Курс бағдарламасы

(силлабус)

 

  

    Пән: Биохимия

    Дайындық бағыты: 050701 – «Биотехнология»

    Оқу түрі – күндізгі

    Курс – 1

    Триместр – 3

    Лекция – 30 сағат

    Лабораториялық сабақ –15 сағат

    СӨЖМ – 45 сағат

    СӨЖ –45 сағат

    Кредит саны – 2

    Аралық бақылау саны – 2

   Қорытынды бақылау – емтихан

 

 

 

 

  1. Лектор Шитыбаев С.А., жұмыс орнының телефоны: 53-54-26

ОҚМУ-дың №5  ғимаратының  220 зертханасы.

  1. Курстың өткізілетін орны мен уақыты

Д – ғимараты,  216 – дәрісхана.

    3. Курстың өзектілігі мен тиімділігі

    3.1 Курстың мақсаты мен міндеті

Мақсаты: «Биохимия» пәні «Биотехнология» мамандығы бойынша студенттерге биохимияның негізгі бөлімдерімен білім беру, сонымен қатар студенттер тіршіліктің молекулалық негізін оқып білуді үйрету.

Міндеті: Студенттер негізгі материалды меңгеру тиіс, проблемалық оқыту әдістері негізінде студенттерде шығармашылық ойлау қабілетін қалыптастыру.

3.2. Курстың мазмұны:

«Биохимия» курсы бір триместр жүргізіледі.

лекция 30-сағат, лабораториялық жұмыс -15 сағат, СӨЖМ – 45 сағат.

Студенттер осы пәннен алған білімдерін өсімдіктер биотехнологиясы, цитология және гистология, физиология, молекулалық биологияның жетістіктерімен тығыз байланысты екенін көрсету.

4. Курстың перереквизиттері:

            Пәнді түсіну үшін қойылған мақсаты, мазмұнын және құрылымын ұғып алу қажет.

5. Курстың постреквизиттері:

            «Биохимия» пәнін оқығаннан кейін студент курстың негізгі теориясымен, экспериментті өткізу жолдарына үйренеді

            Сабақтың түрі мен кредит бойынша сағаттарды бөлу.

6. Сабақтарды өткізу графигіне:

6.1. Дәріс сабақтарының күнтізбелік – тақырыптық жоспары.

6.2. Зертханалық сабақтардың күнтізбелік-тақырыптық жоспары

6.3. СӨЖ тақырыптарының тізімі

 

 

 

6.1. Дәріс сабақтарының күнтізбелік – тақырыптың жоспары

Дәпіс сағаттарының саны 30

Топтар – АП-06 -8К1, 2, 3, 4.

№

Күні

Модуль нөмірі, аталуы

Дәрістер тақырыптары

өтілетін дәріс түрі

ТОҚ, әдістемелік

Көрнекі құралдар

Студент нені меңгеру керек

1.

 

Модуль №1

Тірі ағзалардың химия-лық құрамы. Ақуңыздар, ферменттер

Кіріспе.

Биохимия пәні. Биохимия-ның даму тарихы, мақсаты, міндеті, басқа ғылымдар-мен байланысы. Қазіргі заманғы биохимияның жал-пы жағдайлары.

 

 

 

 

 

жалпылама

 

 

 

 

 

Кт - 1

Тірі ағзалардың химиялық құрамын. Ақуыздар, фер-менттерді.

 Биохимияның даму тари-хын, мақсатын, міндетін, басқа ғылымдармен байла-нысын. Қазіргі заманғы биохимияның жалпы мәселелерін.

2.

 

Көмірсулардың құрылымы мен қасиеттері, қызметі. Моносахаридтер, олардың туындылары, құрылымы мен қасиеттері. Дисахарид-тер. Полисахаридтер. Кө-мірсулардың алмасуы.

 

 

 

 

ақпараттық

 

 

 

 

Кт – 2

Кт - 3

Көмірсулардың құрылымы мен қасиеттерін, қызметін. Маносахаридтерді, олардың туындыларын, құрылымы мен қасиеттерін. Дисаха-ридтерді. Полисахаридтер-ді. Көмірсулардың алма-суын.

