Экологиялық биотехнология

 

3 200 200 100 20 20 10

 

1. Суды биологиялық тазарту:

а) техникалық және өнеркәсіптік ағын суларды тазалау әдісі;

в) қазіргі кезде қолданылмайды;

с) экономикалық жағынан тиімсіз;

д) азық-түлік мекемелерінде қолданылмайды;

е) өнеркәсіптік мекемелерде қолданылмайды.

 

2. Биофильтр – бұл:

а) ағын суларды биологиялық тазартуға арналған құрылғы;

в) фильтр-пресс;

с) вакуумды фильтр;

д) тек бактерияларды ғана ұстайтын фильтр;

е) биологиялық сұйықтарды фильтрлеуге арналған құрылғы.

 

3. Антисептика – химиялық залалыздау тәсілімен ..... қол жеткізіледі:

а) қандай бір ортадағы микроорганизмдер санын азайтуға немесе жоюға;

в) зиянды қоспалардың құрамына;

с) КС құрамындағы антибиотик құрамына;

д) КС- тағы кез келген заттың санына;

е) ДНҚ-дағы нуклоетидтер санына.

 

4. Анабиоз – организм өміршеңдігінің қайтымды жұту жағдайы:

а) қоршаған орта факторларының әсерінен;

в) осыдан кейін микроорганизмдер өледі;

с) осыдан кейін микроорганизмдерді культивирлеуге болмайды;

д) қалыпты температураның әсерімен;

е) тағы басқа.

 

5. Анаэроб – қалыпты өмір сүруге қабілетті микроорганизм:

а) бос оттегінің қатысуынсыз;

в) бос оттегінің қатысуымен;

с) көміртегі көздерінің қатысуынсыз;

д) минералды тұздардың қатысуынсыз;

е) басқа микроорганизмдердің қатысуымен.

 

6. Өміршеңдік процесінде клеткада өтетін биохимиялық реакциялардың сәйкестілігі - бұл:

а) метаболизм;

в) трансляция;

с) трансдукция;

д) катаболизм;

е) репрессия.

7. Ағаш үгінділерін кешенді өңдеу кезінде алуға болады:

а) спирт, азықтық ашытқыларды, кағазды;

в) целлюлозаны;

с) ағын суды;

д) спирт, СО2 , шірікті;

е) азықтық ашытқыларды, ағын суларды.

 

8. Мелассалы барда – бұл:

а) спирт өндірісінің қалдығы;

в) қант өндірісінің қалдығы;

с) қатты қалдық;

д) смолалы зат;

е) ағаш өңдеу өнеркәсібінің қалдығы.

 

9. Азықтық ашытқыларды гидролизаттарда культивирлеуде рН құрайды:

а) 3,5-5,3;

в) 1-2;

с) 2-3;

д) 7;

е) 7-8.

 

10. Қызылшалы жом – бұл ұсақталған қант қызылшасы:

а) диффузионды қондырғыда одан заттарды бөлгеннен кейін;

в) диффузионды қондырғыда одан заттарды бөлгенге дейін;

с) антибиотик алуда қолданылатын;

д) азықтық ашытқы алатын;

е) В12 витаминін алатын.

 

11. Метаболизм – келесі биохимиялық реакциялардың сәйкестігі:

а) өміршеңдік процесінде клеткада өтетін;

в) ферментерде өтетін;

с) ферменттердің қатысуынсыз өтетін;

д) органикалық қышқылдардың түзілуіне әкелетін;

е) метабольдердің түзілуіне әкелетін.

 

12. Биошрот – бұл:

а) микробиологиялық өндірістің қалдығы;

в) микробиологиялық өндіріске арналған шикізат;

с) қоректік орта компоненті;

д) вакциналарды дайындауға арналған биологиялық агент;

е) құрамында вирус бар препарат.

 

13. Аэроб - өзінің өміршеңдігі үшін ...... қажет ететін микроорганизм:

а) бос молекулалы оттегіні;

в) оттегінің қатысуынсыз;

с) минералды заттарды қосуды;

д) көмірсу немесе көмірқышқыл газын;

е) әртүрлі симбиоттарды.

 

14. Аэрофильтр – бұл:

а) мәжбүрлі аэрациялы биофильтр;

в) аэродромдарда орналасқан фильтр;

с) ағын суларды тазартуға арналған биофильтр;

д) м.о.-ді культивирлеуге арналған биофильтр;

е) сұйықтықтың мәжбүр циркуляциясы бар фильтр.

 

15. Бактериалды сілтілену – бұл:

а) көпқұрамды қосылыстардан химиялық элементтерді, микроорганизмдерді таңдап бөлу;

в) сулы ортада қосылыстардың еруі;

с) сілті мен температураның бірмезгілді әрекетін қолдану;

д) сілтінің әсерімен әртүрлі биологиялық заттардың сулы ортада еруі;

е) барлық жауабы дұрыс емес.

 

16. Ағаш үгіндісінің перколяционды гидролизін жүргізеді:

а) араластырылған күкірт қышқылында;

в) концентрленген тұз қышқылында;

с) араластырылған сілтімен;

д) концентрленген сілтімен;

е) сумен.

 

17. Спирт және ашытқының бірлескен өндірісінде сивуш майының абсолютті құрғақ өнімнің бір тоннасына шығымы құрайды,кг:

а) 0,3;

в) 1;

с) 20;

д) 25;

е) 10.

 

18. Қосылыстарды ұстап тұратын жартылай өткізгіш мембрана арқылы еріткіштің өту процесі аталады:

а) ультрафильтрация;

в) тұндыру;

с) центрифугалау;

д) тұздау;

е) вакуум буландыру.

 

19. Сулы ерітінділерді концентрлеу әдістеріне жатады:

а) ультрафильтрлеу және вакуумды буландыру;

в) тұндыру;

с) тұздау;

д) седиментация;

е) флотация.

 

20. Органикалық еріткіш тұндырғыштармен тұндыру кезінде болуы мүмкін:

а) ацетон, этил спирті;

в) Н2SO4;

с) HCI;

д) HCOOH;

е) H3PO4.

 

21. Торф гидролизі кезінде қолданады:

а) периодтық гидролиз;

в) шикізатты жағу;

с) перколяция;

д) ацетон қосу;

е) дұрыс жауап жоқ.

 

22. Биомассаны одан соңғы өнімді бөліп алу мақсатымен дезинтеграциялау үшін қолдануға болады:

а) литикалық ферменттерді;

в) араластыруды;

с) антибиотиктерді;

д) глюкозаны;

е) кез келген ферментті.

 

23. Ауаны тазартуда индивидуалды фильтрлер қолданылады:

а) жұмсақ тазартуда;

в) қатты тазартуда;

с) алдын ала тазартуда;

д) бір-екі күн;

е) шексіз ұзақ.

 

24. Спирт өндірісінің қалдығы:

а) мелассалы барда;

в) меласса;

с) этанол;

д) сульфитті сілті;

е) лигнин.

 

25. Мұнай өңдеу өнеркәсібінде микроорганизмдерді қолданады:

а) ПАВ ретінде;

в) энергия көзі ретінде;

с) биомасса көзі ретінде;

д) продуцент ретінде;

е) биологиялық активті ретінде.

 

26. КМБ12 алуға арналған субстрат:

а) спиртті барда;

в) мұнай парафині;

с) ацетон;

д) гидролизат;

е) 50%-тік этил спирті.

 

27. Ағаш үгінділерін кешенді өңдеуде алуға болады:

а) спирт, азықтық ашытқы, қағаз;

в) целлюлозаны, суды;

с) ағын суларды;

д) спирт, СО2 , шірікті;

е) азықтық ашытқыларды, ағын суларды.

 

28. Мелассалы барда құрамында болмайды:

а) фосфордың көп мөлшері;

в) қант;

с) минералды тұздар;

д) су;

е) күлді элементтер.

 

29. ПДБ-ға В12 шығымы құрайды:

а) 1м³ бардаға 1,03г;

в) 1м³ бардаға 100г;

с) 1м³ бардаға 1кг;

д) 1м³ бардаға 50г;

е) 1м³ бардаға 59г.

 

30. Үздіксіз метанды ашу мына температурада өтеді:

а) 53-55ºС;

в) 100-150ºС;

с) 5-10ºС;

д) 1-2ºС;

е) 20-25ºС.

 

31. Ашытқыдан кейінгі барда:

а) культуралар өнімділігіне оң әсер етеді;

в) культуралар өнімділігіне теріс әсер етеді;

с) культуралар өнімділігіне әсер етпейді;

д) өсімдіктер үшін қатаң;

е) дұрыс жауап жоқ.

 

32. Жаңа тұрып қалған сулар болады:

а) қышқыл реакция (рН 4,6-6,1);

в) қышқыл реакция (рН 1-2);

с) сілтілі реакция (рН 12-14);

д) сілтілі реакция (рН 10-12);

е) нейтралды реакция (рН 7).

 

33. Тұрып қалған суларды суару алдында қажет:

а) өзен суымен араластыру керек;

в) дистилденген сумен араластыру керек;

с) 2 рет булаукерек;

д) 5 рет булау керек;

е) 10 рет булау керек.

 

34. Ашытқыдан кейінгі барданы ......ретінде қолдануға болады:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) ГОМУ

с) м.о.-ң өсу стимуляторы ретінде;

д) түйіршіктелген азықтық ашытқыларды суаруда қолдану;

е) кептіру кезінде антистатика.

 

35. Буланған ашытқыдан кейінгі барданы м.о.-ң өсу стимуляторы ретінде қолдану жүгері экстрактімен салыстырғанда неше есе арзан:

а) 8-10;

в) 2-4;

с) 100;

д) 40;

е) 30.

 

36. Бардалы жом – бұл:

а) ПДБ-да буланған қоспамен кептірілген қызылшалы жом;

в) ПДБ-да буланған қоспамен кептірілген жүгері жомы;

с) ПДБ-да буланған қоспамен кептірілген томат жомы;

д) ПДБ-да буланған қоспамен кептірілген пісте жомы;

е) ПДБ-да буланған қоспамен кептірілген сәбіз жомы.

 

37. Анализдің көптеген мәліметтеріне қарағанда сыра өңдеу өнеркәсібінің ҚЗ температурасы жақын:

а) 20ºС, рН ≈ 7;

в) 2ºС, рН ≈ 2;

с) 90ºС, рН ≈ 14;

д) 50ºС, рН ≈ 5,5;

е) 10ºС, рН ≈ 9.

 

38. Ағын сулардың шіруінің уақыт аралығы:

а) 2-3 сағат;

в) 24 сағат;

с) 10 минут;

д) бірнеше күн;

е) 1 ай.

 

39. Ағын сулардың құрамы байланысты:

а) шикізат пен жартылай фабрикаттың құрамына, сондай-ақ ашытқылар санына;

в) ештеңеге байланысты емес;

с) ашытқы сапасына;

д) судың дәмдік қасиетіне;

е) шығарылатын өнім санына.

 

40. Спирт ашу кезінде бөлінетін газдар 99% ....... тұрады:

а) көмірқышқылынан;

в) аммиактан;

с) азоттан;

д) улы газдан;

е) күкіртті газдан.

 

41. Ашытқыдан кейінгі барданы ......... ретінде қолдануға болады:

а) В12 азығын (КМВ12) алуға арналған орта;

в) нан ашытқыларын алуға арналған орта;

с) ферменттерді алуға арналған орта;

д) антибиотиктерді алуға арналған орта;

е) вакциналарды алуға арналған орта.

 

42. Ашытқыдан кейінгі бардада В12 өндірісінің қалдығы:

а) шайылған сулар, конденсат;

в) культуралды сұйықтық;

с) өндірістен қалған қалдық;

д) мелассалы барда;

е) мұнай парафині.

 

43. Ағын суларды тазарту әдістері:

а) механикалық, химиялық, физико-химиялық, биологиялық;

в) физико-механикалық, биологиялық;

с) биологиялық, экологиялық;

д) химиялық, физикалық;

е) микробиологиялық, физикалық.

 

44. Қышқыл ҚЗ-дың қалалық нейтралды ағынмен қоспасының саны болмауы керек:

а) 3-5% жоғары;

в) 50% аз;

с) 30% жоғары;

д) 80% аз;

е) 10% жоғары.

 

45. Құмұстағыштарда бөледі:

а) ауыр минералды өлшенген заттарды;

в) ірі дисперсті қоспаларды;

с) микроорганизмдерді;

д) химиялық ластануларды;

е) өнім қалдықтарын.

 

46.Тоқтатқышта оған ағын сулардың келуі кезінде 2 сағат аралығында БПК құрамы:

а) 30-45% –ке төмендейді;:

в) 50% –ке жоғарылайды;

с) 3% –ке жоғарылайды;

д) 5% –ке төмендейді;

е) өзгермейді.

 

47. Ағын суды тазарту мақсаты:

а) олардан өлшенген және ерітілген заттарды ШЖК дейін бөлу;

в) олардан өлшенген және ерітілген заттарды бөлу;

с) оларды тазарту міндетті емес;

д) өнімге бағаның жоғарылауы;

е) химиялық уларды бөлу.

 

48. Ағаш үгінділерін кешенді өңдеу кезінде алуға болады:

а) спирт, азықтық ашытқыларды, кағазды;

в) целлюлозаны;

с) ағын суды;

д) спирт, СО2 , шірікті;

е) азықтық ашытқыларды, ағын суларды.

 

49. Мелассалы барда – бұл:

а) спирт өндірісінің қалдығы;

в) қант өндірісінің қалдығы;

с) қатты қалдық;

д) смолалы зат;

е) ағаш өңдеу өнеркәсібінің қалдығы.

 

50. Азықтық ашытқыларды гидролизаттарда культивирлеуде рН құрайды:

а) 3,5-5,3;

в) 1-2;

с) 2-3;

д) 7;

е) 7-8.

51. Біртекті емес жүйелерді перегородка (ұлпа, металды тор, т.б.) арқылы бөлуге арналған аппараттарды атайды:

а) фильтрлер;

в) компрессорлар;

с) мембраналар;

д) бөлгіштер;

е) тұндырғыштар.

 

52. Әрекет ету принципі бойынша фильтрлер бөлінеді:

а) үздіксіз және периодты;

в) әлсіз фильтрлеуші және қатты фильтрлеуші;

с) өздігінен тазартатын және тазартпайтын;

д) майлы және сулы;

е) тұрақты және тұрақсыз.

 

53. Қысымы бойынша фильтрлерді классификациялауға болады:

а) гравитациялық, вакуум-фильтрлер, фильтр-престер;

в) шнекті, вакуум-фильтрлер;

с) гравитациялық, вакуум-фильтрлер, винтті;

д) гравитациялық, винтті;

е) вакуум-фильтрлер, атмосфералы, шнекті.

 

54. Ферменттерді тазартудың перспективті әдісі:

а) каолинмен, алюмини           й гидроксидімен таңдап адсорбциялау;

в) фильтрлеу;

с) центрифугалау немесе сепарирлеу;

д) сумен және басқа ерітінділермен жуу;

е) қайта тұндыру.

 

55. Ферментерде ауа мына функцияны орындамайды:

а) культуралды сұйықтықты қыздыруды;

в) алмасудың газ тәрізді өнімдерінің шығуын;

с) биологиялық жылуды шығарады;

д) массаалмасу жылдамдығын жоғарылатады;

е) микроорганизмдерді оттегімен қамтамасыз ету.

 

56. Ауаны тазартуда индивидуалды фильтрлер қолданылады:

а) жұмсақ тазартуда;

в) қатты тазартуда;

с) алдын ала тазартуда;

д) бір-екі күн;

е) шексіз ұзақ.

 

57. Аэрофильтр – бұл:

а) мәжбүрлі аэрациялы биофильтр;

в) аэродромдарда орналасқан фильтр;

с) ағын суларды тазартуға арналған биофильтр;

д) м.о.-ді культивирлеуге арналған биофильтр;

е) сұйықтықтың мәжбүр циркуляциясы бар фильтр.

 

58. Бактериалды сілтілену – бұл:

а) көпқұрамды қосылыстардан химиялық элементтерді, микроорганизмдерді таңдап бөлу;

в) сулы ортада қосылыстардың еруі;

с) сілті мен температураның бірмезгілді әрекетін қолдану;

д) сілтінің әсерімен әртүрлі биологиялық заттардың сулы ортада еруі;

е) барлық жауабы дұрыс емес.

 

59. Биофильтр – бұл:

а) ағын суларды биологиялық тазартуға арналған құрылғы;

в) фильтр-пресс;

с) вакуумды фильтр;

д) тек бактерияларды ғана ұстайтын фильтр;

е) биологиялық сұйықтарды фильтрлеуге арналған құрылғы.

 

60. Аэротенк – тұрып қалған сұйықтық ондағы өлшенген ......... көмегімен тазартылатын ағынды аэрацияланатын резервуар:

а) активті илдің байытылған микроорганизмдерінің;

в) мембрананың;

с) химиялық реактивтердің;

д) толтырғыштардың;

е) майда асбестті дөңгелектер мен капсулалардың.

 

61. Ауаны тазартуда индивидуалды фильтрлер қолданылады:

а) жұмсақ тазартуда;

в) қатты тазартуда;

с) алдын ала тазартуда;

д) бір-екі күн;

е) шексіз ұзақ.

 

62. Биопрепаратты термиялық                        :

а) механикалықтан қымбат;

в) азықтық ақуыз алуда жүрмейді;

с) дезинтеграторларда жүргізіледі;

д) ешқашан биотхнологияда қолдануға болмайды;

е) буландыру қондырғысында өткізуге болмайды.

 

63. Биотехнологияда ауаны дайындау жүйесі бөлінеді:

а) төрт топқа;

в) екі топқа;

с) гомогенді және гетерогенді;

д) аэробты және анаэробты;

е) транстортты және газды.

 

64. Ферментердегі ауа мына функцияны орындамайды:

а) рН-ты қалыптандырады;

в) алмасудың газ тәрізді өнімдерін шығарады;

с) жылу шығарады;

д) м.о.-ді оттегімен қамтамасыз етеді;

е) араластыруды болдырады.

 

65. Басты фильтр:

а) бірнеше ферментерлерге қызмет етеді;

в) бір ғана басты ферментер қызмет етеді;

с) қоректік ортамен толтырылған;

д) жылуалмасудың алдында орналасқан;

е) ылғалды конденсирлейді.

 

66. Металлдар биотехнологиясы – бұл:

а) микроорганизмдер әсерімен концентрат пен рудадан металды бөліп алу;

в) металдардың жаңа орындарын іздеу;

с) микроорганизмдердің жаңа штамдарын алу;

д) микроорганизмдердің географиялық ерекшеліктерін зерттеу;

е) рудадан металдарды алу.

 

67. Оралған беті бар фильтрлерде фильтрлеудің меншікті беті құрайды, м²/м³:  

а) 100-200;

в) 1-2;

с) 10-20;

д) 200-1000;

е) 1000.

