селективті процесті өңдеу – бұл:
а) БОТ құрудың биохимиялық
және микробиологиялық принципі;
в) БОТ құрудың ұйымдастырушылық принципі;
с) БОТ құрудың технологиялық принципі;
д) БОТ құрудың методологиялық принципі;
е) БОТ құрудың математикалық принципі.
329. Компонент пен ағын бойынша рециркуляцияны қолдану – бұл:
а) БОТ құрудың технологиялық принципі;
в) БОТ құрудың ұйымдастырушылық принципі;
с) БОТ құрудың биохимиялық
және микробиологиялық принципі;
д) БОТ құрудың методологиялық принципі;
е) БОТ құрудың математикалық принципі.
330. Энергияны, суды, көмекші материалдарды барынша үнемдеуде өнім
өндірісіне арналған шикізаттарды толық қолдану – бұл:
а) БОТ құрудың методологиялық принципі;
в) БОТ құрудың ұйымдастырушылық принципі;
с) БОТ құрудың биохимиялық
және микробиологиялық принципі;
д) БОТ құрудың технологиялық принципі;
е) БОТ құрудың математикалық принципі.
331. Д2 витаминінің шығымын қалай жоғарылатуға
болады:
а) м.о.-ді ультракүлгін сәулемен сәулелендіру;
в) м.о.-ді инфрақызыл сәулемен сәулелендіру;
с) м.о.-ді ультрадыбыспен сәулелендіру;
д) м.о.-ді магнитті тербелістермен сәулелендіру;
е) м.о.-ді электрхимиялық потенциалмен сәулелендіру.
а) (+) және (-) штамдарды бөлу;
в) қоректік ортаны заласыздандыру;
с) ауаны дайындау;
д) (+) және (-) штамдарды бөлек өсіру;
е) культуралды сұйықтықты өңдеу.
333. Липидтерді культивирлеуде оттегінің жетіспеушілігі әкеледі:
а) липид синтезінің тежелуіне;
в) липид биосинтезі процесінің жылдамдауына;
с) процеске әсер етпейді;;
д) екіншілік метоболиттер түзіледі;
е) культуралды сұйықтықтағы ерітілген О2
концентрациясы жоғарлайды.
334. Бактериофагтармен күресудің эффективті мөлшері қандай:
а) 120ºС-де 20 минут заласыздандыру;
в) 120ºС-де 20 минут пастерилизациялау;
с) 120ºС-де 20 минут аммонификациялау;
д) 120ºС-де 20 минут денитрификациялау;
е) 120ºС-де 20 минут лиофилизациялау.
335. Неліктен сірке қышқылы зауытының өндірістік
аппараттарында бөтен микроорганизмдер көбеймейді:
а) қоректік ортаның жоғары қышқылдығына
байланысты;
в) процестің залалсыз жағдайы;
с) процестің жоғары температурасына байланысты;
д) жоғары қысымда м.о.-р өледі;
е) процестің төмен температурасына байланысты.
336. Азотты биологиялық фиксациялау әдісін қолдану
жатады:
а) ауылшаруашылық биотехнологиясына;
в) өнеркәсіптік биотехнологияға;
с) медициналық биотехнологияға;
д) тағамдық биотехнологияға;
е) энергетикалық биотехнологияға.
337. Егер қоректік ортаға культивирлеу үшін глюкозаның
жоғары концентрациясы + мочевина + ашытқы экстракті + биотин +
аденин кіретін болса өнімнің типін анықтаңыз:
а) АТФ;
в) ГТФ;
с) паприн;
д) гиббериллин;
е) липидтер.
338. Егер қоректік ортаға культивирлеу үшін жүгері
немесе соя ұны + өсімдік майы + керосин + ПАВ + өсу
стимуляторлары кіретін болса өнімнің типін анықтаңыз:
а) каротиноидтар;
в) алколоидтар;
с) эприн;
д) гаприн;
е) амин қышқылдары.
339. Егер қоректік ортаға культивирлеу үшін
α-кетоглутар қышқылы+аммоний тұзы+буферлі қоспалар
кіретін болса өнімнің типін анықтаңыз:
а) глутамин қышқылы;
в) лизин;
с) триптофан;
д) стрептомицин;
е) эритромицин.
340. Нуклейн қышқылының, ақуыздар мен көмірсулардың
сілтіленуі мен түзілуі жатады:
а) біріншілік метоболизмге;
в) екіншілік метоболизмге;
с) Кребс цикліне;
д) ақуыз биосинтезіне;
е) спирттік ашуға.
341. Екіншілік метоболизмнің маңызды қалыпты ерекшелігі
компартаментализация болып табылады. Бұл:
а) берілген өнім қатаң анықталған жерде түзіледі;
в) берілген өнім оңай инактивирленеді;
с) метоболизм жылдамдығы көміртегі көзіне байланысты;
д) өнім культуралды сұйықтықтан оңай бөлінеді;
е) өнім тек биомассада ғана болуы мүмкін.
342. Микроорганизмдер гаплоидтылығына байланысты жануарлар мен өсімдіктер
алдында селекция объекті ретінде қандай қасиетке ие:
а) оларда жасырын өзгергіштік жоқ;
в) оларды культуралды сұйықтықтан бөлу оңай;
с) биосинтездің жоғары жылдамдығына;
д) культуралды сұйықтық құрамында бөтен
микрофлора болмайды;
е) үлкен өнім шығымын береді.
343. Көптеген минералды тұздар қабілетті:
а) микроорганизм бетінде зарядтардың орналасуын қалыптастыру;
в) субстраттың қоректік құндылығын төмендету;
с) қоректік ортада ерімейді;
д) рН-ты біршама өзгерту;
е) сарсу түзуді, температураны төмендетуді.
344. Азықтық ашытқыларда ультракүдгін сәулемен
сәулелендіруде ...... оңай
айналатын эргостерин болады:
а) Д2 витаминіне;
в) РР витаминіне;
с) В2 витаминіне;
д) В12 витаминіне;
е) А витаминіне;
345. Полисахаридтерді микроорганизмдер үшін көміртегі көзі
ретінде қолдану үшін оларды:
а) гидролизге ұшырату керек;
в) деаминдеу керек;
с) декарбоксилдеу керек;
д) плазмолизге ұшырату керек;
е) цеолиттерде адсорбция жүргізу.
346. Өсімді шикізат гидролизаттарында азықтық ашытқыларды
өсіру үшін қоектік ортаға азотты қандай түрде
енгізеді:
а) аммоний сульфаты;
в) аммиак;
с) азот қышқылы;
д) амин қышқылы;
е) нуклеотид.
347. Өсімді шикізат гидролизаттарында азықтық ашытқыларды
өсіру үшін қоектік ортаға фосфорды қандай түрде
енгізеді:
а) суперфосфат;
в) ортофосфор қышқылы;
с) АТФ;
д) амин қышқылы;
е) нуклеотид.