3.

 

Ақуыз молекуласының құрамы. Аминқышқылда-ры, олардың құрылымы. Аминқышқылдарының қа-сиеттері. Қарапайым және күрделі апқуыздар.

 

 

 

Мәселе-лік

 

 

 

Кт - 4

Ақуыз молекуласының құрамын. Амин қышқылда-рын, олардың құрылымын. Амин қышқылдардың қа-сиеттерін. Қарапайым және күрделі ақуыздарды.

4.

 

Ферменттер, олардың құры-лымы мен қасиеттері. Ферменттерді топтастыру. Биотехнология өндірісінде ферменттерді пайдалану.

 

 

 

Конференциялық

 

 

 

Кт - 5

Ферменттерді, олардың құ-рылымы мен қасиеттерін. Ферменттерді топтастыру-ды. Биотехнология өндірі-сінде ферменттерді пайда-ланудн.

5.

 

Модуль № 2

Нуклеин қышқылдары. Дәрумендер. Гормондар.

Нуклеин қышқылдары, химиялық құрамы. Нуклеин қышқылдарының қасиет-тері, ерекшелктері. ДНҚ молекуласының құрылысы. РНҚ-ның қасиеттері, биологиялық қызметі.

 

 

 

 

 

 

Жалпылама

 

 

 

 

 

 

Кт - 6

Нуклеин қышқылдарын. Дәрумендерді. Гормон-дарды.

Нуклеин қышқылдарын, химиялық құрамын. Нук-леин қышқылының қасиет-терін, ерекшелктерін. ДНҚ молекуласының құрылы-сын. РНҚ-ның қасиеттерін, биологиялық қызметін.

6.

 

Ақуыз биосинтезі, негізгі кезеңдері. Ақуыз биосинте-зіндегі ДНҚ және РНҚ қызметі. Рибосома.

 

Конференциялы

 

Кт - 4

Ақуыз биосинтезін, негізгі кезеңдерін. Ақуыз биосин-тезіндегі ДНҚ және РНҚ қызметін. Рибосоманы.

7.

 

Липидтер. Липидтердің жалпы қасиеттері. Липид-тердің биологиялық қызме-ті. Липидтерді топтастыру, аталуы. Липидтердің алма-суы.

 

 

 

ақпараттық

 

 

 

Кт - 7

Липидтерді. Липидтердің жалпы қасиеттерін. Липид-тердің биологиялық қызме-тін. Липидтерді топтасты-руын, аталуын. Липидтер-дің алмасуын.

8.

 

Дәрумендер, құрылысы мен қасиеттері. Жасушадағы биологиялық қызметі. Дәрумендерді топтастыру, суда және майда еритін Дәрумендер.

 

 

 

конференциялы

 

 

 

Кт - 8

Дәрумендерді, құрылысы мен қасиеттерін. Жасуша-дағы биологиялық қызме-тін. Дәрумендерді топтас-тыруын, суда және майда еритін дәрумендерді.

9.

 

Гормондар, олардың құры-лымы, қасиеттері ағзадағы ібиологиялық қызметі. Гормондарды топтастыру. Стероидтық гормондар. Инсулин, құрылымы, қа-сиеті. Гормондар әсерінің механизмі.

 

 

 

жалпылама

 

 

 

Кт - 9

Гормондарды, олардың құрылымын, қасиеттерін организмдегі биологиялық қызметін. Гормондарды топтастыруын. Стероидтық гормондарды. Инсулинді, құрылымын, қасиетін. Гор-мондар әсерінің механиз-мін.

10.

 

Зат алмасу, жалпы заңды-лығы. Анаболизм және катоболизм, олардың өзара байланысы. Гликолиз. Лимон қышқылының циклі, олардың биологиялық маңызы.

 

 

 

конференциялы

 

 

 

Кт - 10

Зат алмасуын, жалпы заңдылығын. Анаболизмді және катоболизмді, олар-дың өзара байланысын. Гликолизді. Лимон қышқы-лының циклін, олардың биологиялық маңызын.