 

68. Турбокомпрессорда залалсыздандыру кезінде ауа ...ºС дейін қыздырылады:

а) 130-140;

в) 100;

с) 10;

д) 200 көп;

е) салқындатылады.

 

69. Ауаны тазарту және залалсыздандыру кезінде келесі қондырғылар қолданылады:

а) турбокомпрессор;

в) шаңдатып кептіргіш;

с) ферментер;

д) сеператор;

е) флотатор.

 

70. Ағын суды тазарту процесі:

а) залалсыздандырылмаған ауаның берілуімен жүреді;

в) антисептикалық жағдайда жүреді;

с) залалсыз жағдайда жүреді;

д) тек жабық көлемді ыдыстарда жүргізіледі;

е) аэробты м.о.-р бар жерде жүрмейді.

 

71. Ферментатордан шыққан ауа:

а) залалсыздандыру қажет;

в) құрамында көп оттегі бар;

с) құрамында тек өлі м.о.-р бар;

д) қайта тазартусыз қолдануға болады;

е) атмосфераға шығаруға болады.

 

72. Сығылған ауаның қарқыны мен оның жылдамдығына байланысты терең фильтрлердегі шыныталшықты фильтрлеуші материалдың тығыздығы құрайды, кг/м³:

а) 100-500;

в) 100-200;

с) 10-50;

д) 500-1000;

е) 50-100.

 

73. Лопасты насостарға жатады:

а) центробежді, диагоналды, осьті;

в) эрлифті, сызықты;

с) қайта-түсетін, роторлы;

д) винтті, шиберлі;

е) лопасты, трения.

 

74. Ферментерге залалсызданған ауаны беруде мынадай компрессорларды қолданады:

а) ауалы, стационарлы;

в) жоғары және төмен қысымды;

с) жұтатын және соратын;

д) турбоэжекторлы;

е) уақытша және стационарлы.

 

75. Биологиялық фильтрлер үшін жұмыстың негізгі критерииі болып табылады:

а) проскок пен аэрогидравликалық қарсыласу коэффициенті;

в) қысым мен аэрогидравликалық қарсыласу;

с) қысым мен проскок коэффициенті;

д) меншікті проскок пен температура;

е) меншікті проскок пен аэрогидравликалық қарсыласу.

 

76. Егіс және өндірістік ферментерлерде аэрацияға ауа ..... көмегімен беріледі:

а) компрессордың;

в) инокулятордың;

с) эжектордың;

д) трансформатордың;

е) жұтқыш клоннаның..

 

77. Көлемді насостарға жатады:

а) қайта-түсетін, роторлы;

в) поршенді, плунжерлі, пневматикалық;

с) вихерлі, осьті;

д) сызықты, эрлифті;

е) центробежді, диагональды, осьті.

 

78. Қайта-түсетін насостарға жатады:

а) поршенді, плунжерлі, пневматикалық;

в) вихерлі, осьті;

с) сызықты, эрлифті;

д) центробежді, диагональды, осьті;

е) лопасты, трения.

 

79. 5Х-12Е-1а маркалы насостың өндірістілігі неге тең, м³/сағ.:

а) 138,5;

в) 200;

с) 50;

д) 43,6;

е) 655.

 

80. Динамикалық насосқа жатады:

а) лопасты, трения;

в) центробежді, диагональды, осьті;

с) қайта-түсетін, роторлы;

д) винтті, шиберлі;

е) сызықты, эрлифті.

 

81. Ауаны жұқа бактериялық тазарту кешенінің жұмысы кезінде өнімділік құрайды, м³/сағ.:

а) 5000;

в) 1000;

с) 450;

д) 10000;

е) 800.

 

82. Ауаны биологиялық тазартуға арналған периодты әрекетті фильтрлер болады:

а) дискілі, аралас;

в) дисклі, тарелкалы;

с) тарелкалы, пластинкалы;

д) аралас, пластинкалы;

е) тарелкалы, аралас.

 

83. Петрян ұлпасы бар фильтрлер үшін ауа бойынша өндірістілік құрайды, м³/сағ.:

а) 1000;

в) 500;

с) 100;

д) 1500;

е) 830.

 

84. ҰУФ және ҰПФ типтердің периодты ұяшықты унифицирленген фильтрлері ауаның шаңдалған кезінде ауаны шаңнан құрғақ тазартуға арналған, мг/м³:

а) 5-10 көп емес;

в) 1-2 көп емес;

с) 2-6 көп емес;

д) 10-20 көп емес;

е) 100 дейін.

 

85. Ауаны компрессорға берілгенге дейінгі қатаң тазартуға арналған қазіргі заманғы фильтрлер табылады:

а) автоматты рулонды фильтр;

в) автоматты пластикалы фильтр;

с) өздігінен тазартатын фильтр;

д) майлы фильтрлер;

е) шнекті фильтр-пресстер.

 

86. Өздігінен тазартатын майлы фильтрлер мынадай өнімділікті шығарады, м³/сағ.: 

а) 40000-нан 240000 дейін;

в) 10000-нан 100000 дейін;

с) 50000-нан 150000 дейін;

д) 30000-нан 350000 дейін;

е) 1000-нан 10000 дейін.

 

87. Петрян ұлпасы бар фильтрлерде проскок коэффициенті құрайды, %:

а) 0,1-0,01 көп емес;

в) 0,5-0,04 көп емес;

с) 0,3-0,03 көп емес;

д) 1-0,5 көп емес;

е) 1-0,1 көп емес.

 

88. Ауаны жұқа бактериалды тазарту кезінде фильтрлеу ауданы құрайды, м²:

а) 9,7;

в) 2,5;

с) 11,6;

д) 24,2;

е) 6,4.

 

89. Ауаны жұқа бактериалды тазарту кезінде фильтрлеу температурасы құрайды,ºС:

а) 20-50;

в) 90-95;

с) 10-15;

д) 5-10;

е) 10-30.

 

90. Ауаны жұқа бактериалды тазарту кезінде ауаның ылғалдылығы құрайды,%:

а) 60-70;

в) 10-20;

с) 70-80;

д) 80-90;

е) 40-60.

 

91. Ауаны жұқа бактериалды тазарту кезінде тазарту эффективтілігі құрайды,%:

а) 99,9;

в) 60;

с) 75;

д) 100;

е) 50.

 

92. Ауаны жұқа бактериалды тазарту кезінде ауаның фильтр қиылысы арқылы өту жылдамдығы құрайды ,м/с:

а) 0,4-0,15;

в) 0,05-0,08;

с) 0,2-0,4;

д) 0,5-0,55;

е) 0,3-0,5.

 

93. ФШ және ФРУ типті өздігінен тазартатын фильтрлердің ауаны тазарту коэффициенті:

а) 80-90%;

в) 90-100%;

с) 10-20%;

д) 50-60%;

е) 1-2%.

 

94. 4-7г/л суспензиядағы қатты фаза концентрациясы кезінде ФПАКМ фильтр-пресстің меншікті өндірістілігі құрайды, л/(м²сағ.):

а) 1000;

в) 100;

с) 70;

д) 1500;

е) 800.

 

95. 4-7г/л суспензиядағы қатты фаза концентрациясы кезінде ФПАКМ фильтр-пресстің жұмыс қысымы құрайды, МПа:

а) 1,2;

в) 0,5;

с) 3;

д) 5;

е) 0,7.

 

96. ВН-4Г маркалы ротационды екі плунжерлі вакуум-насостың өндірістілігі құрайды, м³/с:

а) 0,059;

в) 0,01;

с) 0,03;

д) 1,88;

е) 2,33.

 

97. Микробиологиялық өндірісте фильтрлейтін жүйелерді жобалау кезінде есептік өлшем ретінде қабылдайды:

а) 0,3 мкм;

в) 1 мкм;

с) 5 нм;

д) 0,1 мкм;

е) 1 нм.

 

98. 8Х-6-К-1 маркалы насостың өндірістілігі неге тең, м³/сағ.:

а) 288;

в) 452;

с) 125;

д) 612;

е) 200.

 

99. Роторлы насосқа жатады:

а) винтті, шиберлі;

в) вихрлі, осьті;

с) сызықты, эрлифті;

д) центробежді, диагональды, осьті;

е) лопасты, трения.

100. ВН-6Г маркалы ротационды екі плунжерлі вакуум-насостардың өндірістілігі құрайды, м³/с:

а) 0,155;

в) 0,55;

с) 1,2;

д) 1,5;

е) 0,01.

 

101. Анаэробты процесте микроорганизмдер көміртегіні не ретінде қолданылуы мүмкін:

а) акцептор электрондар ретінде;

в) хладагент ретінде;

с) индуктор ретінде;

д) кофактор ретінде;

е) процесті тежеу үшін.

 

102. Анаэробты жүйенің аэробтымен салыстырғанда негізгі кемшіліктерін атаңыз:

а) реакцияның аз жылдамдығы;

в) энергия көп жұмсалады;

с) жанама өнімдер көп түзіледі;

д) оттегі қажет емес;

е) биомасса көп алынады.

 

103. Анаэробты процестерді жүргізу үшін:

а) үлкен көлемді құрылғылар қажет;

в) оттегі қажет;

с) қоректік ортаны сәулелендіреді;

д) тек саңырауқұлақ штамдарын қолданады;

е) күн сәулесі қажет.

 

104. Анаэробты процесті жүйелер 100 жыл бұрын қолданыла бастады. Бірінші аппараттарды көрсетіңіз:

а) тұрақтандырғыштар;

в) сеператорлар;

с) тербеткіштегі колбалар;

д) аэротенкалар;

е) компрессорлар.

 

105. Анаэробты процестердің дамуы үшін жоғары ....... ұстау керек:

а) активті биомасса концентрациясын;

в) температураны;

с) рН;

д) қысым;

е) көбік сөндіргіш жүйесін.

 

106. Микроорганизмдермен реттелетін нақты субстрат үшін жылдамдық V уақыт бойынша субстрат концентрациясымен өлшенеді. Теңдеуді көрсетіңіз:

 

а) V = dC/dτ = -μmx C/Кс + C;

 

в) V = dC/dτ = -μmx C/КсC;

 

c) V = dC/dτ = -μmx C/Кс/C;

 

д) V =  dC/dτ = -μmx KcC/C;

 

е) V = dC/dτ = -μmx Kc/C/C.

 

 

107. V = dC/dτ = -μmx C/Кс + C теңдеуінен Моно константын көрсетіңіз:

а) Кс;

в) V;

с) μ;

д) Х;

е) Т.

 

108. V = dC/dτ = -μmx C/Кс + C теңдеуінде Х нені білдіреді:

а) реактордағы биомасса концентрациясын;

в) субстрат концентрациясын;

с) қоректік орта концентрациясын;

д) микроэлементтер концентрациясын;

е) тұздар концентрациясын.

 

109. Тағамдық құндылығы бойынша бактериялар 3 топқа бөлінеді:

а) гидролитикалық, гетероацетогенді, метаногенді;

в) аэробты, анаэробты, психрофильді;

с) мезофильді, термофильді, криофильді;

д) пропионды, сіркелі, майлы;

е) сутекті, метанолды, этанолды.

 

110. Аэробты өңдеуге арналған тенкаларда ағын сулар қанша уақыт болады:

а) 5 тәулікке дейін;

в) 5 сағатқа дейін;

с) 1 сағатқа дейін;

д) 1 жылға дейін;

е) 5 жылға дейін.

 

111. Ағын суларды анаэробты тазартуға арналған тенк илден ажыратады:

а) жылына бір рет;

в) айына бір рет;

с) күн сайын;

д) 5айда бір рет;

е) 3 айда бір рет.

 

112. Микробты әлем – бұл:

а) симбиотикалық бірлестік;

в) аэробтар қоғамдастығы;

с) анаэробтар қоғамдастығы;

д) бактериялар жүйесі;

е) саңырауқұлақтар жүйесі.

 

113. Метаногенді бактериялар сутегі мен көміртегі диоксидін газ тәрізді сутегіні қолдана отырып метанға айналдырады:

а) электрондар доноры ретінде;

в) хладагент ретінде;

с) индуктор ретінде;

д) кофактор ретінде;

е) процесті тежеу үшін.

 

114. Экологиялық факторлардың классификациясы:

а) биотикалық, абиотикалық, антропогенді;

в) физикалық, химиялық, механикалық;

с) табиғи, өндірістік, космостық;

д) биологиялық, токсикологиялық, антропогенді;

е) барлық жауабы дұрыс емес.

 

115. Биосфераға кіреді:

а) барлық жауап дұрыс емес;

в) тропосфера, стратосфера;

с) тропосфера, стратосфера, мезосфера;

д) атмосфера және гидросфера;

е) литосфера және әлемдік теңіз.

 

116. Ағын суды тазартудың электрохимиялық әдісі ........ қолдануға негізделген:

а) электр тогын;

в) электронды;

с) ион мен катионды;

д) басқа зақымдалған бөліктерді;

е) барлық жауап дұрыс болуы мүмкін.

 

117. Қоршаған ортаның жағдайын бақылау және бағалау әдістері:

а) санитарлы – гигиеналық;

в) антропогенді;

с) зертханалық;

д) инструменталды;

е) барлық жауабы дұрыс.

 

118. Қоршаған ортаның жағдайын бақылау және бағалау әдістері:

а) медико-генетикалық;

в) антропогенді;

с) зертханалық;

д) инструменталды;

е) барлық жауабы дұрыс.

 

119. Қоршаған ортаның жағдайын бақылау және бағалау әдістері:

а) эколого-экономикалық;

в) антропогенді;

с) зертханалық;

д) инструменталды;

е) барлық жауабы дұрыс.

 

120. Қоршаған ортаның жағдайын бақылау және бағалау әдістері:

а) барлық жауабы дұрыс емес;

в) антропогенді;

с) зертханалық;

д) инструменталды;

е) барлық жауабы дұрыс.

 

121. Қоршаған ортаның жағдайын бағалаудың санитарлы-гигиеналық әдісі мына нормативтерге негізделген:

а) ШЖК;

в) ПДВ;

с) ПДС;

д) ОТМ;

е) КПАН.

 

122. В.И.Вернадский бойынша «нооэкология» деген не:

а) адам мен табиғаттың қатынасының дұрыс қалыптасу сатысы;

в) адамның өз еркінде табиғаттың өзгеруіне араласу сатысы;

с) адамның табиғатқа араласуынан бас тартуын талап ететін биосфераның даму сатысы;

д) антропогенді фактордың әсерімен биосфера эволюциясының сатысы;

е) барлық жауап дұрыс емес.

 

123. Н.Г.Реймерс бойынша «нооэкология» деген не:

а) бұл қоршаған ортада өмір сүру туралы ғылым;

в) адамның өз еркінде табиғаттың өзгеруіне араласу сатысы;

с) адамның табиғатқа араласуынан бас тартуын талап ететін биосфераның даму сатысы;

д) антропогенді фактордың әсерімен биосфера эволюциясының сатысы;

е) барлық жауап дұрыс емес.

 

124. Қоғам экологизациясы деген не:

а) экологиялық білімдердің таралу процесі;

в) табиғатты қорғау мекемелеріне орналастыру мобилизациясы;

с) басқарусыз экологиялық ұйымдарға кіруге қоғамды шақыру;

д) өнеркәсіптік өндірістің дамуынан қоғамды бас тартуға шақыру;

е) барлық жауабы дұрыс.

 

125. Экологияны ғылымның әртүрлі салалары (түрлері) мен зерттеу әдістері бойынша классификациялау тәсілдері:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) физикалық экология;

с) химиялық экология;

д) тарихи экология;

е) географиялық экология.

 

126. Халық шаруашылығының әртүрлі салалары бойынша экологияның бағыттары:

а) барлық жауабы дұрыс болуы мүмкін;

в) көлік экологиясы;

с) металлургия экологиясы;

д) өнеркәсіптік экология;

е) ауыл шаруашылық экологиясы.

 

127. Экология әдістері:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) қоршаған орта жағдайын бағалау мен тіркеу әдістері;

с) сандық есептеу әдістері;

д) жасанды экологиялық жүйе мен қоғамдастықты зерттеу әдістері;

е) математикалық моделирлеу әдістері.

 

128. Антропогенді әрекеттің әсерімен қоршаған орта жағдайының өзгеруі мен бағалаудың, бақылаудың кешенді жүйесі қалай аталады:

а) мониторинг;

в) диагностика;

с) антропогенез;

д) сукцессия;

е) барлық жауабы дұрыс.

 

129. Қазіргі заманғы экологияның методикалық негізін құрайды:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) жүйелік сәйкес;

с) табиғи бақылау;

д) эксперимент;

е) моделдеу.

130. Мониторингке кірмейді:

а) қоршаған орта сапасымен басқару;

в) метеорологиялық бақылау;

с) топырақ ортасының жағдайын бақылау;

д) табиғи сулардың химиялық және бактериалдық ластануын тіркеу мен анықтау;

е) геофизикалық бақылау.

 

131. Абиотикалық құрамды биосфераны үздіксіз немесе периодты бақылау процесі аталады:

а) геофизикалық мониторинг;

в) биологиялық мониторинг;

с) географиялық мониторинг;

д) регионалды мониторинг;

е) локальды мониторинг.

 

132. Антропогенді фактормен туындаған глобальды экологиялық мәселе:

а) стратосферлі озонды экранның жалпы әлсізденуі;

в) шаруашылықтың жаңа әдісіне көшуге байланысты экономиканың қирауы;

с) аумақ миграциясы;

д) Жердегі туудың төмендеуі және өлудің өсуі;

е) барлық жауабы дұрыс.

 

133. Антропогенді фактормен туындаған глобальды экологиялық мәселе:

а) булы эффектінің зардабы ретінде Жер климатының өзгеруі;

в) шаруашылықтың жаңа әдісіне көшуге байланысты экономиканың қирауы;

с) аумақ миграциясы;

д) Жердегі туудың төмендеуі және өлудің өсуі;

е) барлық жауабы дұрыс.

 

134. Антропогенді фактормен туындаған глобальды экологиялық мәселе:

а) химиялық, энергетикалық және коммуналдық мекемелерімен атмосферның ластануы;

в) шаруашылықтың жаңа әдісіне көшуге байланысты экономиканың қирауы;

с) аумақ миграциясы;

д) Жердегі туудың төмендеуі және өлудің өсуі;

е) барлық жауабы дұрыс.

 

135. Антропогенді фактормен туындаған глобальды экологиялық мәселе:

а) теңіздің онда көмілген радиоактивті және улы қалдықтармен ластануы, оған мұнай қалдықтары мен ауыр металдардың түсуі;

в) шаруашылықтың жаңа әдісіне көшуге байланысты экономиканың қирауы;

с) аумақ миграциясы;

д) Жердегі туудың төмендеуі және өлудің өсуі;

е) барлық жауабы дұрыс.