348. Микроорганизмдерді табиғи газда культивирлеуде қандай қиындықтар
туындайды:
а) метан культуралды сұйықтықта нашар ериді, м.о. метанда
нашар өседі;
в) метанды синтездейтін микроорганизм штамын таңдау өте қиын;
с) метан түзуші бактериялар анаэробты болғандықтан,
культивирлеу үшін оттегі келуін азайту керек;
д) көп бөтен микроорганизмдер синтезделеді;
е) метанды ассимирлеуші м.о. өлшемі бойынша ашытқы
клеткаларынан үлкен.
349. Гаприн өндірісінде қоректік тұздарды дайындау азықтық
ашытқы өндірісінің аналогиялық сатысынан қалай
ажыратылады:
а) тұз қоспаларын залалсыздандыру керек;
в) тұздар құрамы жағынан аналогты, бірақ әр
түрлі пропорцияда;
с) тұздардың құрамы әртүрлі;
д) тұздар қоспасы залалсыздандыруды қажет етпейді;
е) дұрыс жауабы жоқ.
350. Бактериалды биомасса инактивациясын қалай жүргізеді:
а) плазмолизге ұшыратады;
в) диспергирлейді;
с) центрифугалайды;
д) ультрафильтрация жүргізеді;
е) электродиализатор қолданады.
351. Неге қоректік орталарды – мелассаны дайындауда көміртегінің
негізгі көзін бөлек залалсыздандырады:
а) мелассаның құрамында сахарозаның термолобильді
компоненті болады;
в) мелассаның микроорганизмдермен инфицирленуі болмас үшін;
с) залалсыздаудың әртүрлі температурасы;
д) мелассаға залалсыздандырудың жоғары температурасы
керек;
е) дұрыс жауабы жоқ.
352. Гидролизаттардың биологиялық жағымдылығы
байланысты:
а) м.о. зиянды қоспалардың болуы;
в) температура;
с) судың болуы;
д) РЗ болуы;
е) дұрыс жауабы жоқ.
353. Гидролизаттарды өңдеу мынадай мақсатпен жүргізіледі:
а) улы қоспаларды бөлу;
в) нейтрализация;
с) булау;
д) центрифугалау;
е) флотирлеу.
354. Отынды фракцияның депарафинизациясы жүзеге асады:
а) адсорбционды бөлумен;
в) сумен шаюмен;
с) ацетонның көмегімен;
д) метанолдың көмегімен;
е) дұрыс жауабы жоқ.
355. Карбамидті депарафинизация ..... көмегімен жүзеге асады:
а) мочевинаның;
в) клейковиннің;
с) папаиннің;
д) наркотиннің;
е) метанолдың.
356. Цеолиттің сұйық парафиндерінің десорбциясын
ненің көмегімен жүргізуге болады:
а) аммиак;
в) су;
с) ацетон;
д) метан;
е) кез келген газ.
357. Табиғи газдың құрамындағы ингибирлеуші қоспалар:
а) күкіртсутек және меркаптан;
в) этан және пропан;
с) бутан;
д) күкіртсутек және тұз қышқылы;
е) меркаптан және тұз қышқылы;
358. Сулы ерітіндіден ферментті тұндыруда органикалық еріткішті
қолдану:
а) электростатикалық қатынасты өзгертеді;
в) өзгермейді;
с) фермент ерігіштігін өзгертеді;
д) фермент инактивациясына әкеледі;
е) жүйеге әсер етпейді.
359. Тазартылған ферменттерді алуда қолданылмайды:
а) булау;
в) қайта кристалдау;
с) электродиализ;
д) ультрафилтрация;
е) дұрыс жауабы жоқ.
360. Бактериалды протеазалардың кристалды препараттарын алу үшін
КС-ты ұшыратады:
а) ДЭАЭ және КМЦ-да тазарту;
в) ультркүлгін сәулемен сәулелендіру;
с) діріл;
д) инфрақызыл сәулемен сәулелендіру;
е) электрофорезбен тазарту.
361. Амилазаның кристалды ферменттерін алудың технологиялық
сызбанұсқасында жоқ құрылғы:
а) сорғыш;
в) ферментер;
с) араластырғыш;
д) кристализатор;
е) насос.
362. Ақуыздың биотехнологиялық өндірісі:
а) климат пен ауа-райына тәуелді емес;
в) экономикалық жағынан тиімсіз;
с) тек азықтық ақуыздарды алуға мұмкіндік
береді;
д) тек тағамдық ақуыздарды алуға мұмкіндік
береді;
е) қазіргі заманғы талапқа сай емес.
363. Микробты массаға қоректену өнімі ретінде талаптар қояды:
а) нуклейн қышқылдарының құрамы төмен
болуын;
в) нуклейн қышқылдарының құрамы жоғары
болуын;
с) майлардың көп болуын;
д) ыңғайлылық және жарық;
е) жағымды иіс пен жарық.
364. Ағаш үгінділерін кешенді өңдеу кезінде алуға
болады:
а) спирт, азықтық ашытқыларды, кағазды;
в) целлюлозаны;
с) ағын суды;
д) спирт, СО2 , шірікті;
е) азықтық ашытқыларды, ағын суларды.
365. Өндірісте азықтық ашытқы өсіруге арналған
субстрат ретінде қолданбайды:
а) сахароза ерітіндісін;
в) гидролизат;
с) мелассалы барда;
д) мұнай парафині;
е) табиғи газ.
366. Мелассалы барда құрамында болмайды:
а) көп мөлшерде фосфор;
в) қант;
с) минералды тұздар;
д) су;
е) күлді элементтер.
367. Мұнай көмірсуларында алынған азықтық
ашытқылар үшін стандарт шектейді:
а) қалдық көмірсулардың құрамын;
в) ақуыз құрамын;
с) мерзімін;
д) вируленттік деңгейін;
е) улылығын.
368. Эрлифті ферментердің жұмысы кезінде салқындатқыш
су:
а) ферментердің қабырғасы бойынша ағады;
в) берілмейді;
с) тек диффузорға түседі;
д) басқа салқындатқыш агентпен алмастырылады;
е) жыланшаға түседі.
370. Көмірсуларда культивирлегенде микобактериялар:
а) воск тәрізді капсуламен қапталады;
в) жақсы өседі;
с) өледі;
д) құрамында май көп мөлшерде болады;
е) дұрыс жауап жоқ.
371. Табиғи газдың қасиеттеріне жатпайды:
а) ферментерге О2 үлкен көлемін беру қажеттілігі;
в) арзан және қол жететін шикізат;
с) шикізаттың көп қажеттілігі;
д) шикізат құрамының тұрақтылығы;
е) дұрыс жауап жоқ.
372. Шикізат ретінде табиғи газдың кемшіліктеріне жатпайды:
а) газдың артық мөлшері;
в) аппаратуралық безендірудің қиындығы;
с) биомассаны бөлу қиын;
д) үлкен көлемде оттегінің берілу қажеттілігі;
е) дұрыс жауап жоқ.
373. В12 азықтық витамині өндірісінде бардаға қосады:
а) метанол, CaCl2*6H2O;
в) шикі мұнай;
с) антрацит;
д) алюминий өндірісінің қалдықтары;
е) атомды сутек.