 

 

6.2. Зертханалық сабақтардың күнтізбелік – тақырыптың жоспары

 

Зертханалық сабақтардың сағат саны 15

 

 

6.3. Студенттердің СӨЖ орындайтын тапсырмалар тізімі

 

№

Модуль бойынша СӨЖ тақырыптары

СӨЖ тапсырмалары

Пайдаланылатын әдебиеттер

Бақылау түрі

Тапсыратын уақыты

1.

Модуль №1

Тірі ағзалардың химиялық құрамы. Ақуыз. Ферменттер.

Биохимия пәні және оның міндеттері.

 

Биохимия пәні және оның міндеттері

 

 

 

 

Нә-1

Қ.Ә-3

 

 

 

 

 

реферат

 

2.

Биохимия ғылыми зерттеу әдістері

Биохимия ғылыми зерттеу әдістері

Нә-2

Қ.Ә-5

реферат

 

3.

Белоктардың жалпы сипаттамасы және физико-химиялық қасиеттері

Ақуыздардың жалпы сипаттамасы және физика-химиялық қасиеттері

 

Нә-4

Қ.Ә-4

 

реферат

 

4.

Ақуыздаррдың кеңістіктегі орналасуы

Ақуыздардың кеңістіктегі орналасуы

Нә-1

Қ.Ә-3

реферат

 

5.

Ақуыздардың жіктелуі

Ақуыздардың жіктелуі

Нә-1

Қ.Ә-5

реферат

 

6.

Ферменттер туралы түсінік

Ферменттер туралы түсінік

Нә-1

Қ.Ә-5

реферат

 

7.

Ферменттердің жіктелуі және номенклатурасы

Ферменттердің жіктелуі және аталуы

Нә-5

Қ.Ә-3

реферат

 

8.

Ферменттердің жалпы қасиеттері

Ферменттердің жалпы қасиет-ері

Нә-2

Қ.Ә-3

реферат

 

9.

Ферменттердің активтілігін реттеу

Ферменттердің активтілігін реттеу

Нә-1

Қ.Ә-2

реферат

 

10.

ДНҚ-ның биосинтезі

ДНҚ-ның биосинтезі

Нә-4

Қ.Ә-3

реферат

 

11.

РНҚ-ның биосинтезі. Транскция.

РНҚ-ның биосинтезі. Транскция.

Нә-1

Қ.Ә-4

реферат

 

12.

Ақуыздардың биосинтезі және оны реттеу

Ақуыздардың биосинтезі және оны реттеу

Нә-5

Қ.Ә-3

реферат

 

13.

Модуль №2

Нуклеин қышқылдары. Липидтер. Дәрумендер. Гормондар.

Дәрумендер туралы жалпы сипаттама.

 

Дәрумендер туралы жалпы сипаттама.

 

 

 

Нә-1

Қ.Ә-2

 

 

 

 

реферат

 

14.

Майда және суда еритін дәрумендер

Майда және суда еритін дәрумендер

Нә-1

Қ.Ә-3

реферат

 

15.

Дәрумендерді қолдану әдістері, химиялық сипаттамасы

Дәрумендердің қолдану әдістері, химиялық сипаттамасы

Нә-5

Қ.Ә-4

реферат

 

16.

Зат алмасуға жалпы сипаттама

Зат алмасуға жалпы сипаттама

Нә-1

Қ.Ә-2

реферат

 

17

Мембраналардың физика-химиялық қасиеттері

Мембраналардың физика-химиялық қасиеттері

Нә-5

Қ.Ә-3

реферат

 

18.

Энергия алмасуы

Энергия алмасуы

Нә-2

Қ.Ә-4

реферат

 

19.

Тыныс алу тізбегі

Тыныс алу тізбегі

Нә-1

Қ.Ә-5

реферат

 

20.

Биологиялық тотығудың реттелуі

Биологиялық тотығудың реттелуі

Нә-1

Қ.Ә-5

реферат

 

21.

