050701 «Биотехнология»мамандығының

« Биотехнологиялық өндірістің негіздері » пәні бойынша 

ІІІ-курс студенттеріне аралған  СӨЖ ұйымдастыруға арналған

әдістемелік нұсқау            

 

 

 

 

 

 

КІРІСПЕ

 

1  ЖАЛПЫ МӘЛІМЕТ

 

Жеке және топ бойынша  студенттердің өзіндік жұмысы  танымдық қызметтің әр түрлі түрлерін түсіндіреді, ол аудиториялық сабақта және аутиториядан тыс уақытта жүзеге асырылады.

Аудиториядан тыс (студенттердің өзіндік жұмысы ) СӨЖ- бұл әдістемелік нұсқаудың көмегімен студентер өзі ұйымдастыратын және жоспарлайтын оқу қызыметінің  негізгі түрі. Оған дәріс сабақтарға, лабораториялық сабақтарға ағымда дайымдау,курстық жобалар мен жұмысты дайындау, мемлекетік емтиханға дайындық жасау, дипломдық жұмыстарды, жобаны  дайындау және т. б.

Берілген әдістемелік нұсқау семестр бойынша студентердің өзі жасауы және үй тапсырмасының бақылауының  жйынтығы. Тапсырманың күрделілігі әртүрлі, оқытушы маман дайындау деңгейінде бастапқы мәлімет деңгейіне байланысты  дифференцирленген ұсыныс жасайды,үлгерімі дұрыс болу үшін қосымша тақырыпты оқып материалды тереңірек меңгерген жөн.

Биологиялық технологияның ( биотехнологияның ) адам баласына қажетті әртүрлі сфераларына арналған керекті өнімдерді  алуда  басқарылады. Бұлар технологиялар әртүрлі биологиялық агенттің және жүйенің –микроорганизмнің, вирустың, өсімдіктің және жануардың клеткасын және ұлпасын, сондай-ақ клетка сыртындағы затты және клетка компонентін каталитикалық потенциалын қолдану негізде базаланады.

 Қазіргі кезде биотехнологияны игеру және өңдеу  дүние жүзінің барлық елдерде іс жүзіндегі  қызметінде биотехнологияны меңгеру  маңызды болады. Биотехнологияның жетістігінің басып озуы дамыған елдердің экономикалық саясатының орталық мақсатының бірі болып табылады. Биотехнологияның лидері болып ауыл шаруашылығына, фармацевтикаға, тамақ және химия өндірісіне  арналған бүгінде биотехнологияның  көп жылдық тәжрибесін жиналған АҚШ, Жапония саналады.

СӨЖ бойынша тапсырма студенттердің заңдылықтарды іздеуде, анализдеуде, шығармашылық жұмысқа  қабілеттілігі дамуда.

СӨЖ ұйымдастыру бойыншабаяндама тақырыбы және реферат,оның мазмұна сол пәнің мазмұнына сәйкес болады. СӨЖ ұйымдастыруда, есептің формасын, жұмыстың көлемін бағалауда  критерия жасау және оның мерзімін бекітуде. СӨЖ жұмыстары және мақсаттары  студенттердің оқулық мүмкіндіктеріне сай келеді.Тақырыптарың мақсаты, оқу жоспарының талабына сай  рефераттар тізбектеле орналасқан.

 

2 .ПӘННІҢ ОҚУ ПРОЦЕСІНДЕГІ МАҚСАТЫ, МІНДЕТТЕРІ ЖӘНЕ АЛАТЫН ОРНЫ

 

Курс 050701 Биотехнология мамандығында оқитын бакалавриат студенттеріне арналған.Мұнда биотехнология өндірісінің негізгі сатылары талдалып қарастрылған.типтік бағдарламада биохимиялық процеске  және биотехнологиялық өндіріс шикізатына қатысты аумақтар,сұрақтар көрсетілген. Микроорганизмді культивирлеу түріне және дайын өнімді бөліп алу,тазарту әдісіне сипаттама беріледі Қазіргі заманғы биотехнологияның ген инженерия әдісінің мәніне үлкен көңіл аударылады.

Пәннің мақсаты

Студенттерді биотехнологиялық өндірістің негіздері кезеңдерімен таныстыру, қосқанда : 

-                                 шикізат түрлері;

-                                 аумақтары-жасушалар және ферменттер, биохимиялық активтілігі биоөндірістің негізі болып табылады;

-                                 осы өндірістің негізі болатын процестер;

-                                 соңғы өнімді бөліп алу, тазарту және тауарлы формасы.

Пәнді оқытудың міндеттері

-                                 биоөндірістің негізінде болатын микроорганизмдердің жоғарғы мүмкіндіктерін және ферментативті реакциялардың түрлілігін көрсету;

-                                 шикізаттарға сипаттама  беру, соның ішінде оңай тбылатын екіншілік өнімдер және бірқатар өндіріс қалдықтары;

-                                 микроорганизмдерді культивирлеу әдісімен таныстыру;

-                                 биотехнологиялық өндірістің соңғы өнімдерін алу кезеңдеріне сипаттама беру.