 

136. Антропогенді фактормен туындаған глобальды экологиялық мәселе:

а) құрлықтың беткі суларының, континентальды су қоймаларының, жер асты суларының ластануы мен тартылуы;

в) шаруашылықтың жаңа әдісіне көшуге байланысты экономиканың қирауы;

с) аумақ миграциясы;

д) Жердегі туудың төмендеуі және өлудің өсуі;

е) барлық жауабы дұрыс.

 

137. Қазіргі кезде өндіріс қалдықтарының зиянды әсерін төмендету мәселесі қалай шешілуде:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) қалдықтар бір күйден екіншіге ауысуы мүмкін;

с) қалдықтар кеңістікке араласуы мүмкін;

д) олардың әрекеті уақытқа байланысты созылуы мүмкін;

е) бір өндіріс қалдығы басқа өндіріс үшін екіншілік шикізат болуы мүмкін.

 

138. Аяқталмаған ережені толтырыңыз: Әлсіз әсерлер табиғи ортаның жауапты реакциясын туғызбауы да мүмкін, бірақ жиналып:

а) олар қарқынды процеске әкеп соқтырады;

в) олар жаңа қиын мәселенің туындауына әкеледі;

с) олар экологиялық ништің жоғалуына әкеледі;

д) олар зат алмасудың бұзылуына әкеледі;

е) дұрыс жауап жоқ.

 

140. Оқымыстылардың әлемдік даму концепциясына көзқарасын ғылыми-техникалық прогрестің дамуының қандай периодына жатқызуға болады:

а) дамыған елдерде өндіріс табиғи ресурстардың шектелуіне әкеп соқтыра бастағанда;

в) локальды соғыстар жиілей бастағанда;

с) Кеңес Одағы тараған кезде;

д) экология ғылымы дамуының 1 сатысы біткенде;

е) екінші д.ж. соғыспен бұзылған халық шаруашылығын қайта қалпына келтіру периодында.

 

141. Жиналуы Жердің жылы балансына ( «булы эффект») әсер ететін зат:

а) көмірқышқыл газы;

в) фреондар;

с) азот диоксиді;

д) көміртегі қышқылы;

е) көмірсутектер.

 

142. «Тұрақты даму» болжайды:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) кедейлікті жою және айрылу;

с) ресурсты базаны сақтау және күшейту;

д) экономикалық өсу;

е) социалды және мәдени даму.

 

143. «Тұрақты даму» болжайды:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) кез келген дәрежеде шешім қабылдау, сонымен бірге саяси процесте экономика мен экологияның бірігуі;

с) ресурсты базаны сақтау және күшейту;

д) экономикалық өсу;

е) социалды және мәдени даму.

 

144. Табиғи ресурс- бұл:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) адамзат тіршілік етуінің қосалқы құралы;

с) адамның еңбек етуінсіз жасалынған тіршілік құралы;

д) адамның өмір сүру негізі;

е) қоғамның мәдени қажеттілігін және материалдық қанағаттандыруды өнеркәсіптік қоғам процесінде қолдану қоршаған ортаның негізгі компоненті.

 

145. Табиғи ресурстарды рационалды қолдану болжайды:

а) дұрыс қолдану;

в) оларды максималды қолдану;

с) қайта өңдеуден шығуды максималды қамтамасыз ету;

д) қолданудан бас тарту;

е) барлық жауабы дұрыс.

146. Жойылмайтын табиғи ресурстарға жатады:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) күн радиациасы;

с) су тасқындарының энергиясы;

д) жел энергиясы;

е) жер қыртысының энергиясы.

 

147. Табиғи ресурстарға рационалды емес қолдану теріс экологиялық қысқару жолына алып келеді:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) қалдықтарды шикізат ретінде екінші рет қолдану;

с) қазуды қайта қолдану оның пайдалы рециркуляциясы;

д) аз қалдықты технология;

е) индустриалды ландшафтардың қалпына келуі.

 

148. Табиғи ресурстардың рационалды емес қолдану кезіндегі теріс экологиялық зардаптардың қысқару жолдары:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) алынатын отыннан бас тарту және биомассаға көшу;

с) энергияның жойылмайтын көздеріне көшу;

д) аз қалдықты технология;

е) индустриалды ландшафтардың қалпына келуі.

 

149. ҚР Конституциясының заң шығару қызметі қоршаған ортаны қорғауды жүктейді:

а) Парламентке;

в) ҚО қорғау министрлігі;

с) Президентке;

д) Министр кабинетіне;

е) Еңбек және саяси қорғау министрлігіне.

 

150. Топырақты ластау көзі:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) өнеркісіптік аумақ;

с) транспорт;

д) жылу энергетикасы;

е) ауылшаруашылығы иесі.

 

151. Қоршаған ортаға қандай әсерлер физикалық ластануға жатады:

а) радиациялық ластану;

в) өнеркәсіптік қалдықтар және шаңдар;

с) химиялық ластанған ағындар;

д) автокөлік қалдықтары;

е) қатты коммуналды қалдықтар.

 

152. Қоршаған ортаға қандай әсерлер физикалық ластануға жатады:

а) электромагниттік өріс;

в) өнеркәсіптік қалдықтар және шаңдар;

с) химиялық ластанған ағындар;

д) автокөлік қалдықтары;

е) қатты коммуналды қалдықтар.

 

153. Барлық елдерге булы газдар қалдықтарын тастауды қысқарту бойынша міндеттерін орындауға мүмкіндік беретін Киотский Протоколмен қандай жүйелер қарастырылады:

а) дамушы елдердің қалдық тастау шегіне өтуі;

в) шектелген өнеркәсіптік өндіріс;

с) өнеркәсіптік мекемелердің ликвидациясы;

д)нормативті қалдықтарға талаптың төмендеуі;

е) атмосфера қалдықтарын гидросфераға алмастыру.

 

154. Қалдықтарға экологиялық құқықтарды сату мен салыстырғанда дамушы елдер үшін қалдықтарды қысқартудың альтернативті мүмкіндіктері қандай:

а) «Таза даму» механизмі;

в) шектелген өнеркәсіптік өндіріс;

с) өнеркәсіптік мекемелердің ликвидациясы;

д)нормативті қалдықтарға талаптың төмендеуі;

е) атмосфера қалдықтарын гидросфераға алмастыру.

 

155. Табиғи ресурстарды класификациялау тәсілін көрсетіңіз:

а) олардың биосфера компоненттеріне тәуелділігі бойынша;

в) экологиялық факторлар бойынша;

с) шаруашылық айналымына ендіру сатысы бойынша;

д) табиғаты бойынша;

е) Жерде пайда болу мерзімі бойынша.

 

156. . Табиғи ресурстарды класификациялау тәсілін көрсетіңіз:

а) жойылуы бойынша;

в) экологиялық факторлар бойынша;

с) шаруашылық айналымына ендіру сатысы бойынша;

д) табиғаты бойынша;

е) Жерде пайда болу мерзімі бойынша.

 

157. Газ тәрізді қалдықтардың қатты отынның жануы кезіндегі құрамы:

а) қатты бөліктер, SO2, CO2, NO2,CO;

в) қатты бөліктер, Р2O5, CO2, NO2,CO;

с) қатты бөліктер, ZnO, PbO, NO2,CO;

д) смола, күл, қорғасын, CO2;

е) смола, күл, NO2,CO.

 

158. Газ тәрізді қалдықтардың табиғи газдың жануы кезіндегі құрамы:

а) CO2, NO2,CO;

в) SO2, CO2,CO;

с) қатты бөліктер, SO2,CO2;

д) смола, күл, қорғасын, CO2;

е) смола, күл, NO2,CO.

 

159. Газ тәрізді қалдықтардың ағаштың жануы кезіндегі құрамы:

а) CO2, NO2,CO, қатты бөлшектер;

в) SO2, CO2,CO;

с) қатты бөліктер, SO2,CO2;

д) смола, күл, қорғасын, CO2;

е) смола, күл, NO2,CO.

 

160. Қоршаған орта жағдайын медико-генетикалық бағалау тәсілі:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) жалпы өлімділігі бойынша;

с) аурудың мінездемесі мен саны бойынша;

д) балалар өлімділігі бойынша;

е) дамудың бастапқы түрі бойынша.

 

161. Табиғи ресурстар класификациясының мүмкін болатын тәсілін таңдаңыз:

а) қайта қалпына келуі бойынша;

в) экологиялық факторлар бойынша;

с) шаруашылық айналымына ендіру сатысы бойынша;

д) табиғаты бойынша;

е) Жерде пайда болу мерзімі бойынша.

 

162. Биологиялық ресурстар:

а) адамның Жерде өмір сүру мүмкіндігіне негіз болады;

в) Жердегі материалды өндірістің негізгі көзі болып табылады;

с) барлық жауабы дұрыс емес;

д) альтернативті минералды ресурстар болып табылады;

е) Жердегі энергияның көзі болып табылады.

 

163. Қоршаған орта сапасының критериі болып табылады:

а) биологиялық әртүрлілік;

в) таза атмосфералық ауа;

с) таза су;

д) минералды ресурстар;

е) антропогенді әсердің болмауы.

 

164. Ластану болып саналады:

а) биосфераға жат жаңа әсерлерді енгізу;

в) қоршаған ортаға қатты химиялық заттарды тастау;

с) қоршаған ортаға химиялы ластағыштардың зиянды әсері;

д) планета климатына қатты, сұйық және газ тәрізді заттардың әсері;

е) булы эффект.

 

165. Ағын суды тазарту әдістері болады:

а) механикалық;

в) кинематикалық;

с) электромагнитті;

д) центробежді;

е) динамикалық.

 

166. Ағын суды тазарту әдістері болады:

а) химиялық;

в) физикалық;

с) электромагнитті;

д) центробежді;

е) динамикалық.

 

167. Ағын суды тазарту әдістері болады:

а) физико-химиялық;

в) физикалық;

с) электромагнитті;

д) центробежді;

е) динамикалық.

 

168. Ағын суды тазарту әдістері болады:

а) биохимиялық;

в) физикалық;

с) электромагнитті;

д) центробежді;

е) динамикалық.

 

169. Тазартудың механикалық әдісі ...... күшті қолднуға негізделген:

а) гравитациялық және центробежді;

в) электростатикалық және центробежді;

с) гравитациялық және электростатикалық;

д) броунды қозғалысты;

е) дұрыс жауабы жоқ.

 

170. Ағын суларды тазартуды химиялық әдісі келесі реагенттерді қолдануға негізделген:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) нейтролизаторды;

с) коагулянттар мен флокулянттарды;

д) тотықтырғышты;

е) тотықсыздандырғышты.

 

171. Коагулянттар пайдаланылады:

а) лайқы суларды мөлдірлету үшін;

в) ағын сулардағы рН-ты мөлшерлеу үшін;

с) ағын суларды дегазациялау үшін;

д) ағын сулардағы қоспаларды флотациялау үшін;

е) ағын суларды қамтамасыз ету үшін.

 

172. Биохимиялық әдістер қолданылады:

а) ағын сулардан ерітілген және бірқатар неорганикалық қоспаларды бөлу үшін;

в) ағын суларды залалсыздандыру үшін;

с) неорганикалық қоспаларды бөлу үшін;

д) мұнай өнімдерінен ағын суларды тазарту;

е) барлық жауабы дұрыс.

 

173. Ағын суларды физико-химиялық тазарту әдісіне кіреді:

а) электролиз, электродиализ;

в) ерітілген қоспаларды тұндыру;

с) булау;

д) дистилдеу;

е) барлық жауабы дұрыс емес.

 

174. Шаруашылық-тұрмыстық ағын суларды механикалық тазартуға арналған құрылғылар:

а) торлар, құмұстағыштар, тұндырғыштар;

в) центрифугалар, гидроциклондар;

с) тұндырғыштар, флотаторлар;

д) гидроциклондар, құмұстағыштар, тұндырғыштар;

е) дұрыс жауабы жоқ.

 

175. Шаруашылық-тұрмыстық ағын суларды биологиялық тазартуға арналған құрылғылар:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) аэротенктер;

с) биофильтрлер;

д) суарудың пайдалану аумағы;

е) фильтрлеу аумағы.

 

176. Атмосфера ластануының табиғи көздері:

а) атмосфераға өсімдіктердің, жануарлардың және микроорганизмдердің үнемі бөлінуі;

в) автомобильді-транспорт;

с) нөсер жаңбыр;

д) коммуналды-тұрмыстық қалдықтардың жанатын қоқыстары;

е) газ сақтау орындарының қалдықтары.

 

177. Атмосфералық  ластанудың жасанды көздері:

а) өнеркәсіптік мекемелер;

в) шаңды боран;

с) найзағайлар;

д) вулкан атқылауы;

е) өсімдік және жануарлар ағзасының өміршеңдігінің өнімдері.

 

178. Атмосфераға ластайтын заттарды тастау көздері классификацияланады:

а) табиғаты бойынша;

в) құрамы бойынша;

с) адамға әсер ету сатысы бойынша;

д) түзілу тәсілі бойынша;

е) мұндай классификация жоқ.

 

179. Атмосфераға ластайтын заттарды тастау көздері классификацияланады:

а) тұрған жері бойынша;

в) құрамы бойынша;

с) адамға әсер ету сатысы бойынша;

д) түзілу тәсілі бойынша;

е) мұндай классификация жоқ.

 

180. Атмосфераға ластайтын заттарды тастау көздері классификацияланады:

а) жұмыс жасау режимі бойынша;

в) құрамы бойынша;

с) адамға әсер ету сатысы бойынша;

д) түзілу тәсілі бойынша;

е) мұндай классификация жоқ.

 

181. Атмосфераға ластайтын заттарды тастау көздері классификацияланады:

а) ЛЗ таралу ұзақтығы бойынша;

в) құрамы бойынша;       

с) адамға әсер ету сатысы бойынша;

д) түзілу тәсілі бойынша;

е) мұндай классификация жоқ.

 

 182. Атмосфераға ластайтын заттарды тастау көздері классификацияланады:

а) ұйымдастырушылық сатысы бойынша;

в) құрамы бойынша;       

с) адамға әсер ету сатысы бойынша;

д) түзілу тәсілі бойынша;

е) мұндай классификация жоқ.

 

183. Өнеркәсіптік мекемелердің газ тәрізді қалдықтарының құрамы анықталады:

а) шикізат құрамымен, өндіріс технологиясымен;

в) климаттық жағдайлармен және мекеменің орналасуымен;

с) өндіріс технологиясы мен оның қарқындылығымен;

д) шикізат құрамы мен мекеменің орналасуымен;

е) барлық жауабы дұрыс.

 

184. Атмосферлық ауаға ластаушы заттардың ШЖК бөлінеді:

а) максималды-біртекті және орташа тәуліктік;

в) негізгі және спецификалық ЛЗ  үшін;

с) газ тәрізді және аэрозольды жағдайдағы ЛЗ үшін;

д) 1 және 2 класты қауіптілікті ЛЗ үшін;

е) 3 және 4 класты қауіптілікті ЛЗ үшін;

 

185. Өнеркәсіптік мекемелер атмосфералық ауаны ластайды:

а) қышқыл газдармен;

в) парафиндермен;

с) метанмен;

д) ауыр металдармен;

е) бактериалды ластанулармен.

186. Атмосфералы ауаның өзін-өзі тазартуы ........ нәтижесінде жүреді:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) көлденең және тік бағыттағы ауа ағындарының турбуленттігі;

с) аэрозольдердің гравитациялық күштердің әсерімен тұнуы;

д) аэрозольдердің атмосферның электр өрісінің әсерімен тұнуы;

е) аэрозольдерді және газ тәрізді заттарды атмосферлық тұнбамен шаю.

 

187. Шаңдатып тұндырғыш камера мына әдіске жатады:

а) құрғақ механикалық газотазарту;

в) фильтрация;

с) электр өрісіндегі өлшенген бөліктердің тұнуы;

д) инерциялық шаң ұстағыштар;

е) центробежді күштердің әсерімен шаң ұстау.

 

188. Газ шаңдатқыш қалдықтарды құрғақ механикалық тазарту жүзеге асуы мүмкін:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) шаң тұндырғыш камерада;

с) инерционды шаң ұстағыштарда;

д) көлденең және тік шаң тұндырғыш камерада;

е) циклондарда.

 

189. Циклно – бұл неге арналған құрылғы:

а) шаңдатқыш қалдықтарды өлшенген қатты және сұйық бөліктерден тазартуға;

в) өнеркәсіптік мекемелерді шаң басудан қорғауға;

с) вентиляциялық жүйеге берілетін атмосфералық ауаны тазартуға;

д) аспирационды ауаны аэрозольдерден тазартуға;

е) барлық жауабы дұрыс.

 

190. Атмосфералы ауаға зиянды және иісті заттарды, сонымен қатар шуды шығару көзі болып табылатын мекемелер тұрғын үйден алшақтануы қажет:

а) санитарлы-қорғау зонасымен;

в) табиғат қорғау зонасымен;

с) табиғат қорғау территориясымен;

д) биік тегіс қоршаумен;

е) қатаң режим жолымен.

 

191. Санитарлы-қорғау зонасы – бұл:

а) өнеркәсіптік аумақ пен тұрғын үйдің арасындағы территория;

в) өнеркәсіптік аумақ пен көлік жолының арасындағы территория;

с) өнеркәсіптік аумақ пен реагенттерді ашық және жабық сақтау қоймасының арасындағы территория;

д) өнеркәсіптік аумақ пен халық шаруашылығының мекемелері арасындағы территория;

е) өнеркәсіптік мекеменің айналасындағы перспективаға кеңею территориясы.

 

192. Санитарлы-қорғау зонасы арналған:

а) өнеркәсіптік мекеменің халыққа кері әсерін төмендетуге;

в) спорт кешендерін тұрғызуға;

с) мекеме қызметкерлеріне демалу орындарын тұрғызуға;

д) автомобиль транспортының мекемеге әсерін төмендетуге;

е) барлық жауабы дұрыс емес.

 

193. Санитарлы-қорғау зонасы арналған:

а) климатты локальді жақсартуға арналған қосымша көгалдандыру алаңын ұйымдастыруға;

в) спорт кешендерін тұрғызуға;

с) мекеме қызметкерлеріне демалу орындарын тұрғызуға;

д) автомобиль транспортының мекемеге әсерін төмендетуге;

е) барлық жауабы дұрыс емес.

 

194. Жерді үнемдеу тәсілдері:

а) көпқабатты ғимараттарды көтеру;

в) үшярусты вспашканы қолдану;

с) интерполимерлі пленкаларды қолдану;

д) тұз сіңіретін кеуекті полимерлі материалдарды қолдану;

е) орман алаңдары.

 

195. Жерді үнемдеу тәсілдері:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) көпқабатты ғимараттарды көтеру;

с) жер асты алаңдарды қолдану;

д) аз қолданылатын жерлерді пайдалану;

е) барлық жауабы дұрыс емес.