374. Азықтық ашытқыларды культивирлеуде биологиялық
жылу шығарылады:
а) 40% ауамен, 60% – сумен салқындату;
в) 10% ауамен, 90% – сумен салқындату;
с) 100% ауамен;
д) 100% сумен;
е) жылуды шығару керек емес.
375. Гидролизаттардың биологиялық жағымдылығы
байланысты:
а) м.о. зиянды қоспалардың болуы;
в) температура;
с) судың болуы;
д) РЗ болуы;
е) дұрыс жауабы жоқ.
376. Торф гидролизі кезінде қолданады:
а) периодтық гидролиз;
в) шикізатты жағу;
с) перколяция;
д) ацетон қосу;
е) дұрыс жауабы жоқ.
377. Отынды фракцияның депарафинизациясы жүзеге асады:
а) адсорбционды бөлумен;
в) сумен шаюмен;
с) ацетонның көмегімен;
д) метанолдың көмегімен;
е) дұрыс жауабы жоқ.
378. Карбамидті депарафинизация ..... көмегімен жүзеге асады:
а) мочевинаның;
в) клейковиннің;
с) папаиннің;
д) наркотиннің;
е) метанолдың.
379. Азықтық ақуыз алудың технологиялық
сызбанұсқасында жоқ саты:
а) ультрафильтрация;
в) флотирлеу;
с) шаю;
д) сепарирлеу;
е) плазмолиз.
380. Паприн алудың технологиялық сызбанұсқасында жоқ
саты:
а) экстрагирлеу;
в) сепарирлеу;
с) плазмолиз;
д) булау;
е) кептіру.
381. Гаприн алудың технологиялық сызбанұсқасында жоқ
саты:
а) диализ;
в) декантация;
с) плазмолиз;
д) булау;
е) центрифугалау.
382. Лимон қышқылын алудың технологиялық сызбанұсқасында
жоқ саты:
а) сорбция;
в) фильтрлеу;
с) центрифугалау;
д) кристалдау;
е) кептіру.
383. Сүт қышқылын алудың технологиялық сызбанұсқасында
жоқ саты:
а) плазмолиз;
в) ашу;
с) центрифугалау;
д) булау;
е) фильтрлеу.
384. В12 азықтық витаминін алудың технологиялық
сызбанұсқасында жоқ саты:
а) автолиз;
в) қыздыру;
с) ашу;
д) булау;
е) кептіру.
385. Липидтерді алудың технологиялық сызбанұсқасында
жоқ саты:
а) ашу;
в) экстракция;
с) түйіршіктеу;
д) кептіру;
е) дистилдеу.
386. Энтобактерин алудың технологиялық сызбанұсқасында
жоқ саты:
а) диализ;
в) сепарирлеу;
с) кептіру;
д) стандарттау;
е) қалыптандыру.
387. Энтобактерин алудың технологиялық сызбанұсқасында
жоқ саты:
а) ашу;
в) сепарирлеу;
с) майдалау;
д) кептіру;
е) толтырғышты қосу.
388. Гидролиздің перколяциялық тәсілі бірнеше түрге
ие:
а) тік, тік-көлденең, комбинирленген перколяция;
в) тік, көлденең, қисық перколяция;
с) қисық, түзу, тік перколяция;
д) тік, түзу, көлденең перколяция;
е) тік, қисық, комбинирленген перколяция.
389. Азықтық ашытқылардың қалыпты дамуын қамтамасыз
ету үшін құрамында көмірсу бар субстраттарға қосымша
қоректік заттар қосылуы керек:
а) фосфор, азот, калий;
в) күміс, мырыш, темір;
с) қалайы, калий; мырыш;
д) вольфрам,калий, темір;
е) мырыш, фосфор, молибден.
390. Өсімдік шикізатының гидролизі кезінде зиянды қоспалар
түзіледі:
а) фурфурол;
в) толуол;
с) бензол;
д) қанттар;
е) амин қышқылдары.
391. Сульфитті сілтіні дайындауда келесі саты бар:
а) олигосахаридтер инверсиясы;
в) целлюлоза талшықтарын бөлу;
с) десульфитация;
д) нейтрализация;
е) барлық жауабы дұрыс.
392. Көлемді аэрация әдісін қолданады:
а) фермент продуцентін беттік культивирлеуде;
в) фермент продуцентін түптік культивирлеуде;
с) антибиотик продуцентін беттік культивирлеуде;
д) антибиотик продуцентін түптік культивирлеуде;
е) барлық жауабы дұрыс.
393. Торлардың тұнбалармен толуы мына әдістің
кемшілігі болып табылады:
а) ультрфильтрлеу;
в) диализ;
с) тұздау;
д) тұндыру;
е) декантация.
394. Ашытқы биомассасындағы витаминдерді сақтау үшін
булау кезіндегі температура аспауы керек:
а) 85ºС;
в) 100ºС;
с) 40ºС;
д) 20ºС;
е) 65ºС.
395. Метанды ашу – бұл ....... өндірісінің бір сатысы:
а) В12 азықтық витамині;
в) липидтер;
с) энтобактерин;
д) паприн;
е) гаприн.
396. Плазмолиз - бұл ....... өндірісінің бір сатысы:
а) гаприн;
в) лизин;
с) глутамин қышқылы;
д) лимон қышқылы;
е) барлық жауабы дұрыс.
397. Сулы ерітінділерді концентрлеу әдістеріне жатады:
а) ультрфильтрлеу және вакуум-булау;
в) тұздау;
д) седиментация;
е) флотация.
398. Органикалық еріткіш тұндырғыштармен тұндыру кезінде
болуы мүмкін:
а) ацетон, этил спирті;
в) H2SO4;
с) HCI;
д) HCOOH;
е) H3PO4.
399. Торф гидролизі кезінде қолданады:
а) периодтық гидролиз;
в) шикізатты жағу;
с) перколяция;
д) ацетон қосу;
е) дұрыс жауабы жоқ.
400. Биомассадан соңғы өнімді бөліп алу мақсатымен
дезинтеграциялау үшін қолдануға болады:
а) литикалық ферменттерді;
в) араластыруды;
с) антибиотиктерді;
д) глюкозаны;
е) кез келген ферментті.
401. Экологиялық позициядан инженер-технологтың тапсырмасы:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) технологиялық процестердің оптимизациясы;
с) мүмкін болатын теріс жағдайларды болжау;
д) қоршаған ортаға зиян келтіретін нақты
технологиялық процестердің көрінуі;
е) қоршаған ортаға өнеркәсіптік мекемелердің
мүмкін болатын теріс әсерлерін бағалау.
402. Экологияның қандай заңы өндірістік процестің
материалды балансында мүмкін болды:
а) барлығы бір жаққа жоғалып кетуі керек;
в) табиғат жақсы біледі;
с) толеранттылық заңы;
д) минимум заңы;
е) барлығы бір-бірімен байланысты.
403. Өндіріс қалдықтарының саны мен сапасын
негізінен не анықтайды:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) негізгі шикізаттың құрамы;
с) көмекші шикізаттың құрамы мен сипаттамасы;
д) өндіріс технологиясы;
е) технологиялық қондырғы.