Микроорганизмдерді культивирлеу. Соңғы өнімдерді  бөліп алу.

Өтілген пәндердің тізімі

Бір-біріне байланысты сызба нұсқаға сәйкес және 050701 «Биотехнология» мамандығы бойынша «Биотехнологиялық өндірістің негіздері» курсын оқитын студенттерге пәндерді тізбектей өтудің тәртібі биологиялық химия, математика, физика, ботаника, зоология, генетика, микробиология және басқа да жалпы курстардың жалғасы есебінде жүреді және биотехнологиялық өндірісті зерттеу бағытталған.

 «Биотехнологиялық өндірістің негіздері» пәнінің ұғымы профилирлеуші пәндерді зерттегенде қолданылады: Биотехнологиялық құрал жабдықтар, жасушалық инженерия, зерттеудің құралдары мен әдістері, тамақ биотехнологиясы, медициналық және ветеринарлық биотехнологиясы, экологиялық биотехнологиясы, ауыл шаруашылық биотехнологиясы, БАЗ биотехнологиясы. Биотехнологиялық өндіріс биоиндустрия сияқты, өмір сүруге қабілетті  тірі объектілеріне немесе әртүрлі биохимиялық процестеріне негізделген кең спектрлі биоөнімдер шығарылады.Ол басқа пәндердің мазмұнын қайталамайды.

Пәнді оқытуда теориялық және іс жүзіндегі жаңалығының  оптимальды сәйкестенуін бекіту үшін,кейс-әдісін қолдану керек.Ол оқытушының және студентің шығармашылығы мен инициативасы өзіндік жұмыстың дамуымен педагогикалық жетекшілігінің тиімді сәйкестенуіне мүмкіндік жасайды.Одан басқа да, кейстер зерттеу қабілеті, аналитикалық дамиды,жағдайларды анализ жасауды өңдейді,стратегияны жоспарлауда басқару шешімдерін қолданады.Кейс- бұл оқулық  материалдары, онда іс жүзінде  проблемалар формаланған, жеке немесе коллективті  түрде оны шешуді  іздену ұсынылған.

Типтік  оқу жоспары бойынша пәнің минимальды жұмысшы көлемі 90 сағатты құрайды

 

 

 

3  ОҚУ ЖОСПАРЫНАН КӨШІРМЕ

 

Тримес

тр

Апта саны

Семестрге және сабақ түріне бөлінген сағаттың  саны

Сағат

тың бар

лы

ғы

 

Қор

тын

ды

бақыл

лау

Дәріс

Практик

ал

ық

Лабо

рат

ориялық

СЗЖ

Курс

тық жұм

ыс

СӨЖ

О

СӨЖ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

ҮІІ

10

15

-

15

-

ҮІІ

30

30

90

Емтих

ан

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4 БІЛІМІН БАҚЫЛАУ КЕСТЕСІ

айы

қыркүйек

қазан

қараша

күні

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

аптасы

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

 

ЛЖС жұмысы

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Макс/мин

 

2/1

2/1

2/1

2/1

2/1

2/1

2/1

2/1

 

 

Оқытушымен жасаған СӨЖ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Макс/мин

 

3/1,5

3/1,5

3/1,5

3/1,5

3/1,5

3/1,5

3/1,5

3/1,5

 

 

Аралық тапсырма

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Макс/мин

 

 

 

 

10/5

 

 

 

 

10/5

 

Қосынды баллы

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Макс/мин

 

5/

2,5

10/

5

15/

7,5

30/

15

35/

17,5

40/

20

45/

22,5

50/

25

60/

30

 

Бақылау қорытындысының баллы

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Макс/мин

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

40/20

 

Лабораториялық – 8 жұмыстар * 2 балла – 16 балл

Оқытушымен жасаған СӨЖ – 8 жұмыс * 3 балла – 24 балл

Аралық тапсырма – 2 * 10 балл – 20 балл

 

5  ПРАКТИКАЛЫҚ ЖҰМЫСТЫҢ ЛАБОРАТОРИЯЛЫҚ ЖҰМЫСТЫҢ    

      АТАЛУЫ ЖӘНЕ  НӨМЕРІ

 

№1 МОДУЛЬ. БИОТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ӨНДІРІСТІҢ БИОЛОГИЯЛЫҚ АУМАҒЫ ЖӘНЕ БИОТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ӨНДІРІСТІҢ  ШИКІЗАТ БАЗАСЫ

 

 1.Микроорганизмдер – биотехнологиялық өндіріс негіздері. Микроб

клеткаларының метаболиттік мүмкіншіліктері. Катаболизм жəне   

анаболизм процестерінің көптүрлілігі.