 

196. Ағын сулардың әртүрлі компоненттерінің еріткіште әртүрлі еруіне негізделген ағын суларды тазарту әдісі:

а) экстракция;

в) флотация;

с) флокуляция;

д) эвопорация;

е) адсорбция.

 

197. Ерітілген органикалық қоспалардан ағын суларды тазарту әдісі:

а) экстракция;

в) флотация;

с) флокуляция;

д) фильтрация;

е) коагуляция.

 

198. Ағын суларда қатаң дисперсті қоспалардан тазарту әдісі:

а) тұндыру;

в) фильтрлеу;

с) флотация;

д) коагуляция;

е) ион алмасу.

 

199. Суды микроорганизмдерден тазарту әдісі:

а) тотықтыру;

в) фильтрлеу;

с) тұндыру;

д) биохимиялық тазарту;

е) барлық жауабы дұрыс.

 

200. Жыл сайын жаңартылып отыратын табиғи энергетикалық ресурс:

а) биомасса;

в) ядролы отын;

с) қатты отын;

д) газ тәрізді отын;

е)күн радиациясы.

 

201. Әдетте барда мен тұрып суларды тастайды:

а) фильтрация алаңына;

в) канализацияға;

с) тастамайды;

д) технологиялық процестерде қолданады;

е) КС-ға қосады.

 

202. Суармалы егістік эксплуатациясы:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) үлкен шығын талап етеді;

с) жағымсыз иісті газдар түзеді;

д) біраз бөлігі топыраққа сіңіріледі;

е) су қоймаларына түседі.

 

203. Суармалы сулар табиғи тазалауға ұшырағанда тезірек жайылады:

а) көмірсулар;

в) ақуыздар;

с) майлар;

д) витаминдер;

е) ферменттер.

 

204. Ашытқыдан кейінгі барданың құрамында 5-6% ҚЗ болады және оны тыңайтқышқа айналдыру немесе басқа да мақсаттарға қолдану үшін қажет:

а) булау арқылы қоюландыру;

в) 10 рет қышқылмен араластырады;

с) 100 рет сумен араластырады;

д) ешнәрсе жасамайды;

е) электролиздейді

 

205. Көміртегі диоксиді, ашытқы, спирттен кейінгі барда, эфиральдегидті фракция, сивуш майы, лигнин, сабан, қоқыс - бұлар қалдықтары болып табылады:

а) спиртті өндірісінің;

в) сыра қайнату өнеркәсібінің;

с) нан ашытқыларының өндірісі;

д) азықтық ашытқы өндірісі;

е) антибиотик өндірісінің.

 

206. Ластану дәрежесін ...... боынша мінездейді:

а) физико- химиялық, биологиялық, органолептикалық көрсеткіштер;

в) биолгиялық, физикалық көрсеткіштер;

с) экологиялық көрсеткіштер;

д) дәмдік және органолептикалық көрсеткіштер;

е) электрлік және физикалық көрсеткіштер.

 

207. Солод, өңделмеген материал (арпа, күріш), хмель, су, ферменттерді қандай өндірісте қолданады:

а) сыра;

в) спирт;

с) квас;

д) арақ;

е) коньяк.

 

208. Компост, көмір мен отын алу үшін – бұл утилизация:

а) хмельді ағаштың( ылғалдылығы 85%);

в) сыра ағашының(ылғалдылығы 86%);

с) дәнді өнімдерден қалған қалдықтар;

д) ақуызды қалдық;

е) қалдықты ашытқылар.

 

209. Ірі қара малға азық, құрамында моносахаридтер бар ферментолизаторлар өндірісіне, беттік культивирлеуге арналған шикізат- бұл утилизация:

а) дәнді өнімдерден қалған қалдықтар;

в) хмельді ағаштың( ылғалдылығы 85%);

с) сыра ағашының(ылғалдылығы 86%);

д) ақуызды қалдық;

е) қалдықты ашытқылар.

 

210. Ірі қара малға азық, техникалық спирт үшін шикізат, азықтық ақуыз өндірісі үшін және т.б., беттік культивирлеу үшін- бұл утилизация:

а) сыра ағашының(ылғалдылығы 86%);

в) дәнді өнімдерден қалған қалдықтар;

с) хмельді ағаштың( ылғалдылығы 85%);

д) ақуызды қалдық;

е) қалдықты ашытқылар.

 

211. Сусло дайындауда аминді азоттың түзілуі үшін- бұл утилизация:

а) ақуызды қалдық;

в) сыра ағашының(ылғалдылығы 86%);

с) дәнді өнімдерден қалған қалдықтар;

д) хмельді ағаштың( ылғалдылығы 85%);

е) қалдықты ашытқылар.

 

212. Пайдаланушыға реализация, нан ашытқыларының орнына- бұл утилизация:

а) қалдықты ашытқылар;

в) ақуызды қалдық;

с) сыра ағашының(ылғалдылығы 86%);

д) дәнді өнімдерден қалған қалдықтар;

е) хмельді ағаштың( ылғалдылығы 85%).

 

213. Карбонизацияға қайта қолдану үшін, газдалған сусындар өндірісі бойынша мекемелерге реализация-бұл утилизация:

а) СО2;

в) ақуызды қалдық;

с) сыра ағашының(ылғалдылығы 86%);

д) дәнді өнімдерден қалған қалдықтар;

е) хмельді ағаштың( ылғалдылығы 85%).

 

214. Сыра өнеркәсібінде қалалық су құбырынан келетін суды қолданады:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) қондырғыларды, құбырларды жууда;

с) дезинфекциялық ерітінділерді дайындауда, сусланы салқындатуда;

д) дәнді гидравликалық тасымалдауда;

е) бөтелке жуатын машина, сонымен қатар сыра үшін негізгі шикізат ретінде.

 

215. Ағын сулар мынадай сатыда түзіледі:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) қондырғыларда, тарларда, құбырларды дезинфекциялау мен жуудан кейін;

с) салқындатқыш және қыздырғыш жылу алмастырғыштардан кейін;

д) ашытқыларды шаюдан кейін;

е) фильтр аппараттарды шаюдан кейін.

 

216. Суслоны салқындатуға кеткен су өнімдермен қатынасқа түспейді, сондықтан:

а) ыстық су қоймаларының қажеттіліктеріне қайта қолданылады;

в) оны ішуге болады;

с) ол қолдануға жарамды;

д) жағымсыз иісі болады;

е) КС-ға қосуға болады.

 

217. Ағын сулардың құрамындағы заттар болады:

а) м.о. үшін шикізат, қоректік орта;

в) адамның қоректену өнімі;

с) ірі қара малға азық;

д) қолдануға жарамсыз;

е) қоршаған ортаны ластаушы.

 

218. ҚЗ-ды тастау керек:

а) жаңа түрде, қышқылданғанға дейін, кейде оларды сілтілендіреді;

в) жаңа түрде, қышқылданғанға дейін, кейде оларды қышқылдандырады;

с) жаңа емес күйде;

д) КС қосып жаңа түрде;

е) буланған түрде.

 

219. Канализацияға түсетін өнеркәсіптік ҚЗ-дың құрамында болмауы керек:

а) ірі өлшенген заттар;

в) микроорганизмдер;

с) майда дисперсті қоспалар;

д) химиялық реактивтер;

е) КС қалдықтары.

 

220. Канализацияға түсетін өнеркәсіптік ҚЗ-дың құрамында ірі өлшенген заттар болмауы керек. Осы мақсатта сыра өңдеу зауытының тұрып қалған канавасында орнатады:

а) торлар мен ситалар;

в) фильтрлер;

с) мембраналы фильтрлер;

д) ультрфильтрлер;

е) барлық жауабы дұрыс.

 

221. Суару алаңдары жоқ мекемелер ҚЗ тазарту үшін қолданады:

а) жасанды биологиялық әдістерді;

в) механикалық әдістерді;

с) физико-химиялық әдістерді;

д) экологиялық әдістерді;

е) химиялық әдістерді.

 

222. Өздерінің қажеттілік құнын жоғалтпаған және қосымша немесе шикізат ретінде қолдануға болатын негізгі өнімді дайындау процесінде түзілген шикізат пен материалдар қалдықтары жаңа өнім өндірісінде аталады:

а) өндіріс қалдығы;

в) екіншілік материалды ресурстар;

с) өндірістің жанама өнімі;

д) қоқыстар;

е) өндіріс өнімдері.

 

223. Ғылым мен техниканың даму сатысында потенциалды шикізат немесе қосымша өнім ретінде қолдануға болатын өндіріс пен тұрмыстық қалдықтар, бұл:

а) екіншілік материалды ресурстар;

в) өндіріс қалдығы;

с) өндірістің жанама өнімі;

д) қоқыстар;

е) өндіріс өнімдері.

 

224. Шикізатты физико-химиялық өңдеу нәтижесінде негізгі өніммен қатар түзіледі, бірақ бұл өндірістің негізгі мақсаты болып табылмайды - бұл:

а) өндірістің жанама өнімі;

в) екіншілік материалды ресурстар;

с) өндіріс қалдығы;

д) қоқыстар;

е) өндіріс өнімдері.

 

225. Ғылым мен техниканың даму сатысында потенциалды шикізат немесе қосымша өнім ретінде қолдануға болатын өндіріс пен тұрмыстық қалдықтар, бұл:

а) екіншілік материалды ресурстар;

в) өндіріс қалдығы;

с) өндірістің жанама өнімі;

д) қоқыстар;

е) өндіріс өнімдері.

 

226. Өнеркәсіптік мекеменің тазарту мақсатымен территориядан бөлінетін және өңдеуге жіберілетін қалдық сулары – бұл:

а) ағын сулар;

в) қалдықтар;

с) өндіріс қалдығы;

д) өндірістің жанама өнімі;

е) екіншілік материалды ресурстар.

 

227. Қалалық канализацияға шығару талаптарын қанағаттандырмайтын ағын суларды:

а) алдын ала тазарту, салқындату, қажет параметрге дейін араластыру керек;

в) булау және салқындату керек;

с) араластыру және салқындату керек;

д) тұрақты су қоймаларына құю керек;

е) механикалық тазартуға ұшырату керек.

 

228. Фильтрлеу көмегіменжүзеге асырылатын технологиялық ауаны бактериалды тазартудың талап етілетін эффективтілігін қамтамасыз ету үшін білу қажет:

а) микроорганизм клеткаларының өлшемін;

в) м.о.-ң морфологиялық мінездемесін;

с) м.о.-ң таксономикалық мінездемесін;

д) фильтрлеу және берілу жылдамдығын;

е) м.о.-ң қандай өсу фазасында өтетінін.

 

229. 0,3 мкм ұзындықты ескеру керек:

а) фильтрленетін жүйелерді жобалау кезінде;

в) м.о.-ді залалсыздандыру тәсілін таңдау кезінде;

с) культивирлеу тәсілін таңдау кезінде;

д) проскок коэффициентін есептеу кезінде;

е) аэрогилравликалық қарсылықты есептеу кезінде.

 

230. ФС, ФЯР, ФРХ, ФЯУ – бұл маркалары:

а) ауаны алдын ала тазартуға арналған фильтрлердің;

в) культивирлеуге арналған ферментердің;

с) фермент алуға арналған ферментердің;

д) культуралды сұйықтықты тазартуға арналған фильтрлердің;

е) шығатын газдарды жұқа тазартуға арналған фильтрлердің.

 

231. ФШ және ФРУ маркалары жатады:

а) өздігінен тазартатын фильтрлерге;

в) қалыпты басқарушы фильтрлерге;

с) қалыпты басқарушы ферментерлерге;

д) шарлы ферментерлерге;

е) шарлы лопасты түптік ферментерлерге.

 

232. Егер ұнтақтан кеуекті фторопласты пластиналарды, дискілерді немесе 4 мм қалыңдықты втулкаларды дайындаса, онда оларды қолдануға болады:

а) фильтрлеуші материал ретінде;

в) көбік сөндіргіш бөліктерін дайындау үшін;

с) агрессивті орталарды сақтауға арналған аппараттарда;

д) амин қышқылы өндірісінде;

е) насос бөліктерін дайындау үшін.

 

233. Талшықты материал мен түтікті қабықшаларды фильрлейтін кеуекті металлокерамикалық негізден, титаннан тұратын металлоэлементтер қолданылады:

а) ауаны бактериологиялық тазартуда;

в) биотехнологиялық өндірістің ағын суларын тазартуда;

с) майлы өздігінен тазартушы фильтрлер;

д) агрессивті ортаға арналған насос-дозатор;

е) агрессивті емес ортаға арналған насос-дозатор.

 

234. Фильтрлеуші элементті шаң-тозаң түсуден қорғау үшін мына конструкцияны қолданбайды:

а) көпярусты металды жейделер;

в) ауа ағынын қалыптастыруға арналған каналдарды құру;

с) қаттылықтың қабырғалары;

д) көпярусты металды юбкалар;

е) агрессивті емес ортаға арналған насос-дозатор.

 

235. Диффузор торларының арасында орналасқан өнімді жиі сығу ......... есебінен экстрагирлеу процесінде жүреді:

а) өнім ісінеді, оның көлемі үлкейеді;

в) қысымның әсерімен диффузорға ауа беріледі;

с) торлардың 10-15%-ке жақындауы жүреді;

д) су тартылу күшінің әсерімен ағады;

е) өсімдік шикізаты көп суды ұстамайды.

 

236. Егер ленталы вакуум-фильтрде фильтрлеу процесін қалыптандыру қажет болса, онда келесі принципті қолданбау керек:

а) тұнбаны көп ретті жуу;

в) тұнба қабатының биіктігінің өзгеруі;

с) лента қозғалысы жылдамдығының өзгеруі; 

д) перегородка жағдайының өзгеруі;

е) ұлпалы қабатты резиналыға ауыстыру.

 

 237. Егер фильтрді таңдауды жүргізу керек болса, онда ескермеуге болады:

а) уақыттың күнтізбелік және эффективті фондын;

в) суспензияның физико-химиялық қасиетін;

с) алынатын тұнбаның ылғалдылығын;

д) операциялардың кезектілігі мен санын;

е) технико-технологиялық көрсеткішін.

 

238. Егер ВИС-42Д типті кептіргіштің ішкі құрылғысына герметизацияға арналған қондырғы, калориферлер, желдеткіштер, циклондар, ауа үрлегіштер болса, онда кептіргішті зең саңырауқұлақтар культураларын өсіруге қабілеттендіру мақсатымен:

а) бактериалды фильтр қою керек;

в) жылдамдықты жоғарылату керек;

с) герметикалық жағдайын жақсарту керек;

д) үш циклонға тағы біреуін қосу;

е) калорифердің біреуін алып тастау керек.

 

239. Егер насосты тез жүретін электродвигательмен, газды құбырмен қосатын болса, ол біртекті ағынды қамтамасыз етсе, аз габаритке, массаға және құнға ие болса, онда бұл:

а) ортадан тепкіш насос;

в) роторлы насос;

с) осьті насос;

д) лопасты насос;

е) эрлифті насос.

 

240. Қатты қоректік орталарды жылы залалсыздандыруды жүргізу үшін мына тәсілді қолдануға болмайды:

а) рентген сәулелерін қолдану;

в) буды қолдану;

с) инфрақызыл сәулені қолдану;

д) жоғары сапалы қыздыруды;

е) электр қыздыруды.

 

241. Этилен тотығымен залалсыздандыру үшін қолдануға болады:

а) рециркуляциясы бар периодты әрекетті шкаф типті газды стерилизаторды;

в) рециркуляциясы бар периодты әрекетті шкаф типті қатты фазалы стерилизаторды;

с) рециркуляциясы бар периодты әрекетті шкаф типті сұйық фазалы стерилизаторды;

д) рециркуляциясы бар периодты әрекетті шкаф типті ионды стерилизаторды;

е) рециркуляциясы бар периодты әрекетті шкаф типті радиациялық стерилизаторды;

 

 

242. Суретте не көрсетілген:

 

             

 

 

1

 

2

 

3

 
 

 

 

 

 

 

 

 


а) екі камералы септитенк;

в) аэратор;

с) биореактор;

д) компрессор;

е) көрсеткіш.

 

 

 

 

  243. Суретте не көрсетілген:

 


                                         биогаз

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

а) певдосұйылтқыш қабатпен ашытқыштың сызбанұсқасы;

в) аэратор;

с) биореактор;

д) компрессор;

е) көрсеткіш.

 

244. Суретте не көрсетілген:

 

ил

 

выход

 

вода

 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

а) илдің өлшенген қабаты бар реакторы;

в) аэратор;

с) биореактор;

д) компрессор;

е) көрсеткіш.

 

245. 1 санымен не көрсетілген:

  

Подпись: 1
 

 

 

 

 

 

 

 


а) реттегіш;

в) құбыр желісі;

с) дозатор;

д) транспортер;

е) кіруші ағын.

 

246. 2 санымен не көрсетілген:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


а) шағылыстырғыш;

в) құбыр желісі;

с) дозатор;

д) транспортер;

е) кіруші ағын.

 

247. 3 санымен не көрсетілген:

 

 

 

 

 

3

 
 

 

 

 

 


а) қарқынды құбыр желісі;

в) құбыр желісі;

с) дозатор;

д) транспортер;

е) кіруші ағын.

 

248. 5 санымен не көрсетілген:

 

 

 

 

 

 

 

 


а) ил;

в) құбыр желісі;

с) дозатор;

д) транспортер;

е) кіруші ағын.

 

249. 1 санымен не көрсетілген:

 

Питат.

вещества

 

1

 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


а) байланыс реакторы;

в) құбыр желісі;

с) дозатор;

д) транспортер;

е) кіруші ағын.

 

250. 2 санымен не көрсетілген:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


а) насос;

в) құбыр желісі;

с) дозатор;

д) транспортер;

е) кіруші ағын.

 

251. Микроорганизмдер анаэробты процесте акцептор электрон ретінде не қолданады:

а) көмірсу;

в) сутегі;

с) оттегі;

д) азот;

е) қорғасын.

 

252. Өздігінен соратын араластырғыштар ауаның берілуін қамтамасыз етеді:

а) оның тығыздығында туындаған зақымның нәтижесінде;

в) қанағаттандырарлықсыз сапада;

с) шаңдатып кептіргіш ішіне;

д) тесіктер арқылы;

е) жеткіліксіз мөлшерде.

 

253. Ағын суларды тазарту процесі:

а) залалсыз ауаның берілуімен жүреді;

в) антисептикалық жағдайда жүреді;

с) залалсыздандырылған жағдайда жүреді;

д) тек жабық ыдыстарда жүргізіледі;

е) аэробты м.о. бар жерде жүреді.

 

254. Егер Д=0,1ч¹, ферментер көлемі 100м³ болса, ағын жылдамдығын есепте:

а) 10;

в) 1;

с) 100;

д) 0,1;

е) 1000.

 

255. Егер Д=0,1 болса, онда реакторға келу уақыты тең:

а) 0,1;

в) 10;

с) 100;

д) 1;

е)10.