404. «Экотопия» концепциясының мәні неде:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) бұл теория экономикалық дамудың барлық
шектеуінсіз;
с) өнеркәсіптік және ауылшаруашылық өндірістің
қысқаруы;
д) ғылыми-техникалық прогрестен бас тарту;
е) жағдайды жақсартуға көңілдің жоғарылауы.
405. Әлемдік даму концепциясына ғалымдардың қызығушылығы
неден туындаған:
а) дамыған елдердегі өндірістер табиғи ресурстардың
шектеулілігін түсінді;
в) дамыған елдер халқының жағдайын жақсартумен;
с) дамыған елдерде локольды экологиялық мәселелердің
туындауымен;
д) Жердің радиациялық ластануы сияқты глобальды мәселелердің
туындауымен;
е) барлық жауабы дұрыс.
406. Қоршаған ортаға антропогендік әсердің қандай
көрсеткіші бағалаудың эколого-экономикалық тәсіліне
жатады:
а) табиғи ресурс беру көрсеткіші;
в) ауаның ластану индексі;
с) атмосфераның ластану индексі;
д) шекті ластанудың жету деңгейі;
е) антропогенді жүктеудің кешенді көрсеткіші.
407. Қоршаған ортаға антропогендік әсердің қандай
көрсеткіші бағалаудың эколого-экономикалық тәсіліне
жатады:
а) қоршаған ортаға зардап;
в) судың ластану индексі;
с) атмосфераның ластану индексі;
д) шекті ластанудың жету деңгейі;
е) антропогенді жүктеудің кешенді көрсеткіші.
408. Қоршаған ортаға антропогендік әсердің қандай
көрсеткіші бағалаудың эколого-экономикалық тәсіліне
жатады:
а) өнім бірлігіне жалпы токсинді масса;
в) судың ластану индексі;
с) атмосфераның ластану индексі;
д) шекті ластанудың жету деңгейі;
е) антропогенді жүктеудің кешенді көрсеткіші.
409. Қандай мәтін экология заңына қарсы келеді:
а) экологияның мақсаты – қалдықсыз технологияны құру;
в) барлығы бір-бірімен байланысты;
с) барлығы бір жаққа кетуі керек;
д) табиғат өзі жақсы біледі;
е) ешнәрсе тектен-текке берілмейді.
410. Қандай мәтін экология заңына қарсы келеді:
а) биосфера эволюциясы толеранттылық шегінің ұлғаюына
әкеледі;
в) барлығы бір-бірімен байланысты;
с) барлығы бір жаққа кетуі керек;
д) табиғат өзі жақсы біледі;
е) ешнәрсе тектен-текке берілмейді.
411. Қандай мәтін экология заңына қарсы келеді:
а) технология қалдықсыз болуы керек;
в) барлығы бір-бірімен байланысты;
с) барлығы бір жаққа кетуі керек;
д) табиғат өзі жақсы біледі;
е) ешнәрсе тектен-текке берілмейді.
412. Қандай мәтін экология заңына қарсы келеді:
а) тазарту ұйымын құру мен қалдықсыз
технологияға көшу қоршаған ортаның тұрақтылығына
кепілдік береді ;
в) барлығы бір-бірімен байланы;
с) барлығы бір жаққа кетуі керек;
д) табиғат өзі жақсы біледі;
е) ешнәрсе тектен-текке берілмейді.
413. «Техносфера» деген не:
а) адамның өз қызығушылығында табиғи
процестерге қарқынды араласу периодындағы биосфераның
жаңа жағдайы;
в) адам ісінің нәтижелерінің бірегейлігі;
с) адамның еңбегімен құрылған өнеркәсіптік
өндіріс;
д) қазіргі заманғы өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы,
энергетика мен коммуналды шаруашылық;
е) барлық жауабы дұрыс емес.
414. «Техносфера» деген не:
а) антропогенді факторлардың әсерімен биосфера эволюциясының
сатысы;
в) адам ісінің нәтижелерінің бірегейлігі;
с) адамның еңбегімен құрылған өнеркәсіптік
өндіріс;
д) қазіргі заманғы өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы,
энергетика мен коммуналды шаруашылық;
е) барлық жауабы дұрыс емес.
415. Қоршаған ортаға антропогенді әсерін бағалаудың
эколого-экономикалық тәсілі:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) табиғикөлемділік;
с) табиғи ресурс берудің көрсеткіші;
д) зардап;
е) өнім бірлігіне жалпы токсинді масса.
416. Ферментация →сеперация→жуу→сепарация→жуу→плазмолиз→булау→ кептіру – бұл дайындау сатылары:
а) папринды;
в) сүт қышқылы;
с) энтобактерин;
д) глутамин қышқылы;
е) натрий глутаматы.
417. Ферментация →декантация→сепарирлеу→центрифугалау→плазмолиз→ кептіру; ферментация →сеперация→жуу→сепарация→жуу→плазмолиз→булау→ кептіру – бұл дайындау сатылары:
а) гапринды;
в) брюшті типті вакцина;
с) нитрагин;
д) лизин;
е) липид.
418. Бактерияларды өсіру →бактерия биомассасын бөлу→бактерияларды
спиртпен кептіру→экстрагирлеу→тұндыру→диализ және
спиртпен қайта тұндыру→гидролиз→ қайта тұндыру
→леофилизация – бұл дайындау сатылары:
а) виантигенді;
в) нитрагин;
с) энтобактерин;
д) брюшті типті вакцина;
е) дұрыс жауап жоқ.
419. Ферментация→бактерия биомассасын бөлу→бөліну→инактивация→балласты
заттардан тазарту→өнімді Аl(OH)3-ке адсорбирлеу→стандарттау –
бұл дайындау сатылары:
а) столбнякты анатоксинді;
в) виантиген;
с) нитрагин;
д) энтобактерин;
е) брюшті типті вакцина.
420. Ферментация→инактивация→стандартты бөлу→леофильді
кептіру→ампулаларды толтыру – бұл дайындау сатылары:
а) өлі брюшті типті вакцинаны;
в) нитрагин;
с) лизин;
д) липид;
е) энтобактерин.
421. Ферментация→флотирлеу→сепарирлеу→булау→кептіру
– бұл дайындау сатылары:
а) гидролизаттағы азықтық ашытқыларды;
в) нитрагин;
с) лизин;
д) липид;
е) энтобактерин.
422. Торф гидролизатын алу→фурфуролды үрлеу және
нейтрализация→ашытқыларды культивирлеу→биомассаны бөлу→өнімді
экстракциялау – бұл дайындау сатылары:
а) липидтерді;
в) гаприн;
с) брюшті типті вакцина;
д) нитрагин;
е) энтобактерин.
423. Нитрагин қандай мақсатта өндіріледі:
а) бұршақ тұқымдас өсімдіктердің дәндерін
өңдеуге;
в) масадан қорғау құралы ретінде;
с) өсімдік зақымдаушыларынан қорғау құралы
ретінде;
д) вирусты ауруларды емдеу үшін;
е) дұрыс жауабы жоқ.