2. Биотехнологиялық өндірістің шикізат базасы.Қоректік ортаны

дайындау  және  залалсыздау.

3. Ауаның және қоректік ортаның залалсыздығын бақылау.

4.Спирттік, сүтқышқылыдық, пропионқышқылдық, майқышқылдық     

ашуын процестерін жүзеге асыратын микроорганизмдерге сипаттама.

5.Бастапқы культураның  және продуценттің түріне қарай егіс

   материалын   дайындау, сипаттау

 

№ 2 МОДУЛЬ.   МИКРООРГАНИЗМДЕРДІ КУЛЬТИВИРЛЕУ ЖӘНЕ

СОҢҒЫ   ӨНІМДІ  БӨЛІП АЛУ

 

6. Периодты культивирлеу жағдайларындағы микроорганизмдердің

 өсу ерекшеліктері.

7.Үздіксіз дақылдау жағдайындағы микроорганизмдердің өсу

ерекшеліктері. Хемостат, турбидостат, оксистат. Салыстырмалы

 сипаттама, қолдану.

8.Витаминдер, ферменттер, аминқышқылдарын синтездеуін жүзеге

асыратын микроорганизмдерге сипаттама. Шикізат түрлері.

Өнімдердің маңызы.

9.Антибиотиктердің биосинтезін жүзеге асыратын

 микроорганизмдерге сипаттама. Жартылай синтетикалық

 

 

6 СӨЖ О  АТЫ ЖӘНЕ НОМЕРІ  МОДУЛЬ БОЙЫНША

 

(СӨЖО бойынша сабақтың түрі таңдалғанжәне оны орындау формасы силлабусте көрсетілген)

 

 №1 МОДУЛЬ. БИОТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ӨНДІРІСТІҢ БИОЛОГИЯЛЫҚ АУМАҒЫ ЖӘНЕ БИОТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ӨНДІРІСТІҢ  ШИКІЗАТ БАЗАСЫ

 

1.Биотехнологияның ғылыми жетістіктерінің  ұсынысының орны

2.Биотехнологиялық өндірістің аумағы сияқты микроорганизмнің мәні.

3.Биотехнологиялық өндіріске жалпы сипаттама

4.Биотехнологиялық өндіріске арналған  шикізатқа жалпы сипаттама.

5.Биопрепараттар алуға арналған әртүрлі микроорганизмге сипаттама

 

№ 2 МОДУЛЬ.   МИКРООРГАНИЗМДЕРДІ КУЛЬТИВИРЛЕУ ЖӘНЕ 

                             СОҢҒЫ   ӨНІМДІ  БӨЛІП АЛУ

 

6.Үздіксіз культивирлеужағдайында  микроорганизмнің өсу  ерекшеліктері

7. Ген инженериясы  әдісімен  микроорганизмнің мутантты  жасушасын алу

8.Биоөндіріс түріне қарай әртүрлі штамын қолдану.

 

7 СӨЖО  арналған жеке тапсырма мазмұны мен түрі

 

1.       Жалпы биотехнологияның актуальды проблемалары туралы реферат

    (20-25бет).

2.       Экспериментальды мәнінің кинематикалық параметрлерінің типтік есебі. Өздігінен алған (2-3 сызба, 5-7 бет).

3.       Биотехнологияның белгілі проблемасын графикалық өрнектеу. (1 парақ формат №1. 5-7 бет түсіндірме жазба).

4.       Жалпы биотехнологияның бір проблемасынан әдебиеттерден жасаған анализдермен патенттік ізденіс (15-20 бет).

5.       Лектордың келісімімен басқа да жеке тапсырма беріледі. (лабораториялық қондырғы құруға макет жасау т.б.).

 

 

8  МОДУЛЬ БОЙЫНША СӨЖ АТЫ ЖӘНЕ НОМЕРІ

 

   №1 МОДУЛЬ. БИОТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ӨНДІРІСТІҢ БИОЛОГИЯЛЫҚ АУМАҒЫ ЖӘНЕ БИОТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ӨНДІРІСТІҢ  ШИКІЗАТ БАЗАСЫ

 

1.Макет және плакат дайындау

2.Оқу және ғылыми жұмыс жүргізу үшін қондырғы жинау

 

№ 2 МОДУЛЬ.   МИКРООРГАНИЗМДЕРДІ КУЛЬТИВИРЛЕУ ЖӘНЕ 

                             СОҢҒЫ   ӨНІМДІ  БӨЛІП АЛУ

 

1.Тапсырма бойынша тәжірибелік жұмыс  орындау

2.Мақала және баяндама жасауға тезис  дайындау

3.Студентің конференциясына баяндама  даярлау

 