 

256. Биотехнологиялық өндірісте ауаны газды тазарту әдістерінен қолданылады:

а) түптік фильтрлер;

в) скрубберлер;

с) көбік аппараттар;

д) электрофильтрлер;

е) циклондар.

 

257. Биотехнологиялық өндірісте ауаны залалсыздау үшін көбірек қолданылады:

а) жылу залалсыздандыру;

в) иондаушы сәулелендіру; 

с) ультракүлгін сәулелендіру; 

д) γ – сәулелер;

е) ультрадыбыс.

 

258. Нәзік тазарту фильтрлері болмайды:

а) түптік немесе араластырғыш;

в) жайылған беті бар;

с) рамалық, қатпарланған, қолды;

д) адсорбциялық;

е) торлы, мембранды.

 

259. Фильтрлерде фильтрлеуші материал болып табылмайды:

а) металды орама;

в) шынылы;

с) мақталы мата;

д) базальтты талшық;

е) активті көмір.

 

260. Араластырғыш фильтрлер қолданылады:

а) ауаны алдын ала тазартуда;

в) нәзік тазартуда;

с) толық залалсыздандыруда;

д) м.о.-ді толық бөлуде;

е) тазартудың жоғары жылдамдығында.

 

261. Жайылған беті бар фильтрлерде фильтрлеуші материал ретінде қолданылады:

а) талшықты материалдар;

в) активті көмір;

с) себілмелі материалдар;

д) көмір;

е) металды орама.

 

262. Жайылған беті бар фильтрлердің негізгі кемшілігі:

а) ылғалға сезімтал;

в) үлкен қарсылыққа ие;

с) эффективті емес;

д) эксплуатацияға қолайсыз;

е) өте қымбат.

 

263. «Абсолютті фильтрлердің» негізгі кемшілігі:

а) үлкен қарсылық;

в) төмен эффективті;

с) ылғалға сезімтал;

д) эксплуатацияға қолайсыз;

е) тек сұйықтықтарды тазартуға ғана тиімді.

 

264. Ауаны нәзік тазарту жүйесінде жоқ аппарат:

а) ферментер;

в) тоңазытқыш;

с) ылғал бөлгіш;

д) басты фильтр;

е) компрессор.

 

265. Ауаны нәзік тазарту жүйесінде компрессордан кейін тұрады:

а) тоңазытқыш;

в) ферментер;

с) ылғал бөлгіш;

д) басты фильтр;

е) қыздырғыш.

 

266. Ауаны нәзік тазарту жүйесінде бірінші аппарат:

а) майлы фильтралды;

в) ферментер;

с) компрессор;

д) басты фильтр;

е) жеке фильтр.

 

267. Ауаны нәзік тазарту жүйесінде компрессор қызмет етеді:

а) жылулық залалсыздандыру;

в) ауаны айдау;

с) 50ºС дейін қыздыру;

д) салқындату;

е) ылғалды бөлу.

 

268. Культуралды сұйықтықты алдын ала өңдеу нәтижесінде фильтрлеу алдында жүреді:

а) өлшенген заттардың коагуляциясы;

в) өлшенген заттарды бөлу;

с) ерітіндіні салқындату;

д) флотация;

е) сеперация.

 

269. Сұйықтыққа арналған фильтрлер болмайды:

а) циклдік;

в) үздіксіз әрекетті;

с) қысыммен жұмыс жасайтын;

д) вакууммен жұмыс жасайтын;

е) периодты әрекетті.

 

270. Барабанды вакуум-фильтрде жоқ бөлік:

а) аэратор;

в) барабан;

с) реттегіш құрылғы;

д) маятникті араластырғыш;

е) вал.

 

271. Вакуум-фильтрдің негізгі кемшілігі:

а) антисептикалық жағдайды қамтамасыз ете алмайды;

в) төмен эффективтілік;

с) жоғары баға;

д) қызмет етуде қиындық;

е) қол еңбегінің үлкен үлесі.

 

272. Рулонды фильтрлеуші элементте мембраналар буларының арасында болады:

а) дренажды материал;

в) термометр;

с) микроорганизмдер;

д) цилиндрлі корпус;

е) өткізгіш құбыр.

 

273. Майдалау деңгейі мына формуламен анықталады:

а) dн/dк ;

в) dк/dн ;

с) (dк-dн)/dк ;

д) dк/(dк-dн);

e) dк/(dн-dк).

 

274. Биотехнологиялық процестерде i деңгейлі помол пайдаланылады, ол тең:

а) 50-100;

в) 1-2;

с) 100-1000;

д) 1-1000;

е) 5-10.

 

275. Ерекше залалсыздандыру жағдайларында қораптау кезінде келесідей залалсыздар санына 1 залалсыздандырылмаған ампула шығарылады:

а) (1-6)* 10³;

в) 10;

с) 100;

д)1;

е) 10¹º.

 

276. Моно теңдігін көрсетіңіз:

а) μ=μmax S / ( Ks + S);

в) μmax=μ KS / (S * Ks);

с) μ=μmax Ks / ( S / Кs);

д) μ=μ- Ks / ( S * Кs);

е) μ=μmax S / (Ks / S);

 

277. Культуралды сұйықтықтағы оттегі концентрациясын анықтау үшін қолданылатын әдіс:

а) электрохимиялық;

в) химиялық;

с) физикалық;

д) реакциондық;

е) адсорбциондық.

 

278. Меншікті жылубөлгіштіктің ферментердегі биосинтез кезінде уақытқа тәуелділігінің мінездемесі:

а) экстремальды;

в) логарифмдік;

с) сызықтық;

д) тәуелділік болмайды;

е) параболитикалық.

 

279. Культуралды сұйықтықтан ашытқылардың бөлінуі кезінде келесі вариантты қолдануға болмайды:

а) жуу, булау, кептіру;

в) флотирлеу, сепарирлеу, кептіру;

с) сепарирлеу, булау, кептіру;

д) сепарирлеу, кептіру;

е) флотирлеу, сепарирлеу, булау, кептіру.

 

280. Ферментерлерге залалсызданған ауаның берілуі үшін компрессорларды қолданады:

а) ауалы және стационарлы;

в) жоғары және төмен қысымды;

с) периодты және үздіксіз;

д) сорылатын газ көлемі бойынша;

е) турбулентті және ламинарлы.

 

281. Жылулық залалсыздандыруды жүргізу арзан және тиімді:

а) сулы бумен өңдеумен;

в) ультрадыбыспен қыздыру;

с) ыстық ауамен;

д) электроқыздырумен;

е) басқа әдістермен.

 

282. Материалдардың жоғары емес механикалық беріктігіне байланысты Петрян ұлпалы фильтрлер ....... үшін тиімді:

а) вентиляциялық ауаның фильтрлену жүйесі;

в) ауаны нәзік тазарту;

с) ауаны биологиялық тазарту;

д) культуралды сұйықтық фильтрациясы;

е) шығатын сулардың фильтрациясы.

 

283. Синтетикалық материалдан алынған қалыңдығы 2,5 мкм аса жұқа, оралған талшықтар – бұл:

а) Петрян ұлпасынан алынған фильтр;

в) касеталы фильтрлер;

с) біріктірілген фильтрлер;

д) фланцевті фильтрлер;

е) өздігінен тазартушы майлы фильтрлер.

 

284. Петрян ұлпасынан алынған фильтр дің эффективтілігі тәуелді емес:

а) фильтр өлшеміне;

в) фильтрлейтін материалдар физико-химиялық қасиетіне;

с) фильтрдің беріктілігіне;

д) төсеу тығыздығына;

е) аэродинамикалық қарсыласу.

 

285. Бөлінетін ауаны тазартуға арналған фильтрлеуші элементтерге талаптар қойылмайды:

а) проскоктың техникалық коэффициенті 2,5-4% кем емес;

в) бастапқы гидравликалық қарсыласу 30-40кПа кем емес;

с) микробиологиялық коррозияға жоғары тұрақтылық;

д) фильтрлеуші материалдардың ылғалдылығы мен термотұрақтылығы;

е) жиі жылулық заласыздандыру мүмкіндігі.

 

286. Өнеркәсіпте булы автоматтандырылған фильтрлеуші кешендерді қолдану мүмкіндік береді:

а) эксплуатациялық шығындарды, залалсыздандырылмаған операциялардың санын минимумға төмендетуге;

в) құрылғының жұмыс ресурсын төмендету;

с) қондырғыны дайындау уақытын жоғарылату;

д) биологиялық активті заттардың шығымын төмендету;

е) процесті бөліктеп автоматтау.

 

287. ФШ және ФРУ типті өздігінен тазартатын фильтрлерде фильрлеуші материалдағы шаңның жиналу мөлшері бойынша материалдың қарсыластығы:

а) өседі;

в) түседі;

с) өзгермейді;

д) қалпына келеді;

е) дұрыс жауабы жоқ.

 

301. Өнеркәсіптік экологияның ролі:

а) қоршаған ортаны қорғаудың инженерлі-техникалық құралы;

в) жабық жоғары қалдықты технологияны және бүтін өндірісті құруға қабілеттендіру;

с) өнеркәсіптік қалдықтардың көлемінің өсу темпын көбейту;

д) барлық жауабы дұрыс;

е) табиғи ресурстардың эксплуатациясын жоғарылату.

 

302. БОТ өңдеуді қажет етпейтін фактор:

а) өнеркәсіптік қалдықтың көлемінің өсу темпын көбейту;

в) жерлерді сақтау;

с) арзан шикізаттың жетіспеуі;

д) табиғи ресуртарды рационалды қолдану қажеттілігі;

е) қалдықтарды қолданудың экономикалық толыққандылығы.

 

303. БОТ дамуының негізгі тенденциясы:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) ағын суды тазарту тәсілдерінің базасында тұрақсыз технологиялық жүйелердің әртүрлі түрін өңдеу;

с) шикізатты кешенді қолдану;

д) кешеннің ішіндегі қалдықтар мен шикізаттың материалды ағынының жабық құрылымымен өндірістік кешенді құру;

е) газды, қатты, сұйық өнеркәсіптік қалдықтарды тазартудың эффективті әдістерін құру.

 

304. Қалдықтарды биотехнологиялық өңдеудің негізгі бағыты:

а) органикалық және неорганикалық токсинді заттардың деградациясы;

в) токсинді қалдықтардың айналымға қайтуы үшін ресурстардың қалпына келуі;

с) ароматты қосылыстарды алу;

д) микроорганизмдердің жаңа штамдарын алу;

е) барлық жауабы дұрыс емес. 

 

305. Аз қалдықты өндіріс – бұл:

а) шикізат пен бүтін өнімдерді қоспағанда заттар мен энергия алмасуының принципі жүзеге асырылатын жүйе;

в) шикізат пен бүтін өнімдерді қоспағанда заттар мен энергия алмасуының принципі жүзеге асырылмайтын жүйе;

с) тазарту құралдары қымбат, көп алаңды алатын жүйелер;

д) қатты қалдықтар мен тұнбаларды жоғалту мәселесін тудыратын өндіріс;

е) қалдықтардың доғары деңгейлі өндірісі.

 

306. Екіншілік энергетикалық ресурс болып табылмайтын көздер:

а) ағын сулар;

в) жанғыш қалдықтар;

с) жылулық қалдықтар;

д) артық қысым энергиясы;

е) барлық жауабы дұрыс.

 

307. Жабық энерго-технологиялық циклді құру үшін сақтау керек:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) методологиялық принцип;

с) биохимиялық және микробиологиялық принциптер;

д) технологиялық принциптер;

е) ұйымдастырушылық принциптер.

 

308. БОТ құруға арналған методологиялық принциптерге жатады:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) энергияны, суды, көмекші материалдарды барынша үнемдеуде өнім өндірісіне арналған шикізаттарды толық қолдану;

с) бір өндіріс қалдығы екіншісіне шикізат болып табылатын өндіріс қалдықтарын және жанама өнімдерді қолдану;

д) табиғаттағы бұрын бұзылған теңдіктер ликвидациясы;

е) барлық қондырғылар мен өндірістердің жұмыстарының сенімділігінің жоғарылауы.

 

309. БОТ құруға арналған методологиялық принциптерге жатады:

а) энергияны, суды, көмекші материалдарды барынша үнемдеуде өнім өндірісіне арналған шикізаттарды толық қолдану;

в) қол жететін және арзан шикізаттан өнім алу әдістерін өңдеу;

с) реакциялық қоспадан өнімнің бөлініунің толуы;

д) әртүрлі өндірісті кооперирлеу және комбинирлеу;

е) қалдықсыз территориалды-өнеркәсіптік кешендерді құру.

 

310. Микробиологиялық және биохимиялық принциптерге жатады:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) аз сатылы процестерді құру;

с) қол жететін және арзан шикізаттан өнім алу әдістерін өңдеу;

д) жоғары эффективті селективті процесті өңдеу;

е) сопряжонды әдістерді қолдану.

 

311. Технологиялық принциптерге жатады:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) компонент пен ағын бойынша рециркуляцияны қолдану;

с) біріктірілген процестерді (реакциялық және массаалмасу) қолдану;

д) реакциялық қоспадан өнімнің бөлінуінің толуы;

е) төмен энерготұтыну процесін өңдеу.

 

312. Микробиологиялық және биохимиялық принциптерге жатады:

а) қол жететін және арзан шикізаттан өнім алу әдістерін өңдеу;

в) компонент пен ағын бойынша рециркуляцияны қолдану;

с) қалдықсыз территориалды-өнеркәсіптік кешендерді құру;

д) реакциялық қоспадан өнімнің бөлінуінің толуы;

е) төмен энерготұтыну процесін өңдеу.

 

313. БОТ құруға арналған технологиялық принциптерге жатады:

а) компонент пен ағын бойынша рециркуляцияны қолдану;

в) қол жететін және арзан шикізаттан өнім алу әдістерін өңдеу;

с) жоғары эффективті селективті процесті өңдеу;

д) аз сатылы процестерді құру;

е) төмен энерготұтыну процесін өңдеу.

 

314. БОТ құруға арналған ұйымдастырушылық принципке жатады:

а) әртүрлі өндірісті кооперирлеу және комбинирлеу;

в) аз сатылы процестерді құру;

с) табиғаттағы бұрын бұзылған теңдіктер ликвидациясы;

д)барлық қондырғылар мен өндірістердің жұмыстарының сенімділігінің жоғарылауы;

е) жоғары эффективті селективті процесті өңдеу.

                                                            

315. БОТ құруға арналған ұйымдастырушылық принципке жатады:

а) қалдықсыз территориалды-өнеркәсіптік кешендерді құру;

в) табиғаттағы бұрын бұзылған теңдіктер ликвидациясы;

с) барлық қондырғылар мен өндірістердің жұмыстарының сенімділігінің жоғарылауы;

д) жоғары эффективті селективті процесті өңдеу;

е) аз сатылы процестерді құру.

                   

316. БОТ құруға арналған ұйымдастырушылық принципке жатады:

а) өндіріс қалдықтарын өңдеу бойынша технологияны құру;

в) аз сатылы процестерді құру;

с) табиғаттағы бұрын бұзылған теңдіктер ликвидациясы;

д) барлық қондырғылар мен өндірістердің жұмыстарының сенімділігінің жоғарылауы;

е) жоғары эффективті селективті процесті өңдеу.

 

317. Жаңа өндірісті құрудың келесі сатысының орташаландырылған мерзімі  - қабылданаған шешімдер:

а) 2 жыл;

в) 2 сағат;

с) 15 жыл;

д) 2 ай;

е) 200 жыл.

 

318. Жаңа өндірісті құрудың келесі сатысының орташаландырылған мерзімі  - технологияны өңдеу:

а) 2-4 жыл;

в) 2-4 сағат;

с) 20-40 сағат;

д) 5 сағат;

е) 6 сағат.

 

319. БОТ эффективтілігін экономикалық бағалауда ескеру керек:

а) қалдықты барлық сатыда утилизациялау мен өңдеуден алынған эффектті;

в) шикізаттың нарықтық бағасын;

с) жылдың қазіргі ағымындағы инфляция;

д) токсинді қалдықтарды утилизациялауға шығындар;

е) барлық жауабы дұрыс емес.

 

320. БОТ-ң суммарлы эфективтілігі (Э*):

а) Э*→max [(∑Э – Ү)/Зп ] ;

в) Э*→min(∑Э – Ү)/Зп ] ;

с) Э*→max [ Ү/Зп ] ;

д) Э*→min [ Ү)/Зп ] ;

е) Э*→max [∑Э/Зп ] ;

 

321. Қалдықсыз өндірістің суммарлы эфективтілігі max Э* →[(∑Э – Ү) /Зп], мұнда ∑Э – бұл:

а) суммарлы экономикалық  эффект;

в) минималды экономикалық  эффект;

с) қоршаған ортаның қалдықтармен ластануынан зардап алу өлшемі;

д) қалдықсыз өндірісті жүзеге асыруға кеткен шығын;

е) максималды экономикалық  эффект.

 

322. Қалдықсыз өндірістің суммарлы эфективтілігі max Э* →[(∑Э – Ү) /Зп], мұнда Ү – бұл:

а) қоршаған ортаның қалдықтармен ластануынан зардап алу өлшемі;

в) қалдықсыз өндірісті жүзеге асыруға кеткен шығын;

с) максималды экономикалық  эффект;

д) минималды экономикалық  эффект;

е) суммарлы экономикалық  эффект.

 

323. Қалдықсыз өндірістің суммарлы эфективтілігі max Э* →[(∑Э – Ү) /Зп], мұнда  Зп – бұл:

а) қалдықсыз өндірісті жүзеге асыруға кеткен шығын;

в) еңбекақы;

с) өнімнің күлділігі;

д) қоршаған ортаның қалдықтармен ластануынан зардап алу өлшемі;

е) суммарлы экономикалық  эффект.

 

324. Әртүрлі өндірісті кооперирлеу және комбинирлеу – бұл:

а) БОТ құрудың ұйымдастырушылық принципі;                

в) БОТ құрудың технологиялық принципі;                          

с) БОТ құрудың биохимиялық және микробиологиялық принципі;   

д) БОТ құрудың методологиялық принципі;

е) БОТ құрудың экономикалық принципі.

 

325. Қалдықсыз территориалды-өнеркәсіптік кешендерді құру – бұл:

а) БОТ құрудың ұйымдастырушылық принципі;                

в) БОТ құрудың технологиялық принципі;                          

с) БОТ құрудың биохимиялық және микробиологиялық принципі;   

д) БОТ құрудың методологиялық принципі;

е) БОТ құрудың математикалық принципі.

 

326. Өндіріс қалдықтарын өңдеу технологиясын құру – бұл:

а) БОТ құрудың ұйымдастырушылық принципі;                

в) БОТ құрудың технологиялық принципі;                          

с) БОТ құрудың биохимиялық және микробиологиялық принципі;   

д) БОТ құрудың методологиялық принципі;

е) БОТ құрудың өнеркәсіптік принципі.