424. Зиянды жәндіктермен күресуде биологиялық құралдар
химиялыққа қарағанда қандай айырмашылығы
бар:
а) зиянды жәндіктердің анықталған түрлерін көрсету
қабілеттілігі;
в) табиғи ортаға түскеннен кейін су мен топырақты
ластайды;
с) төмен эффективтілікке ие;
д) сақтау мерзімі аз;
е) барлық жауабы дұрыс.
425. Ультркүлгін сәуледе флуоресцирлеуге қабілеттілігі –
сипаттамалық ерекшелігі:
а) тетрациклинді антибиотиктің;
в) алмастырылмайтын амин қышқылының;
с) аденин мен гуаниннің;
д) Blakeslia trispora;
е) энтобактериннің.
426. Неге сорбциялық тазартуда
ферменттерді катионит ретінде де, анионит ретінде де қолдануға
болады:
а) фермент қышқылдық және негіздік қасиетке
ие;
в) катиондар мен аниондар құрамы бірдей;
с) тазарту кезінде ортаға катализатор қосады;
д) процесс жоғары температурада жүреді;
е) сорбциялық тазартуда аниониттер өздерін катиониттер сияқты
ұстайды.
427. Ферментті кептіруде кептіру қондырғысын қалай дұрыс
таңдауға болады:
а) егер фермент сулы ерітінді күйінде болса – шаңдатқыш,
егер тұндырылған күйде болса – вакуумда;
в) егер фермент сулы ерітінді күйінде болса – вакуумда, егер тұндырылған
күйде болса – шаңдатқышта;
с) егер фермент сулы ерітінді күйінде болса – конвективті, егер тұндырылған
күйде болса – вакуумда;
д) егер фермент сулы ерітінді күйінде болса – конвективті, егер тұндырылған
күйде болса – шаңдатқышта;
е) кептіргіш қондырғының типі маңызды емес.
428. Фермент өндірісінің қай сатысында қиындықтар
туындайды:
а) соңғы өнімді бөлуде;
в) қоректік ортаны дайындауда;
с) культура-продуцентін өсіру;
д) өнімді кептіру;
е) егіс материалын алу.
429. Қоректік ортаны дайындау үшін шикізатты таңдауда
ескермеуге болады:
а) ауаны залалсыздандыру тәсілдерін;
в) м.о.-ң физиологиялық қажеттіліктерін;
с) өндіріс технологиясын;
д) культивирлеу кезіндегі қоректік заттардың шығымын;
е) шикізаттың бағасы.
430. Сулы экстракттан ферментті бөлуде сулы ерітіндіге тұндырғышты
енгізу тудырады:
а) су молекулаларының фермент молекулаларына тартылуын төмендету;
в) су молекулаларының фермент молекулаларына тартылуын күшейту;
с) ортада сольватация энергиясы төмендейді;
д) орта қышқылдығының кенеттен күшеюі;
е) фильтрация процесі.
431. Егер экстракция кезінде тұндырғыш концентрациясын күшейтсе
фермент ерітіндісінде қандай процесс жүреді:
а) ортадағы сольватация энергиясы ақуыздың екі
молекуласының арасындағы байланыс энергиясынан аз болады, молекула
агрегациясының пайда болуы және ақуыз коагуляциясы болады;
в) ерітінді тұтқырлығы жоғарлайтындықтан
ферменттің бөлінуі қиындайды;
с) рН орталар өзгереді, соның нәтижесінде фермент құрамы
өзгеруі мүмкін;
д) ортадағы сольватация энергиясы ақуыздың екі
молекуласының арасындағы байланыс энергиясынан көп болады,
молекула агрегациясының пайда болуы және ақуыз коагуляциясы
болады;
е) ерітіндіде өзгерістер болмайды.
432. Қандай жағдайда ферментті ерітіндіде ферменттің
сольватты қабықшасы бұзылады, тұндырғыш
молекуласына тартылу күші төмендейді:
а) тұндырғыш концентрациясын көбейту кезінде;
в) тұндырғыш концентрациясын азайту кезінде;
с) процесс температурасын көбейту кезінде;
д) ерітіндіге натрий хлоридін қосу кезінде;
е) дұрыс жауабы жоқ.
433. Ультрафильтрация – фермент бөлудің қазіргі заманғы
әдістерінің бірі, бірақ оның тұндырумен салыстырғанда
бірқатар кемшілігі бар:
а) мембрана тесіктерінің тұнбамен тез толуы;
в) қатаң жағдайлар: жоғары температура мен қысым;
с) жоғары энерго шығындар;
д) бөлінетін фермент төмен активтілікке ие;
е) барлық жауабы дұрыс.
434. Ксантан өндірісінде ортаға фармальдегидті қандай мақсатта
енгізеді:
а) синтезделетін полисахарид жағымсыз факторларға тұрақтылыққа
ие болады;
в) бұл соңғы өнімнің бөліну процесін жеңілдетеді;
с) ортадағы ксантан концентрациясы күрт өседі;
д) ксантан инактивациясын жүргізеді;
е) формальдегид катализатор ролін атқарады.
435. Мына факторлардың қайсысы адамның қалыпты
микрофлорасын құрамына жағымсыз әсер етеді:
а) антибиотикпен емдеу;
в) витаминдерді көп мөлшерде қабылдау;
с) организмдегі липидтердің артық мөлшері;
д) әлсіз иммунитет;
е) организмде витаминнің жетіспеушілігі.
436. ББАВ синтезінің қандай өнімі клетка қабатының
синтезін ингиберлейді, ақуыз, РНҚ, ДНҚ синтезін бәсеңдетеді:
а) антибиотиктер;
в) витаминдер;
с) алколоидтар;
д) каротиноидтар;
е) аминқышқылдар.
437. ББАВ синтезінің қандай өнімі организмдегі қалыпты
зат алмасуды қамтамасыз етеді:
а) витаминдер;
в) липидтер;
с) каротиноидтар;
д) антибиотиктер;
е) барлық жауабы дұрыс.
438. ББАВ синтезінің қандай өнімі теңестірілген ақуыздық
қоректенуге қажет:
а) амин қышқылдары;
в) гиббериллин;
с) полисахаридтер;
д) липидтер;
е) көмірсулар.
439. ББАВ синтезінің қандай өнімің жануарлардың
бүйрек асты безінен алады:
а) ферменттерді;
в) витаминдер;
с) амин қышқылдары;
д) антибиотиктер;
е) липидтер.
440. Fusarium moniliforme гиббериллин продуценті үшін культивирлеу жағдайымен
шығымын көрсетіңіз:
а) түптік жағдайда сахароза мен глюкоза (4-6%) бар ортада шығын 0,2-0,3 г/л құрайды;
в) түптік жағдайда сахароза мен глюкоза бар ортада шығын
15-60 г/л құрайды;
с) түптік жағдайда жүгері немесе соя ұны, өсімдік
майы, керосин, ПАВ, өсу стимуляторы бар ортада шығын 3-4 г/л құрайды;
д) түптік жағдайда жүгері экстракты, қант қызылшасы,
техникалық майы бар ортада шығын 6420мг/л құрайды;
е) беттік жағдайда гуанин, лактоза, мальтоза, керосин бар ортада шығын
20-30 г/л құрайды.