Катаболизмнің жалпы жолдары

Катаболизмнің жалпы жолдары

Нә-1

Қ.Ә-3

реферат

 

22.

Глюкозаның аэроб-ты және анаэробты жолмен ыдырауы

Глюкозаның аэробты және анаэробты жолмен ыдырауы

Нә-1

Қ.Ә-3

реферат

 

23.

Глюкоза мен глюко-нездің реттелуі

Глюкоза мен глюконездің реттелуі

Нә-1

Қ.Ә-2

реферат

 

24.

Глокозаның пентазо-фосфаттық жолмен ыдырауы

Глокозаның пентазофосфаттық жолмен ыдырауы

Нә-1

Қ.Ә-3

реферат

 

25.

Глюкогеннің алмасуы

Глюкогеннің алмасуы

Нә-1

Қ.Ә-3

реферат

 

26.

Ағзадағы майлардың биологиялық маңызы

Ағзадағы майлардың биологиялық маңызы

Нә-2

Қ.Ә-3

реферат

 

27.

Майлардың жасуша ішіндік тотығуы

Майлардың жасуша ішіндік тотығуы

Нә-4

Қ.Ә-3

реферат

 

28.

Майлардың тотығуы

Майлардың тотығуы

Нә-1

Қ.Ә-3

реферат

 

29.

Майлар метаболизм-інің реттелуі

Майлар метаболизмінің реттелуі

Нә-1

Қ.Ә-3

реферат

 

30.

Стероидтердің алмасуы

Стероидтердің алмасуы

Нә-1

Қ.Ә-3

реферат

 

31.

Амин қышқылдары-ның алмасуы

Аминқышқылдарының алмасуы

Нә-1

Қ.Ә-5

реферат

 

32.

Ұлпалардағы амин-қышқылдары және олардың қолданы-луы

Ұлапалардағы аминқышқылдары және олардың қолданылуы

Нә-1

Қ.Ә-3

реферат

 

33.

Трансаминаза фер-менттерінің активті-лігін анықтаудың клиникалық маңызы

Трансаминаза ферменттерінің активтілігін анықтаудың клиникалық маңызы

Нә-1

Қ.Ә-3

реферат

 

34.

Тотығып дезамин-дену реакциялары

Тотығып дезаминдену реакциялары

Нә-5

Қ.Ә-3

реферат

 

35.

Гормондар. Химиялық құрамы. Биосинтезі. Гормондардың бөлі-нуінің реттелуі.

Гормондар. Химиялық құрамы. Биосинтезі. Гормондардың бөлінуінің реттелуі.

Нә-1

Қ.Ә-3

реферат

 

36.

Ағзадағы аммиакты залалсыздандыру амалдары

Ағзадағы аммиакты залалсыздандыру амалдары

Нә-1,3

Қ.Ә-3

реферат

 

37.

Кейбір аминқыш-қылдарының алмасу ерекшеліктері

Кейбір амин-қышқылдарының алмасу ерекшеліктері

Нә-1

Қ.Ә-1,3

реферат

 

38.

Нуклеотидтердің алмасуы. Нуклеин қышқылдарының қорытылуы және сіңірілуі

Нуклеотидтердің алмасуы. Нуклеин қыш-қылдарының қорытылуы және сіңірілуі

Нә-1,5

Қ.Ә-3,4

реферат

 

39.

Реттеуші жүйелердің иерархиясы. Гормондардың метаболизмдегі қызметі.

Реттеуші жүйелердің иерархиясы. Гормондардың метаболизмдегі ролі.

Нә-1,5

Қ.Ә-2,3

реферат

 

40.

Гормондардың жіктелуі

Гормондардың жіктелуі

Нә-1

Қ.Ә-3

реферат

 

41.

Гормондардың син-тезі және олардың секрециясын реттеу

Гормондардың синтезі және олардың секрециясын реттеу

Нә-5

Қ.Ә-3

реферат

 

42.