9 СЕМЕСТРДЕГІ ЖЕКЕ ҮЙ ТАПСЫРМАСЫ

 

1 Вариант

 

1 Жеке тапсырма

 

  1. Биоректор конструкциясы  
  2. Қоректік ортаны құрастыру принципі  
  3. Энергия комбинирленіп жүргізілген ферментерлер 
  4. Оң мутант- продуценттерін таңдау 
  5. Гибериллин алудың технологиялық сызба - нұсқасы 
  6. Курстың мақсаты мен міндеті

 

 

2 Жеке тапсырма

 

  1. Қоректік ортаны дайындаудың технологиялық сызба-нұсқасы
  2. Биотехнологиялық өндірісті басқару және бақылау жүйесі

 

3 Жеке тапсырма

 

  1. Биотехнологиялық өндіріс биоиндустрия ретінде
  2. Биотехнологияны қолдану аумағының мақсаты мен міндеті, дәрежесі
  3. Қоректік ортаны зарарсыздаудың циклді әдісі

 

2 Вариант

 

1 Жеке тапсырма

 

  1. Биотехнологиялық өндірістің болашақта дамуы  
  2. Биотехнологияның даму тарихы 
  3. Қоректік ортаны үздіксіз зарарсыздау әдісі  

 

2 Жеке тапсырма

 

  1. Биотехнологиялық өндірісте микроорганизм аумағы ретіндегі мәні  
  2. Биотехнология пән аралық табиғаты  
  3. Биотехнологияның негізгі технологиясы

 

  1. Микроорганизмде зат алмасудың өзіндік мәні  
  2. Биотехнология аумағы  
  3. Егіс материалын алу  

 

3 Жеке тапсырма

 

1.         Биоөндірістің түріне байланысты микроорганизмдердің әр түрлі штаммын қолдану 

2.         Биотехнологияның негізгі әдістері  

3.         Егіс материалын алудың үшінші және төртінші сатысы  

 

3 Вариант

 

1 Жеке тапсырма

 

  1. Биотехнологиялық өндіріске жалпы сипаттама 
  2. Культивирлеудің негізгі түрлері  
  3. Егіс материалын алудың бірінші және екінші сатысы 

 

 

2 Жеке тапсырма

 

  1. Биотехнологиялық өндіріс үшін шикізатқа жалпы сипаттама   
  2. Биотехнологияның міндеті мен мақсаты  
  3. Зарарсызданған ауаны дайындау   

 

3 Жеке тапсырма

 

  1. Биотехнологиялық өндіріс үшін шикізатқа қойылатын негізгі талаптар  
  2. Биотехнологияның сатысы мен деңгейі   
  3. Ауаны тазарту процесін бақылау  
  4.  

4 Вариант

 

1 Жеке тапсырма

 

  1. Микроорганизмдердің біріншілік және екіншілік метаболиті   
  2. Тамақ биотехнологияның болашағы  
  3. Ферментация процесінің технологиялық ерекшелігі  

 

2 Жеке тапсырма

 

  1. Микроорганизм өсуінің негізгі сатысы мен көрсеткіштері  
  2. Медициналық биотехнологияның болашағы
  3. Ферментердің құрлысының ерекшелігі  

 

3 Жеке тапсырма

 

  1. Периодты және үздіксіз культивирлеу   
  2. Ауыл шаруашылық биотехнологиясының болашағы   
  3. Газды фазаға энергия жүргізілген ферментер 

 

5 Вариант

 

1 Жеке тапсырма

 

  1. Микробиологиялық синтез өнімінің түрлері  
  2. Экологиялық биотехнологияның болашағы  
  3. Ферментер  

 

2 Жеке тапсырма

 

  1. Өмір сүруге қабілетті  микроорганизмдер құрайтын препарат алу  
  2. Биотехнологияда қолданылатын салалар  
  3. Газлифті құбырлы ферментер  

 

3 Жеке тапсырма

 

  1. Құрамында инактивтеленген жасушасы бар препарат алу  
  2. Биотехнологияның аумағы – микробты жасуша  
  3. Глюкозаға, сахарозаға, лактозаға сипаттама  

 

6 Вариант

 

1 Жеке тапсырма

 

  1. Биотехнологиялық өндірісті өңдеу сатысы 
  2. Өнеркәсіптік биотехнологияның болашағы   
  3. Лефрансуа жүйесіндегі ферментерлер  

 

2 Жеке тапсырма

 

  1. Құрамында метболизм өнімі бар препаратты алу  
  2. Бактерияға сипаттама  
  3. Ион алмасуға арналған аппарат 

 

3 Жеке тапсырма

 

  1. Соңғы өнімді тазарту және бөлу әдісі    
  2. Саңырауқұлақтың классификациясы және сипаттамасы   
  3. Колонна  типті ферментер  

 

7 Вариант

 

1 Жеке тапсырма

 