441. Penicillum chrysogenum пеницилин продуцентін культивирлеу жағдайын
және шығынын көрсетіңіз:
а) түптік жағдайда глюкоза мен лактоза бар ортада шығын
15-60 г/л құрайды;
в) түптік жағдайда сахароза мен глюкоза бар ортада шығын
0,2-0,3 г/л құрайды;
с) түптік жағдайда жүгері немесе соя ұны, өсімдік
майы, керосин, ПАВ, өсу стимуляторы бар ортада шығын 3-4 г/л құрайды;
д) түптік жағдайда жүгері экстракты, қант қызылшасы,
техникалық майы бар ортада шығын 6420мг/л құрайды;
е) беттік жағдайда гуанин, лактоза, мальтоза, керосин бар ортада шығын
20-30 г/л құрайды.
442. Eremotecium asbyii рибофлавин продуцентін культивирлеу жағдайын
және шығынын көрсетіңіз:
а) түптік жағдайда жүгері экстракты, қант қызылшасы,
техникалық майы бар ортада шығын 6420мг/л құрайды;
в) беттік жағдайда гуанин, лактоза, мальтоза, керосин бар ортада шығын
20-30 г/л құрайды;
с) түптік жағдайда глюкоза мен лактоза бар ортада шығын
15-60 г/л құрайды;
д) түптік жағдайда сахароза мен глюкоза бар ортада шығын
0,2-0,3 г/л құрайды;
е) түптік жағдайда жүгері немесе соя ұны, өсімдік
майы, керосин, ПАВ, өсу стимуляторы бар ортада шығын 3-4 г/л құрайды.
443. Blakeslia trispora каротиноид продуцентін культивирлеу жағдайын
және шығынын көрсетіңіз:
а) түптік жағдайда жүгері немесе соя ұны, өсімдік
майы, керосин, ПАВ, өсу стимуляторы бар ортада шығын 3-4 г/л құрайды;
в) түптік жағдайда жүгері экстракты, қант қызылшасы,
техникалық майы бар ортада шығын 6420мг/л құрайды;
с) беттік жағдайда гуанин, лактоза, мальтоза, керосин бар ортада шығын
20-30 г/л құрайды;
д) түптік жағдайда глюкоза мен лактоза бар ортада шығын
15-60 г/л құрайды;
е) түптік жағдайда сахароза мен глюкоза бар ортада шығын
0,2-0,3 г/л құрайды.
444. Ағаш үгінділерін кешенді өңдеу кезінде алуға
болады:
а) спирт, азықтық ашытқыларды, кағазды;
в) целлюлозаны;
с) ағын суды;
д) спирт, СО2 , шірікті;
е) азықтық ашытқыларды, ағын суларды.
445. Неге гаприн өндірісінде культуралды сұйықтықтағы
парафиндерді жұқа диспергерлеу қажет:
а) сұйық Н – парафиндер суда ерімейді;
в) диспергерлеу кезінде парафин құрамын өзгертуге болады;
с) бұл процес температурасын төмендетуге мүмкіндік
береді;
д) бұл процестің қысымын төмендетуге мүмкіндік
береді;
е) соңғы өнімнің бөліну процесі жеңілденеді.
446. Қоршаған орта жағдайын медико-генетикалық бағалау
тәсілі:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) жалпы өлімділігі бойынша;
с) аурудың мінездемесі мен саны бойынша;
д) балалар өлімділігі бойынша;
е) дамудың бастапқы түрі бойынша.
447. Табиғи ресурстар класификациясының мүмкін болатын тәсілін
таңдаңыз:
а) қайта қалпына келуі бойынша;
в) экологиялық факторлар бойынша;
с) шаруашылық айналымына ендіру сатысы бойынша;
д) табиғаты бойынша;
е) Жерде пайда болу мерзімі бойынша.
448. Биологиялық ресурстар:
а) адамның Жерде өмір сүру мүмкіндігіне негіз
болады;
в) Жердегі материалды өндірістің негізгі көзі болып
табылады;
с) барлық жауабы дұрыс емес;
д) альтернативті минералды ресурстар болып табылады;
е) Жердегі энергияның көзі болып табылады.
449. Қоршаған орта сапасының критериі болып табылады:
а) биологиялық әртүрлілік;
в) таза атмосфералық ауа;
с) таза су;
д) минералды ресурстар;
е) антропогенді әсердің болмауы.
450. Ластану болып саналады:
а) биосфераға жат жаңа әсерлерді енгізу;
в) қоршаған ортаға қатты химиялық заттарды
тастау;
с) қоршаған ортаға химиялы ластағыштардың
зиянды әсері;
д) планета климатына қатты, сұйық және газ тәрізді
заттардың әсері;
е) булы эффект.
451. Ағын суды тазарту әдістері болады:
а) механикалық;
в) кинематикалық;
с) электромагнитті;
д) центробежді;
е) динамикалық.
452. Ағын суды тазарту әдістері болады:
а) химиялық;
в) физикалық;
с) электромагнитті;
д) центробежді;
е) динамикалық.
453. Өнеркәсіптік мекемелер атмосфералық ауаны ластайды:
а) қышқыл газдармен;
в) парафиндермен;
с) метанмен;
д) ауыр металдармен;
е) бактериалды ластанулармен.
454. Атмосфералы ауаның өзін-өзі тазартуы ........ нәтижесінде
жүреді:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) көлденең және тік бағыттағы ауа ағындарының
турбуленттігі;
с) аэрозольдердің гравитациялық күштердің әсерімен
тұнуы;
д) аэрозольдердің атмосферның электр өрісінің әсерімен
тұнуы;
е) аэрозольдерді және газ тәрізді заттарды атмосферлық тұнбамен
шаю.
455. Шаңдатып тұндырғыш камера мына әдіске жатады:
а) құрғақ механикалық газотазарту;
в) фильтрация;
с) электр өрісіндегі өлшенген бөліктердің тұнуы;
д) инерциялық шаң ұстағыштар;
е) центробежді күштердің әсерімен шаң ұстау.
456. Газ шаңдатқыш қалдықтарды құрғақ
механикалық тазарту жүзеге асуы мүмкін:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) шаң тұндырғыш камерада;
с) инерционды шаң ұстағыштарда;
д) көлденең және тік шаң тұндырғыш
камерада;
е) циклондарда.
457. Циклно – бұл неге арналған құрылғы:
а) шаңдатқыш қалдықтарды өлшенген қатты
және сұйық бөліктерден тазартуға;
в) өнеркәсіптік мекемелерді шаң басудан қорғауға;
с) вентиляциялық жүйеге берілетін атмосфералық ауаны
тазартуға;
д) аспирационды ауаны аэрозольдерден тазартуға;
е) барлық жауабы дұрыс.
458. Атмосфералы ауаға зиянды және иісті заттарды, сонымен қатар
шуды шығару көзі болып табылатын мекемелер тұрғын үйден
алшақтануы қажет:
а) санитарлы-қорғау зонасымен;
в) табиғат қорғау зонасымен;
с) табиғат қорғау территориясымен;
д) биік тегіс қоршаумен;
е) қатаң режим жолымен.