 

327. Төмен энерготұтыну процесін өңдеу – бұл:

а) БОТ құрудың технологиялық принципі;

в) БОТ құрудың ұйымдастырушылық принципі;      

с) БОТ құрудың биохимиялық және микробиологиялық принципі;   

д) БОТ құрудың методологиялық принципі;

е) БОТ құрудың математикалық принципі.

 

328. Жоғары эффективті селективті процесті өңдеу – бұл:

а) БОТ құрудың биохимиялық және микробиологиялық принципі;   

в) БОТ құрудың ұйымдастырушылық принципі;

с) БОТ құрудың технологиялық принципі;

д) БОТ құрудың методологиялық принципі;

е) БОТ құрудың математикалық принципі.

 

329. Компонент пен ағын бойынша рециркуляцияны қолдану – бұл:

а) БОТ құрудың технологиялық принципі;

 

в) БОТ құрудың ұйымдастырушылық принципі;

с) БОТ құрудың биохимиялық және микробиологиялық принципі;   

д) БОТ құрудың методологиялық принципі;

е) БОТ құрудың математикалық принципі.

 

330. Энергияны, суды, көмекші материалдарды барынша үнемдеуде өнім өндірісіне арналған шикізаттарды толық қолдану – бұл:

а) БОТ құрудың методологиялық принципі;

в) БОТ құрудың ұйымдастырушылық принципі;

с) БОТ құрудың биохимиялық және микробиологиялық принципі;   

д) БОТ құрудың технологиялық принципі;

е) БОТ құрудың математикалық принципі.

 

331. Д2 витаминінің шығымын қалай жоғарылатуға болады:

а) м.о.-ді ультракүлгін сәулемен сәулелендіру;

в) м.о.-ді инфрақызыл сәулемен сәулелендіру;

с) м.о.-ді ультрадыбыспен сәулелендіру;

д) м.о.-ді магнитті тербелістермен сәулелендіру;

е) м.о.-ді электрхимиялық потенциалмен сәулелендіру.

 

332. М.о.-ді культивирлеуде β-каротин алуда жоқ саты:

а) (+) және (-) штамдарды бөлу;

в) қоректік ортаны заласыздандыру;

с) ауаны дайындау;

д) (+) және (-) штамдарды бөлек өсіру;

е) культуралды сұйықтықты өңдеу.

 

333. Липидтерді культивирлеуде оттегінің жетіспеушілігі әкеледі:

а) липид синтезінің тежелуіне;

в) липид биосинтезі процесінің жылдамдауына;

с) процеске әсер етпейді;;

д) екіншілік метоболиттер түзіледі;

е) культуралды сұйықтықтағы ерітілген О2 концентрациясы жоғарлайды.

 

334. Бактериофагтармен күресудің эффективті мөлшері қандай:

а) 120ºС-де 20 минут заласыздандыру;

в) 120ºС-де 20 минут пастерилизациялау;

с) 120ºС-де 20 минут аммонификациялау;

д) 120ºС-де 20 минут денитрификациялау;

е) 120ºС-де 20 минут лиофилизациялау.

 

335. Неліктен сірке қышқылы зауытының өндірістік аппараттарында бөтен микроорганизмдер көбеймейді:

а) қоректік ортаның жоғары қышқылдығына байланысты;

в) процестің залалсыз жағдайы;

с) процестің жоғары температурасына байланысты;

д) жоғары қысымда м.о.-р өледі;

е) процестің төмен температурасына байланысты.

 

336. Азотты биологиялық фиксациялау әдісін қолдану жатады:

а) ауылшаруашылық биотехнологиясына;

в) өнеркәсіптік биотехнологияға;

с) медициналық биотехнологияға;

д) тағамдық биотехнологияға;

е) энергетикалық биотехнологияға.

 

337. Егер қоректік ортаға культивирлеу үшін глюкозаның жоғары концентрациясы + мочевина + ашытқы экстракті + биотин + аденин кіретін болса өнімнің типін анықтаңыз:

а) АТФ;

в) ГТФ;

с) паприн;

д) гиббериллин;

е) липидтер.

 

338. Егер қоректік ортаға культивирлеу үшін жүгері немесе соя ұны + өсімдік майы + керосин + ПАВ + өсу стимуляторлары кіретін болса өнімнің типін анықтаңыз:

а) каротиноидтар;

в) алколоидтар;

с) эприн;

д) гаприн;

е) амин қышқылдары.

 

339. Егер қоректік ортаға культивирлеу үшін α-кетоглутар қышқылы+аммоний тұзы+буферлі қоспалар кіретін болса өнімнің типін анықтаңыз:

а) глутамин қышқылы;

в) лизин;

с) триптофан;

д) стрептомицин;

е) эритромицин.

 

340. Нуклейн қышқылының, ақуыздар мен көмірсулардың сілтіленуі мен түзілуі жатады:

а) біріншілік метоболизмге;

в) екіншілік метоболизмге;

с) Кребс цикліне;

д) ақуыз биосинтезіне;

е) спирттік ашуға.

 

341. Екіншілік метоболизмнің маңызды қалыпты ерекшелігі компартаментализация болып табылады. Бұл:

а) берілген өнім қатаң анықталған жерде түзіледі;

в) берілген өнім оңай инактивирленеді;

с) метоболизм жылдамдығы көміртегі көзіне байланысты;

д) өнім культуралды сұйықтықтан оңай бөлінеді;

е) өнім тек биомассада ғана болуы мүмкін.

 

342. Микроорганизмдер гаплоидтылығына байланысты жануарлар мен өсімдіктер алдында селекция объекті ретінде қандай қасиетке ие:

а) оларда жасырын өзгергіштік жоқ;

в) оларды культуралды сұйықтықтан бөлу оңай;

с) биосинтездің жоғары жылдамдығына;

д) культуралды сұйықтық құрамында бөтен микрофлора болмайды;

е) үлкен өнім шығымын береді.

 

343. Көптеген минералды тұздар қабілетті:

а) микроорганизм бетінде зарядтардың орналасуын қалыптастыру;

в) субстраттың қоректік құндылығын төмендету;

с) қоректік ортада ерімейді;

д) рН-ты біршама өзгерту;

е) сарсу түзуді, температураны төмендетуді.

 

344. Азықтық ашытқыларда ультракүдгін сәулемен сәулелендіруде  ...... оңай айналатын эргостерин болады:

а) Д2 витаминіне;

в) РР витаминіне;

с) В2 витаминіне;

д) В12 витаминіне;

е) А витаминіне;

 

345. Полисахаридтерді микроорганизмдер үшін көміртегі көзі ретінде қолдану үшін оларды:

а) гидролизге ұшырату керек;

в) деаминдеу керек;

с) декарбоксилдеу керек;

д) плазмолизге ұшырату керек;

е) цеолиттерде адсорбция жүргізу.

 

346. Өсімді шикізат гидролизаттарында азықтық ашытқыларды өсіру үшін қоектік ортаға азотты қандай түрде енгізеді:

а) аммоний сульфаты;

в) аммиак;

с) азот қышқылы;

д) амин қышқылы;

е) нуклеотид.

 

347. Өсімді шикізат гидролизаттарында азықтық ашытқыларды өсіру үшін қоектік ортаға фосфорды қандай түрде енгізеді:

а) суперфосфат;

в) ортофосфор қышқылы;

с) АТФ;

д) амин қышқылы;

е) нуклеотид.

 

348. Микроорганизмдерді табиғи газда культивирлеуде қандай қиындықтар туындайды:

а) метан культуралды сұйықтықта нашар ериді, м.о. метанда нашар өседі;

в) метанды синтездейтін микроорганизм штамын таңдау өте қиын;

с) метан түзуші бактериялар анаэробты болғандықтан, культивирлеу үшін оттегі келуін азайту керек;

д) көп бөтен микроорганизмдер синтезделеді;

е) метанды ассимирлеуші м.о. өлшемі бойынша ашытқы клеткаларынан үлкен.

 

349. Гаприн өндірісінде қоректік тұздарды дайындау азықтық ашытқы өндірісінің аналогиялық сатысынан қалай ажыратылады:

а) тұз қоспаларын залалсыздандыру керек;

в) тұздар құрамы жағынан аналогты, бірақ әр түрлі пропорцияда;

с) тұздардың құрамы әртүрлі;

д) тұздар қоспасы залалсыздандыруды қажет етпейді;

е) дұрыс жауабы жоқ.

 

350. Бактериалды биомасса инактивациясын қалай жүргізеді:

а) плазмолизге ұшыратады;

в) диспергирлейді;

с) центрифугалайды;

д) ультрафильтрация жүргізеді;

е) электродиализатор қолданады.

 

351. Неге қоректік орталарды – мелассаны дайындауда көміртегінің негізгі көзін бөлек залалсыздандырады:

а) мелассаның құрамында сахарозаның термолобильді компоненті болады;

в) мелассаның микроорганизмдермен инфицирленуі болмас үшін;

с) залалсыздаудың әртүрлі температурасы;

д) мелассаға залалсыздандырудың жоғары температурасы керек;

е) дұрыс жауабы жоқ.

 

352. Гидролизаттардың биологиялық жағымдылығы байланысты:

а) м.о. зиянды қоспалардың болуы;

в) температура;

с) судың болуы;

д) РЗ болуы;

е) дұрыс жауабы жоқ.

 

353. Гидролизаттарды өңдеу мынадай мақсатпен жүргізіледі:

а) улы қоспаларды бөлу;

в) нейтрализация;

с) булау;

д) центрифугалау;

е) флотирлеу.

 

354. Отынды фракцияның депарафинизациясы жүзеге асады:

а) адсорбционды бөлумен;

в) сумен шаюмен;

с) ацетонның көмегімен;

д) метанолдың көмегімен;

е) дұрыс жауабы жоқ.

 

355. Карбамидті депарафинизация ..... көмегімен жүзеге асады:

а) мочевинаның;

в) клейковиннің;

с) папаиннің;

д) наркотиннің;

е) метанолдың.

 

356. Цеолиттің сұйық парафиндерінің десорбциясын ненің көмегімен жүргізуге болады:  

а) аммиак;

в) су;

с) ацетон;

д) метан;

е) кез келген газ.

 

357. Табиғи газдың құрамындағы ингибирлеуші қоспалар:

а) күкіртсутек және меркаптан;

в) этан және пропан;

с) бутан;

д) күкіртсутек және тұз қышқылы;

е) меркаптан және тұз қышқылы;

 

358. Сулы ерітіндіден ферментті тұндыруда органикалық еріткішті қолдану:

а) электростатикалық қатынасты өзгертеді;

в) өзгермейді;

с) фермент ерігіштігін өзгертеді;

д) фермент инактивациясына әкеледі;

е) жүйеге әсер етпейді.

 

359. Тазартылған ферменттерді алуда қолданылмайды:

а) булау;

в) қайта кристалдау;

с) электродиализ;

д) ультрафилтрация;

е) дұрыс жауабы жоқ.

 

360. Бактериалды протеазалардың кристалды препараттарын алу үшін КС-ты ұшыратады:

а) ДЭАЭ және КМЦ-да тазарту;

в) ультркүлгін сәулемен сәулелендіру;

с) діріл;

д) инфрақызыл сәулемен сәулелендіру;

е) электрофорезбен тазарту.

 

361. Амилазаның кристалды ферменттерін алудың технологиялық сызбанұсқасында жоқ құрылғы:

а) сорғыш;

в) ферментер;

с) араластырғыш;

д) кристализатор;

е) насос.

 

362. Ақуыздың биотехнологиялық өндірісі:

а) климат пен ауа-райына тәуелді емес;

в) экономикалық жағынан тиімсіз;

с) тек азықтық ақуыздарды алуға мұмкіндік береді;

д) тек тағамдық ақуыздарды алуға мұмкіндік береді;

е) қазіргі заманғы талапқа сай емес.

 

363. Микробты массаға қоректену өнімі ретінде талаптар қояды:

а) нуклейн қышқылдарының құрамы төмен болуын;

в) нуклейн қышқылдарының құрамы жоғары болуын;

с) майлардың көп болуын;

д) ыңғайлылық және жарық;

е) жағымды иіс пен жарық.

 

364. Ағаш үгінділерін кешенді өңдеу кезінде алуға болады:

а) спирт, азықтық ашытқыларды, кағазды;

в) целлюлозаны;

с) ағын суды;

д) спирт, СО2 , шірікті;

е) азықтық ашытқыларды, ағын суларды.

 

365. Өндірісте азықтық ашытқы өсіруге арналған субстрат ретінде қолданбайды:

а) сахароза ерітіндісін;

в) гидролизат;

с) мелассалы барда;

д) мұнай парафині;

е) табиғи газ.

 

366. Мелассалы барда құрамында болмайды:

а) көп мөлшерде фосфор;

в) қант;

с) минералды тұздар;

д) су;

е) күлді элементтер.

 

367. Мұнай көмірсуларында алынған азықтық ашытқылар үшін стандарт шектейді:

а) қалдық көмірсулардың құрамын;

в) ақуыз құрамын;

с) мерзімін;

д) вируленттік деңгейін;

е) улылығын.

 

368. Эрлифті ферментердің жұмысы кезінде салқындатқыш су:

а) ферментердің қабырғасы бойынша ағады;

в) берілмейді;

с) тек диффузорға түседі;

д) басқа салқындатқыш агентпен алмастырылады;

е) жыланшаға түседі.

 

370. Көмірсуларда культивирлегенде микобактериялар:

а) воск тәрізді капсуламен қапталады;

в) жақсы өседі;

с) өледі;

д) құрамында май көп мөлшерде болады;

е) дұрыс жауап жоқ.

 

371. Табиғи газдың қасиеттеріне жатпайды:

а) ферментерге О2 үлкен көлемін беру қажеттілігі;

в) арзан және қол жететін шикізат;

с) шикізаттың көп қажеттілігі;

д) шикізат құрамының тұрақтылығы;

е) дұрыс жауап жоқ.

 

372. Шикізат ретінде табиғи газдың кемшіліктеріне жатпайды:

а) газдың артық мөлшері;

в) аппаратуралық безендірудің қиындығы;

с) биомассаны бөлу қиын;

д) үлкен көлемде оттегінің берілу қажеттілігі;

е) дұрыс жауап жоқ.

 

373. В12 азықтық витамині өндірісінде бардаға қосады:

а) метанол, CaCl2*6H2O;

в) шикі мұнай;

с) антрацит;

д) алюминий өндірісінің қалдықтары;

е) атомды сутек.

 

374. Азықтық ашытқыларды культивирлеуде биологиялық жылу шығарылады:

а) 40% ауамен, 60% – сумен салқындату;

в) 10% ауамен, 90% – сумен салқындату;

с) 100% ауамен;

д) 100% сумен;

е) жылуды шығару керек емес.

 

375. Гидролизаттардың биологиялық жағымдылығы байланысты:

а) м.о. зиянды қоспалардың болуы;

в) температура;

с) судың болуы;

д) РЗ болуы;

е) дұрыс жауабы жоқ.

 

376. Торф гидролизі кезінде қолданады:

а) периодтық гидролиз;

в) шикізатты жағу;

с) перколяция;

д) ацетон қосу;

е) дұрыс жауабы жоқ.

 

377. Отынды фракцияның депарафинизациясы жүзеге асады:

а) адсорбционды бөлумен;

в) сумен шаюмен;

с) ацетонның көмегімен;

д) метанолдың көмегімен;

е) дұрыс жауабы жоқ.

 

378. Карбамидті депарафинизация ..... көмегімен жүзеге асады:

а) мочевинаның;

в) клейковиннің;

с) папаиннің;

д) наркотиннің;

е) метанолдың.

 

379. Азықтық ақуыз алудың технологиялық сызбанұсқасында жоқ саты:

а) ультрафильтрация;

в) флотирлеу;

с) шаю;

д) сепарирлеу;

е) плазмолиз.

 

380. Паприн алудың технологиялық сызбанұсқасында жоқ саты:

а) экстрагирлеу;

в) сепарирлеу;

с) плазмолиз;

д) булау;

е) кептіру.

 

381. Гаприн алудың технологиялық сызбанұсқасында жоқ саты:

а) диализ;

в) декантация;

с) плазмолиз;

д) булау;

е) центрифугалау.

 

382. Лимон қышқылын алудың технологиялық сызбанұсқасында жоқ саты:

а) сорбция;

в) фильтрлеу;

с) центрифугалау;

д) кристалдау;

е) кептіру.

 

383. Сүт қышқылын алудың технологиялық сызбанұсқасында жоқ саты:

а) плазмолиз;

в) ашу;

с) центрифугалау;

д) булау;

е) фильтрлеу.

 

384. В12 азықтық витаминін алудың технологиялық сызбанұсқасында жоқ саты:

а) автолиз;

в) қыздыру;

с) ашу;

д) булау;

е) кептіру.

 

385. Липидтерді алудың технологиялық сызбанұсқасында жоқ саты:

а) ашу;

в) экстракция;

с) түйіршіктеу;

д) кептіру;

е) дистилдеу.

 

386. Энтобактерин алудың технологиялық сызбанұсқасында жоқ саты:

а) диализ;

в) сепарирлеу;

с) кептіру;

д) стандарттау;

е) қалыптандыру.

 

387. Энтобактерин алудың технологиялық сызбанұсқасында жоқ саты:

а) ашу;

в) сепарирлеу;

с) майдалау;

д) кептіру;

е) толтырғышты қосу.

 

388. Гидролиздің перколяциялық тәсілі бірнеше түрге ие:

а) тік, тік-көлденең, комбинирленген перколяция;

в) тік, көлденең, қисық перколяция;

с) қисық, түзу, тік перколяция;

д) тік, түзу, көлденең перколяция;

е) тік, қисық, комбинирленген перколяция.

 

389. Азықтық ашытқылардың қалыпты дамуын қамтамасыз ету үшін құрамында көмірсу бар субстраттарға қосымша қоректік заттар қосылуы керек:

а) фосфор, азот, калий;

в) күміс, мырыш, темір;

с) қалайы, калий; мырыш;

д) вольфрам,калий, темір;

е) мырыш, фосфор, молибден.

 

390. Өсімдік шикізатының гидролизі кезінде зиянды қоспалар түзіледі:

а) фурфурол;

в) толуол;

с) бензол;

д) қанттар;

е) амин қышқылдары.

 

391. Сульфитті сілтіні дайындауда келесі саты бар:

а) олигосахаридтер инверсиясы;

в) целлюлоза талшықтарын бөлу;

с) десульфитация;

д) нейтрализация;

е) барлық жауабы дұрыс.

 

392. Көлемді аэрация әдісін қолданады:

а) фермент продуцентін беттік культивирлеуде;

в) фермент продуцентін түптік культивирлеуде;

с) антибиотик продуцентін беттік культивирлеуде;

д) антибиотик продуцентін түптік культивирлеуде;

е) барлық жауабы дұрыс.

