Web-құжатқа сілтеме, сурет және объекттер енгізу

HTML тілі Web-құжатқа суреттерді, кестелерді енгізу мүмкіндігін береді. Сонымен қатар желідегі басқа Web-құжаттармен байланысуда гиперсілтемелерден пайдаланады. Web-құжатқа сілтеме, сурет, объект, апплет және скрипттер енгізуді қарастырайық. Оларға төмендегі тэгтер жатады:
      • <a> (anchor)
      • <img> (image)
      • <embed>
      • <noembed>
      • <applet>
      • <param>
      • <object>
      • <marquee>

<a> тэгі гиперсілтемелерді құруда және пайдалануда қолданылады. Тэг </a> тэгімен жабылады. Тэг төмендегі атрибуттарға ие:
      • name – атрибуты бастапқы және жабылу тэгтері арасындағы мәтінді сілтеме жасау объекті деп анықтайды. Мән ретінде қайталанбайтын кез-келген сөзді латын әріптерімен жазуға болады.
      • href – атрибуты бастапқы және жабылу тэгтері арасындағы мәтінді немесе суретті гиперсілтеме деп анықтайды. Қабылдайтын мәндері:
            ▪ "http://..." – Web-құжатқа сілтеме жасайды;
            ▪ "ftp://..." – ftp-сайтқа немесе құжатқа сілтеме жасайды;
            ▪ "mailto:..." – пошталық клиент-программаны жүктейді. Ашылған өріске электрондық адрес пен жіберілетін мәтін жазылады;
            ▪ "news:..." – жаңалықтар серверінің конференциясына сілтеме жасайды;
            ▪ "telnet://…" – қашықтағы компьютерге telnet-программасымен байланысқа сілтеме жасайды;
            ▪ "wais://…" – wais-серверге сілтеме жасайды;
            ▪ "gopher://..." – gopher-серверге сілтеме жасайды.
      • title – атрибуты ағымдағы түсініктемені анықтайды.
      • target – атрибуты сілтемеде көрсетілген құжаттың бейнелену фрейм терезесін анықтайды. Қабылдайтын мәндері:
            ▪ "_self" – href атрибутында анықталған құжат ағымдағы фреймде бейнеленеді;
            ▪ "_parent" – href атрибутында анықталған құжаттың ағымдағы фреймнің аналық фреймінде бейнеленуі қажет екенін көрсетеді. Басқаша айтқанда ағымдағы фреймді қосушы frameset тегі сипатталған терезені көретеді;
            ▪ "_top" – href атрибутында анықталған құжаттың бастапқы фреймде бейнеленуі қажет екенін көрсетеді;
            ▪ "_blank" – href атрибутында анықталған құжаттың жаңа терезеде бейнеленуі қажет екенін көрсетеді.

Егер байланыс түрі мен URL-адрес көрсетілмесе бастапқы адрес ретінде ағымдағы бума алынады. Бұл салыстырмалы сілтеме жасауға мүмкіндік береді: Мысалы: <a href=files/text2.html> WWW қызметі </a>.

Бұл жерде ағымдағы буманың files ішкі бумасындағы text2.html файлына сілтеме жасалған.

Мысалы: <a href="#bottom"> соңына </a> тэгін құжат басына, ал <a name="#bottom""> соңы </a> тэгін құжат соңына жазсақ. Браузер терезесінде құжат басында асты сызылған соңы сөзі басқа түспен шығып тұрады және ол құжаттың соңына сілтеме жасайды.

Мысалы: құжаттың кез-келген жеріне <a name="inform"> информатика </a> тэгі жазылсын, онда <a href="inform"> информатика </a> тэгі сол «информатика» сөзі жазылған бөлімге сілтеме жасайды. Браузер терезесіндегі басқа түспен бөлектенген информатика сөзін тышқан көрсеткішімен басу арқалы, сол бөлімге келеміз.

Мысалы: <a href=files/text7.html target="_blank"> Web-құжатқа сілтеме, сурет және объекттер енгізу </a> Бұл жерде ағымдағы буманың files ішкі бумасындағы text7.html файлына сілтеме жасалған. Аталған файл жаңа терезеде бейнеленеді.

