7- лекция.

Тақырыбы:  Параметрлі цикл операторы (for…to…do… және for…downto…do).

Жоспар:

-        FOR…TO (DOWNTO)…DO құрылымы.

-        Параметрлі цикл операторы (for…to…do… және for…downto…do).

-        Бағдарламада циклдарды ұйымдастыру.

 

Бірнеше рет қайталанылатын әрекеттерді ұйымдастыру үшін Паскаль тілінде арнайы қайталау немесе циклдік операторлар қолданылады. Паскаль тілінде циклдік операторлардың үш түрі қолданылады: параметрлі қайталану, цикл – әзір, цикл – дейін командалары. Егер цикл денесінің қайталану саны алдын – ала белгілі болса, параметрлі қайталану командасын қолдану тиімді.

Параметрлі қайталану командасының жазылу форматы:

FOR P:=NV TO KV DO A немесе

FOR P:=NV DOWNTO KV DO A

мұндағы, P – циклдік параметрі,

NV – цикл параметрінің алғашқы мәні,

KV – цикл параметрінің соңғы мәні,

А – қарапайым немесе құрама оператор.

Оператордың орындалуы P<=KV шартын тексеруден басталады, егер шарт орындалмаса А операторы орындалмайды, басқару қайталану командасынан кейін жазылған операторға беріледі.

Егер шарт орындалса, А операторы орындалады, Р параметріне оның қабылдайтын келесі мәні P:=SUCCC(P) (TO циклі үшін), P:=PRED(P) (DOWNTO циклі үшін) меншіктелінеді. Әрі қарай барлық әрекеттер қайтадан қайталанады. Параметр қайталану командасында қадамның мәні 1 немесе -1 екендігін естен шығармау керек.

Pascal тiлiнде “үшiн” циклінің жалпы түрде сипатталуы:

FOR <цикл параметрi>:=<бастапқы мән>TO <соңғы мән> DO S

немесе  FOR <цикл параметрi>:=<бастапқы мән>

               DOWNTO<соңғы мән> DO S

мұндағы FOR … DO цикл тақырыбы; FOR (үшiн), TO (дейiн), DOWNTO (төменге дейiн) - қызметшi сөздер; цикл параметрi  Integer типтi айнымалы. Мұнда бастапқы және соңғы мәндер өрнек түрiнде берiлуi мүмкiн. FOR циклiнде параметр Integer типтi болса, оның қадамы 1 не –1 мәндерiнен өзгеше болуы мүмкiн емес (FOR –TO циклында қадам 1-ге, FOR-DOWNTO циклында қадам –1-ге тең). Қадамның басқа мәндерiнде WHILE не REPEAT циклын пайдалану керек. Жоғарыдағы тапсырмада программа мәтіні бұл жағдайда төмендегiше құрылады.

1-мысал. ak=(8k+1)/(19k3-3) қатардың алғашқы 6 мүшесiнiң қосындысын табу керек (n=6, Sn=?).

Программа мәтіні:

Program tizbek;                                  

var n,k:integer; s:real;                                 

begin  write('n=?'); readln(n);                  

s:=0;                                                        

for k:=1 to n do                                         

s:=s+(8*k+1)/(19*k*k*k-3);                                

write('s=', s:8:6);                                                

end.

2-мысал. n! мәнiн есептеу программасын “үшiн” циклі бойынша құру керек.

Program fakt;

var r,n,k:integer;                                                           

begin

write('n=?'); readln(n);                                         

r:=1;                                                                         

for k:=1 to n do                                                             

r:=r*k;                                                                     

write(n,'!=',r);                                                            

end.           

 

Бақылау сұрақтары:

1.      FOR…TO (DOWNTO)…DO құрылымы.

2.      Параметрлі цикл операторы (for…to…do… және for…downto…do).

Бағдарламада циклдарды ұйымдастыру

 

 

1-лекция

 

14-лекция

13-лекция

12-лекция

11-лекция

10-лекция

9-лекция

8-лекция

7-лекция

6-лекция

5-лекция

4-лекция

3-лекция

2-лекция

Күндізгі бөлім және қашықтан білім беру жүйесіне арналған электронды оқулық