 

393. Торлардың тұнбалармен толуы мына әдістің кемшілігі болып табылады:

а) ультрфильтрлеу;

в) диализ;

с) тұздау;

д) тұндыру;

е) декантация.

 

394. Ашытқы биомассасындағы витаминдерді сақтау үшін булау кезіндегі температура аспауы керек:

а) 85ºС;

в) 100ºС;

с) 40ºС;

д) 20ºС;

е) 65ºС.

 

395. Метанды ашу – бұл ....... өндірісінің бір сатысы:

а) В12 азықтық витамині;

в) липидтер;

с) энтобактерин;

д) паприн;

е) гаприн.

 

396. Плазмолиз - бұл ....... өндірісінің бір сатысы:

а) гаприн;

в) лизин;

с) глутамин қышқылы;

д) лимон қышқылы;

е) барлық жауабы дұрыс.

 

397. Сулы ерітінділерді концентрлеу әдістеріне жатады:

а) ультрфильтрлеу және вакуум-булау;

в) тұздау;

д) седиментация;

е) флотация.

 

398. Органикалық еріткіш тұндырғыштармен тұндыру кезінде болуы мүмкін:

а) ацетон, этил спирті;

в) H2SO4;

с) HCI;

д) HCOOH;

е) H3PO4.

 

399. Торф гидролизі кезінде қолданады:

а) периодтық гидролиз;

в) шикізатты жағу;

с) перколяция;

д) ацетон қосу;

е) дұрыс жауабы жоқ.

 

400. Биомассадан соңғы өнімді бөліп алу мақсатымен дезинтеграциялау үшін қолдануға болады:

а) литикалық ферменттерді;

в) араластыруды;

с) антибиотиктерді;

д) глюкозаны;

е) кез келген ферментті.

 

401. Экологиялық позициядан инженер-технологтың тапсырмасы:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) технологиялық процестердің оптимизациясы;

с) мүмкін болатын теріс жағдайларды болжау;

д) қоршаған ортаға зиян келтіретін нақты технологиялық процестердің көрінуі;

е) қоршаған ортаға өнеркәсіптік мекемелердің мүмкін болатын теріс әсерлерін бағалау.

 

402. Экологияның қандай заңы өндірістік процестің материалды балансында мүмкін болды:

а) барлығы бір жаққа жоғалып кетуі керек;

в) табиғат жақсы біледі;

с) толеранттылық заңы;

д) минимум заңы;

е) барлығы бір-бірімен байланысты.

 

403. Өндіріс қалдықтарының саны мен сапасын негізінен не анықтайды:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) негізгі шикізаттың құрамы;

с) көмекші шикізаттың құрамы мен сипаттамасы;

д) өндіріс технологиясы;

е) технологиялық қондырғы.

 

404. «Экотопия» концепциясының мәні неде:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) бұл теория экономикалық дамудың барлық шектеуінсіз;

с) өнеркәсіптік және ауылшаруашылық өндірістің қысқаруы;

д) ғылыми-техникалық прогрестен бас тарту;

е) жағдайды жақсартуға көңілдің жоғарылауы.

 

405. Әлемдік даму концепциясына ғалымдардың қызығушылығы неден туындаған:

а) дамыған елдердегі өндірістер табиғи ресурстардың шектеулілігін түсінді;

в) дамыған елдер халқының жағдайын жақсартумен;

с) дамыған елдерде локольды экологиялық мәселелердің туындауымен;

д) Жердің радиациялық ластануы сияқты глобальды мәселелердің туындауымен;

е) барлық жауабы дұрыс.

 

406. Қоршаған ортаға антропогендік әсердің қандай көрсеткіші бағалаудың эколого-экономикалық тәсіліне жатады:

а) табиғи ресурс беру көрсеткіші;

в) ауаның ластану индексі;

с) атмосфераның ластану индексі;

д) шекті ластанудың жету деңгейі;

е) антропогенді жүктеудің кешенді көрсеткіші.

 

407. Қоршаған ортаға антропогендік әсердің қандай көрсеткіші бағалаудың эколого-экономикалық тәсіліне жатады:

а) қоршаған ортаға зардап;

в) судың ластану индексі;

с) атмосфераның ластану индексі;

д) шекті ластанудың жету деңгейі;

е) антропогенді жүктеудің кешенді көрсеткіші.

 

408. Қоршаған ортаға антропогендік әсердің қандай көрсеткіші бағалаудың эколого-экономикалық тәсіліне жатады:

а) өнім бірлігіне жалпы токсинді масса;

в) судың ластану индексі;

с) атмосфераның ластану индексі;

д) шекті ластанудың жету деңгейі;

е) антропогенді жүктеудің кешенді көрсеткіші.

 

409. Қандай мәтін экология заңына қарсы келеді:

а) экологияның мақсаты – қалдықсыз технологияны құру;

в) барлығы бір-бірімен байланысты;

с) барлығы бір жаққа кетуі керек;

д) табиғат өзі жақсы біледі;

е) ешнәрсе тектен-текке берілмейді.

 

410. Қандай мәтін экология заңына қарсы келеді:

а) биосфера эволюциясы толеранттылық шегінің ұлғаюына әкеледі;

в) барлығы бір-бірімен байланысты;

с) барлығы бір жаққа кетуі керек;

д) табиғат өзі жақсы біледі;

е) ешнәрсе тектен-текке берілмейді.

 

411. Қандай мәтін экология заңына қарсы келеді:

а) технология қалдықсыз болуы керек;

в) барлығы бір-бірімен байланысты;

с) барлығы бір жаққа кетуі керек;

д) табиғат өзі жақсы біледі;

е) ешнәрсе тектен-текке берілмейді.

 

412. Қандай мәтін экология заңына қарсы келеді:

а) тазарту ұйымын құру мен қалдықсыз технологияға көшу қоршаған ортаның тұрақтылығына кепілдік береді ;

в) барлығы бір-бірімен байланы;

с) барлығы бір жаққа кетуі керек;

д) табиғат өзі жақсы біледі;

е) ешнәрсе тектен-текке берілмейді.

 

413. «Техносфера» деген не:

а) адамның өз қызығушылығында табиғи процестерге қарқынды араласу периодындағы биосфераның жаңа жағдайы;

в) адам ісінің нәтижелерінің бірегейлігі;

с) адамның еңбегімен құрылған өнеркәсіптік өндіріс;

д) қазіргі заманғы өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, энергетика мен коммуналды шаруашылық;

е) барлық жауабы дұрыс емес.

 

414. «Техносфера» деген не:

а) антропогенді факторлардың әсерімен биосфера эволюциясының сатысы;

в) адам ісінің нәтижелерінің бірегейлігі;

с) адамның еңбегімен құрылған өнеркәсіптік өндіріс;

д) қазіргі заманғы өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, энергетика мен коммуналды шаруашылық;

е) барлық жауабы дұрыс емес.

 

415. Қоршаған ортаға антропогенді әсерін бағалаудың эколого-экономикалық тәсілі:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) табиғикөлемділік;

с) табиғи ресурс берудің көрсеткіші;

д) зардап;

е) өнім бірлігіне жалпы токсинді масса.

 

416. Ферментация →сеперация→жуу→сепарация→жуу→плазмолиз→булау→   кептіру – бұл дайындау сатылары: 

а) папринды;

в) сүт қышқылы;

с) энтобактерин;

д) глутамин қышқылы;

е) натрий глутаматы.

 

 417. Ферментация →декантация→сепарирлеу→центрифугалау→плазмолиз→   кептіру; ферментация →сеперация→жуу→сепарация→жуу→плазмолиз→булау→   кептіру – бұл дайындау сатылары: 

а) гапринды;

в) брюшті типті вакцина;

с) нитрагин;

д) лизин;

е) липид.

 

418. Бактерияларды өсіру →бактерия биомассасын бөлу→бактерияларды спиртпен кептіру→экстрагирлеу→тұндыру→диализ және спиртпен қайта тұндыру→гидролиз→ қайта тұндыру →леофилизация – бұл дайындау сатылары: 

а) виантигенді;

в) нитрагин;

с) энтобактерин;

д) брюшті типті вакцина;

е) дұрыс жауап жоқ.

 

419. Ферментация→бактерия биомассасын бөлу→бөліну→инактивация→балласты заттардан тазарту→өнімді Аl(OH)3-ке адсорбирлеу→стандарттау – бұл дайындау сатылары: 

а) столбнякты анатоксинді;

в) виантиген;

с) нитрагин;

д) энтобактерин;

е) брюшті типті вакцина.

 

420. Ферментация→инактивация→стандартты бөлу→леофильді кептіру→ампулаларды толтыру – бұл дайындау сатылары: 

а) өлі брюшті типті вакцинаны;

в) нитрагин;

с) лизин;

д) липид;

е) энтобактерин.

 

421. Ферментация→флотирлеу→сепарирлеу→булау→кептіру – бұл дайындау сатылары: 

а) гидролизаттағы азықтық ашытқыларды;

в) нитрагин;

с) лизин;

д) липид;

е) энтобактерин.

 

422. Торф гидролизатын алу→фурфуролды үрлеу және нейтрализация→ашытқыларды культивирлеу→биомассаны бөлу→өнімді экстракциялау – бұл дайындау сатылары: 

а) липидтерді;

в) гаприн;

с) брюшті типті вакцина;

д) нитрагин;

е) энтобактерин.

 

423. Нитрагин қандай мақсатта өндіріледі:

а) бұршақ тұқымдас өсімдіктердің дәндерін өңдеуге;

в) масадан қорғау құралы ретінде;

с) өсімдік зақымдаушыларынан қорғау құралы ретінде;

д) вирусты ауруларды емдеу үшін;

е) дұрыс жауабы жоқ.

 

424. Зиянды жәндіктермен күресуде биологиялық құралдар химиялыққа қарағанда қандай айырмашылығы бар:

а) зиянды жәндіктердің анықталған түрлерін көрсету қабілеттілігі;

в) табиғи ортаға түскеннен кейін су мен топырақты ластайды;

с) төмен эффективтілікке ие;

д) сақтау мерзімі аз;

е) барлық жауабы дұрыс.

 

425. Ультркүлгін сәуледе флуоресцирлеуге қабілеттілігі – сипаттамалық ерекшелігі:

а) тетрациклинді антибиотиктің;

в) алмастырылмайтын амин қышқылының;

с) аденин мен гуаниннің;

д) Blakeslia trispora;

е) энтобактериннің.

 

426. Неге сорбциялық тазартуда  ферменттерді катионит ретінде де, анионит ретінде де қолдануға болады:

а) фермент қышқылдық және негіздік қасиетке ие;

в) катиондар мен аниондар құрамы бірдей;

с) тазарту кезінде ортаға катализатор қосады;

д) процесс жоғары температурада жүреді;

е) сорбциялық тазартуда аниониттер өздерін катиониттер сияқты ұстайды.

 

427. Ферментті кептіруде кептіру қондырғысын қалай дұрыс таңдауға болады:

а) егер фермент сулы ерітінді күйінде болса – шаңдатқыш, егер тұндырылған күйде болса – вакуумда;

в) егер фермент сулы ерітінді күйінде болса – вакуумда, егер тұндырылған күйде болса – шаңдатқышта;

с) егер фермент сулы ерітінді күйінде болса – конвективті, егер тұндырылған күйде болса – вакуумда;

д) егер фермент сулы ерітінді күйінде болса – конвективті, егер тұндырылған күйде болса – шаңдатқышта;

е) кептіргіш қондырғының типі маңызды емес.

 

428. Фермент өндірісінің қай сатысында қиындықтар туындайды:

а) соңғы өнімді бөлуде;

в) қоректік ортаны дайындауда;

с) культура-продуцентін өсіру;

д) өнімді кептіру;

е) егіс материалын алу.

 

429. Қоректік ортаны дайындау үшін шикізатты таңдауда ескермеуге болады:

а) ауаны залалсыздандыру тәсілдерін;

в) м.о.-ң физиологиялық қажеттіліктерін;

с) өндіріс технологиясын;

д) культивирлеу кезіндегі қоректік заттардың шығымын;

е) шикізаттың бағасы.

 

430. Сулы экстракттан ферментті бөлуде сулы ерітіндіге тұндырғышты енгізу тудырады:

а) су молекулаларының фермент молекулаларына тартылуын төмендету;

в) су молекулаларының фермент молекулаларына тартылуын күшейту;

с) ортада сольватация энергиясы төмендейді;

д) орта қышқылдығының кенеттен күшеюі;

е) фильтрация процесі.

 

431. Егер экстракция кезінде тұндырғыш концентрациясын күшейтсе фермент ерітіндісінде қандай процесс жүреді:

а) ортадағы сольватация энергиясы ақуыздың екі молекуласының арасындағы байланыс энергиясынан аз болады, молекула агрегациясының пайда болуы және ақуыз коагуляциясы болады;

в) ерітінді тұтқырлығы жоғарлайтындықтан ферменттің бөлінуі қиындайды;

с) рН орталар өзгереді, соның нәтижесінде фермент құрамы өзгеруі мүмкін;

д) ортадағы сольватация энергиясы ақуыздың екі молекуласының арасындағы байланыс энергиясынан көп болады, молекула агрегациясының пайда болуы және ақуыз коагуляциясы болады;

е) ерітіндіде өзгерістер болмайды.

 

432. Қандай жағдайда ферментті ерітіндіде ферменттің сольватты қабықшасы бұзылады, тұндырғыш молекуласына тартылу күші төмендейді:

а) тұндырғыш концентрациясын көбейту кезінде;

в) тұндырғыш концентрациясын азайту кезінде;

с) процесс температурасын көбейту кезінде;

д) ерітіндіге натрий хлоридін қосу кезінде;

е) дұрыс жауабы жоқ.

 

433. Ультрафильтрация – фермент бөлудің қазіргі заманғы әдістерінің бірі, бірақ оның тұндырумен салыстырғанда бірқатар кемшілігі бар:

а) мембрана тесіктерінің тұнбамен тез толуы;

в) қатаң жағдайлар: жоғары температура мен қысым;

с) жоғары энерго шығындар;

д) бөлінетін фермент төмен активтілікке ие;

е) барлық жауабы дұрыс.

 

434. Ксантан өндірісінде ортаға фармальдегидті қандай мақсатта енгізеді:

а) синтезделетін полисахарид жағымсыз факторларға тұрақтылыққа ие болады;

в) бұл соңғы өнімнің бөліну процесін жеңілдетеді;

с) ортадағы ксантан концентрациясы күрт өседі;

д) ксантан инактивациясын жүргізеді;

е) формальдегид катализатор ролін атқарады.

 

435. Мына факторлардың қайсысы адамның қалыпты микрофлорасын құрамына жағымсыз әсер етеді:

а) антибиотикпен емдеу;

в) витаминдерді көп мөлшерде қабылдау;

с) организмдегі липидтердің артық мөлшері;

д) әлсіз иммунитет;

е) организмде витаминнің жетіспеушілігі.

 

436. ББАВ синтезінің қандай өнімі клетка қабатының синтезін ингиберлейді, ақуыз, РНҚ, ДНҚ синтезін бәсеңдетеді:

а) антибиотиктер;

в) витаминдер;

с) алколоидтар;

д) каротиноидтар;

е) аминқышқылдар.

 

437. ББАВ синтезінің қандай өнімі организмдегі қалыпты зат алмасуды қамтамасыз етеді:

а) витаминдер;

в) липидтер;

с) каротиноидтар;

д) антибиотиктер;

е) барлық жауабы дұрыс.

 

438. ББАВ синтезінің қандай өнімі теңестірілген ақуыздық қоректенуге қажет:

а) амин қышқылдары;

в) гиббериллин;

с) полисахаридтер;

д) липидтер;

е) көмірсулар.

 

439. ББАВ синтезінің қандай өнімің жануарлардың бүйрек асты безінен алады:

а) ферменттерді;

в) витаминдер;

с) амин қышқылдары;

д) антибиотиктер;

е) липидтер.

 

440. Fusarium moniliforme гиббериллин продуценті үшін культивирлеу жағдайымен шығымын көрсетіңіз:

а) түптік жағдайда сахароза мен глюкоза (4-6%) бар ортада шығын 0,2-0,3 г/л құрайды;

в) түптік жағдайда сахароза мен глюкоза бар ортада шығын 15-60 г/л құрайды;

с) түптік жағдайда жүгері немесе соя ұны, өсімдік майы, керосин, ПАВ, өсу стимуляторы бар ортада шығын 3-4 г/л құрайды;

д) түптік жағдайда жүгері экстракты, қант қызылшасы, техникалық майы бар ортада шығын 6420мг/л құрайды;

е) беттік жағдайда гуанин, лактоза, мальтоза, керосин бар ортада шығын 20-30 г/л құрайды.

 

441. Penicillum chrysogenum пеницилин продуцентін культивирлеу жағдайын және шығынын көрсетіңіз:

а) түптік жағдайда глюкоза мен лактоза бар ортада шығын 15-60 г/л құрайды;

в) түптік жағдайда сахароза мен глюкоза бар ортада шығын 0,2-0,3 г/л құрайды;

с) түптік жағдайда жүгері немесе соя ұны, өсімдік майы, керосин, ПАВ, өсу стимуляторы бар ортада шығын 3-4 г/л құрайды;

д) түптік жағдайда жүгері экстракты, қант қызылшасы, техникалық майы бар ортада шығын 6420мг/л құрайды;

е) беттік жағдайда гуанин, лактоза, мальтоза, керосин бар ортада шығын 20-30 г/л құрайды.

 

442. Eremotecium asbyii рибофлавин продуцентін культивирлеу жағдайын және шығынын көрсетіңіз:

а) түптік жағдайда жүгері экстракты, қант қызылшасы, техникалық майы бар ортада шығын 6420мг/л құрайды;

в) беттік жағдайда гуанин, лактоза, мальтоза, керосин бар ортада шығын 20-30 г/л құрайды;

с) түптік жағдайда глюкоза мен лактоза бар ортада шығын 15-60 г/л құрайды;

д) түптік жағдайда сахароза мен глюкоза бар ортада шығын 0,2-0,3 г/л құрайды;

е) түптік жағдайда жүгері немесе соя ұны, өсімдік майы, керосин, ПАВ, өсу стимуляторы бар ортада шығын 3-4 г/л құрайды.

 

443. Blakeslia trispora каротиноид продуцентін культивирлеу жағдайын және шығынын көрсетіңіз:

а) түптік жағдайда жүгері немесе соя ұны, өсімдік майы, керосин, ПАВ, өсу стимуляторы бар ортада шығын 3-4 г/л құрайды;

в) түптік жағдайда жүгері экстракты, қант қызылшасы, техникалық майы бар ортада шығын 6420мг/л құрайды;

с) беттік жағдайда гуанин, лактоза, мальтоза, керосин бар ортада шығын 20-30 г/л құрайды;

д) түптік жағдайда глюкоза мен лактоза бар ортада шығын 15-60 г/л құрайды;

е) түптік жағдайда сахароза мен глюкоза бар ортада шығын 0,2-0,3 г/л құрайды.