<img> тэгі Web-құжатқа суретті енгізуде қолданылады. Сурет jpg, gif немесе png форматтарының бірінде болуы тиіс. Тэг жабылу тэгісіз жазылады. Тэг төмендегі атрибуттарға ие:
      • src – міндетті атрибут. Енгізілетін суреттің URL-адресін анықтайды;
      • height – атрибуты суреттің биіктігін пиксельде анықтайды;
      • width – атрибуты суреттің енін пиксельде анықтайды;
      • hspace – атрибуты суреттің құжаттағы басқа объекттен горизонталь бойынша қашықтығын пиксельде анықтайды;
      • vspace – атрибуты суреттің құжаттағы басқа объекттен вертикаль бойынша қашықтығын пиксельде анықтайды;
      • align – міндетті атрибут. Құжатта суретті браузер терезесіне туралау түрін көрсетеді. Қабылдайтын мәндері:
      • left – суретті сол жақ шетке туралайды. Ағымдағы мәтін суретті оң жағынан қоршайды;
      • right – суретті оң жақ шетке туралайды. Ағымдағы мәтін суретті сол жағынан қоршайды;
      • top – суреттің жоғарғы шетін ағымдағы мәтіннің негізгі сызығына туралайды;
      • bottom – суреттің төменгі шетін ағымдағы мәтіннің негізгі сызығына туралайды;
      • middle – суреттің ортасын ағымдағы мәтіннің негізгі сызығына туралайды;
      • absmiddle – суреттің ортасын ағымдағы мәтіннің ортасына туралайды;
      • absbottom – суреттің төменгі шетін ағымдағы мәтіннің төменгі сызығына туралайды;
      • name – атрибуты суретті сілтеме жасау объекті деп анықтайды. Мән ретінде қайталанбайтын кез-келген сөзді латын әріптерімен жазуға болады;
      • alt – атрибуты қосалқы мәтінді анықтайды. Егер браузер сурет файлын таба алмаса, онда терезеде суреттің орнында қосалқы мәтін пайда болады;
      • border – атрибуты сурет рамкасының қалындығын пиксельде анықтайды;
      • usemap – атрибуты суретті тэгінде анықталған навигациялық картамен байланыстырады. Атрибуттың мәні тэгінің name атрибуты мәнімен сәйкес болуы тиіс.
      • ismap – атрибуты суретті сервер өңдейтін навигациялық картамен байланыстырады. Егер тұтынушы суретті тышқанмен шертсе, суреттің сол жерінің х, у координаталарын пиксель түрінде құжат орналасқан серверге жіберіледі. Сервер жіберілген координаталарды өңдеп, қажетті құжатты немесе суретті көрсетеді. Атрибуттың мәні жазылмайды;
      • title – атрибуты ағымдағы түсініктемені анықтайды.

Мысалы: <img border="1" src="files/des.jpg" align="left"> – браузер терезесінің сол жақ шетіне files бумасындағы des.jpg суреті шығады.









Мысалы: <img border="1" src="files/des.jpg" align=right hspace="10"> – браузер терезесінде мәтін files бумасындағы des.jpg суретінің сол жағынан 10 пиксель ара қашықтық тастап жазылады.




<embed> тэгі құжатқа басқа объекттерді (html-емес құжаттар) енгізуде қолданылады. Бірақта көптеген браузерлер бұл тэгті қолдамайды. Тэг </embed> тэгімен жабылады. Тэг <img> тэгі сияқты орындалады. Сондықтан src, height, width, hspace, vspace, align, name, alt, border атрибуттары бірдей. Басқа қосымша атрибуттары:
      • pluginspace – атрибуты енгізілген объектті өңдейтін плагин (plug-in) орналасқан URL-адресті анықтайды. Мысалы: mp3 файлдары үшін қажетті плэйерді (player) көрсету қажет;
      • palette – атрибуты енгізілген объект үшін түс палитрасы түрін анықтайды. Бұл атрибут тек қана Windows жүйесінде 256 түсті палитрада ғана қолданылады. Қабылдайтын мәндері:
            ▪ background – объектті background-палитрасымен бейнелейді (үндеместен қолданылады);
            ▪ foreground – объектті foreground-палитрасымен бейнелейді;
      • hidden – атрибуты енгізілген объектті көрсету қажет пе, жоқ па, соны анықтайды. Қабылдайтын мәндері:
            ▪ true – объектті көрсетпейді;
            ▪ false – объектті көрсетеді (үндеместен қолданылады);
      • type – атрибуты браузерге объектті өңдеуші плагинді анықтау мақсатында, енгізілетін объект файлының типін ашық көрсетеді. Атрибуттың мәні ретінде тіркелген MIME-тип файлы жазылады;
      • title – атрибуты ағымдағы түсініктемені анықтайды.