Зат алмасу реттеу-дегі гормондардың атқаратын қызметі

Зат алмасуын реттеудегі гормондардың атқаратын қызметі

Нә-4

Қ.Ә-2

реферат

 

43.

Глюкоген және ин-сулин

Глюкоген және инсулин

Нә-3

Қ.Ә-3

реферат

 

44.

Тұз-су алмасуының реттелуі. Са және фосфаттардың алмасуы

Тұзсу алмасуының реттелуі. Са және фосфаттардың алмасуы

Нә-4

Қ.Ә-5

реферат

 

45.

Қанның ақуыздық және ферменттік құрамы. Эритроцит-тер биохимиясы. Гемоглобин синтезі және ыдырауы.

Қанның ақуыздық және ферменттік құрамы. Эритроциттер биохимиясы. Гемоглобин синтезі және ыдырауы.

Нә-2

Қ.Ә-5

реферат

 

 

 

 

7.      Студенттің өзіндік жұмысы орындауға әдістемелік нұсқау. (оқытушының таңдауы бойынша)

 

Пәннің курсы бойынша кейбір тараулардағы қиын және күрделі бөлімдері тереңірек түсіну үшін СӨЖ тақырыптары тапсырылады. Бұл кезде СӨЖ тақырыптары зерттеулік бейімдеме қойылады.

СӨЖ-ді орындау кезінде студентке әртүрлі ыңғайда мүмкіншілік берілуі тиіс. Тапсырма әртүрлі тәсілдер арқылы орындалуы мүмкін.

Кеңінен тараған СӨЖ түрі болып келесі тапсырмалар саналады;

 

Тапсырма дер кезінде орындалуы тиіс, уақытынан кейін тапсырма орындалады деп есептелінбейді. Кешігіп өткізілген тапсырмадан 0,5 балл төмендетіледі.

            СӨЖ-ді ұйымдастыру үшін керек;

Осыдан басқа:

 

  1. Қойылатын талаптар.

            Сабақ уақыты кезінде жұмысқа белсенді араласпас бұрын, курстың сұрақтарын түсініп оқып-үйренуге қызығушылық болуы керек, сонымен қатар басқа да топ студеттері алдында өз ойын толық жеткізіп айта алуы қажет.  Барлық жұмыстар дер кезінде, уақытылы орындалып, берілген тапсырмалардыорындау барысында әдебиеттер тізімі мен лекцияларды пайдалана отырып, белгіленген принциптерді сақтай отырып, берілген жұмыстың орындалуын қамтамассыз ету қажет.  Студент сабаққа әрдайым уақытылы, сонымен қатар берілген тапсырма бойынша дайындалаып келуі қажет.

            Сонымен қатар әрбір студент жалпы курс бойынша білім алу үшін, пәнге үлкен қызығушылықпен, оқытушыға түсіністікпен қарап, ұстамдылық танытуы қажет.

 

 

 

9.Ұсынылатын әдебиеттер тізімі

9.1.Негізгі әдебиеттер:

1.       Малер Г., Кордис Ю. Основы биологической химии. Под.ред. А.А. Баева и Варшавского Я.М. М.Мир.,1970ж.

  1. Кофман Э. Динамическая биохимия. М.,Медицина.1971ж.
  2. Николаев Л.А. Химия жизни. М.Просвещение. 1973ж.

 

9.2.Қосымша әдебиеттер:

  1. Леви А., Сикевиц Ф. Структура и функций клетки. М.Мир,1971ж.

2.       Малер Г., Кордис Ю. Основы биологической химии. Под.ред. А.А. Баева и Варшавского Я.М. М.Мир.,1970ж.

 

Студенттердің білімін бақылау кестесі

 

Айы

Наурыз

 

 

Сәуір

Мамыр

Күні

06.03-11.03

13.03-18.03

20.03-25.03

27.03-01.04

03.04-08.04

10.04-15.04

17.04-22.04

24.04-29.04.