 

444. Ағаш үгінділерін кешенді өңдеу кезінде алуға болады:

а) спирт, азықтық ашытқыларды, кағазды;

в) целлюлозаны;

с) ағын суды;

д) спирт, СО2 , шірікті;

е) азықтық ашытқыларды, ағын суларды.

 

445. Неге гаприн өндірісінде культуралды сұйықтықтағы парафиндерді жұқа диспергерлеу қажет:

а) сұйық Н – парафиндер суда ерімейді;

в) диспергерлеу кезінде парафин құрамын өзгертуге болады;

с) бұл процес температурасын төмендетуге мүмкіндік береді;

д) бұл процестің қысымын төмендетуге мүмкіндік береді;

е) соңғы өнімнің бөліну процесі жеңілденеді.

 

446. Қоршаған орта жағдайын медико-генетикалық бағалау тәсілі:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) жалпы өлімділігі бойынша;

с) аурудың мінездемесі мен саны бойынша;

д) балалар өлімділігі бойынша;

е) дамудың бастапқы түрі бойынша.

 

447. Табиғи ресурстар класификациясының мүмкін болатын тәсілін таңдаңыз:

а) қайта қалпына келуі бойынша;

в) экологиялық факторлар бойынша;

с) шаруашылық айналымына ендіру сатысы бойынша;

д) табиғаты бойынша;

е) Жерде пайда болу мерзімі бойынша.

 

448. Биологиялық ресурстар:

а) адамның Жерде өмір сүру мүмкіндігіне негіз болады;

в) Жердегі материалды өндірістің негізгі көзі болып табылады;

с) барлық жауабы дұрыс емес;

д) альтернативті минералды ресурстар болып табылады;

е) Жердегі энергияның көзі болып табылады.

 

449. Қоршаған орта сапасының критериі болып табылады:

а) биологиялық әртүрлілік;

в) таза атмосфералық ауа;

с) таза су;

д) минералды ресурстар;

е) антропогенді әсердің болмауы.

 

450. Ластану болып саналады:

а) биосфераға жат жаңа әсерлерді енгізу;

в) қоршаған ортаға қатты химиялық заттарды тастау;

с) қоршаған ортаға химиялы ластағыштардың зиянды әсері;

д) планета климатына қатты, сұйық және газ тәрізді заттардың әсері;

е) булы эффект.

 

451. Ағын суды тазарту әдістері болады:

а) механикалық;

в) кинематикалық;

с) электромагнитті;

д) центробежді;

е) динамикалық.

 

452. Ағын суды тазарту әдістері болады:

а) химиялық;

в) физикалық;

с) электромагнитті;

д) центробежді;

е) динамикалық.

 

453. Өнеркәсіптік мекемелер атмосфералық ауаны ластайды:

а) қышқыл газдармен;

в) парафиндермен;

с) метанмен;

д) ауыр металдармен;

е) бактериалды ластанулармен.

 

454. Атмосфералы ауаның өзін-өзі тазартуы ........ нәтижесінде жүреді:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) көлденең және тік бағыттағы ауа ағындарының турбуленттігі;

с) аэрозольдердің гравитациялық күштердің әсерімен тұнуы;

д) аэрозольдердің атмосферның электр өрісінің әсерімен тұнуы;

е) аэрозольдерді және газ тәрізді заттарды атмосферлық тұнбамен шаю.

 

455. Шаңдатып тұндырғыш камера мына әдіске жатады:

а) құрғақ механикалық газотазарту;

в) фильтрация;

с) электр өрісіндегі өлшенген бөліктердің тұнуы;

д) инерциялық шаң ұстағыштар;

е) центробежді күштердің әсерімен шаң ұстау.

 

456. Газ шаңдатқыш қалдықтарды құрғақ механикалық тазарту жүзеге асуы мүмкін:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) шаң тұндырғыш камерада;

с) инерционды шаң ұстағыштарда;

д) көлденең және тік шаң тұндырғыш камерада;

е) циклондарда.

 

457. Циклно – бұл неге арналған құрылғы:

а) шаңдатқыш қалдықтарды өлшенген қатты және сұйық бөліктерден тазартуға;

в) өнеркәсіптік мекемелерді шаң басудан қорғауға;

с) вентиляциялық жүйеге берілетін атмосфералық ауаны тазартуға;

д) аспирационды ауаны аэрозольдерден тазартуға;

е) барлық жауабы дұрыс.

 

458. Атмосфералы ауаға зиянды және иісті заттарды, сонымен қатар шуды шығару көзі болып табылатын мекемелер тұрғын үйден алшақтануы қажет:

а) санитарлы-қорғау зонасымен;

в) табиғат қорғау зонасымен;

с) табиғат қорғау территориясымен;

д) биік тегіс қоршаумен;

е) қатаң режим жолымен.

 

459. Санитарлы-қорғау зонасы – бұл:

а) өнеркәсіптік аумақ пен тұрғын үйдің арасындағы территория;

в) өнеркәсіптік аумақ пен көлік жолының арасындағы территория;

с) өнеркәсіптік аумақ пен реагенттерді ашық және жабық сақтау қоймасының арасындағы территория;

д) өнеркәсіптік аумақ пен халық шаруашылығының мекемелері арасындағы территория;

е) өнеркәсіптік мекеменің айналасындағы перспективаға кеңею территориясы.

 

460. Санитарлы-қорғау зонасы арналған:

а) өнеркәсіптік мекеменің халыққа кері әсерін төмендетуге;

в) спорт кешендерін тұрғызуға;

с) мекеме қызметкерлеріне демалу орындарын тұрғызуға;

д) автомобиль транспортының мекемеге әсерін төмендетуге;

е) барлық жауабы дұрыс емес.

 

461. Ағын суларда қатаң дисперсті қоспалардан тазарту әдісі:

а) тұндыру;

в) фильтрлеу;

с) флотация;

д) коагуляция;

е) ион алмасу.

 

462. Суды микроорганизмдерден тазарту әдісі:

а) тотықтыру;

в) фильтрлеу;

с) тұндыру;

д) биохимиялық тазарту;

е) барлық жауабы дұрыс.

 

463. Жыл сайын жаңартылып отыратын табиғи энергетикалық ресурс:

а) биомасса;

в) ядролы отын;

с) қатты отын;

д) газ тәрізді отын;

е)күн радиациясы.

 

464. Әдетте барда мен тұрып суларды тастайды:

а) фильтрация алаңына;

в) канализацияға;

с) тастамайды;

д) технологиялық процестерде қолданады;

е) КС-ға қосады.

 

465. Суармалы егістік эксплуатациясы:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) үлкен шығын талап етеді;

с) жағымсыз иісті газдар түзеді;

д) біраз бөлігі топыраққа сіңіріледі;

е) су қоймаларына түседі.

466. Ағын сулар мынадай сатыда түзіледі:

а) барлық жауабы дұрыс;

в) қондырғыларда, тарларда, құбырларды дезинфекциялау мен жуудан кейін;

с) салқындатқыш және қыздырғыш жылу алмастырғыштардан кейін;

д) ашытқыларды шаюдан кейін;

е) фильтр аппараттарды шаюдан кейін.

 

467. Суслоны салқындатуға кеткен су өнімдермен қатынасқа түспейді, сондықтан:

а) ыстық су қоймаларының қажеттіліктеріне қайта қолданылады;

в) оны ішуге болады;

с) ол қолдануға жарамды;

д) жағымсыз иісі болады;

е) КС-ға қосуға болады.

 

468. Ағын сулардың құрамындағы заттар болады:

а) м.о. үшін шикізат, қоректік орта;

в) адамның қоректену өнімі;

с) ірі қара малға азық;

д) қолдануға жарамсыз;

е) қоршаған ортаны ластаушы.

 

469. ҚЗ-ды тастау керек:

а) жаңа түрде, қышқылданғанға дейін, кейде оларды сілтілендіреді;

в) жаңа түрде, қышқылданғанға дейін, кейде оларды қышқылдандырады;

с) жаңа емес күйде;

д) КС қосып жаңа түрде;

е) буланған түрде.

 

470. Канализацияға түсетін өнеркәсіптік ҚЗ-дың құрамында болмауы керек:

а) ірі өлшенген заттар;

в) микроорганизмдер;

с) майда дисперсті қоспалар;

д) химиялық реактивтер;

е) КС қалдықтары.

 

471. Канализацияға түсетін өнеркәсіптік ҚЗ-дың құрамында ірі өлшенген заттар болмауы керек. Осы мақсатта сыра өңдеу зауытының тұрып қалған канавасында орнатады:

а) торлар мен ситалар;

в) фильтрлер;

с) мембраналы фильтрлер;

д) ультрфильтрлер;

е) барлық жауабы дұрыс.

 

472. Суару алаңдары жоқ мекемелер ҚЗ тазарту үшін қолданады:

а) жасанды биологиялық әдістерді;

в) механикалық әдістерді;

с) физико-химиялық әдістерді;

д) экологиялық әдістерді;

е) химиялық әдістерді.

 

473. Өздерінің қажеттілік құнын жоғалтпаған және қосымша немесе шикізат ретінде қолдануға болатын негізгі өнімді дайындау процесінде түзілген шикізат пен материалдар қалдықтары жаңа өнім өндірісінде аталады:

а) өндіріс қалдығы;

в) екіншілік материалды ресурстар;

с) өндірістің жанама өнімі;

д) қоқыстар;

е) өндіріс өнімдері.

 

474. Ғылым мен техниканың даму сатысында потенциалды шикізат немесе қосымша өнім ретінде қолдануға болатын өндіріс пен тұрмыстық қалдықтар, бұл:

а) екіншілік материалды ресурстар;

в) өндіріс қалдығы;

с) өндірістің жанама өнімі;

д) қоқыстар;

е) өндіріс өнімдері.

 

475. Шикізатты физико-химиялық өңдеу нәтижесінде негізгі өніммен қатар түзіледі, бірақ бұл өндірістің негізгі мақсаты болып табылмайды - бұл:

а) өндірістің жанама өнімі;

в) екіншілік материалды ресурстар;

с) өндіріс қалдығы;

д) қоқыстар;

е) өндіріс өнімдері.

 

476. Вакуум-фильтрдің негізгі кемшілігі:

а) антисептикалық жағдайды қамтамасыз ете алмайды;

в) төмен эффективтілік;

с) жоғары баға;

д) қызмет етуде қиындық;

е) қол еңбегінің үлкен үлесі.

 

477. Рулонды фильтрлеуші элементте мембраналар буларының арасында болады:

а) дренажды материал;

в) термометр;

с) микроорганизмдер;

д) цилиндрлі корпус;

е) өткізгіш құбыр.

 

478. Майдалау деңгейі мына формуламен анықталады:

а) dн/dк ;

в) dк/dн ;

с) (dк-dн)/dк ;

д) dк/(dк-dн);

e) dк/(dн-dк).

 

479. Биотехнологиялық процестерде i деңгейлі помол пайдаланылады, ол тең:

а) 50-100;

в) 1-2;

с) 100-1000;

д) 1-1000;

е) 5-10.

 

480. Ерекше залалсыздандыру жағдайларында қораптау кезінде келесідей залалсыздар санына 1 залалсыздандырылмаған ампула шығарылады:

а) (1-6)* 10³;

в) 10;

с) 100;

д)1;

е) 10¹º.

 

481. Моно теңдігін көрсетіңіз:

а) μ=μmax S / ( Ks + S);

в) μmax=μ KS / (S * Ks);

с) μ=μmax Ks / ( S / Кs);

д) μ=μ- Ks / ( S * Кs);

е) μ=μmax S / (Ks / S);

 

482. Культуралды сұйықтықтағы оттегі концентрациясын анықтау үшін қолданылатын әдіс:

а) электрохимиялық;

в) химиялық;

с) физикалық;

д) реакциондық;

е) электролиздік.

 

483. Бактериалды биомасса инактивациясын қалай жүргізеді:

а) плазмолизге ұшыратады;

в) диспергирлейді;

с) центрифугалайды;

д) ультрафильтрация жүргізеді;

е) электродиализатор қолданады.

 

484. Неге қоректік орталарды – мелассаны дайындауда көміртегінің негізгі көзін бөлек залалсыздандырады:

а) мелассаның құрамында сахарозаның термолобильді компоненті болады;

в) мелассаның микроорганизмдермен инфицирленуі болмас үшін;

с) залалсыздаудың әртүрлі температурасы;

д) мелассаға залалсыздандырудың жоғары температурасы керек;

е) дұрыс жауабы жоқ.

 

485. Гидролизаттардың биологиялық жағымдылығы байланысты:

а) м.о. зиянды қоспалардың болуы;

в) температура;

с) судың болуы;

д) РЗ болуы;

е) дұрыс жауабы жоқ.

 

486. Гидролизаттарды өңдеу мынадай мақсатпен жүргізіледі:

а) улы қоспаларды бөлу;

в) нейтрализация;

с) булау;

д) центрифугалау;

е) флотирлеу.

 

487. Отынды фракцияның депарафинизациясы жүзеге асады:

а) адсорбционды бөлумен;

в) сумен шаюмен;

с) ацетонның көмегімен;

д) метанолдың көмегімен;

е) дұрыс жауабы жоқ.

 

488. Карбамидті депарафинизация ..... көмегімен жүзеге асады:

а) мочевинаның;

в) клейковиннің;

с) папаиннің;

д) наркотиннің;

е) метанолдың.

 

489. Цеолиттің сұйық парафиндерінің десорбциясын ненің көмегімен жүргізуге болады:  

а) аммиак;

в) су;

с) ацетон;

д) метан;

е) кез келген газ.

 

490. Отынды фракцияның депарафинизациясы жүзеге асады:

а) адсорбционды бөлумен;

в) сумен шаюмен;

с) ацетонның көмегімен;

д) метанолдың көмегімен;

е) дұрыс жауабы жоқ.

 

491. Глутамин қышқыгын алудың технологиялық сызбанұсқасында операциялардың дұрыс жалғасуын көрсетіңіз:

а) ферментация → центрифугалау→ булау→ кристалдау→ фильтрлеу→қайта кристалдау→фильтрлеу→кристалдарды кептіру;

в) ферментация→культуралды сұйықтықты бентонитпен тазарту→фильтрлеу;

с) ферментация→сепарирлеу →жуу→плазмолиз→булау→кептіру;

д) ферментация→декантация→сепарирлеу→центрифугалау→плазмолиз→кептіру;

е) бактериаларды өсіру→бактерия биомассасын бөлу→бактерияларды спиртпен кептіру→экстрагирлеу→тұндыру→диализ және спиртпен қайта егу→гидролиз→спиртпен қайта егу→лиофилизация. 

 

492. Сірке қышқыгын алудың технологиялық сызбанұсқасында операциялардың дұрыс жалғасуын көрсетіңіз:

а) ферментация→культуралды сұйықтықты бентонитпен тазарту→ фильтрлеу;

в)ферментация→сепарирлеу→жуу→сепарирлеу→жуу→плазмолиз→булау→кептіру  ;

с) ферментация→декантация→сепарирлеу→центрифугалау→плазмолиз→кептіру;

д) ферментация→декантация→сепарирлеу→центрифугалау→плазмолиз→кептіру;

е) бактериаларды өсіру→бактерия биомассасын бөлу→бактерияларды спиртпен кептіру→экстрагирлеу→тұндыру→диализ және спиртпен қайта егу→гидролиз→спиртпен қайта егу→лиофилизация. 

 

493. Лимон қышқыгын алудың технологиялық сызбанұсқасында операциялардың дұрыс жалғасуын көрсетіңіз:

а) ферментация→ фильтрлеу→кристалдарды цитрат пен кальций оксилатымен жуу→кальций цитратын бөлу→фильтрлеу→булау→центрифугалау→кристалдарды жуу және кептіру;

в)ферментация→сепарирлеу→жуу→сепарирлеу→жуу→плазмолиз→булау→кептіру  ;

с) ферментация→декантация→сепарирлеу→центрифугалау→плазмолиз→кептіру;

д) ферментация→декантация→сепарирлеу→центрифугалау→плазмолиз→кептіру;

е) бактериаларды өсіру→бактерия биомассасын бөлу→бактерияларды спиртпен кептіру→экстрагирлеу→тұндыру→диализ және спиртпен қайта егу→гидролиз→спиртпен қайта егу→лиофилизация. 

 

494. Ауылшаруашылық биотехнологиясының қолданылу аумағына жатпайды:

а) минералды тыңайтқыштарды қолдану;

в) а/ш культураларды жақсартудың жаңа тәсілдері;

с) азоттың биологиялық фиксациясын тыңайтқыш орнына қолдану әдістері;

д) вакциналар мен сары суларды алу;

е) ірі қара малға азық алу.

 

495. Өнеркәсіптік биотехнологияның жасушалық деңгейі ……алуды анықтамайды:

а) гибридті микроорганизмдерді;

в) антибиотиктерді;

с) нан ашытқыларын;

д) этил спиртін;

е) сыра.

 

496. Липид өндірісі үшін ортада фосфордың жетіспеушілігі :

а) липид түзілуін күшейтеді;

в) липид түзілуін азайтады;

с) липидтер фосфаттарды синтездей бастайды;

д) липид құрамын өзгертеді;

е) барлық жауабы дұрыс.

 

497. Басқа өндірістің жанама өнімі, биотехнологиялық өндіріс үшін шикізат болып қолданылатын:

а) этил спирті;

в) картоп бардасы;

с) сүт сары суы;

д) меласса;  

е) сульфидті сілті.

 

498. Өнеркәсіптік биотехнология әдісімен қандай өнімді алуға болмайды:

а) мұнай парафині;

в) иммобилизацияланған ферменттер;

с) амин қышқылдары;

д) антибиотиктер;

е) гиббериллиндер.

 

499. Ағаш үгінділерін микроорганизмдер үшін көміртегі көзі ретінде қолдануға болатындай етіп қандай тәсілмен өңдеу керек:

а) перколяционды гидролиз;

в) формальдегидті тотығу;

с) бактериалды сілтілену;

д) этил спиртімен өңдеу;

е) ацетонитрилде еру.

 

500. Мұнай парафинінде азықтық ашытқыларды өсіру үшін басқа субстратты қолдануға қарағанда неге 2-3 есе ерітілген оттегі қажет:

а) көмірсуларға қарағанда парафин молекулаларының  құрамында оттегі болмайды;

в) ортадағы қоректің қосымша компоненттері оттегіні қажет етеді;

с) оттегінің ортада болуы ингибирлеуші қоспаларды алып тастауды қамтамасыз етеді;

д) оттегі катализатор ролін атқарады;

е) оттегі минералды қоспа ретінде қолданылуы мүмкін.