<noembed> тэгі, егер <embed> тэгі жұмыс істемесе пайдаланылатын мәтінді анықтайды. Тэг </noembed> тэгімен жабылады.

Мысалы: <embed src="music.mid" hidden="true"> <noembed> Сіздің браузеріңізде бұл тэг орындалмайды; </noembed> </embed>.

<applet> тэгі құжатқа Java-апплет (Java тілінде құрылған программалар) енгізуде қолданылады. Тэг </applet> тэгімен жабылады. Браузерде Java-апплет құжатта енгізілген сурет сияқты бейнеленіп, орындалады. Сондықтан <img> тэгі сияқты src, height, width, hspace, vspace, align, name, alt, border атрибуттарының қолданылуы бірдей. Басқа қосымша атрибуттары:
      • code – міндетті атрибут. Сілтеме жасалған Java-апплеттің атын анықтайды;
      • codebase – атрибуты Java-апплет файлының негізгі URL-адресін анықтайды. Егер атрибут жазылмаса ағымдағы құжаттың URL-адресін қабылдайды.
      • аlign – міндетті атрибут. Java-апплетті суретті браузер терезесіне туралау түрін көрсетеді;
      • title – атрибуты ағымдағы түсініктемені анықтайды.

<param> тэгі <applet> тэгінің ішінде Java-программаға мән енгізуде қолданылады. Тэг жабылу тэгісіз жазылады.

<object> тэгі құжатқа басқа объекттерді (html-емес құжаттар) енгізуде қолданылады. HTML 4.0 тілінде бұл тег <embed> және <applet> тэгтерінің орнына енгізілген.

<marquee> тэгін құжатқа жүгіруші мәтін қатарын енгізуде пайдаланады. Тэг </marquee> тэгімен жабылады. Тэг төмендегі атрибуттарға ие:
      • behavior – атрибуты мәтіннің браузер терезесінде көріну режимін анықтайды. Қабылдайтын мәндері:
      • alternate – мәтін терезе шетіне келіп артқа қайтады;
      • scrool – мәтін терезеде қайта-қайта айналып жүгіріп отырады (үндеместен қолданылады);
      • slide – мәтін терезенің сол жағына келіп тоқтайды.
      • bgcolor – фон түсін анықтайды;
      • loop – мәтіннің қайталану санын көрсетеді. Қабылдайтын мәндері:
            ▪ 0 - 9 – қайталану саны;
            ▪ infinite – шексіз (үндеместен қолданылады);
      • direction – жүгіруші мәтіннің бағытын көрсетеді. Мәндері:
            ▪ down – жоғарыдан төменге;
            ▪ left – оңнан солға (үндеместен қолданылады);
            ▪ right – солдан оңға;
            ▪ up – төменнен жоғарыға;
      • lang – мәтіннің негізгі тілін анықтайды. Бұл ақпарат іздеу серверлерінде, дыбыстық синтезаторларда пайдаланылады. Мысалы: en – ағылшынша; ru – орысша;
      • scrolldelay – жүгіруші мәтіннің жылдамдығын миллисекундда анықтайды;
      • scrollamount – жүгіруші мәтіннің жылдамдығын пиксельде анықтайды.

Мысалы: <marquee direction="right"> Web - дизайн </marquee>
Web - дизайн

Бастапқы бетке