  1. Негізгі микроорганизм продуцентіне сипаттама  
  2. Культивирлеу процесінің сандық сипаттамасы  
  3. Өмір сүруге қабілеті  микроорганизмді бөліп алу   

 

2 Жеке тапсырма

 

  1. Микроорганизм метаболизмі  
  2. Этил және метил спиртіне сипаттама  
  3. Сұйық фазадан энергия жүргізілген ферментер   

 

 

 

 

3 Жеке тапсырма

 

  1. Биотехнологиялық өндірістің эффективтілігін жоғарылату жолдары  
  2. Мелассаға сипаттама
  3.   Сублимациялы кептіргіш  

 

8 Вариант

 

1 Жеке тапсырма

 

  1. Биопрепарат классификациясы   
  2. Жүгері ұнына сипаттама  
  3. Микроорганизмдер селекциясы  

 

2 Жеке тапсырма

 

  1. Культивирлеу түрінің классификациясы   
  2. Ацетонбутилді бардаға және мелассаға сипаттама  
  3. Селекция үшін бастапқы микроорганизмді таңдау.  

 

3 Жеке тапсырма

 

  1. Биотехнологиялық өндірістің типтік технологиялық сызба – нұсқасы  
  2. Қоректік ортаның негізгі компоненттері   
  3. Микроорганизм мутантын алу  

9 Вариант

 

1 Жеке тапсырма

 

1.       Биотехнологиялық процесінің сатысы  

2.       Қоректік ортаны құру принциптері  

3.       Мутант – продуцентін таңдау  

 

 

 10 КУРСТЫҚ  ЖҰМЫСТЫҢ МАЗМҰНЫ

 

Курстық  жұмыс  оқу жұмыстың жоспарда қарастырылған.

 

11 ЖЕКЕ САБАҚТАРДЫҢ МАЗМҰНЫ

 

СЗЖ типтік және оқу жоспарында қарастырылмаған, бірақ СӨЖ жеке тапсырма түрінде кіреді. Оның мазмұны СӨЖ ұйымдастыруға арналған әдістемелік нұсқауда келтірілген

 

антибиотиктерді алу. Антибиотиктік өндірістің дамуы.

10.Биопрепараттар - биотехнологиялық өндіріс өнімдері.

 

12 ТЕСТ ТАПСЫРМАСЫНЫҢ ҮЛГІСІ

 

 

1. Микроорганизмдердi культивирлеу кезiнде   

     негiзiнен пайда болады:

А) ылµал к¼бiктер;

Б) ¶½рµа к¼бiктер;

С) оттегiнiº ¾лкен м¼лшерi;

Д) iрi ауыздыº молекулалары;

Е) жоµары ¶ысымды жерлер;

 

2. К¼бiктендiрудi пайда болдырмайды:

А) таза с½йытытар;

Б) ауызды молекулалар;

С) сабын;

Д) БАЗ ;

Е) Микроорганизмдер;

 

3. К¼бiк с¼ндiргiштiº физико-химиялы

      ´дiстерiне мыналар жатпайды:

А) к¼бiкке со¶¶ымен ´сер ету;

Б) аз к¼бiктенетiн ортаны олдану;

С) БАЗ  ¶олдану;

Д) ерiтiндiден к¼бiктендiрудi алып тастау;

Е) беттiк активты емес комплекстерге к¼бiктендiрудi байланыстыратын затты осу;

 

4. К¼бiк с¼ндiргiштiº аккустикалы¶ ´дiстерi мынаныº ´серiнен болады:

А) Ультрадыбыс;

Б) лазер;

С) ¼ткiр бу;

Д) газ;

Е) газ аµымы;

 

5  К¼бiк с¼ндiргiштiº технологиясыныº ´дiстерi мынаныº ´серiнен болады:

А) араластырµышты ¼шiру;

Б) БАЗ  енгiзу;

С) ультрадыбыс;

Д) газ;

Е) ¼ткiр бу;

 

6. Операция немесе физикалы¶ процесс б½л:

А) материалµа механикалы¶ ´сер ету;

Б) материалµа химиялы¶ ´сер ету;

С) еру;

Д) химиялы реакция;

Е) жаºа асиеттiº пайда болу ж¾йедегi аµзалар;

 

7. Процесс деп … аталады:

А) заттыº жаºа асиеттерiнiº пайда болуына ´келетiн ж¾йедегi ¼згерiстер;

Б) ¶андай да болмасын – операция;

С) ж¾йедегi кез келген ¼згерiс;

Д) материалµа механикалы¶ ´сер ету;

Е) жаºа асиеттiº пайда болуына ´келмейтiн

¼згерiстер;

 

8. Периодты процесте барлы негiзгi сатылар

    ж¾ргiзiледi:

А)бiр аппарата;

Б) бiрнеше аппараттарда;

С) ¾лкен температураларда;