459. Санитарлы-қорғау зонасы – бұл:
а) өнеркәсіптік аумақ пен тұрғын үйдің
арасындағы территория;
в) өнеркәсіптік аумақ пен көлік жолының
арасындағы территория;
с) өнеркәсіптік аумақ пен реагенттерді ашық және
жабық сақтау қоймасының арасындағы территория;
д) өнеркәсіптік аумақ пен халық шаруашылығының
мекемелері арасындағы территория;
е) өнеркәсіптік мекеменің айналасындағы перспективаға
кеңею территориясы.
460. Санитарлы-қорғау зонасы арналған:
а) өнеркәсіптік мекеменің халыққа кері әсерін
төмендетуге;
в) спорт кешендерін тұрғызуға;
с) мекеме қызметкерлеріне демалу орындарын тұрғызуға;
д) автомобиль транспортының мекемеге әсерін төмендетуге;
е) барлық жауабы дұрыс емес.
461. Ағын суларда қатаң дисперсті қоспалардан
тазарту әдісі:
а) тұндыру;
в) фильтрлеу;
с) флотация;
д) коагуляция;
е) ион алмасу.
462. Суды микроорганизмдерден тазарту әдісі:
а) тотықтыру;
в) фильтрлеу;
с) тұндыру;
д) биохимиялық тазарту;
е) барлық жауабы дұрыс.
463. Жыл сайын жаңартылып отыратын табиғи энергетикалық
ресурс:
а) биомасса;
в) ядролы отын;
с) қатты отын;
д) газ тәрізді отын;
е)күн радиациясы.
464. Әдетте барда мен тұрып суларды тастайды:
а) фильтрация алаңына;
в) канализацияға;
с) тастамайды;
д) технологиялық процестерде қолданады;
е) КС-ға қосады.
465. Суармалы егістік эксплуатациясы:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) үлкен шығын талап етеді;
с) жағымсыз иісті газдар түзеді;
д) біраз бөлігі топыраққа сіңіріледі;
е) су қоймаларына түседі.
466. Ағын сулар мынадай сатыда түзіледі:
а) барлық жауабы дұрыс;
в) қондырғыларда, тарларда, құбырларды
дезинфекциялау мен жуудан кейін;
с) салқындатқыш және қыздырғыш жылу алмастырғыштардан
кейін;
д) ашытқыларды шаюдан кейін;
е) фильтр аппараттарды шаюдан кейін.
467. Суслоны салқындатуға кеткен су өнімдермен қатынасқа
түспейді, сондықтан:
а) ыстық су қоймаларының қажеттіліктеріне қайта
қолданылады;
в) оны ішуге болады;
с) ол қолдануға жарамды;
д) жағымсыз иісі болады;
е) КС-ға қосуға болады.
468. Ағын сулардың құрамындағы заттар болады:
а) м.о. үшін шикізат, қоректік орта;
в) адамның қоректену өнімі;
с) ірі қара малға азық;
д) қолдануға жарамсыз;
е) қоршаған ортаны ластаушы.
469. ҚЗ-ды тастау керек:
а) жаңа түрде, қышқылданғанға дейін,
кейде оларды сілтілендіреді;
в) жаңа түрде, қышқылданғанға дейін,
кейде оларды қышқылдандырады;
с) жаңа емес күйде;
д) КС қосып жаңа түрде;
е) буланған түрде.
470. Канализацияға түсетін өнеркәсіптік ҚЗ-дың
құрамында болмауы керек:
а) ірі өлшенген заттар;
в) микроорганизмдер;
с) майда дисперсті қоспалар;
д) химиялық реактивтер;
е) КС қалдықтары.
471. Канализацияға түсетін өнеркәсіптік ҚЗ-дың
құрамында ірі өлшенген заттар болмауы керек. Осы мақсатта
сыра өңдеу зауытының тұрып қалған
канавасында орнатады:
а) торлар мен ситалар;
в) фильтрлер;
с) мембраналы фильтрлер;
д) ультрфильтрлер;
е) барлық жауабы дұрыс.
472. Суару алаңдары жоқ мекемелер ҚЗ тазарту үшін қолданады:
а) жасанды биологиялық әдістерді;
в) механикалық әдістерді;
с) физико-химиялық әдістерді;
д) экологиялық әдістерді;
е) химиялық әдістерді.
473. Өздерінің қажеттілік құнын жоғалтпаған
және қосымша немесе шикізат ретінде қолдануға болатын
негізгі өнімді дайындау процесінде түзілген шикізат пен материалдар
қалдықтары жаңа өнім өндірісінде аталады:
а) өндіріс қалдығы;
в) екіншілік материалды ресурстар;
с) өндірістің жанама өнімі;
д) қоқыстар;
е) өндіріс өнімдері.
474. Ғылым мен техниканың даму сатысында потенциалды шикізат
немесе қосымша өнім ретінде қолдануға болатын өндіріс
пен тұрмыстық қалдықтар, бұл:
а) екіншілік материалды ресурстар;
в) өндіріс қалдығы;
с) өндірістің жанама өнімі;
д) қоқыстар;
е) өндіріс өнімдері.
475. Шикізатты физико-химиялық өңдеу нәтижесінде
негізгі өніммен қатар түзіледі, бірақ бұл өндірістің
негізгі мақсаты болып табылмайды - бұл:
а) өндірістің жанама өнімі;
в) екіншілік материалды ресурстар;
с) өндіріс қалдығы;
д) қоқыстар;
е) өндіріс өнімдері.
476. Вакуум-фильтрдің негізгі кемшілігі:
а) антисептикалық жағдайды қамтамасыз ете алмайды;
в) төмен эффективтілік;
с) жоғары баға;
д) қызмет етуде қиындық;
е) қол еңбегінің үлкен үлесі.
477. Рулонды фильтрлеуші элементте мембраналар буларының арасында
болады:
а) дренажды материал;
в) термометр;
с) микроорганизмдер;
д) цилиндрлі корпус;
е) өткізгіш құбыр.
478. Майдалау деңгейі мына формуламен анықталады:
а) dн/dк ;
в) dк/dн ;
с) (dк-dн)/dк ;
д) dк/(dк-dн);
e) dк/(dн-dк).
479. Биотехнологиялық процестерде i деңгейлі помол
пайдаланылады, ол тең:
а) 50-100;
в) 1-2;
с) 100-1000;
д) 1-1000;
е) 5-10.
480. Ерекше залалсыздандыру жағдайларында қораптау кезінде
келесідей залалсыздар санына 1 залалсыздандырылмаған ампула шығарылады:
а) (1-6)* 10³;
в) 10;
с) 100;
д)1;
е) 10¹º.
481. Моно теңдігін көрсетіңіз:
а) μ=μmax S / ( Ks + S);
в) μmax=μ KS / (S * Ks);
с) μ=μmax Ks
/ ( S / Кs);
д) μ=μ- Ks / ( S * Кs);
е) μ=μmax S
/ (Ks / S);
482.
Культуралды
сұйықтықтағы оттегі концентрациясын анықтау үшін
қолданылатын әдіс:
а) электрохимиялық;
в) химиялық;
с) физикалық;
д) реакциондық;
е) электролиздік.