01.05-06.05

08.05-13.05

Апта

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Лекциялық сабақ

Мак/мин

2/1

2/1

2/1

2/1

2/1

2/1

2/1

2/1

2/1

2/1

Лабораториялық сабақ Мак/ мин

1,5/0,5

1,5/0,5

1,5/0,5

1,5/0,5

1,5/0,5

1,5/0,5

1,5/0,5

1,5/0,5

1,5/0,5

1,5/0,5

СӨЖБ

Мак/мин

1,2/1

1,2/1

1,2/1

1,2/1

1,2/1

1,2/1

1,2/1

1,2/1

1,2/1

1,2/1

Аралық тапсырма

Мак/мин

 

 

 

 

РТ-1

5,5/1,5

 

 

 

 

РТ-2

7,5/ 3,5

 Балл

Мак/мин

4,7/2,5

4,7/2,5

4,7/2,5

4,7/2,5

10,2/7

4,7/2,5

4,7/2,5

4,7/2,5

4,7/2,5

12,2 / 9

Қорытынды балы

Мак/мин

4,7/2,5

9,4/5

14,1/7,5

18,8/10

29/14

33,7/19,5

38,4/22

43,1/24,5

47,8/24

60/30

 

10.Баға қою саясаты:

Қағидалар:

-       әділеттілік

-       айқындылық

-       ашықтық

-       жұмсақтық

-       жоғары бағалау.

Балл   «студенттің білімін  бақылау»  кестесі бойынша  қойылады.

Егер студент семестр  бойына  ешбір  сабақ,жібермей қатысып  және  де  сабаққа  белсенді  жауап беріп,  сабақ үстінде  талқылауға  түскен  сұрақтарға  дұрыс  жауап берген  болса, ол студентке  қорытынды  балл  қоярда  1 балл  қосылады.

       Егер студент  белгілі  себептерге  байланысты  сабақтарды жіберіп  алса  және   дер кезінде   қосымша  тапсырмаларын орындамаған  жағдайда  әр  қалған  сабағы  үшін  бір балы  кемітіліп  қойылады.

       36 балдан  төмен  балл  жинаған  студент  Қазақстан тарихы   пәнінен  мемлекеттік  емтиханға  жіберілмейді.

 

 

 

 

 

11.Пәннің саясаты.

 

Курстың саясаты- бұл  студенттерге  қойылатын ақпаратты талаптар. Оқу  процесінің  жоғары дәрежелі  жүйесін  орындау үшін  студенттерге  мынадай  талап түрлері  қойылады:

  1. Оқу процесіне  белсенді  қатысу.
  2. Сабаққа кешікпей келу.
  3. Сабақ үстінде  газет оқуға, сөйлеуге, басқа мәселелермен  айналысуға болмайды.
  4. Сабақтан қалуға болмайды, ауырған жағдайда  тиісті  құжаты  болуы  тиіс.
  5. Жіберілген сабақты студент өз бетінше  дайындалып, оқытушының бос  уақытына  сәйкестендіріп  тапсыруы тиіс.
  6. Сыртқы көрінісі, киім  киісі  талапқа сай  болуы керек.
  7. Оқытушылармен және  курстастарымен қарым-қатынаста  студент  мінез-құлық ережелерін сақтай  білуі тиіс.
  8. Сабаққа  белсенділік  танытпаған жағдайда  және  тапсырмаларды  белгіленген   мерзімде  орындамаған жағдайда  қорытынды балл  өте  төмен  қойылады.

 

12.Жоғарғы адамгершіліе пен этика  саясаты.

Жоғарғы адамгершілік пен этика  саясаты- институттың ішкі  тәртіп  ережелеріне  негізделеді, студенттердің этикалық  кодексіне  мыналар  жатады:

-       Оқытушылар мен  курстастарының,  қызметкерлердің  арасывда  адамгершілік  ережелерін  сақтау.

-       Университеттің, факультеттің  барлық  тәрбие  жұмыстары мен  қоғамдық  жұмыстарына  белсене  қатысу.

-       Оқу ғимаратында  темекі  шегуге тиым  салынады.

-       Университеттің  мәдени  дамуына  үлес  қосу.