Д) бiр бiрiмен байланыспай;

Е)¼те   жай, бiра¶ т½ра¶ты ¼нiмдiлiгiмен;

 

9. ¾здiксiз процесте барлы сатылар ж¾зеге асырылады:

А) бiр уаытта – ½за уаыт бойында;

Б) бiр аппарата;

С) ¾лкен температурада;

Д) автоматты режимде;

Е) ¼нiмдiлiк кезiнде тез ауысатын;

. Аµынныº ½йымдарында техникалысхемалар …  болады:

А) параллельды;

Б) ½йымдастырмаµан;

С) ½йымдастырылµан;

Д) перпендикулярлы;

Е) ¶айтымды

10. Графикалы¶ кескiндеу ´дiсi бойынша технологиялы¶ схемалар болады:

А) аппаратты технологиялы¶;

Б) аппаратты операторлы;

С) параллельды;

Д) структуралы аппаратты;тiзбектi ж¾ргiзу;

 12. Технологиялы режим – б½л:

А) ж½мыстыº шарттарын анытайтын; параметрдiº РН баылау;

Б) температураны баылау;

С) РН ж´не Радаµалау;

Д) керектi концентрацияны адаµалау;

 

.13 БТЖ жобалаудауда – б½л:

А) биотехнологиялы ж¾йе;

Б) ¾лкен техникалы ж¾йелер;

С) биотехнологиялы кеºес;

Д) биотехнологиялы статус;

Е) биотехнологиялы т¾сiндiрме с¼здiк;

 

14. БТС – б½л:

А) бiр бiрiмен байланысты аппараттыº бiрiгуi;

Б) биологиялы¶ жылу ж¾йелерi;

С) биотехнологиялы¶ кеºес;

Д) ¶уатты биотехнологиялы¶ ¼нерк´сiптiº бiрiгуi;

Е) ¾лкен теориялы¶ к¾дiк;

 

15.Áåòòiê ´äiñïåí µàíà  àëûíàòûí ôåðìåíò  ïðîäóöåíòi:

А) ñàºûðàó¶½ëà¶;

Б) ¬орекiê орта;

С) áèäàé êåáåãi;

Д) àµàø  ¼ºäåóäåãi ¶àëäû¶òàðû;

Е) Candida òóûñûíûº àøûò¶ûñû;

 

15.Áàéëàíûñòû  ½ñòàï ¶àëàòûí  åðiòêiøòiº æàðòûëàé ìåìáðàíàäàí  ¼òó  ïðîöåñi:

А) óëüòðôèëüòðëåó;

Б) ò½íäûðó;

С) öåíòèðôóãàëàó;

Д) ò½çñûçäàíäûðó;

Е) âàêóóìда  áóëàó;

1 6.Ñóëû åðiòiíäiëåðäi êîíöåíòðëåó  ´äiñòåðiíå …. æàòàäû:

А) уëüòðàôèëüòðëåó æ´íå  âàêóóì áóëàíäûðó;

Б) ò½íäûðó;

С) ò½çñûçäàíäûðó;

Д) ñåäèìåíòàöèÿëàó;

Е) ôëîòèðëåó;

 

17.Îðãàíèêàëû¶ åðiòêiøòåí  ò½íäûðó êåçiíäå  ò½íäûðµûø ðåòiíäå: 

А) àöåòîí, ýòèë  ñïèðòi;

Б) H2SO4;

С) HCl;

Д) HCOOH;

Е) H3PO4;

 

18.Ãëóòàìèí  ¶ûø¶ûëûíûº  ìåòàáîëèòòiê  àëµàø¶ûñû;

А) a- êåòîãëóòàðü ¶ûø¶ûëû;

Б) íèêîòèí ¶ûø¶ûëû;

С) àöåòèë CoA;

Д) ñòðåïòîìèöèí;

Е) ãèáåðèëëèí ¶ûø¶ûëû;

 

19.Ëèçèíäi àëóäà  êîíâåðöèÿ ðåàêöèÿñû æ¾ðåäi:

А) ñiëòiëiê îðòàäû;

Б) 3 сатыдà ;

С) æàéëàï;

Д) ä½ðûñ æàóàáû æî¶ ;

Е) áàðëûµû ä½ðûñ;

 

20. Àìèí ¶ûø¶ûëäàðäû ¶îëäàíàäû;

А) áàðëûµû ä½ðûñ;

Б) ïîëèìåðëi  ìàéëàðäû äàéûíäàóäà;

С) ïåñòèöèä ðåòiíäå;

Д) ä´ði ïðåïàðàò ò¾ðiíäå;

Е) àçû¶òû¶ ¶îñпàëàð ñèÿ¶òû;

 

21.Òðèïòîôàí  ñèíòåçiíiº  àëµàø¶ûñû:

А) àíòðàöèë ¶ûø¶ûëû;