483. Бактериалды биомасса инактивациясын қалай жүргізеді:
а) плазмолизге ұшыратады;
в) диспергирлейді;
с) центрифугалайды;
д) ультрафильтрация жүргізеді;
е) электродиализатор қолданады.
484. Неге қоректік орталарды – мелассаны дайындауда көміртегінің
негізгі көзін бөлек залалсыздандырады:
а) мелассаның құрамында сахарозаның термолобильді
компоненті болады;
в) мелассаның микроорганизмдермен инфицирленуі болмас үшін;
с) залалсыздаудың әртүрлі температурасы;
д) мелассаға залалсыздандырудың жоғары температурасы
керек;
е) дұрыс жауабы жоқ.
485. Гидролизаттардың биологиялық жағымдылығы
байланысты:
а) м.о. зиянды қоспалардың болуы;
в) температура;
с) судың болуы;
д) РЗ болуы;
е) дұрыс жауабы жоқ.
486. Гидролизаттарды өңдеу мынадай мақсатпен жүргізіледі:
а) улы қоспаларды бөлу;
в) нейтрализация;
с) булау;
д) центрифугалау;
е) флотирлеу.
487. Отынды фракцияның депарафинизациясы жүзеге асады:
а) адсорбционды бөлумен;
в) сумен шаюмен;
с) ацетонның көмегімен;
д) метанолдың көмегімен;
е) дұрыс жауабы жоқ.
488. Карбамидті депарафинизация ..... көмегімен жүзеге асады:
а) мочевинаның;
в) клейковиннің;
с) папаиннің;
д) наркотиннің;
е) метанолдың.
489. Цеолиттің сұйық парафиндерінің десорбциясын
ненің көмегімен жүргізуге болады:
а) аммиак;
в) су;
с) ацетон;
д) метан;
е) кез келген газ.
490. Отынды фракцияның депарафинизациясы жүзеге асады:
а) адсорбционды бөлумен;
в) сумен шаюмен;
с) ацетонның көмегімен;
д) метанолдың көмегімен;
е) дұрыс жауабы жоқ.
491. Глутамин қышқыгын алудың технологиялық сызбанұсқасында
операциялардың дұрыс жалғасуын көрсетіңіз:
а) ферментация → центрифугалау→ булау→ кристалдау→
фильтрлеу→қайта кристалдау→фильтрлеу→кристалдарды
кептіру;
в) ферментация→культуралды сұйықтықты бентонитпен
тазарту→фильтрлеу;
с) ферментация→сепарирлеу →жуу→плазмолиз→булау→кептіру;
д) ферментация→декантация→сепарирлеу→центрифугалау→плазмолиз→кептіру;
е) бактериаларды өсіру→бактерия биомассасын бөлу→бактерияларды
спиртпен кептіру→экстрагирлеу→тұндыру→диализ және
спиртпен қайта егу→гидролиз→спиртпен қайта егу→лиофилизация.
492. Сірке қышқыгын алудың технологиялық сызбанұсқасында
операциялардың дұрыс жалғасуын көрсетіңіз:
а) ферментация→культуралды сұйықтықты бентонитпен
тазарту→ фильтрлеу;
в)ферментация→сепарирлеу→жуу→сепарирлеу→жуу→плазмолиз→булау→кептіру ;
с) ферментация→декантация→сепарирлеу→центрифугалау→плазмолиз→кептіру;
д) ферментация→декантация→сепарирлеу→центрифугалау→плазмолиз→кептіру;
е) бактериаларды өсіру→бактерия биомассасын бөлу→бактерияларды
спиртпен кептіру→экстрагирлеу→тұндыру→диализ және
спиртпен қайта егу→гидролиз→спиртпен қайта егу→лиофилизация.
493. Лимон қышқыгын алудың технологиялық сызбанұсқасында
операциялардың дұрыс жалғасуын көрсетіңіз:
а) ферментация→ фильтрлеу→кристалдарды цитрат пен кальций
оксилатымен жуу→кальций цитратын бөлу→фильтрлеу→булау→центрифугалау→кристалдарды
жуу және кептіру;
в)ферментация→сепарирлеу→жуу→сепарирлеу→жуу→плазмолиз→булау→кептіру ;
с) ферментация→декантация→сепарирлеу→центрифугалау→плазмолиз→кептіру;
д) ферментация→декантация→сепарирлеу→центрифугалау→плазмолиз→кептіру;
е) бактериаларды өсіру→бактерия биомассасын бөлу→бактерияларды
спиртпен кептіру→экстрагирлеу→тұндыру→диализ және
спиртпен қайта егу→гидролиз→спиртпен қайта егу→лиофилизация.
494. Ауылшаруашылық биотехнологиясының қолданылу аумағына
жатпайды:
а) минералды тыңайтқыштарды қолдану;
в) а/ш культураларды жақсартудың жаңа тәсілдері;
с) азоттың биологиялық фиксациясын тыңайтқыш орнына
қолдану әдістері;
д) вакциналар мен сары суларды алу;
е) ірі қара малға азық алу.
495. Өнеркәсіптік биотехнологияның жасушалық деңгейі
……алуды анықтамайды:
а) гибридті микроорганизмдерді;
в) антибиотиктерді;
с) нан ашытқыларын;
д) этил спиртін;
е) сыра.
496. Липид өндірісі үшін ортада фосфордың жетіспеушілігі
:
а) липид түзілуін күшейтеді;
в) липид түзілуін азайтады;
с) липидтер фосфаттарды синтездей бастайды;
д) липид құрамын өзгертеді;
е) барлық жауабы дұрыс.
497. Басқа өндірістің жанама өнімі, биотехнологиялық
өндіріс үшін шикізат болып қолданылатын:
а) этил спирті;
в) картоп бардасы;
с) сүт сары суы;
д) меласса;
е) сульфидті сілті.
498. Өнеркәсіптік биотехнология әдісімен қандай өнімді
алуға болмайды:
а) мұнай парафині;
в) иммобилизацияланған ферменттер;
с) амин қышқылдары;
д) антибиотиктер;
е) гиббериллиндер.
499. Ағаш үгінділерін микроорганизмдер үшін көміртегі
көзі ретінде қолдануға болатындай етіп қандай тәсілмен
өңдеу керек:
а) перколяционды гидролиз;
в) формальдегидті тотығу;
с) бактериалды сілтілену;
д) этил спиртімен өңдеу;
е) ацетонитрилде еру.
500. Мұнай парафинінде азықтық ашытқыларды өсіру
үшін басқа субстратты қолдануға қарағанда
неге 2-3 есе ерітілген оттегі қажет:
а) көмірсуларға қарағанда парафин молекулаларының құрамында оттегі болмайды;
в) ортадағы қоректің қосымша компоненттері оттегіні
қажет етеді;
с) оттегінің ортада болуы ингибирлеуші қоспаларды алып тастауды
қамтамасыз етеді;
д) оттегі катализатор ролін атқарады;
е) оттегі минералды қоспа ретінде қолданылуы мүмкін.