Б) ÿíòàðü ¶ûø¶ûëû;

С) ùàâåëü ¶ûø¶ûëû;

Д) èçîìåрîí ¶ûø¶ûëû;

Е) пèðî æ¾çiì ¶ûø¶ûëû;

 

22.Д¾íèå æ¾çi áîéûíøà  мол ì¼ëøåðäå  (95% áàðëû¶  ñèíòåçäåëåòií àìèí  ¶ûø¶ûëäàí) øûµàðûëàäû:

А) ãëóòàìèí ¶ûø¶ûëû;

Б) ãëèöèí;

С) ëèçèí;

Д) ìåòèîíèн;

Е) òðèïòîôàí;

 

 

 

 

 

13  ПӘНДІ ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУМЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ЖӘНЕ ТОҚ

 

 13 ОҚУЛЫҚТАР, ОҚУ ҚҰРАЛЫ, ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУ,ДӘРІС КОНСПЕКТІСІ, АНЫҚТАМАЛАР  ЖӘНЕ Т.Б.  ҰСЫНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

 

Негізгі әдебиеттер

 

  1. 1 Бейли Дж., Оллис Д. Основы биохимической инженерии. Пер. с англ.

в 2-х частях –М., Мир. 1989.

  1. Биотехнология: Учебное пособие для вузов в 8-ми кн. – М.: Высшая

школа, 1987.

  1.  Промышленная микробиология /Под общей редакцией проф. Н.М.

Егорова, В.Д. Самуилова. – Москва: Высшая школа: 1989. –688с.

  1.  Шлегель Г. Общая микробиология. Пер. с нем. –М.:Мир, 1987. –567с.

5.       Есимова А.М. , Приходько Н.А. Микроорганизмдер биотехнологиясы –  Шымкент ЮКГУ,  2006-157б.

6.       Варфоломеев С.Л., Калюжный С.В. Биотехнология. – М.: Высшая школа, 1990 – 487с.

7.       Беккер М.Е. и др. Биотехнология – М.:Агропромиздат, 1990  - 420с.

8.       Гапонов Г.П. Процессы и аппараты микробиологических производств- М.: Легкая и пищевая промышленность, 1991 – 205с.

9.       Промышленная микробиология. / Под ред. Н. Егорова. М.: Высш. шк., 1989 – 631с.

10.   Бейни Д.Ж., Оллис Д. Основы биохимической инженерии. Ч!,2. Пер. с англ. –М.: Мир, 1997, - 692с.

11.   Грачева И.М., Гаврилова Н.Н., Иванова Л.А. Технология микробных белковых препаратов, аминокислот и жиров. – М.: Пищевая промышленность, 1980. – 448с.

12.   Биотехнология./Под ред. А.А,Баева – М.:Наука, 1984 – 543с.

13.   Елинов Н. Химическая микробиология. – М.: Высшая школа, 1989

Қосымша әдебиеттер

 

  1. Воробьева Л.И. Промышленная микробиология. –М., 1989. –282с.
  2.  Биотехнология. Принципы и применение: Пер. с англ./ Под ред. И.
  3. Хиггенса, Д. Беста и Дж. Джонса. –М.: Мир, 1988. –480с.
  4.  Сассон Альберт Биотехнология: Свершения и надежды. –М.: Мир,
  5. 1987. –404с.
  6.  Елинов Н.П. Химическая микробиология: Уч. пособие. –М.: Высшая
  7. школа, 1989-448с.
  8.  Экологическая биотехнология: Пер с англ. / Под ред. К.Ф. Форстера,
  9. Д.А.Дж. Вейза. –Л.: Химия, 1990. –384с.

10.   Березин М.В., Варфоломеев С.Д. Биокинетика. – М.:Наука, 1989

11.   Виастур У.Э. и др. Культивирование микроорганизмов. – М.:Пищевая промышленность, 1990.

12.   Калунянц К.А. и др. Микробные ферментные препараты. Технология и оборудование. – М.: Пищевая промышленность, 1990.

13.   Калунянц К.А. и др. Оборудование микробиологических производств –М.: Агропромиздат, 1997.

14.   Яковлев В.И. Технология микробиологического синтеза: Учебное пособие. – Л.:Химия, 1987

15.   Воробьев А.И.. Промышленная микробиология. Учебное пособие - М.: Изд-во МГУ, 1990.

14 ПЛАКАТТАР,СЛАЙДТАР, БЕЙНЕ ЖӘНЕ ТЕЛЕ ФИЛЬМДЕР, ЭЕМ     АРНАЛҒАН БАҒДАРЛАМАЛАР

№1 МОДУЛЬ. БИОТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ӨНДІРІСТІҢ БИОЛОГИЯЛЫҚ АУМАҒЫ ЖӘНЕ БИОТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ӨНДІРІСТІҢ  ШИКІЗАТ БАЗАСЫ

Плакаттар

 

  1. Биотехнологияның негізгі этапы – 1.
  2. Микроб әлеміне сипаттама – 5.
  3. Жасушаның құрлысы  - 3.
  4. Клетканың химиялық құрамы – 5.
  5. Метаболизм – 5.
  6. Микроорганизмді культивирлеу – 3.
  7. Биотехнологияның инженерлік негізі – 4.
  8. Қолданбалы генді және клеткалы инженерия – 2.
  9. Негізгі биотехнологиялық өндірістер – 5.
  10. Биотехнологияның негізгі өнімі – 1.
  11. Биотехнологияның пән аралық табиғаты – 1.
  12. Биотехнологияны қолданатын сфералар – 1.
  13. Микроорганизмді культивирлеу әдісі  - 1.
  14. Биотрансформация – 1.
  15. Метаболизмді реттеу механизмі – 3.

 

Кейстер

 

  1. 1.Микроорганизм селекциясы./ Есимова А.М., ОҚМУ, 2007ж.
  2. Лимон қышқылын алу ./Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.
  3. Нуклейн қышқылын алу./ Есимова А.М., ОҚМУ, 2007ж.
  4. Ашу процесін зерттеу./ Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.
  5. Антибьиотикті ашу тарихы және қолданылуы./ Есимова А.М. 2007ж.
  6. Вакциналар./ Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.
  7. Антибиотиктер./ Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.
  8. Азот фиксирлеуші бактериялар./ Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.
  9. Ағын суды биологиялық тазарту./ Есимова А.М., ОҚМУ, , 2007ж.
  10. Бактериялық сілтілеу./ Есимова А.М. , ОҚМУ, 2007ж.
  11. Өндіріс қалдықтарын тұтыну./ Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.
  12. Антибиотикті алу ./Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.
  13. Жасуша туралы ғылым ./Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.

 

Кадаскопқа арналған слайдтар тізімі

 

1.       Бактерия морфологиясы-15 дана

2.       Саңырауқұлақ морфологиясы-4 дана

3.       Мицелияның өзгеруі-4 дана

4.       Микроб жасушасының құрлысы-2 дана

5.       Метаболизм процестері-

6.       Селекциялық жұмыстың сызба нұсқасы

7.       РНК синтезі

 

 

№ 2 МОДУЛЬ.   МИКРООРГАНИЗМДЕРДІ КУЛЬТИВИРЛЕУ ЖӘНЕ 

                             СОҢҒЫ   ӨНІМДІ  БӨЛІП АЛУ

 

Плакаттар

 

  1. Иммобилизденген микроорганизм – 1.
  2. Селекциялау жұмысының әдісі – 1.
  3. Клеткалы инженерияның мүмкіншілігі – 3.
  4. Генді инженерияның мүмкіндігі – 3.
  5. Типтік технологиялық сызба – нұсқа – 1.
  6. Қоректік ортаны дайындау – 3.
  7. Микроорганизмді сақтау әдісі – 1.
  8. Таза культураны алу – 1.
  9. Процесті аппаратуралық өрнектеу – 10кг культивирлеу-5.
  10. Бөліп алу және тазалау типтік сызба – нұсқасы – 3.
  11. Дайын өнім сапасын бақылау.
  12. Өндірістегі бактериофаг.
  13. Процестің типтік схемасы – 10.

 

Кейстер

 

1.       Иммобилизденген ферменттер./ Есимова А.М. 2007ж.

2.       Спирт ашу ./Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.

3.       Культивирлеуге арналған қоректік орта./ Есимова А.М. , ОҚМУ, 2007ж.

4.       Этил спиртін алу./ Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.

5.       Әртүрлі шикізатқа сипаттама ./Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.

6.       Өндіріске иммобилизденген ашытқыны  қолдану./ Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.

7.       Шарап алу өндірісі./ Есимова А.М. , ОҚМУ, 2007ж.

8.       биопреаратқа жалпы сипаттама ./Есимова А.М. , ОҚМУ, 2007ж.

9.       Май қышқылының ашуы./ Есимова А.М. , ОҚМУ, 2007ж.

10.    Ашытқылар./ Есимова А.М. , ОҚМУ, 2007ж.

11.    Амин қышқылы өндірісі ./Есимова А.М., ОҚМУ,  2007ж.

12.    Ағын суды тазарту

13.    Биотехнология процессін және сызба – нұсқасын оптимизациялау.

 

 

Кадаскопқа арналған слайдтар тізімі

 

  1. Культивирлеу процесі
  2. Иммобилизацияның әр трлі әдісінің сызба нұсқасы
  3. Ферменттер
  4. Рибофловин алу сызба нұсқасы
  5. Глутамин қышқылының биосинтезінің сызба нұсқасы
  6. Сүт қышқылының  ашуы
  7. Азықтық ашытқы алу өнд